మహాభారతం · అధ్యాయం 3.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.18.1
साल्वबाणार्दिते तस्मिन्प्रद्युम्ने बलिनांवरे ।
वृष्णयो भग्नसंकल्पा विव्यथुः पृतनामुखे ॥ ३.१८.१ ॥
శాల్వుని బాణాలచే బాధింపబడిన, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ప్రద్యుమ్నుడు ఉన్నప్పుడు, సంకల్పం భగ్నమైన వృష్ణులు సేన ముందు భాగంలో వ్యథ చెందారు.
3.18.2
हाहाकृतमभूत्सर्वं वृष्ण्यन्धकबलं ततः ।
प्रद्युम्ने मोहिते राजन्साल्वः प्रमुदितोऽभवत् ॥ ३.१८.२ ॥
అప్పుడు వృష్ణి-అంధక సేన అంతా హాహాకారాలతో నిండిపోయింది. ఓ రాజా, ప్రద్యుమ్నుడు మూర్ఛపోగా శాల్వుడు ఎంతో సంతోషించాడు.
3.18.3
तं तथा मोहितं दृष्ट्वा सारथिर्जवनैर्हयैः ।
रणादपाहरत्तूर्णं शिक्षितो दारुकिस्तदा ॥ ३.१८.३ ॥
అతడు ఆ విధంగా మూర్ఛపోవడం చూసి, శిక్షణ పొందిన సారథి దారుకుడు వేగమైన గుర్రాలతో వెంటనే అతన్ని రణరంగం నుండి తీసుకెళ్లాడు.
3.18.4
नातिदूरापयाते तु रथे रथवरप्रणुत् ।
धनुर्गृहीत्वा यन्तारं लब्धसज्ञोऽब्रवीदिदम् ॥ ३.१८.४ ॥
రథం అంత దూరం వెళ్ళకముందే, శ్రేష్ఠ రథాన్ని నడిపే అతడు స్పృహ తెచ్చుకుని, విల్లు పట్టుకొని సారథితో ఇలా పలికాడు.
3.18.5
सौते किं ते व्यवसितं कस्माद्यासि पराङ्मुखः ।
नैष वृष्णिप्रवीराणामाहवे धर्म उच्यते ॥ ३.१८.५ ॥
ఓ సూతా, నీ నిర్ణయం ఏమిటి? ఎందుకు ముఖం తిప్పుకుని వెళ్తున్నావు? యుద్ధంలో వృష్ణి వీరుల ధర్మం ఇది కాదని చెప్పబడింది.
3.18.6
कच्चित्सौते न ते मोहः साल्वं दृष्ट्वा महाहवे ।
विषादो वा रणँ दृष्ट्वा ब्रूहि मे त्वं यथातथम् ॥ ३.१८.६ ॥
ఓ సూతా, శాల్వుని చూసి మహాయుద్ధంలో నీకు మోహం కలిగిందా? లేక యుద్ధాన్ని చూసి విషాదం కలిగిందా? ఉన్నదున్నట్లు నాకు చెప్పు.
3.18.7
जानार्दने न मे मोहो नापि मां भयमाविशत् ।
अतिभारं तु ते मन्ये साल्वं केशवनन्दन ॥ ३.१८.७ ॥
జనార్దనా, నాకు మోహం లేదు, భయమూ నన్ను ఆవహించలేదు. కానీ కేశవ-నందనా, శాల్వుడు నీకు అతిభారమని నేను భావిస్తున్నాను.
3.18.8
सोभियाति शनैर्वीर बलवानेष पापकृत् ।
मोहितश्च रणे शूरो रक्ष्यः सारथिना रथी ॥ ३.१८.८ ॥
వీరా, అతడు నెమ్మదిగా ముందుకు సాగుతున్నాడు. ఈ బలవంతుడు పాపకర్త. రణంలో మోహితుడైన శూర రథికుడిని సారథి రక్షించాలి.
3.18.9
आयुष्मंस्त्वं मया नित्यं रक्षितव्यस्त्वयाऽप्यहम् ।
रक्षितव्यो रणे नित्यमिति कृत्वाऽपयाम्यहम् ॥ ३.१८.९ ॥
దీర్ఘాయుష్మంతుడా, నీవు నా చేత ఎల్లప్పుడూ రక్షించబడాలి; నేను కూడా నీ చేత రక్షించబడాలి. రణంలో ఎల్లప్పుడూ రక్షించబడవలసినవాడనని భావించి నేను వెనక్కి మళ్లుతున్నాను.
3.18.10
एकश्चासि महाबाहो बहवश्चापि दानवाः ।
न समं रौक्मिणेयाहं रणए मत्वाऽपयामि वा ॥ ३.१८.१० ॥
మహాబాహూ, నీవు ఒక్కడివి, దానవులు అనేకులు. రుక్మిణీ పుత్రా, రణంలో నేను వారికి సమానుడను కాను అని భావించి నేను వెనక్కి మళ్లుతున్నాను.
3.18.11
एवं ब्रुवति सूते तु तदा मकरकेतुमान् ।
उवाच सूतं कौरव्य संनिवर्त्य रथं पुनः ॥ ३.१८.११ ॥
సారథి ఈ విధంగా మాట్లాడుతుండగా, మకరకేతువు (అర్జునుడు) సారథితో ఇలా అన్నాడు; కౌరవ్యా, రథాన్ని మళ్ళీ వెనక్కి తిప్పి.
3.18.12
दारुकात्मज मैवं त्वं पुनः कार्षीः कथंचन ।
न्यपयानं रणात्सौते जीवतो मम कर्हिचित् ॥ ३.१८.१२ ॥
దారుకుని కుమారా, నీవు మళ్ళీ ఎన్నడూ ఇలా చేయవద్దు. సారథీ, నేను జీవించి ఉన్నంతవరకు రణం నుంచి ఎప్పుడూ వెనక్కి మళ్లవద్దు.
3.18.13
न स वृष्णिकुले जातो यो वै त्यजति संगरम् ।
यो वा निपतितं हन्ति तवास्मीति च वादिनम् ॥ ३.१८.१३ ॥
వృష్ణి కులంలో జన్మించినవాడు యుద్ధాన్ని విడిచిపెట్టడు; పడిపోయినవానిని, 'నేను నీవాడను' అని పలికేవానిని కొట్టడు.
3.18.14
तथा स्त्रियं च यो हन्ति बालं वृद्धं तथैव च ।
विरथं मुक्तकेशं च भग्नशस्त्रायुधं तथा ॥ ३.१८.१४ ॥
స్త్రీని, బాలుడిని, వృద్ధుడిని, అలాగే రథం లేనివానిని, విరబోసుకున్న జుట్టువానిని, విరిగిన ఆయుధాలున్నవానిని కొట్టేవాడూ అలాంటివాడే.
3.18.15
त्वं च सूतकुले जातो विदितः सूतकर्मणि ।
धर्मज्ञश्चासि वृष्णीनामाहवेष्वपि दारुके ॥ ३.१८.१५ ॥
నీవు సూత కులంలో జన్మించినవాడవు; సారథి వృత్తిలో ప్రసిద్ధుడవు. దారుకా, యుద్ధాలలో కూడా నీవు వృష్ణుల ధర్మం తెలిసినవాడవు.
3.18.16
स जानंश्चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखे ।
अपयानं पुन सौते मैवं कार्षीः कथंचन ॥ ३.१८.१६ ॥
వృష్ణుల సమస్త ప్రవర్తన తెలిసినవాడవు నీవు; సైన్య ముఖంలో మళ్లీ వెనుదిరగడం, సూతా, ఏ విధంగానూ చేయకు.
3.18.17
अपयातं हतं पृष्ठे भ्रान्तं रणपलायितम् ।
गदाग्रजो दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवः ॥ ३.१८.१७ ॥
వెనుక నుండి కొట్టబడి, భ్రాంతితో, యుద్ధం నుండి పారిపోయినవానిని గురించి గదాగ్రజుడు, దుర్జేయుడు మాధవుడు నాతో ఏమంటాడు?
3.18.18
केशवस्याग्रजो वाऽपि नीलवासा मदोत्कटः ।
किं वक्ष्यति महाबाहुर्बलदेवः समागतः ॥ ३.१८.१८ ॥
కేశవుని అగ్రజుడు, నీలవస్త్రధారి, మదోన్మత్తుడు, మహాబాహుడు అయిన బలదేవుడు వచ్చి ఏమంటాడు?
3.18.19
किं वक्ष्यतिशिनेर्नप्ता रणसिंहो महारथः ।
अपयातं रणात्सूत साम्बश्च समितिंजयः ॥ ३.१८.१९ ॥
శిని మనవడు, రణసింహుడు, మహారథుడు ఏమంటాడు? ఓ సారథీ, యుద్ధం నుండి వెనుదిరిగిన సాంబుడు, సమితులలో విజేత అయినవాడు ఏమంటాడు?
3.18.20
चारुदेष्णश्च दुर्धर्षस्तथैव गदसारणौ ।
अक्रूरश्च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथे ॥ ३.१८.२० ॥
చారుదేష్ణుడు, దుర్ధర్షుడు, అలాగే గదుడు సారణుడు, మహాబాహువు అక్రూరుడు నాతో ఏమంటారు, ఓ సారథీ?
3.18.21
शूरं संभावितं शान्तं नित्यं पुरुषमानिनम् ।
स्त्रियश्च वृष्णिवीराणां किं मांवक्ष्यन्ति संगताः ॥ ३.१८.२१ ॥
'శూరుడు, గౌరవనీయుడు, శాంతుడు, ఎల్లప్పుడూ తన పౌరుషంపై గర్వించేవాడు' అని వృష్ణి వీరుల స్త్రీలు కలిసి నాతో ఏమంటారు?
3.18.22
प्रद्युम्नोऽयमुपायाति भीतस्त्यक्त्वा महाहवम् ।
धिगेनमिति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साध्विति ॥ ३.१८.२२ ॥
ఇదిగో ప్రద్యుమ్నుడు భయపడి మహాయుద్ధాన్ని వదిలి తిరిగి వస్తున్నాడు. 'ఇతనికి ధిక్కారం' అంటారు; 'సాధు' అనరు.
3.18.23
धिग्वाचा परिहासोपि मम वा मद्विधस्य वा ।
मृत्युनाऽभ्यधिकः सौते स त्वं माव्यपयाः पुनः ॥ ३.१८.२३ ॥
నిందా వాక్కుతో కూడిన ఎగతాళి కూడా నాపై, లేదా నా వంటి వారిపై, మరణం కంటే అధికమే. ఓ సౌతీ, నీవు మళ్లీ వెనుదిరగకు.
3.18.24
भारं हि मयि संन्यस्य यातो मधुनिहा हरिः ।
यज्ञं बारतसिंहस्य न हि शक्योऽद्यमर्षितुम् । ॥ ३.१८.२४ ॥
భారాన్ని నాపై ఉంచి మధువును సంహరించిన హరి వెళ్లిపోయాడు. భరతవంశ సింహుని యజ్ఞాన్ని నేడు సహించలేరు.
3.18.25
कृतवर्मा मया वीरो निर्यास्यन्नेव वारितः ।
साल्वं निवारयिष्येऽहं तिष्ठ त्वमिति सूतज ॥ ३.१८.२५ ॥
వీరుడైన కృతవర్మ బయలుదేరబోతుండగానే నేను అతన్ని ఆపాను. "నేను సాల్వుణ్ణి అడ్డుకుంటాను, నువ్వు ఇక్కడే ఉండు" అని, ఓ సూతపుత్రా.
3.18.26
स च संभावयन्मां वै निवृत्तो हृदिकात्मजः ।
तं समेत्य रणं त्यक्त्वा किं वक्ष्यामि महारथं ॥ ३.१८.२६ ॥
అతడు నన్ను గౌరవిస్తూ వెనుదిరిగాడు. యుద్ధాన్ని వదిలి ఆ మహారథుడిని కలిసి నేనేమని చెప్పగలను?
3.18.27
उपयान्तं दुराधर्षं शङ्खचक्रगदाधरम् ।
पुरुषं पुण्डरीकाक्षं किं वक्ष्यामि महाभुजम् ॥ ३.१८.२७ ॥
శంఖ, చక్ర, గదలను ధరించిన, ఓడింపరాని, పద్మనేత్రుడు, మహాబాహువు అయిన పురుషుడు సమీపించగా నేనేమని చెప్పగలను?
3.18.28
सात्यकिं बलदेवं च ये चान्येऽन्धकवृष्णयः ।
मया स्पर्धन्ति सततं किं नु वक्ष्यामि तानहं ॥ ३.१८.२८ ॥
సాత్యకి, బలదేవుడు, ఇంకా ఎల్లప్పుడూ నాతో పోటీపడే అంధకులు, వృష్ణులు ఇతరులు - వారికి నేనేమని చెప్పగలను?
3.18.29
त्यक्त्वा रणमिमं सौते पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः ।
त्वयाऽपनीती विवशो न जीवेयं कथंचन ॥ ३.१८.२९ ॥
ఈ యుద్ధాన్ని వదిలి, ఓ సూతపుత్రా, వెనుక నుండి బాణాలతో కొట్టబడి, నీ చేత నిస్సహాయుడనై తీసుకుపోబడితే, నేను ఏ విధంగానూ బ్రతకను.
3.18.30
संनिवर्त रथेनाशु पुनर्दारुकनन्दन ।
न चैतदेवं कर्तव्यमथापत्सु कथंचन ॥ ३.१८.३० ॥
ఓ దారుకుని కుమారా, రథాన్ని వేగంగా వెనక్కి తిప్పు. ఇలా చేయకూడదు, ఏ ఆపదలో కూడా ఇలా చేయకూడదు.
3.18.31
न जीवितमहं सौते बहु मन्ये कथंचन ।
अपयातो रणाद्भीतः पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः ॥ ३.१८.३१ ॥
సారథీ, నేను ఏ విధంగానూ ప్రాణాన్ని ఎక్కువగా విలువ చేయను; యుద్ధం నుండి భయపడి పారిపోయి, వెనుక నుండి బాణాలతో కొట్టబడినవాడినైతే.
3.18.32
कदाऽपि सूतपुत्र त्वं जानीषे मां भयार्दितम् ।
अपयातं रणं हित्वा यथा कापुरुषं तथा ॥ ३.१८.३२ ॥
సూతపుత్రా, భయంతో పీడితుడై, యుద్ధాన్ని విడిచి పారిపోయిన పిరికివాడిలా నేను పారిపోయానని నీవెప్పుడైనా తెలుసుకున్నావా?
3.18.33
अयुक्तं तु मया त्यक्तुं संग्रामं दारुकात्मज ।
मयि युद्धार्थिनि भृशं स त्वं याहि यतो रणम् ॥ ३.१८.३३ ॥
దారుకపుత్రా, యుద్ధాన్ని విడిచిపెట్టడం నాకు తగదు; నేను యుద్ధాన్ని అత్యంతంగా కోరుతున్నాను, కాబట్టి యుద్ధభూమి ఉన్నచోటికి వెళ్ళు.