మహాభారతం · అధ్యాయం 3.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.182.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य सर्पभोगेन वेष्टितम् ।
दयितं भ्रातरं धीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१८२.१ ॥
యుధిష్ఠిరుడు పాము చుట్టలతో చుట్టబడిన ప్రియ సోదరుని దగ్గరకు వెళ్లి, బుద్ధిమంతుడై ఈ మాటలు పలికాడు.
3.182.2
कुन्तीमातः कथमिमामापदं त्वमवाप्तवान् ।
कश्चायं पर्वताभोगप्रतिमः पन्नगोत्तमः ॥ ३.१८२.२ ॥
కుంతీ పుత్రుడా, ఈ ఆపదలో నువ్వు ఎలా పడ్డావు? పర్వతవిస్తారంతో సమానమైన ఈ ఉత్తమ సర్పం ఎవరు?
3.182.3
स धर्मराजमालक्ष्य भ्राता भ्रतरमग्रजम् ।
कथयामास तत्सर्वं ग्रहणादिविचेष्टितम् ॥ ३.१८२.३ ॥
ఆ సోదరుడు ధర్మరాజును చూసి, పట్టబడటం మొదలైన ఆ మొత్తం సంఘటనను తన అన్నకు చెప్పాడు.
3.182.4
अयमार्य महासत्वो भक्षार्थं मां गृहीतवान् ।
नहुषो नाम राजर्षिः प्राणवानिव संस्थितः ॥ ३.१८२.४ ॥
ఆర్యా, ఈ మహాబలుడు ఆహారం కోసం నన్ను పట్టుకున్నాడు. ఇతడు నహుషుడనే రాజర్షి; ప్రాణంతో నిలిచినట్లు ఉన్నాడు.
3.182.5
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
वयमाहारमन्यं ते दास्यामः क्षुन्निवारणम् ॥ ३.१८२.५ ॥
ఆయుష్మంతుడా, అపరిమిత పరాక్రమశాలి అయిన నా ఈ సోదరుని విడిచిపెట్టు. ఆకలి తీర్చే వేరే ఆహారాన్ని మేము నీకు ఇస్తాము.
3.182.6
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः ।
गम्यतां नेह स्थातव्यं श्वो भवानपि मे भवेत् ॥ ३.१८२.६ ॥
ఆయుష్మంతుడా, అపరిమిత పరాక్రమశాలి అయిన నా ఈ సోదరుని విడిచిపెట్టు. అతడు వెళ్లిపోనివ్వు, ఇక్కడ ఉండకూడదు; రేపు నువ్వు కూడా నాకు ఆహారం కావచ్చు.
3.182.7
व्रतमेतन्महाबाहो विषयं मम यो ब्रजेत् ।
स म भक्षो भवेत्तात त्वं चापि विषये मम ॥ ३.१८२.७ ॥
ఇది నా వ్రతం, ఓ మహాబాహూ! నా పరిధిలో ఎవరు ప్రవేశిస్తారో, వారు నాకు ఆహారం అవుతారు; ఓ తాతా, నువ్వు కూడా నా పరిధిలోనే ఉన్నావు.
3.182.8
चिरेणाद्य मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यमभिकाङ्क्षये ॥ ३.१८२.८ ॥
చాలా కాలం తర్వాత ఈ రోజు నాకు ఈ ఆహారం లభించింది — నీ తమ్ముడు ఇతడు. నేను ఇతడిని విడిచిపెట్టను, వేరొకరిని కోరను.
3.182.9
देवो वा यदि वा दैत्य उरगो वा भवान्यदि ।
सत्यं सर्प वचो ब्रूहि पृच्छति त्वां युधिष्ठिरः ॥ ३.१८२.९ ॥
నువ్వు దేవుడివో, దైత్యుడివో, లేక సర్పమో — ఓ సర్పమా, సత్యాన్ని చెప్పు; యుధిష్ఠిరుడు నిన్ను అడుగుతున్నాడు.
3.182.10
किमर्थं च त्वया ग्रस्तो भीमसेनो भुजंगम ।
किमाहृत्यविदित्वा वा प्रीतिस्ते स्याद्भुजंगम।
किमाहारं प्रयच्छामि कथं मुञ्चेद्भवानिमम् ॥ ३.१८२.१० ॥
ఓ సర్పమా, భీమసేనుడిని ఎందుకు పట్టుకున్నావు? ఏ ఆహారం తెచ్చినా, లేక తెలియకుండానే నీకు సంతోషం కలుగుతుందా? ఓ సర్పమా, నీకు ఏ ఆహారం ఇవ్వాలి, నువ్వు ఇతడిని ఎలా విడిచిపెడతావు?
3.182.11
नहुषो नाम राजाऽहमासं पूर्वस्तवानघ ।
प्रथितः पञ्चमः सोमादायोः पुत्रो नराधिप ॥ ३.१८२.११ ॥
ఓ నిర్దోషీ, నేను పూర్వం నహుషుడు అనే రాజును, నీ పూర్వీకుడిని. ఓ నరాధిపా, సోముడి నుండి ఐదవ తరంలో వచ్చిన ఆయువు కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడను.
3.182.12
क्रतुभिस्तपसा चैवस्वाध्यायेन दमेन च ।
त्रैलोक्यैश्वर्यमव्यग्रं प्राप्तोऽहंविकर्मेण च ॥ ३.१८२.१२ ॥
యజ్ఞాలతో, తపస్సుతో, స్వాధ్యాయంతో, దమంతో నేను త్రిలోకాల చలించని ఐశ్వర్యాన్ని పొందాను; తప్పుడు కర్మతో (పతనమయ్యాను).
3.182.13
तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा ।
सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिविकां मम ॥ ३.१८२.१३ ॥
ఆ ఐశ్వర్యాన్ని పొందగానే అప్పుడు నాలో గర్వం ప్రవేశించింది. వెయ్యి మంది ద్విజులు నా పల్లకిని మోసేవారు.
3.182.14
ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमत्य ततो द्विजान् ।
इमामगस्त्येन दशामानीत इतिमे स्मृतिः ॥ ३.१८२.१४ ॥
ఐశ్వర్య మదంతో మత్తెక్కి నేను ద్విజులను అవమానించాను; అందువల్ల అగస్త్యుడు నన్ను ఈ దశకు తెచ్చాడని నాకు గుర్తుంది.
3.182.15
न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदन्वेति पाण्डवः ।
तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः ॥ ३.१८२.१५ ॥
అయినా పాండవుడు వచ్చేంతవరకు నా ప్రజ్ఞ నన్ను విడిచిపెట్టలేదు; రాజా, మహాత్ముడైన అగస్త్యుని అనుగ్రహం వల్లనే.
3.182.16
षष्ठे काले मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव ।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यदपि कामये ॥ ३.१८२.१६ ॥
ఆరవ సమయంలో నాకు ఈ ఆహారం లభించింది — నీ తమ్ముడు. నేను ఇతనిని విడిచిపెట్టను, మరేదీ కోరను.
3.182.17
प्रश्नानुच्चारितानद्य वायहरिष्यसि चेन्मम ।
तथापश्चाद्विमोक्ष्यामि भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.१७ ॥
నేను అడిగే ప్రశ్నలకు ఈరోజు నీవు జవాబిస్తే, తర్వాత నీ సోదరుడు వృకోదరుడిని విడిచిపెడతాను.
3.182.18
ब्रूहि सर्प यथाकामं प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ।
अपि चच्छक्नुयां प्रीतिमाहर्तुं ते भुजङ्गम् ॥ ३.१८२.१८ ॥
సర్పమా, నీకు ఇష్టమైనట్లు చెప్పు; నీ మాటలకు నేను జవాబిస్తాను; బహుశా ఓ భుజంగమా, నీకు సంతోషం కలిగించగలను.
3.182.19
वेद्यंच ब्राह्मणेनेह तद्भवान्वेत्ति केवलम् ।
सर्पराज ततः श्रुत्वा प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ॥ ३.१८२.१९ ॥
బ్రాహ్మణుడు తెలుసుకోవలసినదాన్ని మీరే పూర్తిగా ఎరుగుదురు. ఓ సర్పరాజా, మీ మాట విని నేను సమాధానం చెబుతాను.
3.182.20
ब्राह्मणः को भवेद्राजन्वेद्यं किंच युधिष्ठिर ।
ब्रवीह्यतिमतिं त्वां हि वाक्यैरनिमिनोमि ते ॥ ३.१८२.२० ॥
రాజా, బ్రాహ్మణుడు ఎవరు? తెలుసుకోవలసినది ఏది? ఓ యుధిష్ఠిరా, చెప్పు. నీవు అత్యంత మేధావివి; నా మాటలతో నీకు వివరిస్తాను.
3.182.21
सत्यं दानं क्षमा शीलमानृशंस्यं तपो घृणा ।
दृश्यन्ते यत्रनागेन्द्रस ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ३.१८२.२१ ॥
సత్యం, దానం, క్షమ, శీలం, అహింస, తపస్సు, దయ ఎక్కడ కనిపిస్తాయో, ఓ నాగేంద్రా, అతడే బ్రాహ్మణుడని స్మరించబడతాడు.
3.182.22
वेद्यं सर्प परं ब्र्हम निर्दुःखमसुखं च यत् ।
यत्रगत्वा न शोचन्ति भवतः किं विवक्षितं ॥ ३.१८२.२२ ॥
ఓ సర్పమా, తెలుసుకోవలసిన పరబ్రహ్మము దుఃఖరహితమూ, సుఖరహితమూ అయినది; దాని చేరుకున్నవారు శోకించరు. మీ ఉద్దేశం ఏమిటి?
3.182.23
चातुर्वर्ण्यं प्रमाणं च सत्यं च ब्रह्म चैव हि ।
आनृशंस्यमहिंसा च घृणा चैव युधिष्ठिर ॥ ३.१८२.२३ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, చాతుర్వర్ణ్యం, ప్రమాణం, సత్యం, బ్రహ్మము (వేదం), అనృశంస్యం, అహింస, దయ అనేవే.
3.182.24
वेद्यं यच्चात्र निर्दुःखमसुखं च नराधिप ।
ताभ्यां हीनं पदं चान्यन्न तदस्तीति लक्षये ॥ ३.१८२.२४ ॥
ఓ నరాధిపా, ఇక్కడ తెలుసుకోవలసినది దుఃఖరహితమూ, సుఖరహితమూ అయినది; ఆ రెండూ లేని వేరే స్థితి లేదని నేను గ్రహిస్తున్నాను.
3.182.25
शूद्रे तु यद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते ।
न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो न च ब्राह्मणः ॥ ३.१८२.२५ ॥
శూద్రునిలో ఏ గుర్తు ఉంటుందో అది ద్విజునిలో కనబడదు. శూద్రుడు ఎల్లప్పుడూ శూద్రుడుగానే ఉండడు; బ్రాహ్మణుడు కూడా బ్రాహ్మణుడుగానే ఉండడు.
3.182.26
यत्रैतल्लक्ष्यते सर्प वृत्तं स ब्राह्मणः स्मृतः ।
तत्रैतन्न वेत्सर्प तं शूद्रमिति निर्दिशेत् ॥ ३.१८२.२६ ॥
సర్పమా, ఇది ఎక్కడ కనబడుతుందో, అతడు బ్రాహ్మణుడుగా భావింపబడతాడు. ఇది ఎక్కడ నీకు తెలియదో, అతడిని శూద్రుడుగా నిర్దేశించాలి.
3.182.27
यत्पुनर्भवता प्रोक्तं न वेद्यं विद्यतेति च ।
ताभ्यां हीनमतोऽन्यत्र पदं नास्तीति चेदपि ॥ ३.१८२.२७ ॥
మీరు చెప్పినట్లు తెలుసుకోదగనిది ఉంటుందని, ఆ రెండింటినీ లేనిదైన మరొక స్థితి లేదని అయినా.
3.182.28
एवमेतन्मतं सर्प ताभ्यां हीनं तु विद्यते ।
यथा शीतोष्णयोर्मध्ये भवेन्नोष्णं न शीतता ॥ ३.१८२.२८ ॥
సర్పమా, ఇది నా అభిప్రాయం: ఆ రెండింటి నుండి విడిగా ఉండేది ఒకటి ఉంటుంది. చలికి వేడికి మధ్యలో వేడీ లేదు, చలీ లేదు అన్నట్లు.
3.182.29
एवं वै सुखदुःखाभ्यां हीनमस्ति पदं क्वचित् ।
एषा मम मतिः सर्प यथा वा मन्यते भवान् ॥ ३.१८२.२९ ॥
అలాగే సుఖదుఃఖాలకు అతీతమైన ఒక స్థితి ఎక్కడో ఉంటుంది. సర్పమా, ఇది నా అభిప్రాయం, లేదా మీరు భావించినట్లు.
3.182.30
यदि ते वृत्ततो राजन्ब्राह्मणः प्रसमीक्षितः ।
वृथा जातिस्तदायुष्मन्कृतिर्यावन्न विद्यते ॥ ३.१८२.३० ॥
రాజా, మీరు ప్రవర్తన ద్వారా బ్రాహ్మణుడిని బాగా పరిశీలించి ఉంటే, దీర్ఘాయుష్మంతుడా, కర్మ కనబడనంత వరకు జాతి వ్యర్థమే.
3.182.31
जातिरत्रमहासर्प मनुष्यत्वे महामते ।
संकरात्सर्ववर्णानां दुष्परीक्ष्येति मे मतिः ॥ ३.१८२.३१ ॥
ఓ మహాసర్పమా, మహామతీ, మనుష్యత్వంలో ఇక్కడ జాతి అన్ని వర్ణాల సంకరం వల్ల తెలుసుకోవడం కష్టం అని నా అభిప్రాయం.
3.182.32
सर्वे सर्वास्वपत्यानि जनयन्ति यदा नराः ।
वाङ्मैथुनमथो जन्म मरणं च समं नृणाम् ॥ ३.१८२.३२ ॥
అన్ని పురుషులు అన్ని స్త్రీలలో సంతానాన్ని కన్నప్పుడు, మానవులకు సంగమం, జననం, మరణం సమానమే.
3.182.33
इदमार्षं प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि ।
तस्माच्छीलं प्रधानेष्टं विदुर्ये तत्त्वदर्शिनः ॥ ३.१८२.३३ ॥
ఇది ఋషుల ప్రమాణం; మనం యజ్ఞం చేస్తున్నామనేది కూడా. అందువల్ల తత్త్వదర్శులు శీలమే ప్రధానమైనది, కోరదగినది అని తెలుసుకుంటారు.
3.182.34
प्राङ्गाभिवर्धनात्पुंसो जातकर्म विधीयते ।
तथोपनयनं प्रोक्तं द्विजातीनां यथाक्रमम्।
तत्रास्य माता सावित्री पिता त्वाचार्य उच्यते ॥ ३.१८२.३४ ॥
పురుషుడు పెరగక ముందే జాతకర్మ విధించబడింది; అలాగే ద్విజులకు ఉపనయనం క్రమంగా చెప్పబడింది. అక్కడ ఇతని తల్లి సావిత్రి అని, తండ్రి ఆచార్యుడు అని చెప్పబడతారు.
3.182.35
वृत्त्या शूद्रसमो ह्येष यावद्वेदेन जायते ।
तस्मिन्नेवं मतिद्वैधे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ ३.१८२.३५ ॥
ఆచారంలో ఇతడు వేదంతో జన్మించే వరకు శూద్రునితో సమానుడే. ఆ మతిభేదంలో స్వాయంభువ మనువు ఇలా అన్నాడు.
3.182.36
कृतकृत्याः सर्ववर्णा यदि वृत्तं न पश्यति ।
संकरस्त्वत्र नागेन्द्र बलवान्प्रसमीक्षितः ॥ ३.१८२.३६ ॥
ఆచారాన్ని చూడకపోతే అన్ని వర్ణాలు కృతకృత్యులే; కానీ నాగేంద్రా, ఇక్కడ సంకరం బలమైనదిగా పరిశీలించబడింది.
3.182.37
यत्रेदानीं महासर्प संस्कृतं वृत्तमिष्यते ।
तं ब्राह्मणमहं पूर्वमुक्तवान्भुजगोत्तम ॥ ३.१८२.३७ ॥
ఓ మహాసర్పమా, ఇప్పుడు సంస్కారవంతమైన ప్రవర్తనే కోరదగినదైన చోట, ఆ బ్రాహ్మణుని గురించి నేను ముందే చెప్పాను, ఓ భుజగోత్తమా.
3.182.38
श्रुतं विदितवेद्यस्य तव वाक्यं युधिष्ठिर ।
भक्षयेयमहं कस्माद्भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ ३.१८२.३८ ॥
యుధిష్ఠిరా, తెలియదగినదాన్ని తెలిసిన నీ మాటలను విన్నాను. అలాంటప్పుడు నీ సోదరుడు వృకోదరుడిని నేను ఎందుకు తినాలి?