મહાભારત · અધ્યાય 3.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.179.1
नगोत्तमं प्रस्रवणैरुपेतं ।
दिशां गजैः किन्नरपक्षिभिश्च।
सुखं निवासं जहतां हि तेषां ।
न प्रीतिरासीद्भरतर्षभाणाम् ॥ ३.१७९.१ ॥
દિશાઓના હાથીઓ, કિન્નરો અને પક્ષીઓથી ભરેલા, ઝરણાંવાળા એ શ્રેષ્ઠ પર્વતને છોડતા ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ પુરુષોને આનંદ ન થયો.
3.179.2
ततस्तु तेषां पुनरेव हर्षः ।
कैलासमालोक्य महान्बभूव।
कुबेरकान्तं भरतर्षभाणां ।
महीधरं वारिधरप्रकाशम् ॥ ३.१७९.२ ॥
પછી એ ભરતશ્રેષ્ઠોને ફરી મહાન આનંદ થયો, કુબેરને પ્રિય, વાદળ જેવો ઝળહળતો કૈલાસ પર્વત જોઈને.
3.179.3
समुच्छ्रयान्पर्वतसंनिरोधान् ।
गोष्ठान्हरीणां गिरिगह्वराणि।
बहुप्रकाराणि समीक्ष्यवीराः ।
स्थलानि निम्नानि च तत्र तत्र ॥ ३.१७९.३ ॥
ઊંચાણો, પર્વતોથી ઘેરાયેલાં સ્થળો, હરણોનાં ચરાણો, પર્વતની ગુફાઓ, તથા અનેક પ્રકારનાં ઊંચાં-નીચાં સ્થળો વીરોએ ઠેકઠેકાણે જોયાં.
3.179.4
तथैव चान्यानि महावनानि ।
मृगद्विजानेकपसेवितानि।
आलोकयन्तोऽभिययुः प्रतीता-
स्ते धन्विनाः खङ्गधरा नराग्र्याः ॥ ३.१७९.४ ॥
એ જ રીતે હરણ, પક્ષીઓ અને અનેક વાંદરાઓથી સેવાતાં બીજાં મહાવનો જોતાં, પ્રસન્ન થઈને ધનુર્ધારી અને ખડ્ગધારી એ નરશ્રેષ્ઠો આગળ વધ્યા.
3.179.5
वनानि रम्याणि नदीः सरांसि ।
गुहा गिरीणां गिरिगह्वराणि
एते निवासाः सततं बभूवु-
र्निशामुखं प्राप्य नरर्षभाणाम् ॥ ३.१७९.५ ॥
રમણીય વનો, નદીઓ, સરોવરો, પર્વતોની ગુફાઓ અને ખીણો — એ જ સતત એ નરશ્રેષ્ઠોનાં નિવાસ બન્યાં; રાત્રિ થતાં.
3.179.6
ते दुर्गवासं बहुधा निरुष्य ।
व्यतीत्य कैलासमचिन्त्यरूपम्।
आसेदुरत्यर्थमनोरमं ते ।
तमाश्रमाग्र्यं वृषपर्वणस्तु ॥ ३.१७९.६ ॥
તેઓ અનેક રીતે દુર્ગમ સ્થાનોમાં રહીને, અચિંત્યરૂપ કૈલાસને પાર કરીને, અત્યંત મનોહર વૃષપર્વાના શ્રેષ્ઠ આશ્રમે પહોંચ્યા.
3.179.7
समेत्य राज्ञा वृषपर्वणा ते ।
प्रत्यर्चितास्तेन च वीतमोहाः।
शशंसिरे विस्तरशः प्रवासं ।
शिवं यथावद्वृषपर्वणस्ते ॥ ३.१७९.७ ॥
રાજા વૃષપર્વાને મળીને, તેમના દ્વારા સત્કારિત થઈને, મોહરહિત બનીને, તેમણે પોતાની યાત્રાનો શુભ વૃત્તાંત વિસ્તારથી યથાવત કહ્યો.
3.179.8
सुखोषितास्तस्य त एकरात्रं ।
पुण्याश्रमे देवमहर्षिजुष्टे।
अभ्याययुस्ते बदरीं विशालां ।
सुखेन वीराः पुनरेव वासम् ॥ ३.१७९.८ ॥
દેવો અને મહર્ષિઓ સેવિત એ પુણ્ય આશ્રમમાં એક રાત સુખેથી રહીને તે વીરો વિશાળ બદરી પાસે પહોંચ્યા અને ફરી સુખપૂર્વક વાસ કર્યો.
3.179.9
ऊषुस्ततस्तत्र महानुभावा ।
नारायणस्थानगताः समग्राः।
कुबेरकान्तां नलिनीं विशोकाः ।
संपश्यमानाः सुरसिद्धजुष्टाम् ॥ ३.१७९.९ ॥
ત્યાં તે મહાનુભાવો નારાયણના સ્થાને પહોંચીને સૌ સાથે રહ્યા; શોકરહિત થઈને કુબેરને પ્રિય, દેવો અને સિદ્ધોથી સેવાયેલા એ કમલસરોવરને જોતા રહ્યા.
3.179.10
तां चाथ दृष्ट्वा नलिनीं विशोकाः ।
पाण्डोः सुताः सर्वनरप्रधानाः।
ते रेमिरे नन्दनवासमेत्य ।
द्विजर्षयो वीतमला यथैव ॥ ३.१७९.१० ॥
તે કમલસરોવર જોઈને શોકરહિત પાંડુપુત્રો, સર્વ મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, નંદનવન જેવા નિવાસે પહોંચીને આનંદ પામ્યા; નિર્મળ દ્વિજ ઋષિઓની જેમ.
3.179.11
ततः क्रमेणोपययुर्नृवीरा ।
यथागतेनैव पथा समग्राः।
विहृत्य मासं सुखिनो बदर्यां ।
किरातराज्ञो विषयं सुबाहोः ॥ ३.१७९.११ ॥
પછી તે વીરો જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે બધા સાથે ક્રમશઃ આગળ વધ્યા. બદરીમાં એક મહિનો સુખપૂર્વક રહીને તેઓ કિરાતરાજ સુબાહુના દેશમાં પહોંચ્યા.
3.179.12
चीनांस्तुषारान्दरदांश्च सर्वान् ।
देशान्कुलिन्दस्य च भूरिरम्यान्।
अतीत्य दुर्गं हिमवत्प्रदेशं ।
पुरं सुबाहोर्ददृशुर्नृवीराः ॥ ३.१७९.१२ ॥
ચીન, તુષાર, દરદ અને કુલિંદોના અત્યંત રમણીય દેશોને વટાવીને, દુર્ગમ હિમાલય પ્રદેશ પાર કરીને તે વીરોએ સુબાહુનું નગર જોયું.
3.179.13
श्रुत्वा च तान्पार्थिव पुत्रपौत्रा-
न्प्राप्तान्सुबाहुर्विषये समग्रान्।
प्रत्युद्ययौ प्रीतियुतः स राजा ।
तं चाभ्यनन्दन्वृषभाः कुरूणाम् ॥ ३.१७९.१३ ॥
હે રાજા, પુત્રો અને પૌત્રો સમગ્ર દેશમાં આવી પહોંચ્યા છે એમ સાંભળીને સુબાહુ રાજા આનંદથી તેમની અગવાની કરવા ગયા; કુરુઓમાંના વૃષભ સમાન વીરોએ પણ તેમનું સ્વાગત કર્યું.
3.179.14
समेत्य राज्ञा तु सुबाहुना ते ।
सुतैर्विशोकप्रमुखैश्च सर्वे।
सहेनद्रसेनैः परिचारकैश्च ।
पौरोगवैर्ये च रमहानसस्थाः ॥ ३.१७९.१४ ॥
રાજા સુબાહુને મળીને તે સૌ — વિશોક જેમાં મુખ્ય હતો એ પુત્રો સાથે, ઇન્દ્રસેન આદિ સેવકો સાથે, અને રસોડામાં રહેતા રસોઈયાઓ સાથે — એકત્ર થયા.
3.179.15
सुखोपितास्तत्रत एकरात्रं ।
सूतान्समादाय रथांश्च सर्वान्।
घटोत्कचं सानुचरं विसृज्य ।
ततोऽभ्ययुर्यामुनमद्रिराजम् ॥ ३.१७९.१५ ॥
ત્યાં એક રાત સુખપૂર્વક રહીને, સારથિઓ અને બધા રથ સાથે લઈને, અનુચરો સહિત ઘટોત્કચને વિદાય આપીને, પછી યમુના તરફ, પર્વતરાજ તરફ તેઓ ગયા.
3.179.16
तस्मिन्गिरौ प्रस्रवणोपपन्न-
हिमोत्तरीयारुणपाण्डुसानौ।
विशाखयूपं समुपेत्य चक्रु-
स्तदा निवासं पुरुषप्रवीराः ॥ ३.१७९.१६ ॥
ઝરણાંથી યુક્ત, હિમ-ઉત્તરીય જેવા રાતા-પીળાશ શિખરોવાળા એ પર્વત પર, વિશાખયૂપ પાસે પહોંચીને તે શ્રેષ્ઠ વીરોએ ત્યારે નિવાસ કર્યો.
3.179.17
वराहनानामृगपक्षिजुष्टं ।
महावनं चैत्ररथप्रकाशम्।
शिवेन यात्वा मृगयाप्रधानाः ।
संवत्सरं तत्रवने विजह्रुः ॥ ३.१७९.१७ ॥
ભૂંડ, હરણ અને અનેક પક્ષીઓથી ભરેલા, ચૈત્રરથ જેવા પ્રકાશતા એ મહાવનમાં શાંતિથી જઈને, શિકારમાં અગ્રણી તેઓ ત્યાં એક વર્ષ વિચર્યા.
3.179.18
तत्राससादातिबलं भुजङ्गं ।
क्षुधार्दितं मृत्युमिवोग्ररूपम्।
वृकोदरः पर्वतकन्दरायां ।
विषादमोहव्यथितान्तरात्मा ॥ ३.१७९.१८ ॥
ત્યાં પર્વતની ગુફામાં અતિબળવાન, ભૂખથી પીડિત, મૃત્યુ સમાન ઉગ્ર રૂપવાળા એક સાપનો વૃકોદર સામનો કરી બેઠો; તેનો અંતરાત્મા વિષાદ અને મોહથી વ્યથિત થયો.
3.179.19
द्वीपोऽभवद्यत्र वृकोदरस्य ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
अमोक्षयद्यस्तमनन्ततेजा ।
ग्राहेण संवेष्टितसर्वगात्रम् ॥ ३.१७९.१९ ॥
વૃકોદર માટે તે દ્વીપ જેવું આશ્રયસ્થાન થયું; જેનું આખું શરીર ગ્રાહે વીંટાળેલું હતું, તેને ધર્માત્માઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે, અનંત તેજવાળા તેમણે, છોડાવ્યો.
3.179.20
ते द्वादशं वर्षमथोपयान्तं ।
वने विहुर्तुं कुरवः प्रतीताः।
तस्माद्वनाच्चैत्ररथप्रकाशा-
च्छ्रिया ज्वलन्तस्तपसा च युक्ताः ॥ ३.१७९.२० ॥
પ્રસિદ્ધ કુરુઓ બારમું વર્ષ નજીક આવ્યું ત્યારે એ વનમાં વિહરતા હતા; પછી ચૈત્રરથ જેવા પ્રકાશતા એ વનમાંથી, શોભાથી ઝળહળતા અને તપથી યુક્ત થઈને, તેઓ નીકળ્યા.
3.179.21
ततश्च यात्वा मरुधन्वपार्श्वं ।
सदा धनुर्वेदरतिप्रधानाः।
सरस्वतीमेत्य निवासकामाः ।
सरस्ततो द्वैतवनं प्रतीयुः ॥ ३.१७९.२१ ॥
પછી રણપ્રદેશની બાજુએ જઈને, સદા ધનુર્વેદમાં રમતા, વસવાની ઇચ્છાથી સરસ્વતી સુધી પહોંચીને, પછી દ્વૈતવન તરફ પાછા ફર્યા.
3.179.22
समीक्ष् तान्द्वैतवने निविष्टा-
न्निवासिनस्तत्रततोऽभिजग्मुः।
तपोदमाचारसमाधियुक्ता-
स्तृणोदपात्रावरणाश्मकुट्टाः ॥ ३.१७९.२२ ॥
દ્વૈતવનમાં સ્થિર થયેલા તેમને જોઈને, તપ, સંયમ, આચાર અને સમાધિથી યુક્ત, ઘાસ, જળપાત્ર, વસ્ત્ર અને પથ્થરના ખાંડણી-સાધનો ધરાવતા ત્યાંના રહેવાસીઓ તેમની પાસે આવ્યા.
3.179.23
प्लक्षाक्षरौहीतकवेतसाश्च ।
तथा बदर्यः खदिराः शिरीषाः।
बिल्वेङ्गुदाः पीलुशमीकरीराः ।
सरस्वतीतीररुहा बभूवुः ॥ ३.१७९.२३ ॥
પ્લક્ષ, અક્ષ, રૌહીતક અને વેતસ; તેમજ બદરી, ખદિર, શિરીષ, બિલ્વ, ઇંગુદ, પીલુ, શમી અને કરીર વૃક્ષો સરસ્વતીના કિનારે ઊગેલાં હતાં.
3.179.24
तां यक्षगन्धर्वमहर्षिकान्ता-
मावासभूतामिव देवतानाम्।
सरस्वतीं प्रीतियुताश्चरन्तः ।
सुखं विजह्रुर्नरदेवपुत्राः ॥ ३.१७९.२४ ॥
યક્ષો, ગંધર્વો અને મહર્ષિઓને પ્રિય, જાણે દેવોનું નિવાસ હોય તેવી તે સરસ્વતીમાં પ્રેમથી વિચરતા નરદેવના પુત્રો સુખેથી વિહરવા લાગ્યા.