มหาภารตะ · อัธยายะ 3.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.182.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य सर्पभोगेन वेष्टितम् ।
दयितं भ्रातरं धीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१८२.१ ॥
ยุธิษฐิรผู้มีปัญญา เข้าไปหาน้องชายที่เป็นที่รักของตน ซึ่งถูกพันด้วยขดของงู แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.182.2
कुन्तीमातः कथमिमामापदं त्वमवाप्तवान् ।
कश्चायं पर्वताभोगप्रतिमः पन्नगोत्तमः ॥ ३.१८२.२ ॥
ท่านผู้เป็นโอรสของกุนตี เหตุใดท่านจึงตกอยู่ในภัยพิบัตินี้ และงูผู้เป็นประมุขของงูตัวนี้เป็นผู้ใด ที่ใหญ่โตเท่าลำตัวของภูเขา
3.182.3
स धर्मराजमालक्ष्य भ्राता भ्रतरमग्रजम् ।
कथयामास तत्सर्वं ग्रहणादिविचेष्टितम् ॥ ३.१८२.३ ॥
น้องชายผู้นั้นมองดูพระธรรมราช ผู้เป็นพี่คนโต แล้วเล่าเหตุการณ์ทั้งหมดตั้งแต่ถูกจับและสิ่งที่เกิดขึ้น
3.182.4
अयमार्य महासत्वो भक्षार्थं मां गृहीतवान् ।
नहुषो नाम राजर्षिः प्राणवानिव संस्थितः ॥ ३.१८२.४ ॥
ท่านพี่ สัตว์ผู้ทรงพลังนี้จับข้าพเจ้าไว้เพื่อเป็นอาหาร นี่คือราชฤษีนามว่านหุษะ ผู้ยืนอยู่ราวกับมีชีวิต
3.182.5
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
वयमाहारमन्यं ते दास्यामः क्षुन्निवारणम् ॥ ३.१८२.५ ॥
ท่านผู้มีอายุยืน ขอโปรดปล่อยน้องชายของข้าพเจ้าผู้มีพละกำลังหาที่สุดมิได้ พวกเราจะให้อาหารอย่างอื่นแก่ท่าน เพื่อดับความหิวของท่าน
3.182.6
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
गम्यतां नेह स्थातव्यं श्वो भवानपि मे भवेत् ॥ ३.१८२.६ ॥
ท่านผู้มีอายุยืน ขอโปรดปล่อยน้องชายของข้าพเจ้าผู้มีพละกำลังหาที่สุดมิได้ ขอให้เขาไปเสียเถิด เขาไม่ควรอยู่ที่นี่ พรุ่งนี้แม้ท่านเองก็อาจกลายเป็นอาหารของข้าพเจ้า
3.182.7
व्रतमेतन्महाबाहो विषयं मम यो ब्रजेत् ।
स म भक्षो भवेत्तात त्वं चापि विषये मम ॥ ३.१८२.७ ॥
นี่คือคำปฏิญาณของข้าพเจ้า โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้ใดเข้ามาในเขตแดนของข้าพเจ้า ผู้นั้นจะเป็นอาหารของข้าพเจ้า ลูกรัก แม้ท่านก็อยู่ในเขตแดนของข้าพเจ้าเช่นกัน
3.182.8
चिरेणाद्य मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यमभिकाङ्क्षये ॥ ३.१८२.८ ॥
วันนี้ข้าพเจ้าได้อาหารหลังจากผ่านไปนาน คือน้องชายของท่านคนนี้ ข้าพเจ้าจะไม่ปล่อยเขาไป และไม่ปรารถนาสิ่งอื่นใดอีก
3.182.9
देवो वा यदि वा दैत्य उरगो वा भवान्यदि ।
सत्यं सर्प वचो ब्रूहि पृच्छति त्वां युधिष्ठिरः ॥ ३.१८२.९ ॥
ท่านจะเป็นเทพ หรือเป็นอสูร หรือเป็นงูก็ตาม โอ้งู จงกล่าวความจริง ยุธิษฐิระกำลังถามท่าน
3.182.10
किमर्थं च त्वया ग्रस्तो भीमसेनो भुजंगम ।
किमाहृत्यविदित्वा वा प्रीतिस्ते स्याद्भुजंगम।
किमाहारं प्रयच्छामि कथं मुञ्चेद्भवानिमम् ॥ ३.१८२.१० ॥
โอ้งู เหตุใดท่านจึงจับภีมเสนไว้ อาหารชนิดใดจะทำให้ท่านพอใจ ไม่ว่าจะนำมาให้หรือโดยไม่รู้ตัว โอ้งู ข้าพเจ้าจะให้อาหารอะไรแก่ท่าน และท่านจะปล่อยเขาได้อย่างไร
3.182.11
नहुषो नाम राजाऽहमासं पूर्वस्तवानघ ।
प्रथितः पञ्चमः सोमादायोः पुत्रो नराधिप ॥ ३.१८२.११ ॥
โอ้ผู้ไร้บาป ข้าพเจ้าเคยเป็นกษัตริย์นามว่านหุษะ บรรพบุรุษของท่าน โอ้จอมคน ข้าพเจ้าเป็นโอรสผู้มีชื่อเสียงของอายุ ซึ่งนับจากโสมเป็นลำดับที่ห้า
3.182.12
क्रतुभिस्तपसा चैवस्वाध्यायेन दमेन च ।
त्रैलोक्यैश्वर्यमव्यग्रं प्राप्तोऽहंविकर्मेण च ॥ ३.१८२.१२ ॥
ด้วยการบูชายัญ ด้วยตบะ ด้วยการศึกษาพระเวท และด้วยการข่มใจ ข้าพเจ้าได้รับอำนาจปกครองไตรโลกโดยไม่มีอุปสรรค แต่เพราะการกระทำที่ผิดพลาด ข้าพเจ้าจึงตกลงมา
3.182.13
तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा ।
सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिविकां मम ॥ ३.१८२.१३ ॥
เมื่อได้อำนาจนั้นแล้ว ความทะนงก็เข้าครอบงำข้าพเจ้า พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนับพันคนเคยแบกเกี้ยวของข้าพเจ้า
3.182.14
ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमत्य ततो द्विजान् ।
इमामगस्त्येन दशामानीत इतिमे स्मृतिः ॥ ३.१८२.१४ ॥
ข้าพเจ้าเมาในความมึนเมาแห่งอำนาจ จึงดูหมิ่นพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง แล้วอคัสตยะก็ทำให้ข้าพเจ้าตกอยู่ในสภาพนี้ ข้าพเจ้าจำได้เช่นนั้น
3.182.15
न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदन्वेति पाण्डवः ।
तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः ॥ ३.१८२.१५ ॥
แต่ปัญญาของข้าพเจ้ายังไม่ละทิ้งข้าพเจ้า ตราบเท่าที่บุตรของปาณฑุยังตามมา โอ้พระราชา นั่นเป็นเพราะพระกรุณาของอคัสตยะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
3.182.16
षष्ठे काले मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यदपि कामये ॥ ३.१८२.१६ ॥
ในชั่วโมงที่หก อาหารได้มาถึงข้าพเจ้าแล้ว คือน้องชายของท่านคนนี้ ข้าพเจ้าจะไม่ปล่อยเขาไป และไม่ปรารถนาสิ่งอื่นใดอีก
3.182.17
प्रश्नानुच्चारितानद्य वायहरिष्यसि चेन्मम ।
तथापश्चाद्विमोक्ष्यामि भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.१७ ॥
หากวันนี้ท่านตอบคำถามที่ข้าพเจ้าถามท่าน ภายหลังข้าพเจ้าจะปล่อยน้องชายของท่านคือวฤโกทระ
3.182.18
ब्रूहि सर्प यथाकामं प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ।
अपि चच्छक्नुयां प्रीतिमाहर्तुं ते भुजङ्गम् ॥ ३.१८२.१८ ॥
โอ้งู จงกล่าวตามที่ท่านปรารถนา ข้าพเจ้าจะตอบถ้อยคำของท่าน และบางทีข้าพเจ้าอาจทำให้ท่านพอใจได้ โอ้งู
3.182.19
वेद्यंच ब्राह्मणेनेह तद्भवान्वेत्ति केवलम् ।
सर्पराज ततः श्रुत्वा प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ॥ ३.१८२.१९ ॥
สิ่งที่พราหมณ์พึงรู้ในที่นี้ มีเพียงท่านเท่านั้นที่รู้ทั้งหมด โอ้ราชาแห่งงู เมื่อได้ฟังถ้อยคำของท่านแล้ว ข้าพเจ้าจะตอบท่าน
3.182.20
ब्राह्मणः को भवेद्राजन्वेद्यं किंच युधिष्ठिर ।
ब्रवीह्यतिमतिं त्वां हि वाक्यैरनिमिनोमि ते ॥ ३.१८२.२० ॥
โอ้พระราชา ใครเล่าที่เป็นพราหมณ์ และมีสิ่งใดที่พึงรู้ โอ้ยุธิษฐิระ จงบอกข้าพเจ้าเถิด ท่านเป็นผู้มีปัญญาอันเฉียบแหลมยิ่ง ข้าพเจ้าจะทำให้ท่านกระจ่างด้วยถ้อยคำของข้าพเจ้า
3.182.21
सत्यं दानं क्षमा शीलमानृशंस्यं तपो घृणा ।
दृश्यन्ते यत्रनागेन्द्रस ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ३.१८२.२१ ॥
เมื่อเห็นความจริง การให้ทาน ความอดทน ความประพฤติดี ความไม่โหดร้าย ความบำเพ็ญตบะ และความเมตตาปรากฏอยู่ที่ใด ผู้นั้นย่อมถือกันว่าเป็นพราหมณ์ ข้าแต่เจ้าแห่งนาค
3.182.22
वेद्यं सर्प परं ब्र्हम निर्दुःखमसुखं च यत् ।
यत्रगत्वा न शोचन्ति भवतः किं विवक्षितं ॥ ३.१८२.२२ ॥
ข้าแต่งูพิษ พรหมันสูงสุดอันพึงรู้ ปราศจากทุกข์และปราศจากสุขด้วย ครั้นถึงที่นั้นแล้ว ผู้คนย่อมไม่เศร้าโศก ท่านประสงค์จะกล่าวสิ่งใดเล่า
3.182.23
चातुर्वर्ण्यं प्रमाणं च सत्यं च ब्रह्म चैव हि ।
आनृशंस्यमहिंसा च घृणा चैव युधिष्ठिर ॥ ३.१८२.२३ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ วรรณะทั้งสี่ หลักฐานอ้างอิง ความจริง พรหมัน (พระเวท) แท้จริงแล้ว ความไม่โหดร้าย ความไม่เบียดเบียน และความเมตตา สิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่มันเป็นอยู่
3.182.24
वेद्यं यच्चात्र निर्दुःखमसुखं च नराधिप ।
ताभ्यां हीनं पदं चान्यन्न तदस्तीति लक्षये ॥ ३.१८२.२४ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ สิ่งที่พึงรู้ในที่นี้ปราศจากทุกข์และปราศจากสุข ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่มีสถานะอื่นใดที่ว่างจากทั้งสองอย่างนี้
3.182.25
शूद्रे तु यद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते ।
न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो न च ब्राह्मणः ॥ ३.१८२.२५ ॥
หากเครื่องหมายใดมีอยู่ในศูทร เครื่องหมายนั้นย่อมไม่พบในผู้เกิดสองครั้ง ศูทรไม่จำต้องเป็นศูทรเสมอไป และพราหมณ์ก็ไม่จำต้องเป็นพราหมณ์เสมอไปเช่นกัน
3.182.26
यत्रैतल्लक्ष्यते सर्प वृत्तं स ब्राह्मणः स्मृतः ।
तत्रैतन्न वेत्सर्प तं शूद्रमिति निर्दिशेत् ॥ ३.१८२.२६ ॥
ข้าแต่งูพิษ ที่ใดเห็นความประพฤตินี้ ผู้นั้นย่อมถือกันว่าเป็นพราหมณ์ ที่ใดท่านไม่รู้ความประพฤตินี้ ควรระบุว่าเขาเป็นศูทร
3.182.27
यत्पुनर्भवता प्रोक्तं न वेद्यं विद्यतेति च ।
ताभ्यां हीनमतोऽन्यत्र पदं नास्तीति चेदपि ॥ ३.१८२.२७ ॥
แม้ท่านจะกล่าวว่าสิ่งที่ไม่พึงรู้นั้นมีอยู่ และไม่มีสถานะอื่นใดที่ว่างจากทั้งสองสิ่งนั้น
3.182.28
एवमेतन्मतं सर्प ताभ्यां हीनं तु विद्यते ।
यथा शीतोष्णयोर्मध्ये भवेन्नोष्णं न शीतता ॥ ३.१८२.२८ ॥
ข้าแต่งูพิษ ความเห็นของข้าพเจ้าเป็นดังนี้ คือมีสิ่งหนึ่งที่ว่างจากทั้งสองสิ่งนั้น ดังเช่นระหว่างความหนาวกับความร้อน ย่อมไม่มีทั้งความร้อนและความหนาว
3.182.29
एवं वै सुखदुःखाभ्यां हीनमस्ति पदं क्वचित् ।
एषा मम मतिः सर्प यथा वा मन्यते भवान् ॥ ३.१८२.२९ ॥
ดังนั้น แท้จริงแล้วย่อมมีสถานะบางแห่งที่ว่างจากความสุขและความทุกข์ ข้าแต่งูพิษ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า หรือจะเป็นดังที่ท่านเข้าใจก็ได้
3.182.30
यदि ते वृत्ततो राजन्ब्राह्मणः प्रसमीक्षितः ।
वृथा जातिस्तदायुष्मन्कृतिर्यावन्न विद्यते ॥ ३.१८२.३० ॥
ข้าแต่พระราชา หากท่านได้พิจารณาพราหมณ์ด้วยความประพฤติอย่างแท้จริงแล้ว ข้าแต่ผู้มีอายุยืนเอ๋ย กำเนิดก็ไร้ประโยชน์ตราบใดที่การกระทำอันชอบยังไม่ปรากฏ
3.182.31
जातिरत्रमहासर्प मनुष्यत्वे महामते ।
संकरात्सर्ववर्णानां दुष्परीक्ष्येति मे मतिः ॥ ३.१८२.३१ ॥
ข้าแต่งูใหญ่ ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง ในความเป็นมนุษย์นี้ กำเนิดเป็นสิ่งยากจะพิสูจน์เพราะการผสมปนกันของวรรณะทั้งปวง นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
3.182.32
सर्वे सर्वास्वपत्यानि जनयन्ति यदा नराः ।
वाङ्मैथुनमथो जन्म मरणं च समं नृणाम् ॥ ३.१८२.३२ ॥
เมื่อมนุษย์ทั้งหลายให้กำเนิดบุตรจากสตรีทุกคน การร่วมประเวณี การเกิด และการตาย ย่อมเหมือนกันสำหรับมนุษย์
3.182.33
इदमार्षं प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि ।
तस्माच्छीलं प्रधानेष्टं विदुर्ये तत्त्वदर्शिनः ॥ ३.१८२.३३ ॥
นี่เป็นหลักฐานอันเป็นของฤๅษีโบราณ และสิ่งที่เราบูชายัญด้วยก็เช่นนั้น ฉะนั้นผู้เห็นความจริงจึงรู้ว่าความประพฤติเป็นสิ่งสำคัญยิ่งและเป็นที่ปรารถนา
3.182.34
प्राङ्गाभिवर्धनात्पुंसो जातकर्म विधीयते ।
तथोपनयनं प्रोक्तं द्विजातीनां यथाक्रमम्।
तत्रास्य माता सावित्री पिता त्वाचार्य उच्यते ॥ ३.१८२.३४ ॥
ก่อนที่ร่างกายของบุรุษจะเจริญเติบโต พิธีกรรมแรกเกิดได้ถูกกำหนดไว้ ทำนองเดียวกัน พิธีอุปนยนะของผู้เกิดสองครั้งก็ได้ถูกกล่าวไว้ตามลำดับ ในพิธีนั้น มารดาของเขากล่าวกันว่าคือสาวิตรี และบิดาคือครูอาจารย์ดังที่กล่าวไว้
3.182.35
वृत्त्या शूद्रसमो ह्येष यावद्वेदेन जायते ।
तस्मिन्नेवं मतिद्वैधे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ ३.१८२.३५ ॥
ด้วยความประพฤติ ผู้นี้ก็เสมอเท่ากับศูทร ตราบเท่าที่เขายังไม่เกิดด้วยพระเวท ในความเห็นที่แตกต่างกันนั้น มนุษย์สวายัมภุวะได้กล่าวไว้เช่นนี้
3.182.36
कृतकृत्याः सर्ववर्णा यदि वृत्तं न पश्यति ।
संकरस्त्वत्र नागेन्द्र बलवान्प्रसमीक्षितः ॥ ३.१८२.३६ ॥
หากไม่มีการพิจารณาความประพฤติ วรรณะทั้งปวงก็ได้ทำหน้าที่สำเร็จแล้ว แต่ในที่นี้ ข้าแต่เจ้าแห่งนาค การผสมปนกันถือว่ามีกำลังแรงกล้า
3.182.37
यत्रेदानीं महासर्प संस्कृतं वृत्तमिष्यते ।
तं ब्राह्मणमहं पूर्वमुक्तवान्भुजगोत्तम ॥ ३.१८२.३७ ॥
ข้าแต่งูใหญ่ เมื่อในบัดนี้ความประพฤติอันขัดเกลาแล้วเป็นสิ่งที่ปรารถนา ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงพราหมณ์ผู้นั้นมาก่อนแล้ว ข้าแต่งูผู้ประเสริฐที่สุด
3.182.38
श्रुतं विदितवेद्यस्य तव वाक्यं युधिष्ठिर ।
भक्षयेयमहं कस्माद्भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.३८ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ข้าพเจ้าได้ฟังถ้อยคำของท่านผู้รู้สิ่งที่พึงรู้แล้ว แล้วเหตุใดข้าพเจ้าจะต้องกินพี่น้องของท่าน วฤโกทระ ด้วยเล่า