Mahābhārata · Adhyāya 3.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.182.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य सर्पभोगेन वेष्टितम् ।
दयितं भ्रातरं धीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१८२.१ ॥
Yudhiṣṭhira, sabio, se acercó a su querido hermano envuelto en los anillos de una serpiente y pronunció estas palabras.
3.182.2
कुन्तीमातः कथमिमामापदं त्वमवाप्तवान् ।
कश्चायं पर्वताभोगप्रतिमः पन्नगोत्तमः ॥ ३.१८२.२ ॥
¡Oh hijo de Kuntī, cómo caíste en esta calamidad? ¿Y quién es este príncipe de las serpientes, tan vasto como la anchura de una montaña?
3.182.3
स धर्मराजमालक्ष्य भ्राता भ्रतरमग्रजम् ।
कथयामास तत्सर्वं ग्रहणादिविचेष्टितम् ॥ ३.१८२.३ ॥
Mirando al rey del dharma, aquel hermano relató a su hermano mayor todo lo sucedido, desde su captura en adelante.
3.182.4
अयमार्य महासत्वो भक्षार्थं मां गृहीतवान् ।
नहुषो नाम राजर्षिः प्राणवानिव संस्थितः ॥ ३.१८२.४ ॥
Noble hermano, este ser poderoso me ha apresado para alimentarse. Es el rey sabio llamado Nahuṣa, que permanece como si tuviera vida.
3.182.5
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
वयमाहारमन्यं ते दास्यामः क्षुन्निवारणम् ॥ ३.१८२.५ ॥
¡Oh longevo, libera a mi hermano, de valor sin límites! Te daremos otro alimento que calme tu hambre.
3.182.6
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
गम्यतां नेह स्थातव्यं श्वो भवानपि मे भवेत् ॥ ३.१८२.६ ॥
¡Oh longevo, libera a mi hermano, de valor sin límites! Que se vaya, no debe quedarse aquí; mañana también tú podrías ser mi alimento.
3.182.7
व्रतमेतन्महाबाहो विषयं मम यो ब्रजेत् ।
स म भक्षो भवेत्तात त्वं चापि विषये मम ॥ ३.१८२.७ ॥
Este es mi voto, oh de brazos poderosos: quien entre en mi dominio será mi alimento. Querido hijo, tú también estás en mi dominio.
3.182.8
चिरेणाद्य मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यमभिकाङ्क्षये ॥ ३.१८२.८ ॥
Después de mucho tiempo hoy he obtenido este alimento: tu hermano menor. No lo soltaré, ni deseo a ningún otro.
3.182.9
देवो वा यदि वा दैत्य उरगो वा भवान्यदि ।
सत्यं सर्प वचो ब्रूहि पृच्छति त्वां युधिष्ठिरः ॥ ३.१८२.९ ॥
Seas dios, o demonio, o serpiente — oh serpiente, di la verdad: Yudhiṣṭhira te pregunta.
3.182.10
किमर्थं च त्वया ग्रस्तो भीमसेनो भुजंगम ।
किमाहृत्यविदित्वा वा प्रीतिस्ते स्याद्भुजंगम।
किमाहारं प्रयच्छामि कथं मुञ्चेद्भवानिमम् ॥ ३.१८२.१० ॥
¿Por qué apresaste a Bhīmasena, oh serpiente? ¿Qué alimento te daría satisfacción, traído o sin saberlo? Oh serpiente, ¿qué alimento te daré, y cómo lo liberarás?
3.182.11
नहुषो नाम राजाऽहमासं पूर्वस्तवानघ ।
प्रथितः पञ्चमः सोमादायोः पुत्रो नराधिप ॥ ३.१८२.११ ॥
Oh sin mácula, antes fui un rey llamado Nahuṣa, tu antepasado. Oh señor de los hombres, soy el famoso hijo de Āyu, el quinto desde Soma.
3.182.12
क्रतुभिस्तपसा चैवस्वाध्यायेन दमेन च ।
त्रैलोक्यैश्वर्यमव्यग्रं प्राप्तोऽहंविकर्मेण च ॥ ३.१८२.१२ ॥
Por sacrificios, por austeridad, por el estudio de los Vedas y por el dominio de sí, alcancé el señorío inquebrantable sobre los tres mundos; y por una transgresión (caí).
3.182.13
तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा ।
सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिविकां मम ॥ ३.१८२.१३ ॥
Habiendo obtenido aquel poderío, entonces el orgullo se apoderó de mí; mil brahmanes cargaron mi palanquín.
3.182.14
ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमत्य ततो द्विजान् ।
इमामगस्त्येन दशामानीत इतिमे स्मृतिः ॥ ३.१८२.१४ ॥
Ebrio por la embriaguez del poder, desprecié a los dvijas; entonces, según recuerdo, Agastya me llevó a esta condición.
3.182.15
न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदन्वेति पाण्डवः ।
तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः ॥ ३.१८२.१५ ॥
Pero mi sabiduría no me abandonó mientras el pāṇḍava viene tras de mí, oh rey, por la misma gracia del magnánimo Agastya.
3.182.16
षष्ठे काले मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यदपि कामये ॥ ३.१८२.१६ ॥
A la sexta hora me ha llegado este alimento: tu hermano menor. No lo soltaré, ni deseo otra cosa.
3.182.17
प्रश्नानुच्चारितानद्य वायहरिष्यसि चेन्मम ।
तथापश्चाद्विमोक्ष्यामि भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.१७ ॥
Si hoy respondes a las preguntas que pronuncie, entonces después liberaré a tu hermano Vṛkodara.
3.182.18
ब्रूहि सर्प यथाकामं प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ।
अपि चच्छक्नुयां प्रीतिमाहर्तुं ते भुजङ्गम् ॥ ३.१८२.१८ ॥
Habla, serpiente, como desees; responderé a tus palabras, y quizá pueda proporcionarte placer, oh serpiente.
3.182.19
वेद्यंच ब्राह्मणेनेह तद्भवान्वेत्ति केवलम् ।
सर्पराज ततः श्रुत्वा प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ॥ ३.१८२.१९ ॥
Lo que un brahmán debe conocer, tú lo conoces por completo. Oh rey de las serpientes, tras oír tus palabras te responderé.
3.182.20
ब्राह्मणः को भवेद्राजन्वेद्यं किंच युधिष्ठिर ।
ब्रवीह्यतिमतिं त्वां हि वाक्यैरनिमिनोमि ते ॥ ३.१८२.२० ॥
Oh rey, ¿quién puede ser un brahmán y qué hay que conocer? Dime, oh Yudhiṣṭhira. Eres de la más aguda inteligencia; te lo haré comprender con mis palabras.
3.182.21
सत्यं दानं क्षमा शीलमानृशंस्यं तपो घृणा ।
दृश्यन्ते यत्रनागेन्द्रस ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ३.१८२.२१ ॥
Donde se ven la veracidad, la generosidad, la paciencia, la buena conducta, la no crueldad, la austeridad y la compasión, oh señor de las serpientes, ese es considerado brahmán.
3.182.22
वेद्यं सर्प परं ब्र्हम निर्दुःखमसुखं च यत् ।
यत्रगत्वा न शोचन्ति भवतः किं विवक्षितं ॥ ३.१८२.२२ ॥
Oh serpiente, el Brahman supremo que debe conocerse está libre de sufrimiento y también libre de placer; habiéndolo alcanzado, la gente no se aflige. ¿Qué es lo que quieres decir?
3.182.23
चातुर्वर्ण्यं प्रमाणं च सत्यं च ब्रह्म चैव हि ।
आनृशंस्यमहिंसा च घृणा चैव युधिष्ठिर ॥ ३.१८२.२३ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, los cuatro varṇas, la autoridad, la verdad, el Brahman (el Veda) en efecto, la no crueldad, la no violencia y la compasión: esto es.
3.182.24
वेद्यं यच्चात्र निर्दुःखमसुखं च नराधिप ।
ताभ्यां हीनं पदं चान्यन्न तदस्तीति लक्षये ॥ ३.१८२.२४ ॥
Oh señor de los hombres, lo que aquí debe conocerse está libre de sufrimiento y libre de placer; percibo que no hay otro estado carente de ambos.
3.182.25
शूद्रे तु यद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते ।
न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो न च ब्राह्मणः ॥ ३.१८२.२५ ॥
Si una señal pertenece a un śūdra, no se halla en un hombre nacido dos veces. Un śūdra no siempre permanece śūdra, ni un brāhmaṇa siempre permanece brāhmaṇa.
3.182.26
यत्रैतल्लक्ष्यते सर्प वृत्तं स ब्राह्मणः स्मृतः ।
तत्रैतन्न वेत्सर्प तं शूद्रमिति निर्दिशेत् ॥ ३.१८२.२६ ॥
Donde se vea esta conducta, oh serpiente, ese hombre es considerado brāhmaṇa. Donde tú no sepas esto, a ese se le debe designar śūdra.
3.182.27
यत्पुनर्भवता प्रोक्तं न वेद्यं विद्यतेति च ।
ताभ्यां हीनमतोऽन्यत्र पदं नास्तीति चेदपि ॥ ३.१८२.२७ ॥
Aunque hayas dicho que lo que no es para conocer se encuentra, y que no hay otro estado carente de esas dos cosas,
3.182.28
एवमेतन्मतं सर्प ताभ्यां हीनं तु विद्यते ।
यथा शीतोष्णयोर्मध्ये भवेन्नोष्णं न शीतता ॥ ३.१८२.२८ ॥
Así es mi opinión, oh serpiente: hay algo carente de esos dos. Entre el frío y el calor no hay ni calor ni frío.
3.182.29
एवं वै सुखदुःखाभ्यां हीनमस्ति पदं क्वचित् ।
एषा मम मतिः सर्प यथा वा मन्यते भवान् ॥ ३.१८२.२९ ॥
Así también, en verdad, hay en algún lugar un estado carente de placer y dolor. Esta es mi opinión, oh serpiente, o como tú lo pienses.
3.182.30
यदि ते वृत्ततो राजन्ब्राह्मणः प्रसमीक्षितः ।
वृथा जातिस्तदायुष्मन्कृतिर्यावन्न विद्यते ॥ ३.१८२.३० ॥
Si tú, oh rey, has examinado bien a un brāhmaṇa por su conducta, entonces, oh de larga vida, el nacimiento es vano mientras no se halle la acción.
3.182.31
जातिरत्रमहासर्प मनुष्यत्वे महामते ।
संकरात्सर्ववर्णानां दुष्परीक्ष्येति मे मतिः ॥ ३.१८२.३१ ॥
¡Oh gran serpiente, oh mente grande! En la condición humana, aquí el nacimiento es difícil de determinar por la mezcla de todos los órdenes sociales; tal es mi opinión.
3.182.32
सर्वे सर्वास्वपत्यानि जनयन्ति यदा नराः ।
वाङ्मैथुनमथो जन्म मरणं च समं नृणाम् ॥ ३.१८२.३२ ॥
Cuando todos los hombres engendran descendencia con todas las mujeres, entonces para los hombres la unión, el nacimiento y la muerte son iguales.
3.182.33
इदमार्षं प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि ।
तस्माच्छीलं प्रधानेष्टं विदुर्ये तत्त्वदर्शिनः ॥ ३.१८२.३३ ॥
Esta es la autoridad de los sabios, y lo es también aquello que sacrificamos. Por eso, los que ven la verdad saben que la conducta es lo principal y lo deseable.
3.182.34
प्राङ्गाभिवर्धनात्पुंसो जातकर्म विधीयते ।
तथोपनयनं प्रोक्तं द्विजातीनां यथाक्रमम्।
तत्रास्य माता सावित्री पिता त्वाचार्य उच्यते ॥ ३.१८२.३४ ॥
Antes de que crezca el cuerpo del hombre se prescribe el rito del nacimiento; asimismo, la iniciación de los dos veces nacidos se declara en orden. Allí se dice que su madre es Sāvitrī y su padre es llamado maestro.
3.182.35
वृत्त्या शूद्रसमो ह्येष यावद्वेदेन जायते ।
तस्मिन्नेवं मतिद्वैधे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ ३.१८२.३५ ॥
Por su conducta, este es igual a un śūdra, mientras no nazca por el Veda. En esa división de opiniones, Manu Svāyambhuva lo ha dicho.
3.182.36
कृतकृत्याः सर्ववर्णा यदि वृत्तं न पश्यति ।
संकरस्त्वत्र नागेन्द्र बलवान्प्रसमीक्षितः ॥ ३.१८२.३६ ॥
Si no se mira la conducta, todos los órdenes sociales han cumplido su deber; pero aquí, oh señor de las serpientes, la mezcla se considera poderosa.
3.182.37
यत्रेदानीं महासर्प संस्कृतं वृत्तमिष्यते ।
तं ब्राह्मणमहं पूर्वमुक्तवान्भुजगोत्तम ॥ ३.१८२.३७ ॥
Gran serpiente, donde ahora se desea la conducta refinada, de aquel brahmán ya hablé antes, oh mejor de las serpientes.
3.182.38
श्रुतं विदितवेद्यस्य तव वाक्यं युधिष्ठिर ।
भक्षयेयमहं कस्माद्भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.३८ ॥
Yudhiṣṭhira, he oído tus palabras, tú que conoces lo que debe conocerse. Entonces, ¿por qué habría de devorar a tu hermano Vṛkodara?