ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.179.1
नगोत्तमं प्रस्रवणैरुपेतं ।
दिशां गजैः किन्नरपक्षिभिश्च।
सुखं निवासं जहतां हि तेषां ।
न प्रीतिरासीद्भरतर्षभाणाम् ॥ ३.१७९.१ ॥
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਛੱਡਦਿਆਂ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
3.179.2
ततस्तु तेषां पुनरेव हर्षः ।
कैलासमालोक्य महान्बभूव।
कुबेरकान्तं भरतर्षभाणां ।
महीधरं वारिधरप्रकाशम् ॥ ३.१७९.२ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
3.179.3
समुच्छ्रयान्पर्वतसंनिरोधान् ।
गोष्ठान्हरीणां गिरिगह्वराणि।
बहुप्रकाराणि समीक्ष्यवीराः ।
स्थलानि निम्नानि च तत्र तत्र ॥ ३.१७९.३ ॥
ਉੱਚਾਈਆਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਥਾਵਾਂ, ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਚਰਾਗਾਹ, ਪਰਬਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ-ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵੇਖੀਆਂ।
3.179.4
तथैव चान्यानि महावनानि ।
मृगद्विजानेकपसेवितानि।
आलोकयन्तोऽभिययुः प्रतीता-
स्ते धन्विनाः खङ्गधरा नराग्र्याः ॥ ३.१७९.४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਨਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਬਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਖੜਗਧਾਰੀ ਉਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
3.179.5
वनानि रम्याणि नदीः सरांसि ।
गुहा गिरीणां गिरिगह्वराणि
एते निवासाः सततं बभूवु-
र्निशामुखं प्राप्य नरर्षभाणाम् ॥ ३.१७९.५ ॥
ਰਮਣੀਕ ਬਨ, ਨਦੀਆਂ, ਸਰੋਵਰ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੱਡਾਂ — ਇਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਬਣੇ ਰਹੇ; ਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ।
3.179.6
ते दुर्गवासं बहुधा निरुष्य ।
व्यतीत्य कैलासमचिन्त्यरूपम्।
आसेदुरत्यर्थमनोरमं ते ।
तमाश्रमाग्र्यं वृषपर्वणस्तु ॥ ३.१७९.६ ॥
ਉਹ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਔਖੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਅਚਿੰਤ ਰੂਪ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ।
3.179.7
समेत्य राज्ञा वृषपर्वणा ते ।
प्रत्यर्चितास्तेन च वीतमोहाः।
शशंसिरे विस्तरशः प्रवासं ।
शिवं यथावद्वृषपर्वणस्ते ॥ ३.१७९.७ ॥
ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਹਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਸੁਣਾਇਆ।
3.179.8
सुखोषितास्तस्य त एकरात्रं ।
पुण्याश्रमे देवमहर्षिजुष्टे।
अभ्याययुस्ते बदरीं विशालां ।
सुखेन वीराः पुनरेव वासम् ॥ ३.१७९.८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਦਰੀ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।
3.179.9
ऊषुस्ततस्तत्र महानुभावा ।
नारायणस्थानगताः समग्राः।
कुबेरकान्तां नलिनीं विशोकाः ।
संपश्यमानाः सुरसिद्धजुष्टाम् ॥ ३.१७९.९ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ; ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਉਸ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।
3.179.10
तां चाथ दृष्ट्वा नलिनीं विशोकाः ।
पाण्डोः सुताः सर्वनरप्रधानाः।
ते रेमिरे नन्दनवासमेत्य ।
द्विजर्षयो वीतमला यथैव ॥ ३.१७९.१० ॥
ਉਸ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੰਦਨ ਵਣ ਵਰਗੇ ਵਾਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ; ਨਿਰਮਲ ਦ੍ਵਿਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ।
3.179.11
ततः क्रमेणोपययुर्नृवीरा ।
यथागतेनैव पथा समग्राः।
विहृत्य मासं सुखिनो बदर्यां ।
किरातराज्ञो विषयं सुबाहोः ॥ ३.१७९.११ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਵੀਰ ਜਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਕਿਰਾਤ ਰਾਜੇ ਸੁਬਾਹੂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ।
3.179.12
चीनांस्तुषारान्दरदांश्च सर्वान् ।
देशान्कुलिन्दस्य च भूरिरम्यान्।
अतीत्य दुर्गं हिमवत्प्रदेशं ।
पुरं सुबाहोर्ददृशुर्नृवीराः ॥ ३.१७९.१२ ॥
ਚੀਨੀਆਂ, ਤੁਸ਼ਾਰਾਂ, ਦਰਦਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲਿੰਦਾਂ ਦੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਰਗਮ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਲੰਘ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸੁਬਾਹੂ ਦਾ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ।
3.179.13
श्रुत्वा च तान्पार्थिव पुत्रपौत्रा-
न्प्राप्तान्सुबाहुर्विषये समग्रान्।
प्रत्युद्ययौ प्रीतियुतः स राजा ।
तं चाभ्यनन्दन्वृषभाः कुरूणाम् ॥ ३.१७९.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਨੀ ਲਈ ਅੱਗੇ ਗਿਆ; ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ।
3.179.14
समेत्य राज्ञा तु सुबाहुना ते ।
सुतैर्विशोकप्रमुखैश्च सर्वे।
सहेनद्रसेनैः परिचारकैश्च ।
पौरोगवैर्ये च रमहानसस्थाः ॥ ३.१७९.१४ ॥
ਰਾਜੇ ਸੁਬਾਹੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ — ਵਿਸ਼ੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇੰਦ੍ਰਸੇਨ ਆਦਿ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਸੋਈਏ ਸਮੇਤ — ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
3.179.15
सुखोपितास्तत्रत एकरात्रं ।
सूतान्समादाय रथांश्च सर्वान्।
घटोत्कचं सानुचरं विसृज्य ।
ततोऽभ्ययुर्यामुनमद्रिराजम् ॥ ३.१७९.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਠਹਿਰ ਕੇ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਯਮੁਨਾ ਵੱਲ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
3.179.16
तस्मिन्गिरौ प्रस्रवणोपपन्न-
हिमोत्तरीयारुणपाण्डुसानौ।
विशाखयूपं समुपेत्य चक्रु-
स्तदा निवासं पुरुषप्रवीराः ॥ ३.१७९.१६ ॥
ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਰਗੇ ਲਾਲ-ਪੀਲੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ।
3.179.17
वराहनानामृगपक्षिजुष्टं ।
महावनं चैत्ररथप्रकाशम्।
शिवेन यात्वा मृगयाप्रधानाः ।
संवत्सरं तत्रवने विजह्रुः ॥ ३.१७९.१७ ॥
ਸੂਰਾਂ, ਹਿਰਨਾਂ ਤੇ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਉਹ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿਚਰੇ।
3.179.18
तत्राससादातिबलं भुजङ्गं ।
क्षुधार्दितं मृत्युमिवोग्ररूपम्।
वृकोदरः पर्वतकन्दरायां ।
विषादमोहव्यथितान्तरात्मा ॥ ३.१७९.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ, ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਇਆ; ਉਸਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
3.179.19
द्वीपोऽभवद्यत्र वृकोदरस्य ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
अमोक्षयद्यस्तमनन्ततेजा ।
ग्राहेण संवेष्टितसर्वगात्रम् ॥ ३.१७९.१९ ॥
ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਲਈ ਉਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰਣ ਬਣ ਗਈ; ਜਿਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਜਕੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ, ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਛੁਡਾਇਆ।
3.179.20
ते द्वादशं वर्षमथोपयान्तं ।
वने विहुर्तुं कुरवः प्रतीताः।
तस्माद्वनाच्चैत्ररथप्रकाशा-
च्छ्रिया ज्वलन्तस्तपसा च युक्ताः ॥ ३.१७९.२० ॥
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਰੂ ਜਦੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਤਦ ਉਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਰਗੇ ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਬਨ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਕਲੇ।
3.179.21
ततश्च यात्वा मरुधन्वपार्श्वं ।
सदा धनुर्वेदरतिप्रधानाः।
सरस्वतीमेत्य निवासकामाः ।
सरस्ततो द्वैतवनं प्रतीयुः ॥ ३.१७९.२१ ॥
ਫਿਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਸਦਾ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਹੋਏ, ਵੱਸਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਫਿਰ ਦ੍ਵੈਤਵਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਏ।
3.179.22
समीक्ष् तान्द्वैतवने निविष्टा-
न्निवासिनस्तत्रततोऽभिजग्मुः।
तपोदमाचारसमाधियुक्ता-
स्तृणोदपात्रावरणाश्मकुट्टाः ॥ ३.१७९.२२ ॥
ਦ੍ਵੈਤਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਪ, ਸੰਜਮ, ਆਚਾਰ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਘਾਹ, ਜਲ-ਪਾਤਰ, ਵਸਤਰ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਆਏ।
3.179.23
प्लक्षाक्षरौहीतकवेतसाश्च ।
तथा बदर्यः खदिराः शिरीषाः।
बिल्वेङ्गुदाः पीलुशमीकरीराः ।
सरस्वतीतीररुहा बभूवुः ॥ ३.१७९.२३ ॥
ਪਲਕਸ਼, ਅਕਸ਼, ਰੌਹੀਤਕ ਤੇ ਵੇਤਸ; ਅਤੇ ਬਦਰੀ, ਖਦਿਰ, ਸ਼ਿਰੀਸ਼, ਬਿਲਵ, ਇੰਗੁਦ, ਪੀਲੂ, ਸ਼ਮੀ ਤੇ ਕਰੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
3.179.24
तां यक्षगन्धर्वमहर्षिकान्ता-
मावासभूतामिव देवतानाम्।
सरस्वतीं प्रीतियुताश्चरन्तः ।
सुखं विजह्रुर्नरदेवपुत्राः ॥ ३.१७९.२४ ॥
ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇ ਐਸੀ ਉਸ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਰਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।