महाभारत · अध्याय 3.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.187.1
मार्कण्डेयं महात्मानमूचुः पाण्डुसुतास्तदा ।
माहात्म्यं द्विजमुख्यानां श्रोतुमिच्छाम कथ्यताम् ॥ ३.१८७.१ ॥
तेव्हा पांडूचे पुत्र महात्मा मार्कंडेयांना म्हणाले, "श्रेष्ठ द्विजांचे माहात्म्य ऐकण्याची आमची इच्छा आहे; कृपया सांगावे."
3.187.2
एवमुक्तः स भगवान्मार्कण्डेयो महातपाः ।
उवाच सुमहातेजाः सर्वशास्त्रविशारदः ॥ ३.१८७.२ ॥
असे सांगितल्यावर महातपस्वी, अत्यंत तेजस्वी, सर्वशास्त्रनिपुण भगवान मार्कंडेय बोलले.
3.187.3
हेहयानां कुलकरो राजा परपुरंजयः ।
कुमारो रूपसंपननो मृगयां व्यचरद्बली ॥ ३.१८७.३ ॥
हैहयांच्या कुलाचा संस्थापक एक राजा होता; शत्रुनगरे जिंकणारा, रूपवान, बलवान असा तो कुमार शिकारीसाठी फिरत होता.
3.187.4
चरमाणस्तु सोऽरण्ये तृणवीरुत्समावृते ।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददर्श मुनिमन्तिके ॥ ३.१८७.४ ॥
अरण्यात, गवत आणि झुडपांनी व्यापलेल्या ठिकाणी फिरत असताना, त्याला जवळच काळ्या हरणाचे कातडे उत्तरीय म्हणून परिधान केलेला एक मुनी दिसला.
3.187.5
स तेन हिंसितोऽरण्ये मन्यमानेन वै मृगम् ।
व्यथितः कर्म तत्कृत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ३.१८७.५ ॥
अरण्यात त्याने ते हरिण समजून त्याला ठार मारले; ते कृत्य करून तो व्यथित झाला, शोकाने त्याची चेतना आहत झाली.
3.187.6
जगाम हेहयानां वै सकाशं प्रथितात्मनाम् ।
राज्ञां राजीवनेत्रोसौ कुमारः पृथिवीपते ॥ ३.१८७.६ ॥
हे पृथ्वीपते! ते कमलनेत्र कुमार प्रसिद्ध हैहय राजांकडे गेले.
3.187.7
तेषां च तद्यथावृत्तं कथयामास वै तदा ।
स कुमारो महीपालो हेहयानां महीभृताम् ॥ ३.१८७.७ ॥
तेव्हा त्यांना जे घडले होते ते तसेच त्याने सांगितले. तो राजकुमार, पृथ्वीचा पालक, हैहय पर्वतराजांपैकी एक होता.
3.187.8
तं चापि हिंसितं तात मुनिं मूलफलाशिनम् ।
श्रुत्वा दृष्ट्वा च ते तत्र बभूवुर्दीनमानसाः ॥ ३.१८७.८ ॥
हे तात, मूळ-फळे खाणाऱ्या त्या मुनीलाही इजा झाली आहे हे ऐकून व तेथे पाहून ते सर्व दुःखी मनाचे झाले.
3.187.9
कस्यायमिति ते सर्वे मार्गमाणास्ततस्ततः ।
जग्मुश्चारिष्टनाम्नोऽथ तार्क्ष्यस्याश्रममञ्जसा ॥ ३.१८७.९ ॥
'हा कोणाचा आश्रम आहे?' असे विचारत व शोधत ते सर्व इकडे-तिकडे फिरून थेट चारिष्ट नावाच्या तार्क्ष्याच्या आश्रमाकडे गेले.
3.187.10
तेऽभिवाद्य महात्मानं तं मुनिं संशितव्रतम् ।
तस्थुः सर्वे स तु मुनिस्तेषां पूजामथाहरत् ॥ ३.१८७.१० ॥
त्यांनी त्या महात्म्याला, कठोर व्रत पाळणाऱ्या मुनीला अभिवादन केले व सर्वजण उभे राहिले. तेव्हा त्या मुनीने त्यांचा सत्कार केला.
3.187.11
ते तमूचुर्महात्मानं न वयं सक्रियां मुने ।
त्वत्तोऽर्हाः कर्मदोषेण ब्राह्मणो हिंसितो हि नः ॥ ३.१८७.११ ॥
ते त्या महात्म्याला म्हणाले: 'हे मुने, आम्ही आपल्याकडून योग्य सत्काराला पात्र नाही; कारण आमच्या कर्मदोषामुळे आम्ही एका ब्राह्मणाला इजा केली आहे.'
3.187.12
तानब्रवीत्स विप्रर्षिः कथं वो ब्राह्मणो हतः ।
क्व चासौ ब्रूत सहिताः पश्यध्वं मे रतपोबलम् ॥ ३.१८७.१२ ॥
तो विप्र-ऋषी त्यांना म्हणाला: 'तुम्ही एका ब्राह्मणाला कसे मारले? आणि तो कुठे आहे? सर्वांनी मिळून सांगा; माझे तपोबल पाहा.'
3.187.13
ते तु तत्सर्वमखिलमाख्यायास्मै यथातथम् ।
नापश्यंस्तमृषिं तत्र गतासुं ते समागताः ॥ ३.१८७.१३ ॥
त्यांनी जे घडले ते सर्व त्याला यथार्थ सांगितले; पण तेथे जमलेल्यांना प्राण गेलेला तो ऋषी दिसला नाही.
3.187.14
अन्वेषमाणाः सव्रीडाः सुप्तवद्गतमानसाः ।
तानब्रवीत्तत्रमुनिस्तार्क्ष्यः परपुरंजयः ॥ ३.१८७.१४ ॥
शोध घेणाऱ्या, लज्जित, झोपेत असल्यासारख्या विचलित मनाच्या त्यांना शत्रुनगरे जिंकणारा मुनी तार्क्ष्य तेथे म्हणाला.
3.187.15
स्यादयं ब्राह्मणः सोऽथयुष्माभिर्यो विनाशितः ।
पुत्रो ह्ययं मम नृपास्तपोबलसमन्वितः ॥ ३.१८७.१५ ॥
हे राजांनो, तुम्ही नष्ट केलेला तो ब्राह्मण हाच असावा; हा माझा पुत्र आहे, तपोबलाने युक्त.
3.187.16
ते च दृष्ट्वैव तमृषिं विस्मयं परमं गताः ।
महदाश्चर्यमिति वै ते ब्रुवाणा महीपते ॥ ३.१८७.१६ ॥
हे महीपते, ते त्या ऋषीला पाहून अतिशय विस्मित झाले; 'हे मोठे आश्चर्य आहे' असे म्हणत ते बोलू लागले.
3.187.17
मृतो ह्ययमितो दृष्टः कथं जीवितमाप्तवान् ।
किमेतत्तपसो वीर्यं येनायं जीवितः पुनः।
श्रोतुमिच्छामहे विप्र यदि श्रोतव्यमित्युत ॥ ३.१८७.१७ ॥
हा तर इथून मेलेला दिसला होता; मग याला पुन्हा जीवन कसे मिळाले? कोणत्या तपोबलाने हा पुन्हा जिवंत झाला? हे विप्रा, जर ते ऐकण्यायोग्य असेल तर आम्हाला ऐकायचे आहे.
3.187.18
स तानुवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः ।
कारणं च प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः।
मृत्युः प्रभवते येन नास्माकं नृपसत्तमाः ॥ ३.१८७.१८ ॥
तो त्यांना म्हणाला: हे राजांनो, आमच्यावर मृत्यूचा अधिकार चालत नाही. हे नृपश्रेष्ठांनो, ज्या कारणाने मृत्यू आमच्यावर प्रभाव टाकू शकत नाही, त्याचे कारण आणि हेतुयोग मी थोडक्यात सांगतो.
3.187.19
शुद्धाचारादनलसाः साध्योपासनतत्पराः ।
शुद्धान्नाः शुद्धसदना ब्रह्मचर्यव्रतान्विताः ॥ ३.१८७.१९ ॥
शुद्ध आचाराने, आळसरहित, साध्यांच्या उपासनेत तत्पर, शुद्ध अन्न खाणारे, शुद्ध निवासात राहणारे आणि ब्रह्मचर्य व्रताने युक्त.
3.187.20
सत्यमेवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः ।
स्वधर्ममनुतिष्ठामस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२० ॥
आम्ही केवळ सत्यालाच जाणतो, असत्यात मन लावत नाही. आम्ही स्वधर्माचे पालन करतो, म्हणून आम्हाला मृत्यूचे भय नाही.
3.187.21
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां कथयामहे ।
तेषां हि चरितं ब्रूमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२१ ॥
ब्राह्मणांचे जे कल्याण आहे, तेच आम्ही यांना सांगतो; त्यांच्या आचरणाचेच वर्णन करतो. म्हणून आम्हाला मृत्यूचे भय नाही.
3.187.22
अतिथीनन्नपानेन भृत्यानत्यशनेन च ।
संभोज्य शेषमश्नीमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२२ ॥
अतिथींना अन्नपानाने तृप्त करून आणि सेवकांना पुरेसे अन्न देऊन, नंतर उरलेले आम्ही खातो. म्हणून आम्हाला मृत्यूचे भय नाही.
3.187.23
क्षान्ता दान्ताः क्षमाशीलास्तीर्थदानपरायणाः ।
पुण्यदेशनिवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः।
तेजस्विदेशवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः ॥ ३.१८७.२३ ॥
क्षमाशील, संयमी, क्षमाशील स्वभावाचे, तीर्थस्नान व दानात तत्पर; पुण्यदेशात निवास केल्याने, म्हणून आम्हाला मृत्यूचे भय नाही. तेजस्वी देशात निवास केल्यानेही, म्हणून आम्हाला मृत्यूचे भय नाही.
3.187.24
एतद्वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः ।
गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद्भयमस्ति वः ॥ ३.१८७.२४ ॥
हे मत्सररहित लोकांनो, हे तर तुम्हाला थोडेसेच सांगितले आहे. तुम्ही सर्वजण एकत्र जा; पापापासून तुम्हाला भय नाही.
3.187.25
एवमस्त्विति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम् ।
स्वदेशमगमन्हृष्टा राजानो भरतर्षभ ॥ ३.१८७.२५ ॥
"असेच होवो" असे म्हणून त्या सर्व राजांनी महामुनींचा सन्मान केला आणि आनंदाने आपापल्या देशी परतले, हे भरतर्षभा.