マハーバーラタ · 章 3.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.182.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य सर्पभोगेन वेष्टितम् ।
दयितं भ्रातरं धीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१८२.१ ॥
賢明なユディシュティラは、蛇の胴に巻きつかれた愛する兄のもとへ近づき、この言葉を述べた。
3.182.2
कुन्तीमातः कथमिमामापदं त्वमवाप्तवान् ।
कश्चायं पर्वताभोगप्रतिमः पन्नगोत्तमः ॥ ३.१८२.२ ॥
クンティーの子よ、どうしてこのような災厄に陥ったのか。山の広がりほどもあるこの蛇の王者は何者か。
3.182.3
स धर्मराजमालक्ष्य भ्राता भ्रतरमग्रजम् ।
कथयामास तत्सर्वं ग्रहणादिविचेष्टितम् ॥ ३.१८२.३ ॥
その弟は法王を見て、捕らえられたことを始めとする一部始終を兄に語った。
3.182.4
अयमार्य महासत्वो भक्षार्थं मां गृहीतवान् ।
नहुषो नाम राजर्षिः प्राणवानिव संस्थितः ॥ ३.१८२.४ ॥
尊き方よ、この大力の者は食べ物として私を捕らえた。これはナフシャという王仙で、まるで命あるもののように立っている。
3.182.5
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
वयमाहारमन्यं ते दास्यामः क्षुन्निवारणम् ॥ ३.१८२.५ ॥
長寿の者よ、無限の勇武を持つ私の弟を放してくれ。飢えを満たす別の食べ物を汝に与えよう。
3.182.6
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
गम्यतां नेह स्थातव्यं श्वो भवानपि मे भवेत् ॥ ३.१८२.६ ॥
長寿の者よ、無限の勇武を持つ私の弟を放せ。彼は去るがよい、ここに留まってはならぬ。明日は汝も私の食べ物になるかもしれぬ。
3.182.7
व्रतमेतन्महाबाहो विषयं मम यो ब्रजेत् ।
स म भक्षो भवेत्तात त्वं चापि विषये मम ॥ ३.१८२.७ ॥
これが私の誓いである、大いなる腕の者よ。私の領域に入る者は、私の食物となる。愛しい子よ、お前も私の領域にいる。
3.182.8
चिरेणाद्य मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यमभिकाङ्क्षये ॥ ३.१८२.८ ॥
長い時を経て、今日私はこの食物を得た——お前の弟だ。私は彼を放さない。他の誰をも望まない。
3.182.9
देवो वा यदि वा दैत्य उरगो वा भवान्यदि ।
सत्यं सर्प वचो ब्रूहि पृच्छति त्वां युधिष्ठिरः ॥ ३.१८२.९ ॥
お前が神であれ、ダイティヤであれ、蛇であれ——蛇よ、真実を語れ。ユディシュティラがお前に問うている。
3.182.10
किमर्थं च त्वया ग्रस्तो भीमसेनो भुजंगम ।
किमाहृत्यविदित्वा वा प्रीतिस्ते स्याद्भुजंगम।
किमाहारं प्रयच्छामि कथं मुञ्चेद्भवानिमम् ॥ ३.१८२.१० ॥
蛇よ、なぜお前はビーマセーナを捕らえたのか。どのような食物を持ってくれば、あるいは知らずにいれば、お前は満足するのか。蛇よ、お前にどの食物を与えようか、そしてどうやってこの者を放してくれるのか。
3.182.11
नहुषो नाम राजाऽहमासं पूर्वस्तवानघ ।
प्रथितः पञ्चमः सोमादायोः पुत्रो नराधिप ॥ ३.१८२.११ ॥
罪なき者よ、私はかつてナフシャという王であった、お前の先祖である。人の主よ、私はソーマから数えて五代目のアーユの名高い息子である。
3.182.12
क्रतुभिस्तपसा चैवस्वाध्यायेन दमेन च ।
त्रैलोक्यैश्वर्यमव्यग्रं प्राप्तोऽहंविकर्मेण च ॥ ३.१८२.१२ ॥
祭祀、苦行、ヴェーダの学習、自制によって、私は三界の揺るぎない統治権を得た。そして悪行によって（私は堕ちた）。
3.182.13
तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा ।
सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिविकां मम ॥ ३.१८२.१३ ॥
その権勢を得たとき、そのとき私に慢心が生じた。千人の再生族が私の輿を担いだ。
3.182.14
ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमत्य ततो द्विजान् ।
इमामगस्त्येन दशामानीत इतिमे स्मृतिः ॥ ३.१८२.१४ ॥
権勢の酔いに狂い、私は再生族を侮った。それから、私の記憶では、アガスティヤが私をこの境遇に陥れたのである。
3.182.15
न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदन्वेति पाण्डवः ।
तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः ॥ ३.१८२.१५ ॥
しかし、パーンドゥの子が私の後を追ってくる間は、私の知恵は私を見捨てなかった。王よ、それは偉大な魂アガスティヤの恩寵によるのだ。
3.182.16
षष्ठे काले मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यदपि कामये ॥ ३.१८२.१६ ॥
六つ目の時に、この食物が私の元に来た——あなたの弟だ。私は彼を放さない。また他の何も望まない。
3.182.17
प्रश्नानुच्चारितानद्य वायहरिष्यसि चेन्मम ।
तथापश्चाद्विमोक्ष्यामि भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.१७ ॥
私が発する問いに、今日あなたが答えるなら、その後にあなたの兄ヴリコーダラを解放しよう。
3.182.18
ब्रूहि सर्प यथाकामं प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ।
अपि चच्छक्नुयां प्रीतिमाहर्तुं ते भुजङ्गम् ॥ ३.१८२.१८ ॥
蛇よ、望むままに語れ。私はあなたの言葉に答えよう。そして、あなたに喜びをもたらせるかもしれない、蛇よ。
3.182.19
वेद्यंच ब्राह्मणेनेह तद्भवान्वेत्ति केवलम् ।
सर्पराज ततः श्रुत्वा प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ॥ ३.१८२.१९ ॥
バラモンが知るべきことは、あなただけが完全に知っている。蛇の王よ、あなたの言葉を聞いてから、私は答えよう。
3.182.20
ब्राह्मणः को भवेद्राजन्वेद्यं किंच युधिष्ठिर ।
ब्रवीह्यतिमतिं त्वां हि वाक्यैरनिमिनोमि ते ॥ ३.१८२.२० ॥
王よ、誰がバラモンであり、何を知るべきか。ユディシュティラよ、言ってみよ。あなたは最も鋭い知性を持つ。私の言葉であなたに明らかにしよう。
3.182.21
सत्यं दानं क्षमा शीलमानृशंस्यं तपो घृणा ।
दृश्यन्ते यत्रनागेन्द्रस ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ३.१८२.२१ ॥
真実、布施、忍耐、品行、非残酷、苦行、慈悲が見られる者こそ、蛇の主よ、バラモンと認められる。
3.182.22
वेद्यं सर्प परं ब्र्हम निर्दुःखमसुखं च यत् ।
यत्रगत्वा न शोचन्ति भवतः किं विवक्षितं ॥ ३.१८२.२२ ॥
蛇よ、知るべき至高のブラフマンは苦もなく、楽もない。そこに至れば人は嘆かない。あなたは何を言おうとしているのか。
3.182.23
चातुर्वर्ण्यं प्रमाणं च सत्यं च ब्रह्म चैव हि ।
आनृशंस्यमहिंसा च घृणा चैव युधिष्ठिर ॥ ३.१८२.२३ ॥
ユディシュティラよ、四姓、規範、真実、ブラフマン（ヴェーダ）、非残酷、非暴力、慈悲——これらがそれである。
3.182.24
वेद्यं यच्चात्र निर्दुःखमसुखं च नराधिप ।
ताभ्यां हीनं पदं चान्यन्न तदस्तीति लक्षये ॥ ३.१८२.२४ ॥
人の王よ、ここで知るべきものは苦もなく楽もない。その両方を欠く別の境地はないと私は見て取る。
3.182.25
शूद्रे तु यद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते ।
न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो न च ब्राह्मणः ॥ ३.१८२.२५ ॥
首陀羅にあるしるしは再生族には見られない。首陀羅は常に首陀羅のままではなく、バラモンも常にバラモンのままではない。
3.182.26
यत्रैतल्लक्ष्यते सर्प वृत्तं स ब्राह्मणः स्मृतः ।
तत्रैतन्न वेत्सर्प तं शूद्रमिति निर्दिशेत् ॥ ३.१८२.२६ ॥
蛇よ、この行いが見られるところ、その者はバラモンと見なされる。お前がこれを知らないところ、その者は首陀羅と指定すべきである。
3.182.27
यत्पुनर्भवता प्रोक्तं न वेद्यं विद्यतेति च ।
ताभ्यां हीनमतोऽन्यत्र पदं नास्तीति चेदपि ॥ ३.१८२.२७ ॥
あなたが、知られるべきでないものが見出され、その二つを欠く別の境地はないと言ったとしても、
3.182.28
एवमेतन्मतं सर्प ताभ्यां हीनं तु विद्यते ।
यथा शीतोष्णयोर्मध्ये भवेन्नोष्णं न शीतता ॥ ३.१८२.२८ ॥
蛇よ、これが私の見解である。その二つを欠くものは確かにある。寒さと暑さの中間には、熱も冷もないように。
3.182.29
एवं वै सुखदुःखाभ्यां हीनमस्ति पदं क्वचित् ।
एषा मम मतिः सर्प यथा वा मन्यते भवान् ॥ ३.१८२.२९ ॥
同様に、苦楽を欠く境地はどこかに確かにある。蛇よ、これが私の見解である。あるいはあなたが考えるとおりに。
3.182.30
यदि ते वृत्ततो राजन्ब्राह्मणः प्रसमीक्षितः ।
वृथा जातिस्तदायुष्मन्कृतिर्यावन्न विद्यते ॥ ३.१८२.३० ॥
王よ、あなたが行いによって婆羅門をよく吟味したのなら、長寿の人よ、行為が見出されぬ限り、生まれは空しい。
3.182.31
जातिरत्रमहासर्प मनुष्यत्वे महामते ।
संकरात्सर्ववर्णानां दुष्परीक्ष्येति मे मतिः ॥ ३.१८२.३१ ॥
大蛇よ、大智の者よ。人間において、すべての種姓が混じり合うため、ここで生まれ（ジャーティ）を見極めることは難しい、というのが私の考えである。
3.182.32
सर्वे सर्वास्वपत्यानि जनयन्ति यदा नराः ।
वाङ्मैथुनमथो जन्म मरणं च समं नृणाम् ॥ ३.१८२.३२ ॥
すべての男がすべての女との間に子をもうけるとき、人間にとって性交も、出生も、死も同じである。
3.182.33
इदमार्षं प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि ।
तस्माच्छीलं प्रधानेष्टं विदुर्ये तत्त्वदर्शिनः ॥ ३.१८२.३३ ॥
これは聖者の権威であり、我々が供物を捧げる（祭祀を行う）ことも同様である。ゆえに真理を見る者は、品行（シーラ）こそ第一であり望ましいものと知っている。
3.182.34
प्राङ्गाभिवर्धनात्पुंसो जातकर्म विधीयते ।
तथोपनयनं प्रोक्तं द्विजातीनां यथाक्रमम्।
तत्रास्य माता सावित्री पिता त्वाचार्य उच्यते ॥ ३.१८२.३४ ॥
人の身体が成長する前に出生の儀（ジャータカルマ）が規定される。同様に、再生族（二生族）の入門式（ウパナヤナ）も順序通りに説かれる。そこでは、その母はサーヴィトリーと言われ、父はまさに師と呼ばれる。
3.182.35
वृत्त्या शूद्रसमो ह्येष यावद्वेदेन जायते ।
तस्मिन्नेवं मतिद्वैधे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ ३.१८२.३५ ॥
行いにおいて、この者はヴェーダによって生まれるまでは、まさにシュードラと等しい。その意見の分かれ目において、スヴァーヤンブヴァ・マヌはこう述べた。
3.182.36
कृतकृत्याः सर्ववर्णा यदि वृत्तं न पश्यति ।
संकरस्त्वत्र नागेन्द्र बलवान्प्रसमीक्षितः ॥ ३.१८२.३६ ॥
もし品行を見ないならば、すべての種姓は義務を果たしている。しかし蛇王よ、ここでは混交が強力であると考えられている。
3.182.37
यत्रेदानीं महासर्प संस्कृतं वृत्तमिष्यते ।
तं ब्राह्मणमहं पूर्वमुक्तवान्भुजगोत्तम ॥ ३.१८२.३७ ॥
大蛇よ、今や洗練された振る舞いこそが望まれる所で、そのバラモンについて私は先に述べた、蛇の中の最上なるものよ。
3.182.38
श्रुतं विदितवेद्यस्य तव वाक्यं युधिष्ठिर ।
भक्षयेयमहं कस्माद्भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.३८ ॥
ユディシュティラよ、知るべきことを知る者であるあなたの言葉を私は聞いた。ならば、あなたの兄弟ヴリコーダラをなぜ私が食らわねばならぬのか。