महाभारत · अध्याय 3.185
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.185.1
काम्यकं प्राप्य कौरव्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
कृतातिथ्या मुनिगणैर्निषेदुः सह कृष्णया ॥ ३.१८५.१ ॥
हे कौरव्या! काम्यक वनात पोहोचून युधिष्ठिराच्या नेतृत्वाखाली मुनिगणांचे आतिथ्य स्वीकारून ते द्रौपदीसह बसले.
3.185.2
ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतः पाण्डुनन्दनान् ।
ब्राह्मणा बहवस्तत्र समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ३.१८५.२ ॥
तेव्हा तेथे राहणाऱ्या, पूर्ण विश्वस्त पांडुपुत्रांना अनेक ब्राह्मणांनी चहूकडून वेढले.
3.185.3
अथाब्रवीद्द्विजः कश्चिदर्जुनस्य प्रियः सखा ।
स एष्यति महाबाहुर्वशी शौरिरुदारधीः ॥ ३.१८५.३ ॥
तेव्हा अर्जुनाचा प्रिय मित्र असलेला एक ब्राह्मण म्हणाला, "तो महाबाहू, संयमी, उदारबुद्धी शौरी येईल."
3.185.4
विदिता हि हरेर्यूयमिहायाताः कुरूद्वहाः ।
सदा हि दर्शनाकाङ्क्षी श्रेयोन्वेषी च वो हरिः ॥ ३.१८५.४ ॥
हे कुरुश्रेष्ठांनो! तुम्ही येथे आला आहात हे हरीला ठाऊक आहे. हरी नेहमी तुमच्या दर्शनाची इच्छा करणारा आणि तुमच्या कल्याणाचा शोध घेणारा आहे.
3.185.5
बहुवत्सरजीवी च मार्कण्डेयो महातपाः ।
स्वाध्यायतपसा युक्तः क्षिप्रं युष्मान्समेष्यति ॥ ३.१८५.५ ॥
पुष्कळ वर्षे जगणारे, महातपस्वी मार्कंडेय, स्वाध्यायरूप तपाने युक्त, लवकरच तुम्हाला भेटतील.
3.185.6
तथैव ब्रुवतस्तस्य प्रत्यदृश्यत केशवः ।
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन रथेन रथिनारः ॥ ३.१८५.६ ॥
तो असे बोलत असतानाच, शैब्य आणि सुग्रीव जुंपलेल्या रथात रथिकांमध्ये श्रेष्ठ केशव दिसू लागला.
3.185.7
मघवानिव पौलोम्या सहितः सत्यभामया ।
उपायाद्देवकीपुत्रो दिदृक्षुः कुरुसत्तमान् ॥ ३.१८५.७ ॥
पौलोमीसह इंद्राप्रमाणे, सत्यभामेसह देवकीपुत्र कुरुश्रेष्ठांना भेटण्याच्या इच्छेने आला.
3.185.8
अवतीर्य रथात्कृष्णो धर्मराजं यथाविधि ।
ववन्दे मुदितो धीमान्भीमं च बलिनां वरम् ॥ ३.१८५.८ ॥
रथातून उतरलेल्या बुद्धिमान कृष्णाने आनंदाने यथाविधी धर्मराजाला आणि बलवानांमध्ये श्रेष्ठ भीमाला वंदन केले.
3.185.9
पूजयामास धौम्यं च यमाभ्यामभिवादितः ।
परिष्वज्यमहाभागां द्रौपदीं पर्यसान्त्वयत् ॥ ३.१८५.९ ॥
यमांनी अभिवादन केल्यावर त्यांनी धौम्याचा सन्मान केला; महाभागा द्रौपदीला आलिंगन देऊन तिचे चांगले सांत्वन केले.
3.185.10
स दृष्ट्वा फल्गुनं वीरं चिरस्य प्रियमागतम् ।
पर्यष्वजत दाशार्हः पुनः पुनररिंदमः ॥ ३.१८५.१० ॥
बऱ्याच काळानंतर परत आलेल्या प्रिय वीर फाल्गुनाला पाहून शत्रुदमन दाशार्हाने त्याला पुन्हा पुन्हा आलिंगन दिले.
3.185.11
तथैव सत्यभामाऽपि द्रौपदीं परिषस्वजे ।
पाण्डवानां प्रियं भार्यां कृष्णस्य महिषी प्रिया ॥ ३.१८५.११ ॥
तसेच, कृष्णाची प्रिय पट्टमहिषी सत्यभामेने पांडवांची प्रिय भार्या द्रौपदीला आलिंगन दिले.
3.185.12
ततस्ते पाण्डवाः सर्वेसभार्याः सपुरोहिताः ।
आनर्चुः पुण्डरीकाक्षं परिवव्रुश्च सर्वशः ॥ ३.१८५.१२ ॥
मग सर्व पांडवांनी भार्यांसह आणि पुरोहितासह पुण्डरीकाक्षाची पूजा केली आणि सर्व बाजूंनी त्याला वेढले.
3.185.13
कृष्णस्तु पार्थेन समेत्य विद्वान् ।
धनंजयेनासुरमर्दनेन।
बभौ यथा भूतपतिर्महात्मा ।
समेत्य साक्षाद्भगवान्गुहेन ॥ ३.१८५.१३ ॥
कृष्ण पार्थाला भेटून, विद्वान, असुरमर्दन करणाऱ्या धनंजयासह शोभला; जसा भूतपती महात्मा साक्षात् भगवान गुहाला भेटून शोभतो.
3.185.14
ततः समस्तानि किरीटमाली ।
वनेषु वृत्तानि गदाग्रजाय।
उक्त्वा यथावत्पुनरन्वपृच्छ-
त्तस्मिन्सुभद्रां च तथाऽभिमन्युम् ॥ ३.१८५.१४ ॥
नंतर किरीटमाली (अर्जुन) यांनी वनांतील सर्व वृत्तांत गदाग्रजांना यथायोग्य सांगितला; मग त्यांनी सुभद्रा आणि अभिमन्यूबद्दलही पुन्हा विचारले.
3.185.15
धौम्यं च कृष्णां च युधिष्ठिरं च ।
यमौ च भीमं च दशार्हसिंहः।
उवाच दिष्ट्या भवतां शिवेन ।
प्राप्तः किरीटी मुदितः कृतास्त्रः ॥ ३.१८५.१५ ॥
धौम्य, कृष्णा (द्रौपदी), युधिष्ठिर, दोन्ही यमज बंधू आणि भीम यांना दशार्हसिंह (कृष्ण) म्हणाले: "सुदैवाने तुमचे कल्याण झाले; आनंदी किरीटी कृतास्त्र होऊन परत आला आहे."
3.185.16
स पूजयित्वा मधुहा यथाव-
त्पार्थांश्च कृष्णां च पुरोहितं च।
उवाच राजानमभिप्रशंसन् ।
युधिष्ठिरं तेन सहोपविश्य ॥ ३.१८५.१६ ॥
त्यांनी मधुहंता (कृष्ण), पार्थ, कृष्णा आणि पुरोहित यांचा यथायोग्य सन्मान केला; मग त्यांच्यासोबत बसून राजा युधिष्ठिरांची प्रशंसा करत ते बोलले.
3.185.17
धर्मः परः पाण्डव राज्यलाभा-
त्तस्यादिमाहुस्तप एव राजन्।
सत्यार्जवाभ्यां चरता स्वधर्मं ।
जितस्त्वयाऽचं परश्च लोकः ॥ ३.१८५.१७ ॥
हे पाण्डवा, राज्यलाभाने परम धर्म होतो; हे राजा, त्याचा आरंभ तपच आहे असे म्हणतात. सत्य आणि ऋजुतेने स्वधर्माचे आचरण करून तुम्ही हा लोक आणि परलोक दोन्ही जिंकले आहेत.
3.185.18
अधीतमग्रे चरता व्रतानि ।
सम्यग्धनुर्वेदमवाप्य कृत्स्नम्।
क्षात्रेण धर्मेण वसूनि लब्ध्वा ।
सर्वे ह्यवाप्ताः क्रतवः पुराणाः ॥ ३.१८५.१८ ॥
पूर्वी व्रते आचरताना आपण धनुर्वेद पूर्णपणे अध्ययन केला. क्षात्रधर्मानुसार धन मिळवले. खरोखर प्राचीन सर्व यज्ञ आपण पार पाडले आहेत.
3.185.19
न ग्राम्यधर्मेषु रतिस्तवास्ति ।
कामान्न किंचित्कुरुषे नरेन्द्र।
न चार्तलोभात्प्रजहासि धर्मं ।
तस्मात्प्रभावादसि धर्मराजः ॥ ३.१८५.१९ ॥
हे नरेंद्रा, सांसारिक भोगांत आपली आसक्ती नाही. कामनेने आपण काहीही करत नाही, आणि दुःखजनक लोभाने धर्माचा त्याग करत नाही. म्हणूनच आपल्या प्रभावामुळे आपण धर्मराज आहात.
3.185.20
दानं च सत्यं च तपश्च राजन् ।
क्षमा च शान्तिश्च दमो धृतिश्च।
अवाप्य राष्ट्राणि वसूनि भोगा-
नेषा परा पार्थ सदा रतिस्ते ॥ ३.१८५.२० ॥
हे राजा, दान, सत्य, तप, क्षमा, शांती, दम आणि धृती — राज्ये, धन व भोग मिळवूनही, हे पार्था, हीच आपली परम आणि सदैव असलेली आवड आहे.
3.185.21
हृतं च देशं कुरुजाङ्गलानां ।
कृष्णां सभायामशां च पश्यन्।
अपेतधर्मव्यवहारवृत्तं ।
सहेत तत्पाण्डव कस्त्वदन्यः ॥ ३.१८५.२१ ॥
हे पाण्डवा, कुरु-जांगल देश हरण झाला; सभेत कृष्णेला (द्रौपदीला) पाहून आणि तिचे केस कापलेले पाहून, जिथे धर्मव्यवहार सोडून आचरण झाले — आपल्याशिवाय दुसरा कोण हे सहन करील?
3.185.22
असंशयं सर्वसमृद्धकामः ।
क्षिप्रं प्रजाः पालयितासि सम्यक्।
अद्यैव तन्निग्रहणं कुरूणां ।
यदि प्रतिज्ञा भवतः समाप्ता ॥ ३.१८५.२२ ॥
निःसंशय, सर्व इच्छा पूर्ण झालेले आपण लवकरच प्रजेचे उत्तम पालन कराल. आपली प्रतिज्ञा पूर्ण झाली असेल तर आजच कौरवांचा निग्रह होईल.
3.185.23
प्रोवाच कृष्णामपि याज्ञसेनीं ।
दशार्हभर्ता सहितः सुहृद्भिः।
कदिष्ट्या समग्राऽसि धनंजयेन ।
समागतेत्येवमुवाच कृष्णः ॥ ३.१८५.२३ ॥
दशार्हांचा स्वामी कृष्ण आपल्या मित्रांसह याज्ञसेनी कृष्णेलाही म्हणाला: सुदैवाने तू धनंजयाशी पुन्हा मिळून परिपूर्ण झाली आहेस, असे कृष्ण म्हणाला.
3.185.24
कृष्णे धनुर्वेदरतिप्रदाना-
स्तवात्मजास्ते शिशवः शुशीलाः।
सद्भिः सदैवाचरितं समाधिं ।
चरन्ति पुत्रास्तव याज्ञसेनि ॥ ३.१८५.२४ ॥
हे कृष्णे, धनुर्वेदात रुची देणारे, लहान, सुशील तुझे पुत्र सज्जनांनी नेहमी आचरलेली समाधी पाळतात; हे याज्ञसेनी, तुझे पुत्र असेच वागतात.
3.185.25
राज्ये नियुक्तैश्च निमन्त्र्यमाणाः ।
पित्रा च कृष्णे तव सोदरैश्च।
न यज्ञसेनस्य न मातुलानां ।
गृहेषु बाला रतिमाप्नुवन्ति ॥ ३.१८५.२५ ॥
राज्यात नियुक्त केलेल्यांनी, वडिलांनी आणि तुझ्या बंधूंनी आमंत्रित केले असूनही, हे कृष्णे, मुले यज्ञसेनाच्या घरी किंवा मामांच्या घरी आनंद मिळवत नाहीत.
3.185.26
आनर्तमेवाभिमुखाः शिवेन ।
गत्वाधनुर्वेदरतिप्रधानाः।
तवात्मजा वृष्णिपुरं प्रविश्य ।
न दैवतेभ्यः स्पृहयन्ति कृष्णे ॥ ३.१८५.२६ ॥
आनर्ताकडे तोंड करून, शुभ मार्गाने जाऊन, धनुर्वेदात प्रामुख्याने रुची असणारे तुझे पुत्र वृष्णिपुरात प्रवेश करून, हे कृष्णे, देवांकडूनही काही इच्छित नाहीत.
3.185.27
यथा त्वमेवार्हसि तेषु वृत्तं ।
प्रयोक्तुमार्या च यथैव कुन्ती।
तेष्वप्रमादेन तथा करोति ।
तथैव भूयश्च तथा सुभद्रा ॥ ३.१८५.२७ ॥
केवळ तूच त्यांच्याशी वर्तन दाखवण्यास योग्य आहेस, आर्या कुंती जशी त्यांच्याशी दक्षतेने वागते, तशीच पुन्हा सुभद्राही वागते.
3.185.28
यथाऽनिरुद्धस्य यथाऽभिमन्यो-
र्यथा सुनीथस्य यथैव भानोः।
तथा विनेता च गतिश्च कृष्णे ।
तवात्मजानामपि रौक्मिणेयः ॥ ३.१८५.२८ ॥
अनिरुद्ध, अभिमन्यू, सुनीथ आणि भानू यांच्यासाठी जसे, तसेच आपल्या पुत्रांसाठीही शिक्षक आणि आश्रय कृष्ण आहेत; रुक्मिणीपुत्रही तसाच.
3.185.29
गदासिचर्मग्रहणेषु शूरा-
नस्त्रेषु शिक्षासु रथाश्वयाने।
सम्यग्विनेता विनयेदतन्द्री-
स्तांश्चाभिमन्युं च सदा कुमारान् ॥ ३.१८५.२९ ॥
गदा, तलवार, ढाल धरण्यात, शस्त्रांत, शिक्षणात, रथ-अश्व चालवण्यात वीरांना, अभिमन्यूला व त्या कुमारांना त्या अनलस शिक्षकाने सदैव चांगले प्रशिक्षण दिले.
3.185.30
स चापि सम्यक्प्रणिधाय शिक्षां ।
शस्त्राणइ चैषां विधिवत्प्रदाय।
तवात्मजानां च तथाऽभिमन्योः ।
पराक्रमैस्तुष्यति रौक्मिणेयः ॥ ३.१८५.३० ॥
तोही योग्य रीतीने शिक्षण देऊन, विधिपूर्वक यांना शस्त्रे देऊन, आपल्या पुत्रांच्या व अभिमन्यूच्या पराक्रमाने रुक्मिणीपुत्र संतुष्ट होतो.
3.185.31
यथा विहारं प्रसमीक्षमाणाः ।
प्रयान्ति पुत्रास्तव याज्ञसेनि।
एकैकमेषामनुयान्ति यत्र ।
रथाश्च यानानि च दन्तिनश्च ॥ ३.१८५.३१ ॥
याज्ञसेनी, आपले पुत्र विहार पाहत जातात, तेव्हा त्यांच्यातील प्रत्येकाच्या मागे जिथे जातील तिथे रथ, वाहने आणि हत्ती अनुसरतात.
3.185.32
अथाब्रवीद्धर्मराजं तु कृष्णो ।
दशार्हयोधाः कुकुरान्धकाश्च।
एते निदेशं तव पालयन्त-
स्तिष्ठन्तु यत्रेच्छसि तत्र राजन् ॥ ३.१८५.३२ ॥
तेव्हा कृष्ण धर्मराजाला म्हणाला: दशार्ह योद्धे, कुकुर आणि अंधक हे तुमच्या आज्ञेचे पालन करीत, राजा, तुम्हाला जिथे इच्छा असेल तिथे थांबोत.
3.185.33
आवर्ततां कार्मुकवेगवाता ।
हलायुधप्रग्रणा मधूनाम्।
सेना तवार्थेषु नरेन्द्र यत्ता ।
ससादिपत्त्यश्वरथा सनागा ॥ ३.१८५.३३ ॥
हे नरेंद्रा, मधूंची सेना, धनुष्याच्या वेगवान वाऱ्यासारखी, हलायुधाच्या नेतृत्वाखाली, घोडेस्वार, पायदळ, घोडे, रथ आणि हत्तींसह परत येवो.
3.185.34
प्रस्थाप्यतां पाण्डव धार्तराष्ट्रः ।
सुयोधनः पापकृतां वरिष्ठः।
स सानुबन्धः ससुहद्गणश्च ।
भौमस्य सौबाधिपतेश्च मार्गम् ॥ ३.१८५.३४ ॥
हे पांडवा, पाप्यांमध्ये श्रेष्ठ असा धृतराष्ट्राचा पुत्र सुयोधन, आपल्या बांधव आणि मित्रांसह, भौम आणि सौभाधिपतीच्या मार्गाने पाठवला जावो.
3.185.35
कामं तथा तिष्ठ नरेन्द्र तस्मि-
न्यथा कृतस्ते समयः सभायाम्।
दाशार्हयोधैस्तु हतारियोधं ।
प्रतीक्षतां नागपुरं प्रभग्नम् ॥ ३.१८५.३५ ॥
हे नरेंद्रा, सभेमध्ये तू केलेल्या करारानुसार तसाच राहा. दाशार्ह योद्ध्यांनी शत्रुयोद्धे मारल्यावर, भग्न नागपुराची वाट पाहा.
3.185.36
व्यपेतमन्युर्व्यपनीतपाप्मा ।
विहृत् यत्रेच्छसि तत्र कामम्।
ततः समृद्धिप्रभवं विशोकः ।
प्रपत्स्यसे नागपुरं सराष्ट्रम् ॥ ३.१८५.३६ ॥
क्रोध सोडून, पाप धुवून, तुला हवे तिथे इच्छेप्रमाणे विहार कर. मग समृद्धीतून निर्माण झालेला शोकरहित होऊन राज्यासह नागपूर तू प्राप्त करशील.
3.185.37
ततस्तदाज्ञाय मतं महात्मा ।
यथावदुक्तं पुरुषोत्तमेन।
प्रशस्य विप्रेक्ष्य च धर्मराजः ।
कृताञ्जलिः केशवमित्युवाच ॥ ३.१८५.३७ ॥
तेव्हा महात्मा धर्मराजाने पुरुषोत्तमाने सांगितलेले मत यथार्थ समजून, त्याची प्रशंसा करून, त्याच्याकडे पाहून, हात जोडून केशवाला असे म्हटले.
3.185.38
असंशयं केशव पाण्डवानां ।
भवान्गतिस्त्वच्छरणा हि पार्थाः।
कालोदये तच्च ततश्च भूयः ।
कर्ता भवान्कर्म न संशयोस्ति ॥ ३.१८५.३८ ॥
हे केशवा, पांडवांना तूच आधार आहेस; पार्थ तुझ्या शरणात आहेत. काल उदयाला आल्यावर ते आणि पुढेही तूच करणारा आहेस, यात संशय नाही.
3.185.39
यथाप्रतिज्ञं विहृतश्च कालः ।
सर्वाः समा द्वादश निर्जनेषु।
अज्ञातचर्यां विधिवत्समाप्य ।
भवद्गताः केशव पाण्डवेयाः ॥ ३.१८५.३९ ॥
हे केशवा, प्रतिज्ञेनुसार काळ सरला; बारा वर्षे निर्जन स्थळी गेली. अज्ञातवास विधिवत पूर्ण करून पांडव तुझ्याकडे आले आहेत.
3.185.40
एषैव बुद्धिर्जुषतां सदा त्वां ।
सत्ये स्थिताः केशव पाण्डवेयाः।
सदानधर्माः सजलाः सदाराः ।
सबान्धवास्त्वच्छरणा हि पार्थाः ॥ ३.१८५.४० ॥
हे केशवा, हीच बुद्धी सदैव तुला प्रिय असो. सत्यात स्थिर पांडवपुत्र, सदा दानधर्म करणारे, उदकदानासह, पत्नींसह, बांधवांसह तुझ्या शरणात आहेत; पार्थ तुझे शरणागत आहेत.
3.185.41
तथा वदतिवार्ष्णेये धर्मराजे च भारत ।
अथ पश्चात्तपोवृद्धो बहुवर्षसहस्रधृक्।
प्रत्यदृश्यत धर्मात्मा मार्कण्डेयो महातपाः ॥ ३.१८५.४१ ॥
हे भारता, वार्ष्णेय व धर्मराज यांच्याशी असे बोलत असताना, मग तपाने वृद्ध, अनेक हजारो वर्षे धारण करणारे, धर्मात्मा, महातपस्वी मार्कंडेय प्रकट झाले.
3.185.42
अजरश्चामरंश्चैव रूपौदार्यगुणान्वितः ।
व्यदृश्यत तथा युक्तो यथा स्यात्पञ्चविंशकः ॥ ३.१८५.४२ ॥
ते जरारहित व अमर होते; रूप, औदार्य व गुणांनी युक्त होऊन, पंचवीस वर्षांच्या तरुणाप्रमाणे ते दिसले.
3.185.43
तमागतमृषिं वृद्धं बहुवर्षसहस्रिणम् ।
उपातिष्ठन्त ते सर्वेपाण्डवाः सहयादवाः ॥ ३.१८५.४३ ॥
आलेल्या त्या वृद्ध ऋषींची, अनेक सहस्र वर्षांचे असलेल्यांची, सर्व पांडव यादवांसह सेवा करू लागले.
3.185.44
तमर्चितं सुविश्वस्तमासीनमृषिसत्तमम् ।
ब्राह्मणानां मतेनाह पाण्डवानां च केशवः ॥ ३.१८५.४४ ॥
पूजित, चांगले आश्वस्त होऊन बसलेल्या त्या श्रेष्ठ ऋषींना, ब्राह्मणांच्या आणि पांडवांच्या संमतीने केशव म्हणाला.
3.185.45
शुश्रूपवः पाण्डवास्ते ब्राह्मणाश्च समागताः ।
द्रौपदी सत्यभामा च तथाऽहंपरमं वचः ॥ ३.१८५.४५ ॥
सेवा करणारे ते पांडव, तेथे जमलेले ब्राह्मण, द्रौपदी आणि सत्यभामा — आणि मीसुद्धा ते परम वचन ऐकले.
3.185.46
पुरावृत्ताः कथाः पुण्याः सदाचारान्सनातनान् ।
राज्ञांस्त्रीणामृषीणां च मार्कणअडेय प्रचक्ष्व नः ॥ ३.१८५.४६ ॥
हे मार्कंडेया, पूर्वकाळी घडलेल्या पुण्य कथा, सनातन सदाचार, राजे, स्त्रिया आणि ऋषी यांविषयी आम्हाला सांगा.
3.185.47
तेषु तत्रोपविष्टेषु देवर्षिरपि नारदः ।
आजगाम विशुद्धात्मा पाण्डवानवलोककः ॥ ३.१८५.४७ ॥
ते तेथे बसलेले असताना, विशुद्ध अंतःकरणाचे देवर्षी नारदही पांडवांना पाहत आले.
3.185.48
तमप्यथ महात्मानं सर्वे ते पुरुषर्षभाः ।
पाद्यार्ध्याभ्यां यथान्यायमुपतस्थुर्मनीषिणः ॥ ३.१८५.४८ ॥
मग ते सर्व पुरुषश्रेष्ठ, मनीषी त्या महात्म्यांचाही विधीप्रमाणे पाद्य आणि अर्घ्याने सत्कार करू लागले.
3.185.49
नारदस्त्वथ देवर्षिर्ज्ञात्वा तांस्तु कृतक्षणान् ।
मार्कण्डेयस्य वदतस्तां कथामन्वमोदत ॥ ३.१८५.४९ ॥
नंतर देवर्षी नारदांनी त्यांनी क्षणभर विश्रांती घेतल्याचे जाणून, मार्कण्डेय सांगत असलेल्या त्या कथेचे अनुमोदन केले.
3.185.50
उवाच चैनं कालज्ञं स्मयन्निव सनारदः ।
ब्रह्मर्षे कथ्यतां यत्ते पाण्डवेषु विवक्षितम् ॥ ३.१८५.५० ॥
कालज्ञ अशा मार्कण्डेयांना नारद हसून म्हणाले, 'हे ब्रह्मर्षे, पांडवांविषयी आपल्याला जे सांगायचे आहे ते सांगा.'
3.185.51
एवमुक्तः प्रत्युवाच मार्कण्डेयो महातपाः ।
क्षणं कुरुध्वंविपुलमाख्यातव्यं भविष्यति ॥ ३.१८५.५१ ॥
असे सांगितल्यावर महातपस्वी मार्कण्डेय उत्तरले, 'थोडा वेळ विश्रांती घ्या; पुष्कळ सांगायचे आहे.'
3.185.52
एवमुक्ताः क्षणं चक्रुः पाण्डवाः सह तैर्द्विजैः ।
मध्यंदिने यथादित्यं प्रेक्षन्तस्ते महामुनिम् ॥ ३.१८५.५२ ॥
असे सांगितल्यावर पांडव त्या ब्राह्मणांसह क्षणभर विश्रांती घेत बसले; मध्यान्हीच्या सूर्याकडे पाहावे तसे ते त्या महामुनीकडे पाहत होते.