Mahābhārata · Adhyāya 3.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.181.1
स भीमसेनस्तेजस्वी तदा सर्पवशं गतः ।
चिन्तयामास सर्पस्य वीर्यमत्यद्भुतं महत् ॥ ३.१८१.१ ॥
Entonces el resplandeciente Bhīmasena cayó bajo el poder de la serpiente y comenzó a reflexionar sobre la fuerza grandísima y maravillosa de aquella serpiente.
3.181.2
उवाच च महासर्पं कामयाब्रूहि पन्नग ।
कस्त्वं भो भुजगश्रेष्ठ किं मया च करिष्यसि ॥ ३.१८१.२ ॥
Y le dijo a la gran serpiente: "Dime, oh serpiente, ¿quién eres? Oh mejor de las serpientes, ¿qué me harás?"
3.181.3
पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः ।
नागायुतसमप्राणस्त्वया नीतः कथं वशम् ॥ ३.१८१.३ ॥
"Soy Bhīmasena, un Pāṇḍava, el que sigue a Dharmarāja. Yo, que tengo la fuerza vital de diez mil elefantes, ¿cómo me has sometido a tu poder?"
3.181.4
सिंहाः केसरिणो व्याघ्रा महिषा वारणास्तथा ।
समागताश्च बहुशो निहताश्च मया युधि ॥ ३.१८१.४ ॥
"Leones, leones melenudos, tigres, búfalos y elefantes también se me enfrentaron muchas veces, y en batalla fueron abatidos por mí."
3.181.5
राक्षसाश्च पिशाचाश्च पन्नगाश्च महाबलाः ।
भुजवेगमशक्ता मे सोढुं पन्नगसत्तम ॥ ३.१८१.५ ॥
"Rākṣasas, piśācas y serpientes poderosas no han podido soportar el poder de mis brazos, oh mejor de las serpientes."
3.181.6
किंनु विद्याबलं किंनु वरदानमथो तव ।
उद्योगमपि कुर्वाणो वशगोस्मि कृतस्त्वया ॥ ३.१८१.६ ॥
"¿Es por tu poder de conocimiento, o por algún don tuyo? ¿O, aunque me esforzaba, he sido sometido a tu poder?"
3.181.7
अनुत्यो विक्रमो नॄणामिति मे धीयते मतिः ।
यथेदं मे त्वया नाग बलं प्रतिहतं महत् ॥ ३.१८१.७ ॥
El valor de los hombres es invencible, así lo considero; pues, oh serpiente, has detenido mi gran fuerza.
3.181.8
इत्येवंवादिनं वीरं भीममक्लिष्टकारिणम् ।
भोगेन महता गृह्य समन्तात्पर्यवेष्टयत् ॥ ३.१८१.८ ॥
Mientras el héroe Bhīma, que actúa sin esfuerzo, hablaba así, la serpiente lo tomó con sus grandes anillos y lo envolvió por todas partes.
3.181.9
निगृह्यैनं महाबाहुं ततः स भुजगस्तदा ।
विमुच्यास्य भुजौ पीनाविदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१८१.९ ॥
Habiendo sujetado a aquel de brazos poderosos, la serpiente soltó entonces sus robustos brazos y pronunció estas palabras.
3.181.10
दिष्टस्त्वं क्षुधितस्याद्य देवैर्भक्षो महाभुज ।
दिष्ट्या कालस्य महतः प्रियाः प्राणा हि देहिनां ॥ ३.१८१.१० ॥
Oh de poderosos brazos, hoy los dioses te han destinado como alimento para mí, que tengo hambre; por fortuna, ante el gran Tiempo, las vidas de los seres encarnados son en verdad queridas para ellos.
3.181.11
यथा त्विदं मया प्राप्तं भुजङ्गत्वमरिंदम ।
तदवश्यं त्वया मत्तः श्रोतव्यं शृणु यन्मम ॥ ३.१८१.११ ॥
Oh domador de enemigos, debes oír de mí cómo llegué a este estado de serpiente; escucha lo que es mío.
3.181.12
इमामवस्थां संप्राप्तो ह्यहं कोपान्महर्षिणा ।
शापस्यान्तं परिप्रेप्सुः सर्वस् कथयामि तत् ॥ ३.१८१.१२ ॥
Por la cólera del gran sabio he llegado a esta condición; deseando alcanzar el fin de la maldición, te lo contaré todo.
3.181.13
नहुषो नाम राजर्षिर्व्यक्तं ते श्रोत्रमागतः ।
तवैव पूर्वः पूर्वेषामायोर्वंशधरः सुतः ॥ ३.१८१.१३ ॥
El rey sabio llamado Nahuṣa ciertamente ha llegado a tus oídos: fue el primero de tus antepasados, el hijo que sostuvo el linaje de Āyu.
3.181.14
सोहं शापादगस्त्यस्य ब्राह्मणानवमत्य च ।
इमामवस्थामापन्नः पश्य दैवमिदं मम ॥ ३.१८१.१४ ॥
Por la maldición de Agastya, y por haber despreciado a los brahmanes, he caído en esta condición. Mira, este es mi destino.
3.181.15
त्वां चेदवध्यमायान्तमतीव प्रियदर्शनम् ।
अहमद्योपयोक्ष्यामि विधानं पश्य यादृशम् ॥ ३.१८१.१५ ॥
Si tú, que no puedes ser muerto y eres sumamente agradable a la vista, te acercas, hoy te atraparé. Mira de qué modo lo haré.
3.181.16
न हि मे मुच्यते कश्चित्कथंचित्प्रग्रहं गतः ।
गचजोवा महिषो वाऽपि षष्ठे काले नरोत्तम ॥ ३.१८१.१६ ॥
Oh, mejor de los hombres, nadie que caiga en mi presa se libera de algún modo, sea elefante o búfalo, incluso en el sexto momento.
3.181.17
नासि केवलसर्पेण तिर्यग्योनिषु वर्तता ।
गृहीतः कौरवश्रेष्ठ वरदानमिदं मम ॥ ३.१८१.१७ ॥
Oh, mejor de los Kauravas, no has sido atrapado solo por una serpiente que habita en vientre animal; este es mi don.
3.181.18
पतता हि विमानाग्रान्मया शक्रासनाद्द्रुतम् ।
कुरु शापान्तमित्युक्तो भगवान्मुनिसत्तमः ॥ ३.१८१.१८ ॥
Al caer yo rápidamente desde la cima de mi carro aéreo, desde el trono de Indra, se le dijo al venerable mejor de los sabios: 'Pon fin a la maldición.'
3.181.19
यस्त्वया वेष्टितो राजन्मोहमेति महाबलः ।
मोक्षस्ते भविता राजन्कस्माच्चित्कालपर्ययात् ॥ ३.१८१.१९ ॥
Oh rey, el poderoso a quien tú has rodeado cae en la confusión; oh rey, tu liberación llegará tras el paso de algún tiempo.
3.181.20
ततोस्मि पतितो भूमौ न च मामजहात्स्मृतिः ।
स्मार्तमस्ति पुराणं मे यथैवाधिगतं तथा ॥ ३.१८१.२० ॥
Entonces caí al suelo, pero la memoria no me abandonó; el antiguo saber permanece en mi recuerdo tal como lo aprendí.
3.181.21
यस्तु ते व्याहृतान्प्रश्नान्प्रतिब्रूयाद्विभागवित् ।
स त्वां मोक्षयिता शापादिति मामब्रवीदृषिः ॥ ३.१८१.२१ ॥
Quien, conocedor de las divisiones, responda a las preguntas que has formulado, te librará de la maldición — así me dijo el sabio.
3.181.22
गृहीतस्य त्वया राजन्प्राणिनोपि बलीयसः ।
सत्वभ्रंशोऽधिकस्यापि सर्वस्याशु भविष्यति ॥ ३.१८१.२२ ॥
Oh rey, la criatura que tú has apresado, por poderosa que sea, perderá su vigor vital; y también lo excesivo, todo ello, pronto llegará a lo mismo.
3.181.23
इतिचाप्यहमश्रौषं वचस्तेषां दयावताम् ।
मयि संजातहार्दानामथ तेऽन्तर्हिता द्विजाः ॥ ३.१८१.२३ ॥
Así también escuché las palabras de aquellos compasivos nacidos dos veces, que sintieron afecto hacia mí; luego aquellos brahmanes desaparecieron.
3.181.24
सोहं परमदुष्कर्मा वसामि निरयेऽशुचौ ।
सर्पयोनिमिमां प्राप्यकालाकाङ्क्षी महाद्युते ॥ ३.१८१.२४ ॥
Yo, de obras muy malvadas, habito en un infierno impuro; oh resplandeciente, habiendo obtenido este nacimiento de serpiente, aguardo el tiempo señalado.
3.181.25
तमुवाच महाबाहुर्भीमसेनो भुजङ्गमम् ।
न ते कुप्ये महासर्प नात्मने द्विजसत्तम ॥ ३.१८१.२५ ॥
El de poderosos brazos, Bhīmasena, habló a la serpiente: «No estoy enojado contigo, gran serpiente, mejor de los dvijas, ni conmigo mismo.»
3.181.26
यस्मादभावी भावी वा मनुष्यः सुखदुःखयोः ।
आगमे यदि वाऽपाये न तत्र ग्लपयेन्मनः ॥ ३.१८१.२६ ॥
Pues en el placer y el dolor, estén destinados a ocurrir o no, al llegar o al irse, el hombre no debe dejar turbada su mente.
3.181.27
दैवं पुरुषकारेण को वञ्चयितुमर्हति ।
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ ३.१८१.२७ ॥
¿Quién puede engañar al destino con el esfuerzo humano? Yo considero que el destino es lo supremo; el esfuerzo humano es inútil.
3.181.28
पश्य दैवोपघाताद्धि भुजवीर्यव्यपाश्रयम् ।
इमामवस्थां संप्राप्तमनिमित्तमिहाद्य माम् ॥ ३.१८१.२८ ॥
Mira, por el golpe del destino, yo, que confiaba en el valor de mis brazos, he llegado hoy aquí a este estado sin causa alguna.
3.181.29
किंतु नाद्यानुशोचामि तथाऽऽत्मानं विनाशितम् ।
तथा तु विपिने न्यस्तान्भ्रातॄन्राज्यपरिच्युतान् ॥ ३.१८१.२९ ॥
Pero hoy no me lamento por mí mismo, así destruido, ni por mis hermanos, abandonados en el bosque y caídos del reino.
3.181.30
हिमवांश्च सुदुर्गोऽयं यक्षराक्षससंकुलः ।
मां समुद्वीक्षमाणास्ते प्रयतिष्यन्ति विह्वलाः ॥ ३.१८१.३० ॥
Este Himālaya es muy difícil de atravesar y está lleno de yakṣas y rākṣasas; mirándome, se esforzarán angustiados.
3.181.31
विनष्टमथ मां श्रुत्वा भविष्यन्ति निरुद्यमाः ।
धर्मशीला मया ते हि बाध्यन्ते राज्यगृद्धिना ॥ ३.१८१.३१ ॥
Al oír que estoy perdido, quedarán desanimados, pues esos hombres virtuosos son en verdad oprimidos por mí, ávido del reino.
3.181.32
अथवा नार्जुनो धीमान्विषादमुपयास्यति ।
सर्वास्त्रविदनाधृष्यो देवगन्धर्वराक्षसैः ॥ ३.१८१.३२ ॥
O bien el sabio Arjuna no caerá en la aflicción; él, conocedor de todas las armas, es invencible para dioses, gandharvas y rākṣasas.
3.181.33
समर्थः स महाबाहुरेकाङ्ना सुमहाबलः ।
देवराजमपि स्थानात्प्रच्यावयितुमञ्जसा ॥ ३.१८१.३३ ॥
Ese de brazos poderosos, él solo, es muy fuerte, capaz de desalojar fácilmente de su lugar incluso al rey de los dioses.
3.181.34
किं पुनर्धृतराष्ट्रस् पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् ।
विद्विष्टं सर्वलोकस्य दम्भमोहपरायणम् ॥ ३.१८१.३४ ॥
Cuánto más el hijo de Dhṛtarāṣṭra, el jugador de mala suerte, odiado por todo el mundo, entregado al orgullo y a la ilusión.
3.181.35
मातरं चैव शोचामि कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् ।
याऽस्माकं नित्यमाशास्ते महत्त्वमधिकं परैः ॥ ३.१८१.३५ ॥
También me aflijo por nuestra madre, miserable y ávida por sus hijos, que siempre desea para nosotros una grandeza mayor que la de los demás.
3.181.36
तस्याः कथं त्वनाथाया मद्विनाशाद्भुजङ्गम् ।
सफलास्ते भविष्यन्ति मयि सर्वे मनोरथाः ॥ ३.१८१.३६ ॥
Pero ¿cómo le irá a esa madre desamparada con mi destrucción, oh serpiente? Todos tus deseos se cumplirán en mí.
3.181.37
नकुलः सहदेवश्च यमौ च गुरुवर्तिनौ ।
मद्वाहुबलसंगुप्तौ नित्यं पुरुषमानिनौ ॥ ३.१८१.३७ ॥
Nakula y Sahadeva, los gemelos que obedecen a su hermano mayor, siempre protegidos por la fuerza de mis brazos, orgullosos de su hombría.
3.181.38
भविष्यतो निरुत्साहौ भ्रष्टवीर्यपराक्रमौ ।
मद्विनाशात्परिद्यूनाविति मे वर्तते मतिः ॥ ३.१८१.३८ ॥
Por mi destrucción, aquellos dos quedarán sin ánimo, caídos en valor y destreza, y completamente consumidos; tal es mi pensamiento.
3.181.39
एवंविधं बहु तदा विललाप वृकोदरः ।
भुजङ्गभोगसंरुद्धो नाशकच्च विचेष्टितुम् ॥ ३.१८१.३९ ॥
Entonces Vṛkodara (Bhīma) se lamentó mucho de esta manera, atado por los anillos de la serpiente, sin poder ni moverse.
3.181.40
युधिष्ठिरस्तु कौन्तेयो बभूवास्वस्तचेतनः ।
अनिष्टदर्शनान्घोरानुत्पातान्परिचिन्तयन् ॥ ३.१८१.४० ॥
Pero Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, quedó inquieto de ánimo, meditando los terribles presagios nefastos que había visto.
3.181.41
दारुणं ह्यशिवं नादं शिवा दक्षिणतः स्थिता ।
दीप्तायां दिशि वित्रस्ता रौति तस्याश्रमस्य ह ॥ ३.१८१.४१ ॥
A la derecha, una chacal, aterrorizada en la dirección resplandeciente, aullaba junto a aquel ermitaño un grito terrible y de mal augurio.
3.181.42
एकपक्षाक्षिचरणा वर्तिका घोरदर्शना ।
रक्तं वमन्ती ददृशे प्रत्यादित्यमभासुरा ॥ ३.१८१.४२ ॥
Una codorniz de un ala, un ojo y una pata, de aspecto terrible, vomitando sangre, fue vista brillando frente al sol.
3.181.43
प्रववौ चानिलो रूक्षश्चण्डः सर्करकर्षणः ।
अपसव्यानि सर्वाणि मृगपक्षिरुतानि च ॥ ३.१८१.४३ ॥
Sopló un viento áspero y violento, arrastrando arena; y todos los gritos de bestias y aves se volvieron de mal augurio.
3.181.44
पृष्ठतो वायसः कृष्णो याहियाहीति वाशति ।
मुहुर्मुहुः स्फुरति च दक्षिणोऽस्य भुजस्तथा ॥ ३.१८१.४४ ॥
Desde atrás, un cuervo negro graznaba una y otra vez «¡vete, vete!», y su brazo derecho también temblaba una y otra vez.
3.181.45
हृदयं चरणश्चापि वामोऽस्य परितप्यति ।
सव्यस्याक्ष्णओ विकारश्चाप्यनिष्टः समपद्यत ॥ ३.१८१.४५ ॥
Su corazón y su pie izquierdo comenzaron a arder de tormento, y en su ojo izquierdo surgió un temblor de mal augurio.
3.181.46
धर्मराजोपि मेधावी शङ्कमानो महद्भयम् ।
द्रौपदीं परिपप्रच्छ क्व भीम इति भारत ॥ ३.१८१.४६ ॥
El sabio rey del dharma, también temiendo un gran peligro, preguntó detenidamente a Draupadī: '¿Dónde está Bhīma, oh descendiente de Bharata?'
3.181.47
शंस तस्मै पाञ्चाली चिरयातं वृकोदरम् ।
स प्रतस्थे महाबाहुर्धौम्येन सहितो नृपः ॥ ३.१८१.४७ ॥
Draupadī le dijo que Vṛkodara (Bhīma) se había ido hacía mucho. Entonces el rey, de brazos poderosos, partió con Dhaumya.
3.181.48
द्रौपद्या रक्षणं कार्यमित्युवाच धनंजयम् ।
नकुलं सहदेवं च व्यादिदेश द्विजान्प्रति ॥ ३.१८१.४८ ॥
Dijo a Dhanaṃjaya (Arjuna) que había que proteger a Draupadī, y dio instrucciones a Nakula y Sahadeva sobre los brahmanes.
3.181.49
स तस्य पदमुन्नीय तस्मादेवाश्रमात्प्रभुः ।
मृगयामास कौन्तेयो भीमसेनं महावने ॥ ३.१८१.४९ ॥
El poderoso hijo de Kuntī, tras reconocer sus huellas, buscó a Bhīmasena en el gran bosque desde ese mismo ermitaño.
3.181.50
स प्राचीं दिशमास्थाय महतो गजयूथपान् ।
ददर्श पृथिवीं चिह्नैर्भीमस्य परिचिह्निताम् ॥ ३.१८१.५० ॥
Dirigiéndose hacia el este, vio grandes manadas de elefantes y sus jefes, y vio la tierra marcada con las señales de Bhīma.
3.181.51
ततो मृगसहस्राणि मृगेनद्राणां शतानि च ।
पतितानि वने दृष्ट्वा मार्गं तस्याविशन्नृपः ॥ ३.१८१.५१ ॥
Luego, al ver miles de ciervos y cientos de leones entre las bestias caídos en el bosque, el rey entró en su camino.
3.181.52
धावतस्तस्य वीरस् मृगार्थं वातरंहसः ।
ऊरुवातविनिर्भग्नान्द्रुमान्व्यावर्जितान्पथिः ॥ ३.१८१.५२ ॥
El héroe, corriendo tras el ciervo con la rapidez del viento, había derribado árboles por el viento de sus muslos, que yacían doblados a lo largo del camino.
3.181.53
स गत्वा तैस्तदा चिह्नैर्ददर्श गिरिगह्वरे ।
रूक्षमारुतभूयिष्ठे निष्पत्रद्रुमसंकुले ॥ ३.१८१.५३ ॥
Siguiendo aquellas señales, llegó y vio en una cueva de montaña, abundante en vientos ásperos y densa de árboles sin hojas.
3.181.54
ईरिणे निर्जले देशे कण्टकिद्रुमसंकुले ।
अश्मस्थाणुक्षुपाकीर्णे सुदुर्गे विषमोत्कटे।
गृहीतं भुजगेन्द्रेण निश्चेष्टमनुजं तदा ॥ ३.१८१.५४ ॥
En aquel lugar yermo y sin agua, espeso de árboles espinosos, sembrado de piedras, tocones y cañas, sumamente difícil de atravesar y escabroso, el hermano menor yacía inmóvil, entonces atrapado por el señor de las serpientes.