ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.18.1
साल्वबाणार्दिते तस्मिन्प्रद्युम्ने बलिनांवरे ।
वृष्णयो भग्नसंकल्पा विव्यथुः पृतनामुखे ॥ ३.१८.१ ॥
ਸਾਲਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੰਕਲਪ ਟੁੱਟੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋਏ।
3.18.2
हाहाकृतमभूत्सर्वं वृष्ण्यन्धकबलं ततः ।
प्रद्युम्ने मोहिते राजन्साल्वः प्रमुदितोऽभवत् ॥ ३.१८.२ ॥
ਤਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਸਾਲਵ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
3.18.3
तं तथा मोहितं दृष्ट्वा सारथिर्जवनैर्हयैः ।
रणादपाहरत्तूर्णं शिक्षितो दारुकिस्तदा ॥ ३.१८.३ ॥
ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿੱਖਿਅਤ ਸਾਰਥੀ ਦਾਰੁਕ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।
3.18.4
नातिदूरापयाते तु रथे रथवरप्रणुत् ।
धनुर्गृहीत्वा यन्तारं लब्धसज्ञोऽब्रवीदिदम् ॥ ३.१८.४ ॥
ਰਥ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.18.5
सौते किं ते व्यवसितं कस्माद्यासि पराङ्मुखः ।
नैष वृष्णिप्रवीराणामाहवे धर्म उच्यते ॥ ३.१८.५ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਤੇਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
3.18.6
कच्चित्सौते न ते मोहः साल्वं दृष्ट्वा महाहवे ।
विषादो वा रणँ दृष्ट्वा ब्रूहि मे त्वं यथातथम् ॥ ३.१८.६ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਕੀ ਸਾਲਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮੋਹ ਆਇਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
3.18.7
जानार्दने न मे मोहो नापि मां भयमाविशत् ।
अतिभारं तु ते मन्ये साल्वं केशवनन्दन ॥ ३.१८.७ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਡਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਲਵ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਹੈ।
3.18.8
सोभियाति शनैर्वीर बलवानेष पापकृत् ।
मोहितश्च रणे शूरो रक्ष्यः सारथिना रथी ॥ ३.१८.८ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਲਵਾਨ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਸੂਰਮੇ ਰਥੀ ਦੀ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ।
3.18.9
आयुष्मंस्त्वं मया नित्यं रक्षितव्यस्त्वयाऽप्यहम् ।
रक्षितव्यो रणे नित्यमिति कृत्वाऽपयाम्यहम् ॥ ३.१८.९ ॥
ਹੇ ਦੀਰਘਾਯੂ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਯੋਗ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ ਹਾਂ।
3.18.10
एकश्चासि महाबाहो बहवश्चापि दानवाः ।
न समं रौक्मिणेयाहं रणए मत्वाऽपयामि वा ॥ ३.१८.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਹੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ ਹਾਂ।
3.18.11
एवं ब्रुवति सूते तु तदा मकरकेतुमान् ।
उवाच सूतं कौरव्य संनिवर्त्य रथं पुनः ॥ ३.१८.११ ॥
ਸਾਰਥੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਕਰਕੇਤੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਰਥ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਕੇ।
3.18.12
दारुकात्मज मैवं त्वं पुनः कार्षीः कथंचन ।
न्यपयानं रणात्सौते जीवतो मम कर्हिचित् ॥ ३.१८.१२ ॥
ਹੇ ਦਾਰੁਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਰਣ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੀਂ।
3.18.13
न स वृष्णिकुले जातो यो वै त्यजति संगरम् ।
यो वा निपतितं हन्ति तवास्मीति च वादिनम् ॥ ३.१८.१३ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ' ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
3.18.14
तथा स्त्रियं च यो हन्ति बालं वृद्धं तथैव च ।
विरथं मुक्तकेशं च भग्नशस्त्रायुधं तथा ॥ ३.१८.१४ ॥
ਜੋ ਔਰਤ, ਬਾਲਕ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਥਹੀਣ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਟੁੱਟੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ।
3.18.15
त्वं च सूतकुले जातो विदितः सूतकर्मणि ।
धर्मज्ञश्चासि वृष्णीनामाहवेष्वपि दारुके ॥ ३.१८.१५ ॥
ਤੂੰ ਸੂਤ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ। ਹੇ ਦਾਰੁਕ, ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
3.18.16
स जानंश्चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखे ।
अपयानं पुन सौते मैवं कार्षीः कथंचन ॥ ३.१८.१६ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਆਚਰਣ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸੂਤ, ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੀਂ।
3.18.17
अपयातं हतं पृष्ठे भ्रान्तं रणपलायितम् ।
गदाग्रजो दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवः ॥ ३.१८.१७ ॥
ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਨੂੰ ਗਦਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਅਜੇਯ ਮਾਧਵ ਕੀ ਆਖੇਗਾ?
3.18.18
केशवस्याग्रजो वाऽपि नीलवासा मदोत्कटः ।
किं वक्ष्यति महाबाहुर्बलदेवः समागतः ॥ ३.१८.१८ ॥
ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਨੀਲੇ ਵਸਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਬਲਦੇਵ ਆ ਕੇ ਕੀ ਆਖੇਗਾ?
3.18.19
किं वक्ष्यतिशिनेर्नप्ता रणसिंहो महारथः ।
अपयातं रणात्सूत साम्बश्च समितिंजयः ॥ ३.१८.१९ ॥
ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪੋਤਾ, ਰਣਸਿੰਘ ਮਹਾਰਥੀ ਕੀ ਕਹੇਗਾ? ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਿਆ ਸਾਂਬ, ਸਮਿਤੀਆਂ ਦਾ ਜੇਤੂ, ਕੀ ਕਹੇਗਾ?
3.18.20
चारुदेष्णश्च दुर्धर्षस्तथैव गदसारणौ ।
अक्रूरश्च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथे ॥ ३.१८.२० ॥
ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਤੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਦ ਤੇ ਸਾਰਣ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਕਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ?
3.18.21
शूरं संभावितं शान्तं नित्यं पुरुषमानिनम् ।
स्त्रियश्च वृष्णिवीराणां किं मांवक्ष्यन्ति संगताः ॥ ३.१८.२१ ॥
'ਸੂਰਮਾ, ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਗੀਆਂ?
3.18.22
प्रद्युम्नोऽयमुपायाति भीतस्त्यक्त्वा महाहवम् ।
धिगेनमिति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साध्विति ॥ ३.१८.२२ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਡਰ ਕੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ', ਪਰ 'ਸਾਧੂ' ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਗੇ।
3.18.23
धिग्वाचा परिहासोपि मम वा मद्विधस्य वा ।
मृत्युनाऽभ्यधिकः सौते स त्वं माव्यपयाः पुनः ॥ ३.१८.२३ ॥
ਨਿੰਦਾ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਉੱਤੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਸੌਤੀ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਮੁੜ।
3.18.24
भारं हि मयि संन्यस्य यातो मधुनिहा हरिः ।
यज्ञं बारतसिंहस्य न हि शक्योऽद्यमर्षितुम् । ॥ ३.१८.२४ ॥
ਭਾਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਾ ਕੇ ਮਧੁ ਦਾ ਹੰਤਾ ਹਰੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
3.18.25
कृतवर्मा मया वीरो निर्यास्यन्नेव वारितः ।
साल्वं निवारयिष्येऽहं तिष्ठ त्वमिति सूतज ॥ ३.१८.२५ ॥
ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨਿਕਲਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। "ਮੈਂ ਸ਼ਾਲਵ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ।
3.18.26
स च संभावयन्मां वै निवृत्तो हृदिकात्मजः ।
तं समेत्य रणं त्यक्त्वा किं वक्ष्यामि महारथं ॥ ३.१८.२६ ॥
ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂਗਾ?
3.18.27
उपयान्तं दुराधर्षं शङ्खचक्रगदाधरम् ।
पुरुषं पुण्डरीकाक्षं किं वक्ष्यामि महाभुजम् ॥ ३.१८.२७ ॥
ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਜੇਯ, ਕਮਲਨੈਣ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂਗਾ?
3.18.28
सात्यकिं बलदेवं च ये चान्येऽन्धकवृष्णयः ।
मया स्पर्धन्ति सततं किं नु वक्ष्यामि तानहं ॥ ३.१८.२८ ॥
ਸਾਤਿਅਕੀ, ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਅੰਧਕ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂਗਾ?
3.18.29
त्यक्त्वा रणमिमं सौते पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः ।
त्वयाऽपनीती विवशो न जीवेयं कथंचन ॥ ३.१८.२९ ॥
ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਪਿੱਛੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗਾ।
3.18.30
संनिवर्त रथेनाशु पुनर्दारुकनन्दन ।
न चैतदेवं कर्तव्यमथापत्सु कथंचन ॥ ३.१८.३० ॥
ਹੇ ਦਾਰੁਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰੱਥ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮੋੜ ਲੈ। ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.18.31
न जीवितमहं सौते बहु मन्ये कथंचन ।
अपयातो रणाद्भीतः पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः ॥ ३.१८.३१ ॥
ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਜੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵਾਂ।
3.18.32
कदाऽपि सूतपुत्र त्वं जानीषे मां भयार्दितम् ।
अपयातं रणं हित्वा यथा कापुरुषं तथा ॥ ३.१८.३२ ॥
ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਇਰ ਵਾਂਗ ਭੱਜਦਾ ਜਾਣਿਆ ਹੈ?
3.18.33
अयुक्तं तु मया त्यक्तुं संग्रामं दारुकात्मज ।
मयि युद्धार्थिनि भृशं स त्वं याहि यतो रणम् ॥ ३.१८.३३ ॥
ਹੇ ਦਾਰੁਕਪੁੱਤਰ, ਯੁੱਧ ਛੱਡਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਦਾ ਬਹੁਤ ਇੱਛੁਕ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਰਣਭੂਮੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਚੱਲ।