మహాభారతం · అధ్యాయం 3.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.181.1
स भीमसेनस्तेजस्वी तदा सर्पवशं गतः ।
चिन्तयामास सर्पस्य वीर्यमत्यद्भुतं महत् ॥ ३.१८१.१ ॥
అప్పుడు తేజస్వి అయిన భీమసేనుడు సర్పవశుడయ్యాడు; ఆ సర్పం యొక్క అత్యంత అద్భుతమైన గొప్ప శక్తి గురించి ఆలోచించసాగాడు.
3.181.2
उवाच च महासर्पं कामयाब्रूहि पन्नग ।
कस्त्वं भो भुजगश्रेष्ठ किं मया च करिष्यसि ॥ ३.१८१.२ ॥
ఆ మహాసర్పంతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ నాగమా, చెప్పు, నీవెవరు? ఓ సర్పశ్రేష్ఠా, నాకు ఏమి చేయబోతావు?"
3.181.3
पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः ।
नागायुतसमप्राणस्त्वया नीतः कथं वशम् ॥ ३.१८१.३ ॥
"నేను పాండవుడైన భీమసేనుడను; ధర్మరాజు తరువాత జన్మించినవాడను. పదివేల ఏనుగుల ప్రాణశక్తి కలిగిన నన్ను నీవు ఎలా వశపరచుకున్నావు?"
3.181.4
सिंहाः केसरिणो व्याघ्रा महिषा वारणास्तथा ।
समागताश्च बहुशो निहताश्च मया युधि ॥ ३.१८१.४ ॥
"సింహాలు, కేసరి సింహాలు, పులులు, దున్నలు, ఏనుగులు కూడా అనేకసార్లు ఎదురయ్యాయి; యుద్ధంలో నా చేత చంపబడ్డాయి."
3.181.5
राक्षसाश्च पिशाचाश्च पन्नगाश्च महाबलाः ।
भुजवेगमशक्ता मे सोढुं पन्नगसत्तम ॥ ३.१८१.५ ॥
"రాక్షసులు, పిశాచాలు, మహాబలులైన నాగులు కూడా నా బాహువుల వేగాన్ని భరించలేకపోయారు, ఓ నాగులలో శ్రేష్ఠుడా."
3.181.6
किंनु विद्याबलं किंनु वरदानमथो तव ।
उद्योगमपि कुर्वाणो वशगोस्मि कृतस्त्वया ॥ ३.१८१.६ ॥
"ఇది నీ విద్యాబలం వల్లనా, లేక వరదానం వల్లనా? లేక ప్రయత్నిస్తున్న నేను కూడా నీ చేత వశపరచబడ్డానా?"
3.181.7
अनुत्यो विक्रमो नॄणामिति मे धीयते मतिः ।
यथेदं मे त्वया नाग बलं प्रतिहतं महत् ॥ ३.१८१.७ ॥
మనుషుల పరాక్రమం అజేయమని నా అభిప్రాయం; ఓ నాగా, నువ్వు నా గొప్ప బలాన్ని అడ్డుకున్నావు.
3.181.8
इत्येवंवादिनं वीरं भीममक्लिष्टकारिणम् ।
भोगेन महता गृह्य समन्तात्पर्यवेष्टयत् ॥ ३.१८१.८ ॥
ఇలా పలుకుతున్న, అలవోకగా పని చేసే వీరుడు భీముని ఆ నాగం తన గొప్ప చుట్టలతో పట్టుకుని నాలుగు వైపులా చుట్టివేసింది.
3.181.9
निगृह्यैनं महाबाहुं ततः स भुजगस्तदा ।
विमुच्यास्य भुजौ पीनाविदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१८१.९ ॥
ఆ మహాబాహువును పట్టుకున్న తరువాత, ఆ పాము అతని బలిష్ఠమైన బాహువులను విడిచి ఈ మాట పలికింది.
3.181.10
दिष्टस्त्वं क्षुधितस्याद्य देवैर्भक्षो महाभुज ।
दिष्ट्या कालस्य महतः प्रियाः प्राणा हि देहिनां ॥ ३.१८१.१० ॥
ఓ మహాభుజా, ఈ రోజు ఆకలితో ఉన్న నాకు దేవతలు నిన్ను ఆహారంగా నియమించారు; అదృష్టవశాత్తు, గొప్ప కాలం ముందు దేహధారులకు తమ ప్రాణాలు ప్రియమైనవే.
3.181.11
यथा त्विदं मया प्राप्तं भुजङ्गत्वमरिंदम ।
तदवश्यं त्वया मत्तः श्रोतव्यं शृणु यन्मम ॥ ३.१८१.११ ॥
ఓ శత్రుదమనా, నేను ఈ సర్పత్వాన్ని ఎలా పొందానో అది నువ్వు తప్పక నా నుండి వినాలి; నా విషయం విను.
3.181.12
इमामवस्थां संप्राप्तो ह्यहं कोपान्महर्षिणा ।
शापस्यान्तं परिप्रेप्सुः सर्वस् कथयामि तत् ॥ ३.१८१.१२ ॥
మహర్షి కోపం వల్ల నేను ఈ స్థితిని పొందాను; శాపానికి అంతం పొందాలనే కోరికతో దాన్నంతా చెబుతున్నాను.
3.181.13
नहुषो नाम राजर्षिर्व्यक्तं ते श्रोत्रमागतः ।
तवैव पूर्वः पूर्वेषामायोर्वंशधरः सुतः ॥ ३.१८१.१३ ॥
నహుషుడు అనే రాజర్షి మీ చెవికి స్పష్టంగా చేరి ఉంటాడు; ఆయన మీ పూర్వీకులలో మొదటివాడు, ఆయు వంశాన్ని మోసిన పుత్రుడు.
3.181.14
सोहं शापादगस्त्यस्य ब्राह्मणानवमत्य च ।
इमामवस्थामापन्नः पश्य दैवमिदं मम ॥ ३.१८१.१४ ॥
నేను అగస్త్యుని శాపం వల్ల, బ్రాహ్మణులను అవమానించడం వల్ల ఈ స్థితికి చేరాను; చూడు, ఇది నా దైవము.
3.181.15
त्वां चेदवध्यमायान्तमतीव प्रियदर्शनम् ।
अहमद्योपयोक्ष्यामि विधानं पश्य यादृशम् ॥ ३.१८१.१५ ॥
అవధ్యుడవైన, అత్యంత ప్రియంగా కనిపించే నీవు వస్తే, ఈ రోజు నేను నిన్ను పట్టుకుంటాను; నా విధానం ఎలాంటిదో చూడు.
3.181.16
न हि मे मुच्यते कश्चित्कथंचित्प्रग्रहं गतः ।
गचजोवा महिषो वाऽपि षष्ठे काले नरोत्तम ॥ ३.१८१.१६ ॥
నరోత్తమా, నా పట్టులో చిక్కుకున్న ఎవరూ ఏ విధంగానూ విడుదల కారు; ఏనుగైనా, దున్నపోతైనా, ఆరవ కాలంలో కూడా.
3.181.17
नासि केवलसर्पेण तिर्यग्योनिषु वर्तता ।
गृहीतः कौरवश्रेष्ठ वरदानमिदं मम ॥ ३.१८१.१७ ॥
కౌరవశ్రేష్ఠా, నీవు కేవలం తిర్యగ్యోనిలో ఉన్న ఒక పాముచేత పట్టుబడలేదు; ఇది నా వరం.
3.181.18
पतता हि विमानाग्रान्मया शक्रासनाद्द्रुतम् ।
कुरु शापान्तमित्युक्तो भगवान्मुनिसत्तमः ॥ ३.१८१.१८ ॥
నేను ఇంద్రాసనం నుండి విమాన శిఖరం నుండి వేగంగా పడుతున్నప్పుడు, భగవానుడు, మునిశ్రేష్ఠుడు, 'శాపాంతాన్ని చేయి' అని చెప్పబడ్డాడు.
3.181.19
यस्त्वया वेष्टितो राजन्मोहमेति महाबलः ।
मोक्षस्ते भविता राजन्कस्माच्चित्कालपर्ययात् ॥ ३.१८१.१९ ॥
ఓ రాజా, నీవు చుట్టుముట్టిన, మోహంలో పడిన ఆ మహాబలుడు—ఓ రాజా, కొంతకాలం గడిచాక నీకు విముక్తి కలుగుతుంది.
3.181.20
ततोस्मि पतितो भूमौ न च मामजहात्स्मृतिः ।
स्मार्तमस्ति पुराणं मे यथैवाधिगतं तथा ॥ ३.१८१.२० ॥
అప్పుడు నేను నేలపై పడ్డాను, కానీ స్మృతి నన్ను విడిచిపెట్టలేదు. నేను నేర్చుకున్న పురాణం నాకు అలాగే గుర్తుంది.
3.181.21
यस्तु ते व्याहृतान्प्रश्नान्प्रतिब्रूयाद्विभागवित् ।
स त्वां मोक्षयिता शापादिति मामब्रवीदृषिः ॥ ३.१८१.२१ ॥
నీవు అడిగిన ప్రశ్నలకు విభాగాలు తెలిసిన ఎవరు సమాధానం చెబుతారో, వారు నిన్ను శాపం నుండి విముక్తి చేస్తారని ఋషి నాతో అన్నాడు.
3.181.22
गृहीतस्य त्वया राजन्प्राणिनोपि बलीयसः ।
सत्वभ्रंशोऽधिकस्यापि सर्वस्याशु भविष्यति ॥ ३.१८१.२२ ॥
ఓ రాజా, నీవు పట్టుకున్న ప్రాణి—అది ఎంతో బలవంతమైనదైనా—దాని సత్త్వం నశిస్తుంది; అధికమైన వారందరికీ కూడా త్వరలో అదే జరుగుతుంది.
3.181.23
इतिचाप्यहमश्रौषं वचस्तेषां दयावताम् ।
मयि संजातहार्दानामथ तेऽन्तर्हिता द्विजाः ॥ ३.१८१.२३ ॥
ఇలా నేను ఆ దయగల ద్విజుల మాటలను కూడా విన్నాను; నా పట్ల ప్రేమ కలిగిన వారు అప్పుడు అదృశ్యులయ్యారు.
3.181.24
सोहं परमदुष्कर्मा वसामि निरयेऽशुचौ ।
सर्पयोनिमिमां प्राप्यकालाकाङ्क्षी महाद्युते ॥ ३.१८१.२४ ॥
ఆ నేను, అతి దుష్కర్ములైన, అపవిత్రమైన నరకంలో నివసిస్తున్నాను; ఓ మహాతేజస్వీ, ఈ సర్పయోనిని పొంది కాలాన్ని నిరీక్షిస్తున్నాను.
3.181.25
तमुवाच महाबाहुर्भीमसेनो भुजङ्गमम् ।
न ते कुप्ये महासर्प नात्मने द्विजसत्तम ॥ ३.१८१.२५ ॥
మహాబాహువైన భీమసేనుడు ఆ సర్పముతో ఇట్లనెను: ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజా, ఓ మహాసర్పమా, నేను నీపై కోపించను, నాపై కూడా కోపించను.
3.181.26
यस्मादभावी भावी वा मनुष्यः सुखदुःखयोः ।
आगमे यदि वाऽपाये न तत्र ग्लपयेन्मनः ॥ ३.१८१.२६ ॥
ఎందుకంటే, సుఖదుఃఖాలలో మనిషి, అవి రానున్నా రాకపోయినా, వచ్చినా పోయినా, మనసును కలత చెందించుకోకూడదు.
3.181.27
दैवं पुरुषकारेण को वञ्चयितुमर्हति ।
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ ३.१८१.२७ ॥
పురుషప్రయత్నంతో దైవాన్ని ఎవరు మోసగించగలరు? దైవమే పరమమని నేను భావిస్తాను; పౌరుషం వ్యర్థం.
3.181.28
पश्य दैवोपघाताद्धि भुजवीर्यव्यपाश्रयम् ।
इमामवस्थां संप्राप्तमनिमित्तमिहाद्य माम् ॥ ३.१८१.२८ ॥
చూడు, దైవపు దెబ్బవల్ల, భుజబలాన్ని ఆశ్రయించిన నేను ఈ రోజు ఇక్కడ కారణం లేకుండానే ఈ స్థితికి చేరాను.
3.181.29
किंतु नाद्यानुशोचामि तथाऽऽत्मानं विनाशितम् ।
तथा तु विपिने न्यस्तान्भ्रातॄन्राज्यपरिच्युतान् ॥ ३.१८१.२९ ॥
కానీ ఈ రోజు నేను నాశనమైన నా స్థితికి చింతించడం లేదు; అడవిలో వదిలేయబడిన, రాజ్యం కోల్పోయిన సోదరుల కోసం కూడా చింతించడం లేదు.
3.181.30
हिमवांश्च सुदुर्गोऽयं यक्षराक्षससंकुलः ।
मां समुद्वीक्षमाणास्ते प्रयतिष्यन्ति विह्वलाः ॥ ३.१८१.३० ॥
ఈ హిమాలయం చాలా దుర్గమమైనది, యక్షరాక్షసులతో నిండినది; నన్ను చూస్తూ వారు కలతచెంది ప్రయత్నిస్తారు.
3.181.31
विनष्टमथ मां श्रुत्वा भविष्यन्ति निरुद्यमाः ।
धर्मशीला मया ते हि बाध्यन्ते राज्यगृद्धिना ॥ ३.१८१.३१ ॥
నేను నశించినట్లు విని వారు ఉత్సాహం కోల్పోతారు; ధర్మశీలురైన వారిని రాజ్యలోభియైన నేను నిజంగా బాధిస్తున్నాను.
3.181.32
अथवा नार्जुनो धीमान्विषादमुपयास्यति ।
सर्वास्त्रविदनाधृष्यो देवगन्धर्वराक्षसैः ॥ ३.१८१.३२ ॥
లేదా బుద్ధిమంతుడైన అర్జునుడు విషాదానికి లోనుకాడు; అతడు సర్వాస్త్రవేత్త, దేవ గంధర్వ రాక్షసులకూ అజేయుడు.
3.181.33
समर्थः स महाबाहुरेकाङ्ना सुमहाबलः ।
देवराजमपि स्थानात्प्रच्यावयितुमञ्जसा ॥ ३.१८१.३३ ॥
ఆ మహాబాహువు ఒంటరిగానే అత్యంత బలవంతుడు; దేవేంద్రుడినీ తన స్థానం నుండి అవలీలగా కదల్చగల సమర్థుడు.
3.181.34
किं पुनर्धृतराष्ट्रस् पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् ।
विद्विष्टं सर्वलोकस्य दम्भमोहपरायणम् ॥ ३.१८१.३४ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడి గురించి ఇక చెప్పేది ఏముంది? దుర్మార్గపు జూదగాడు, సర్వలోకాలచే ద్వేషించబడినవాడు, దంభమోహాల్లో మునిగినవాడు.
3.181.35
मातरं चैव शोचामि कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् ।
याऽस्माकं नित्यमाशास्ते महत्त्वमधिकं परैः ॥ ३.१८१.३५ ॥
మా తల్లి గురించి కూడా నేను దుఃఖిస్తున్నాను; దీనురాలు, కుమారులపై ఆశతో నిండినది; మాకు ఎల్లప్పుడూ ఇతరులకన్నా ఎక్కువ గౌరవాన్ని కోరుకునేది.
3.181.36
तस्याः कथं त्वनाथाया मद्विनाशाद्भुजङ्गम् ।
सफलास्ते भविष्यन्ति मयि सर्वे मनोरथाः ॥ ३.१८१.३६ ॥
అయితే ఆ అనాథ తల్లికి నా వినాశంతో ఏమి అవుతుంది? ఓ సర్పమా, నీ కోరికలన్నీ నాలోనే ఫలిస్తాయి.
3.181.37
नकुलः सहदेवश्च यमौ च गुरुवर्तिनौ ।
मद्वाहुबलसंगुप्तौ नित्यं पुरुषमानिनौ ॥ ३.१८१.३७ ॥
నకులుడు, సహదేవుడు, అన్న మాటకు లోబడిన ఇద్దరు కవలలు; నా బాహుబలంతో సదా రక్షింపబడినవారు, పౌరుషాభిమానులు.
3.181.38
भविष्यतो निरुत्साहौ भ्रष्टवीर्यपराक्रमौ ।
मद्विनाशात्परिद्यूनाविति मे वर्तते मतिः ॥ ३.१८१.३८ ॥
నా నాశనంతో వారిద్దరూ ఉత్సాహం కోల్పోయి, వీర్యపరాక్రమాలు తగ్గి, పూర్తిగా క్షీణిస్తారని నా అభిప్రాయం.
3.181.39
एवंविधं बहु तदा विललाप वृकोदरः ।
भुजङ्गभोगसंरुद्धो नाशकच्च विचेष्टितुम् ॥ ३.१८१.३९ ॥
అప్పుడు వృకోదరుడు (భీముడు) ఇలా ఎంతగానో విలపించాడు; పాము చుట్టలతో బంధింపబడి కదలనైనా కదలలేకపోయాడు.
3.181.40
युधिष्ठिरस्तु कौन्तेयो बभूवास्वस्तचेतनः ।
अनिष्टदर्शनान्घोरानुत्पातान्परिचिन्तयन् ॥ ३.१८१.४० ॥
కానీ కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు మనసు కలత చెందాడు; భయంకర అశుభ ఉత్పాతాలను చూసి వాటి గురించి ఆలోచిస్తూ.
3.181.41
दारुणं ह्यशिवं नादं शिवा दक्षिणतः स्थिता ।
दीप्तायां दिशि वित्रस्ता रौति तस्याश्रमस्य ह ॥ ३.१८१.४१ ॥
కుడివైపున నిలిచిన నక్క, ప్రకాశించే దిక్కులో భయపడి ఆ ఆశ్రమం వైపు భయంకర, అశుభ స్వరంతో ఏడ్చింది.
3.181.42
एकपक्षाक्षिचरणा वर्तिका घोरदर्शना ।
रक्तं वमन्ती ददृशे प्रत्यादित्यमभासुरा ॥ ३.१८१.४२ ॥
ఒక రెక్క, ఒక కన్ను, ఒక కాలు కలిగిన, భయంకర రూపం గల ఒక కౌజు రక్తం వాంతి చేస్తూ సూర్యునికి ఎదురుగా మెరుస్తూ కనిపించింది.
3.181.43
प्रववौ चानिलो रूक्षश्चण्डः सर्करकर्षणः ।
अपसव्यानि सर्वाणि मृगपक्षिरुतानि च ॥ ३.१८१.४३ ॥
కఠినమైన, ప్రచండమైన గాలి వీచింది; ఇసుకరాళ్లను లాగుతూ. మృగాలు, పక్షుల అరుపులన్నీ అపసవ్యంగా మారాయి.
3.181.44
पृष्ठतो वायसः कृष्णो याहियाहीति वाशति ।
मुहुर्मुहुः स्फुरति च दक्षिणोऽस्य भुजस्तथा ॥ ३.१८१.४४ ॥
వెనుక నుండి ఒక నల్ల కాకి 'వెళ్ళు, వెళ్ళు' అని మళ్ళీ మళ్ళీ అరిచింది. అతని కుడి భుజం కూడా అలాగే పదే పదే కొట్టుకుంది.
3.181.45
हृदयं चरणश्चापि वामोऽस्य परितप्यति ।
सव्यस्याक्ष्णओ विकारश्चाप्यनिष्टः समपद्यत ॥ ३.१८१.४५ ॥
అతని హృదయం, ఎడమ పాదం కూడా తపించాయి. ఎడమ కన్నులోనూ అశుభమైన వికారం కలిగింది.
3.181.46
धर्मराजोपि मेधावी शङ्कमानो महद्भयम् ।
द्रौपदीं परिपप्रच्छ क्व भीम इति भारत ॥ ३.१८१.४६ ॥
బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు కూడా గొప్ప భయాన్ని శంకిస్తూ, ద్రౌపదిని అడిగాడు: 'భారతా, భీముడు ఎక్కడ?'
3.181.47
शंस तस्मै पाञ्चाली चिरयातं वृकोदरम् ।
स प्रतस्थे महाबाहुर्धौम्येन सहितो नृपः ॥ ३.१८१.४७ ॥
పాంచాలి అతనికి చెప్పింది: వృకోదరుడు (భీముడు) చాలా కాలం క్రితమే వెళ్ళిపోయాడు. అప్పుడు మహాబాహువైన రాజు ధౌమ్యునితో కలిసి బయలుదేరాడు.
3.181.48
द्रौपद्या रक्षणं कार्यमित्युवाच धनंजयम् ।
नकुलं सहदेवं च व्यादिदेश द्विजान्प्रति ॥ ३.१८१.४८ ॥
'ద్రౌపదిని రక్షించాలి' అని అతడు ధనంజయునితో (అర్జునునితో) అన్నాడు. నకులుడు, సహదేవులకు బ్రాహ్మణుల విషయంలో ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.
3.181.49
स तस्य पदमुन्नीय तस्मादेवाश्रमात्प्रभुः ।
मृगयामास कौन्तेयो भीमसेनं महावने ॥ ३.१८१.४९ ॥
ఆ ప్రభువైన కౌంతేయుడు అతని పాదముద్రను గుర్తించి, ఆ ఆశ్రమం నుండే మహారణ్యంలో భీమసేనుని వెదికెను.
3.181.50
स प्राचीं दिशमास्थाय महतो गजयूथपान् ।
ददर्श पृथिवीं चिह्नैर्भीमस्य परिचिह्निताम् ॥ ३.१८१.५० ॥
అతడు తూర్పు దిక్కును పట్టి, గొప్ప గజ యూథాలను, వాటి నాయకులను చూసెను; భూమి భీముని గుర్తులతో నిండి ఉండటం చూసెను.
3.181.51
ततो मृगसहस्राणि मृगेनद्राणां शतानि च ।
पतितानि वने दृष्ट्वा मार्गं तस्याविशन्नृपः ॥ ३.१८१.५१ ॥
అప్పుడు అడవిలో వేలాది జింకలు, వందలాది మృగేంద్రులు (సింహాలు) పడి ఉండటం చూసి, రాజు అతని మార్గంలోకి ప్రవేశించెను.
3.181.52
धावतस्तस्य वीरस् मृगार्थं वातरंहसः ।
ऊरुवातविनिर्भग्नान्द्रुमान्व्यावर्जितान्पथिः ॥ ३.१८१.५२ ॥
జింకను వెంబడిస్తూ పరుగెత్తిన ఆ వీరుని వేగం గాలిలా ఉండెను; అతని తొడల గాలి వలన విరిగిన చెట్లు దారిలో వంగి పడి ఉండెను.
3.181.53
स गत्वा तैस्तदा चिह्नैर्ददर्श गिरिगह्वरे ।
रूक्षमारुतभूयिष्ठे निष्पत्रद्रुमसंकुले ॥ ३.१८१.५३ ॥
అతడు ఆ గుర్తులను అనుసరించి పర్వత గుహకు వెళ్ళెను; అది రూక్ష వాయువులతో నిండి, ఆకులులేని చెట్లతో దట్టంగా ఉండెను.
3.181.54
ईरिणे निर्जले देशे कण्टकिद्रुमसंकुले ।
अश्मस्थाणुक्षुपाकीर्णे सुदुर्गे विषमोत्कटे।
गृहीतं भुजगेन्द्रेण निश्चेष्टमनुजं तदा ॥ ३.१८१.५४ ॥
ఆ ఎండిన, నీరులేని ప్రదేశంలో, ముళ్ల చెట్లతో నిండి, రాళ్లు, మొద్దులు, పొదలతో కప్పబడి, దాటడానికి అతి కష్టమైన ఎగుడుదిగుడు ప్రదేశంలో, ఆ సమయంలో తమ్ముడు నాగరాజు చేత పట్టుకోబడి చలనం లేకుండా పడి ఉండెను.