મહાભારત · અધ્યાય 3.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.187.1
मार्कण्डेयं महात्मानमूचुः पाण्डुसुतास्तदा ।
माहात्म्यं द्विजमुख्यानां श्रोतुमिच्छाम कथ्यताम् ॥ ३.१८७.१ ॥
ત્યારે પાંડુના પુત્રોએ મહાત્મા માર્કંડેયને કહ્યું, "શ્રેષ્ઠ દ્વિજોનું માહાત્મ્ય સાંભળવા અમે ઇચ્છીએ છીએ; કૃપા કરીને કહો."
3.187.2
एवमुक्तः स भगवान्मार्कण्डेयो महातपाः ।
उवाच सुमहातेजाः सर्वशास्त्रविशारदः ॥ ३.१८७.२ ॥
આમ કહેવાયા પછી મહાતપસ્વી, અતિ તેજસ્વી, સર્વશાસ્ત્રવિશારદ ભગવાન માર્કંડેયે કહ્યું.
3.187.3
हेहयानां कुलकरो राजा परपुरंजयः ।
कुमारो रूपसंपननो मृगयां व्यचरद्बली ॥ ३.१८७.३ ॥
હૈહયોના કુળના સ્થાપક એક રાજા હતા; શત્રુનગરો જીતનાર, રૂપવાન, બળવાન એ કુમાર શિકાર માટે ફરતા હતા.
3.187.4
चरमाणस्तु सोऽरण्ये तृणवीरुत्समावृते ।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददर्श मुनिमन्तिके ॥ ३.१८७.४ ॥
જંગલમાં, ઘાસ અને ઝાડીઓથી ઢંકાયેલા સ્થાનમાં ફરતાં તેમણે નજીકમાં કૃષ્ણાજિનને ઉત્તરીય તરીકે ધારણ કરેલા એક મુનિને જોયા.
3.187.5
स तेन हिंसितोऽरण्ये मन्यमानेन वै मृगम् ।
व्यथितः कर्म तत्कृत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ३.१८७.५ ॥
જંગલમાં તેણે તેને હરણ માનીને મારી નાખ્યું; તે કૃત્ય કરીને તે વ્યથિત થયો, શોકથી તેની ચેતના ઘવાઈ ગઈ.
3.187.6
जगाम हेहयानां वै सकाशं प्रथितात्मनाम् ।
राज्ञां राजीवनेत्रोसौ कुमारः पृथिवीपते ॥ ३.१८७.६ ॥
હે પૃથ્વીપતિ! તે કમળનેત્ર કુમાર પ્રખ્યાત હૈહય રાજાઓ પાસે ગયો.
3.187.7
तेषां च तद्यथावृत्तं कथयामास वै तदा ।
स कुमारो महीपालो हेहयानां महीभृताम् ॥ ३.१८७.७ ॥
ત્યારે તેમને જે બન્યું હતું તે જેમનું તેમ તેણે કહી સંભળાવ્યું. તે રાજકુમાર, પૃથ્વીનો પાલક, હૈહય પર્વતરાજોમાંનો એક હતો.
3.187.8
तं चापि हिंसितं तात मुनिं मूलफलाशिनम् ।
श्रुत्वा दृष्ट्वा च ते तत्र बभूवुर्दीनमानसाः ॥ ३.१८७.८ ॥
હે તાત, મૂળ-ફળ ખાનારા એ મુનિને પણ ઘાયલ કરાયા છે એમ સાંભળીને અને ત્યાં જોઈને તેઓ દુઃખી મનવાળા થયા.
3.187.9
कस्यायमिति ते सर्वे मार्गमाणास्ततस्ततः ।
जग्मुश्चारिष्टनाम्नोऽथ तार्क्ष्यस्याश्रममञ्जसा ॥ ३.१८७.९ ॥
'આ કોનો આશ્રમ છે?' એમ શોધતા તેઓ બધા આમતેમ ફરીને સીધા ચારિષ્ટ નામના તાર્ક્ષ્યના આશ્રમે ગયા.
3.187.10
तेऽभिवाद्य महात्मानं तं मुनिं संशितव्रतम् ।
तस्थुः सर्वे स तु मुनिस्तेषां पूजामथाहरत् ॥ ३.१८७.१० ॥
તેમણે એ મહાત્મા, કઠોર વ્રતધારી મુનિને પ્રણામ કર્યા અને બધા ઊભા રહ્યા. પછી તે મુનિએ તેમનો સત્કાર કર્યો.
3.187.11
ते तमूचुर्महात्मानं न वयं सक्रियां मुने ।
त्वत्तोऽर्हाः कर्मदोषेण ब्राह्मणो हिंसितो हि नः ॥ ३.१८७.११ ॥
તેમણે એ મહાત્માને કહ્યું: 'હે મુનિ, અમે તમારી પાસેથી યોગ્ય સત્કારને લાયક નથી; કારણ કે અમારા કર્મદોષથી અમે એક બ્રાહ્મણને ઘાયલ કર્યો છે.'
3.187.12
तानब्रवीत्स विप्रर्षिः कथं वो ब्राह्मणो हतः ।
क्व चासौ ब्रूत सहिताः पश्यध्वं मे रतपोबलम् ॥ ३.१८७.१२ ॥
તે વિપ્ર-ઋષિએ તેમને કહ્યું: 'તમે એક બ્રાહ્મણને કેવી રીતે માર્યો? અને તે ક્યાં છે? બધા મળીને કહો; મારું તપોબળ જુઓ.'
3.187.13
ते तु तत्सर्वमखिलमाख्यायास्मै यथातथम् ।
नापश्यंस्तमृषिं तत्र गतासुं ते समागताः ॥ ३.१८७.१३ ॥
તેમણે બનેલું બધું જેમ બન્યું હતું તેમ તેને કહ્યું; પણ ત્યાં એકઠા થયેલા લોકોએ મૃત ઋષિને જોયા નહીં.
3.187.14
अन्वेषमाणाः सव्रीडाः सुप्तवद्गतमानसाः ।
तानब्रवीत्तत्रमुनिस्तार्क्ष्यः परपुरंजयः ॥ ३.१८७.१४ ॥
શોધતા, શરમાયેલા, ઊંઘમાં હોય તેવા વિચલિત મનવાળા તેમને શત્રુનગરો જીતનાર મુનિ તાર્ક્ષ્યે ત્યાં કહ્યું.
3.187.15
स्यादयं ब्राह्मणः सोऽथयुष्माभिर्यो विनाशितः ।
पुत्रो ह्ययं मम नृपास्तपोबलसमन्वितः ॥ ३.१८७.१५ ॥
હે રાજાઓ, તમે જેનો નાશ કર્યો તે બ્રાહ્મણ કદાચ આ જ હશે; આ મારો પુત્ર છે, તપોબળથી યુક્ત.
3.187.16
ते च दृष्ट्वैव तमृषिं विस्मयं परमं गताः ।
महदाश्चर्यमिति वै ते ब्रुवाणा महीपते ॥ ३.१८७.१६ ॥
હે મહીપતિ, તે ઋષિને જોઈને તેઓ અત્યંત વિસ્મિત થયા; 'આ મહાન આશ્ચર્ય છે' એમ બોલતા તેઓ બોલ્યા.
3.187.17
मृतो ह्ययमितो दृष्टः कथं जीवितमाप्तवान् ।
किमेतत्तपसो वीर्यं येनायं जीवितः पुनः।
श्रोतुमिच्छामहे विप्र यदि श्रोतव्यमित्युत ॥ ३.१८७.१७ ॥
આ તો અહીંથી મરેલો દેખાયો હતો; પછી એણે જીવન કેવી રીતે પાછું મેળવ્યું? કયા તપના બળથી આ ફરી જીવતો થયો? હે વિપ્ર, જો તે સાંભળવા યોગ્ય હોય તો અમે સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ.
3.187.18
स तानुवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः ।
कारणं च प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः।
मृत्युः प्रभवते येन नास्माकं नृपसत्तमाः ॥ ३.१८७.१८ ॥
તેણે તેમને કહ્યું: હે રાજાઓ, અમારા પર મૃત્યુનો પ્રભાવ ચાલતો નથી. હે નૃપશ્રેષ્ઠો, જે કારણથી મૃત્યુ અમારા પર પ્રભુત્વ ધરાવતું નથી, તે કારણ અને તેના હેતુસંયોગને હું સંક્ષેપમાં કહીશ.
3.187.19
शुद्धाचारादनलसाः साध्योपासनतत्पराः ।
शुद्धान्नाः शुद्धसदना ब्रह्मचर्यव्रतान्विताः ॥ ३.१८७.१९ ॥
શુદ્ધ આચારથી, આળસ વિનાના, સાધ્યોની ઉપાસનામાં તત્પર, શુદ્ધ અન્ન ખાનારા, શુદ્ધ નિવાસમાં રહેનારા અને બ્રહ્મચર્ય વ્રતથી યુક્ત.
3.187.20
सत्यमेवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः ।
स्वधर्ममनुतिष्ठामस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२० ॥
અમે ફક્ત સત્યને જ જાણીએ છીએ, અસત્યમાં મન લગાડતા નથી. અમે સ્વધર્મનું પાલન કરીએ છીએ, તેથી અમને મૃત્યુનો ભય નથી.
3.187.21
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां कथयामहे ।
तेषां हि चरितं ब्रूमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२१ ॥
બ્રાહ્મણોનું જે કલ્યાણ છે, તે જ અમે તેમને કહીએ છીએ; તેમના આચરણનું જ વર્ણન કરીએ છીએ. તેથી અમને મૃત્યુનો ભય નથી.
3.187.22
अतिथीनन्नपानेन भृत्यानत्यशनेन च ।
संभोज्य शेषमश्नीमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२२ ॥
અતિથિઓને અન્નપાનથી તૃપ્ત કરીને અને સેવકોને પૂરતું ભોજન આપીને, પછી બાકી રહેલું અમે ખાઈએ છીએ. તેથી અમને મૃત્યુનો ભય નથી.
3.187.23
क्षान्ता दान्ताः क्षमाशीलास्तीर्थदानपरायणाः ।
पुण्यदेशनिवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः।
तेजस्विदेशवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२३ ॥
ક્ષમાશીલ, સંયમી, ક્ષમા સ્વભાવવાળા, તીર્થસ્નાન અને દાનમાં તત્પર; પુણ્ય દેશમાં નિવાસથી, તેથી અમને મૃત્યુનો ભય નથી. તેજસ્વી દેશમાં નિવાસથી પણ, તેથી અમને મૃત્યુનો ભય નથી.
3.187.24
एतद्वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः ।
गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद्भयमस्ति वः ॥ ३.१८७.२४ ॥
હે ઈર્ષ્યારહિત લોકો, આ તો તમને થોડુંક જ કહેવાયું છે. તમે બધા સાથે જાઓ; પાપથી તમને કોઈ ભય નથી.
3.187.25
एवमस्त्विति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम् ।
स्वदेशमगमन्हृष्टा राजानो भरतर्षभ ॥ ३.१८७.२५ ॥
"એમ જ થાઓ" કહીને તે બધા રાજાઓએ મહામુનિનું સન્માન કર્યું અને પ્રસન્ન થઈને પોતપોતાના દેશ તરફ પ્રયાણ કર્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.