Mahābhārata · Adhyāya 3.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.188.1
भूय एव तु माहात्म्यं ब्राह्मणआनां निबोध मे ।
वैन्यो नामेह राजर्षिरश्वमेधाय दीक्षितः ॥ ३.१८८.१ ॥
Escucha de mí de nuevo la grandeza de los brāhmaṇas. Aquí el rājarṣi llamado Vainya fue consagrado para el sacrificio del caballo (aśvamedha).
3.188.2
तमत्रिर्गन्तुमारेबे वित्तार्थमिति नः श्रुतम् ।
भूयोऽर्थं नानुरुध्यत्स धर्मव्यक्तिनिदर्शनात् ॥ ३.१८८.२ ॥
Hemos oído que Atri se dispuso a ir hacia él por riqueza; pero, a causa del claro ejemplo del dharma, no insistió más en pedir riqueza.
3.188.3
स विचिन्त्य महातेजा वनमेवान्वरोचयत् ।
धर्मपत्नीं समाहूय पुत्रांश्चेदमुवाच ह ॥ ३.१८८.३ ॥
Aquel de gran resplandor, tras reflexionar, prefirió el bosque. Llamando a su esposa legítima y a sus hijos, les dijo esto.
3.188.4
प्राप्स्यामः फलमत्यन्तं बहुलं निरुपद्रवम् ।
अरण्यगमनं क्षिप्रं रोचतां वो गुणाधिकम् ॥ ३.१८८.४ ॥
Obtendremos un fruto supremo, abundante y libre de contratiempos. Que os agrade pronto ir al bosque, pues es de gran mérito.
3.188.5
तं भार्या प्रत्युवाचाथ धनमेवानुरुन्धती ।
वैन्यं गत्वा महात्मानमर्थयस्व धनं बहुः ॥ ३.१८८.५ ॥
Entonces su esposa Arundhatī, deseando solo riqueza, le respondió: Ve al magnánimo hijo de Vena y pídele mucha riqueza.
3.188.6
स ते दास्यति राजर्षिर्यजमानोऽर्थिने धनम् ।
तत आदाय विप्रर्षे प्रतिगृह्य धनं बहु ॥ ३.१८८.६ ॥
Ese rājarṣi, el sacrificador, dará riqueza al que la pide. Entonces, oh sabio brahmín, habiendo tomado y recibido mucha riqueza,
3.188.7
भृत्यान्सुतान्संविभज्य ततो व्रज यथेप्सितम् ।
एष वै परमो धर्मो धर्मविद्भिरुदाहृतः ॥ ३.१८८.७ ॥
Habiéndolo repartido entre tus siervos e hijos, entonces ve como desees. Esto es declarado el supremo dharma por los conocedores del dharma.
3.188.8
कथितो मे महाभागे गौतमेन महात्मना ।
वैन्यो धर्मार्थसंयुक्तः सत्यव्रतसमन्वितः ॥ ३.१८८.८ ॥
Oh, muy afortunada, el magnánimo Gautama me dijo que Vainya (Pṛthu) está dotado de dharma y riqueza y posee votos veraces.
3.188.9
किंत्वस्ति तत्र द्वेष्टारो निवसन्ति हि मे द्विजाः ।
यथा मे गौतमः प्राह ततो न व्यवसाम्यहम् ॥ ३.१८८.९ ॥
Pero allí viven brahmanes que me son hostiles; como me dijo Gautama, por eso no me decido.
3.188.10
तत्र स्म वाचं कल्याणीं धर्मकामार्थसंहिताम् ।
मयोक्तामन्यथा ब्रूयुस्ततस्ते वै निरर्थिकाम् ॥ ३.१८८.१० ॥
Allí, si dicen de otro modo las palabras auspiciosas que pronuncio, unidas al dharma, al deseo y a la riqueza, entonces esas palabras serían vanas.
3.188.11
गमिष्यामि महाप्राज्ञे रोचते मे वचस्तव ।
गाश्च मे दास्यते वैन्यः प्रभूतं चार्थसंचयम् ॥ ३.१८८.११ ॥
Oh, muy sabia, iré; tus palabras me agradan. Vainya me dará vacas y una gran acumulación de riqueza.
3.188.12
एवमुक्त्वा जगामाशु वैन्ययज्ञं महातपाः ।
गत्वा च यज्ञायतनमत्रिस्तुष्टाव तं नृपम् ॥ ३.१८८.१२ ॥
Habiendo hablado así, el gran asceta Atri partió rápidamente hacia el sacrificio de Vainya. Al llegar al recinto del sacrificio, Atri alabó a aquel rey.
3.188.13
वाक्यैर्मङ्गलसंयुक्तैः पूजयानोऽब्रवीद्वचः ।
राजन्धन्यस्त्वमीशश्च भुवि त्वं प्रथमो नृपः।
स्तुवन्ति त्वां मुनिगणास्त्वदन्यो नास्ति धर्मवित् ॥ ३.१८८.१३ ॥
Honrándolo con palabras auspiciosas, Atri dijo: Oh rey, eres bendito; eres el señor y el primer rey sobre la tierra. Los grupos de sabios te alaban; no hay nadie fuera de ti que conozca el dharma.
3.188.14
तमब्रवीदृषिः क्रुद्धो वचनं वै महातपाः ॥ ३.१८८.१४ ॥
Entonces el sabio de gran austeridad, airado, le dirigió estas palabras.
3.188.15
मैवमत्रे पुनर्ब्रूया न ते प्रज्ञा समाहिता ।
अत्र नः प्रथमो धाता महेन्द्रो वै प्रजापतिः ॥ ३.१८८.१५ ॥
No vuelvas a hablar así, Atri; tu sabiduría no está firme. Aquí, para nosotros, el primer creador es Mahendra, en verdad el señor de las criaturas.
3.188.16
अथात्रिरपि राजेन्द्र गौतमं प्रत्यभाषत ।
अयमेव विधाता च तथैवेन्द्रः प्रजापतिः।
त्वमेव मुह्यसे मोहान्न प्रज्ञानं तवास्ति ह ॥ ३.१८८.१६ ॥
Entonces Atri también habló a Gautama, oh señor de reyes: Este es en verdad el creador, y asimismo Indra es el señor de las criaturas. Eres tú quien se confunde por la ilusión; no tienes verdadero conocimiento.
3.188.17
जानामि नाहं मुह्यामि त्वंविवक्षुर्विमुह्यसे ।
स्तौषि त्वं दर्शनप्रेप्सू राजानं जनसंसदि ॥ ३.१८८.१७ ॥
Yo sé, y no estoy confundido; estás confundido porque quieres hablar. Alabas al rey en la asamblea del pueblo, deseando obtener audiencia.
3.188.18
न वेत्थ परमं धर्मं न चास्त्यत्र प्रयोजनम् ।
बालस्त्वमसि मूढश्च वृद्धः केनापि हेतुना ॥ ३.१८८.१८ ॥
No conoces el dharma supremo, y aquí no tiene propósito. Eres un niño y un necio, y viejo solo por alguna causa.
3.188.19
विवदन्तौ तथा तौ तु मुनीनां द्रशने स्थितौ ।
ये तस्य यज्ञे संवृत्तास्तेऽपृच्छन्त कथं त्विमौ ॥ ३.१८८.१९ ॥
Discutiendo así, los dos permanecían ante los sabios. Quienes habían estado en su sacrificio preguntaron cómo habían llegado estos dos.
3.188.20
प्रवेशः केन दत्तोऽयमनयोर्वैन्यसंसदि ।
उच्चैः समभिभाषन्तौ केन कार्येण धिष्ठितौ ॥ ३.१८८.२० ॥
¿Quién concedió la entrada a estos dos en la asamblea de Vainya? Hablando en voz alta entre sí, ¿para qué asunto se encuentran aquí?
3.188.21
ततः परमधर्मात्मा काश्यपः सर्वधऱ्मवित् ।
विवादिनावनुप्राप्तौ तावुभौ प्रत्यवेदयत् ॥ ३.१८८.२१ ॥
Entonces Kāśyapa, de alma suprema en el dharma y conocedor de todo dharma, anunció a los dos que habían llegado disputando.
3.188.22
अथाब्रवीत्सदस्यांस्तु गौतमो मुनिसत्तमान् ।
आवयोर्व्याहृतं प्रश्नं शृणुत द्विजसत्तमाः।
वैन्यं विधातेत्याहात्रिरत्र नौ संशयो महान् ॥ ३.१८८.२२ ॥
Entonces Gautama habló a los mejores sabios de la asamblea: 'Mejores de los nacidos dos veces, escuchad la pregunta que hemos planteado. Atri dice que Vainya es el creador; entre nosotros hay una gran duda sobre esto.'
3.188.23
ततस्तु गौतमेनोक्तं वाक्यं वैन्यस्य संसदि ।
श्रुत्वैव तु महात्मानो मुनयोऽभ्यद्रवन्दुतम् ॥ ३.१८८.२३ ॥
Entonces, al oír las palabras que Gautama había pronunciado en la asamblea sobre Vainya, los sabios de alma grande se apresuraron hacia adelante.
3.188.24
सनत्कुमारं धर्मज्ञं संशयच्छेदनाय वै ।
पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे ब्रह्माणमिव सोमपाः ॥ ३.१८८.२४ ॥
Para disipar la duda, todos, postrados, preguntaron a Sanatkumāra, conocedor del dharma, como los bebedores de soma preguntarían a Brahmā.
3.188.25
स च तेषां वचः श्रुत्वा यथातत्त्वं महातपाः ।
प्रत्युवाचाथ तानेवं धर्मार्थसहितं वचः ॥ ३.१८८.२५ ॥
Habiendo oído sus palabras, el gran asceta les respondió según la verdad con estas palabras unidas al dharma y al artha.
3.188.26
ब्रह्म क्षत्रेण सहितं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह ।
संयुक्तौ दहतः शत्रून्वनानीवाग्निमारुतौ ॥ ३.१८८.२६ ॥
El brahman unido al kṣatra y el kṣatra unido al brahman, unidos, queman a los enemigos como el fuego y el viento queman los bosques.
3.188.27
राजा वै प्रथितो धर्मः प्रजानां पतिरेव च ।
स एव शक्रः शुक्रश्च स धाता च बृहस्पतिः ॥ ३.१८८.२७ ॥
El rey es en verdad el dharma renombrado, y también el señor de los pueblos. Él es Śakra, Él es Śukra, Él es Dhātṛ y Él es Bṛhaspati.
3.188.28
प्रजापतिर्विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर्नृपः ।
य एभिः स्तूयते शब्दैः कस्तं नार्चितुमर्हति ॥ ३.१८८.२८ ॥
¿Quién no sería digno de honrar a aquel que es alabado con estos nombres: señor de las criaturas, soberano, emperador, guerrero, señor de la tierra, rey?
3.188.29
पुरायोनिर्युधाजिच्च अभीष्टानचितो भवः ।
स्वर्णेता सहजिद्बभ्रुरिति राजाऽभिधीयते।
सत्ययोनिः पुराविच्च सत्यधर्मप्रवर्तकः ॥ ३.१८८.२९ ॥
Se le llama así: Purāyoni, Yudhājit, Abhīṣṭa, Bhava venerado, Svarṇetā, Sahajit, Babhru; rey. Es origen de la verdad, conocedor de lo antiguo y promotor del dharma de la verdad.
3.188.30
अधर्मादृषयो भीता बलं क्षत्रे समादधन् ।
तस्माद्धि ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रेण ब्रह्म चाव्ययम् ॥ ३.१८८.३० ॥
Los sabios, temerosos de la injusticia, pusieron la fuerza en el kṣatra. Por eso el kṣatra se sostiene por el brahman, y el brahman imperecedero por el kṣatra.
3.188.31
आदित्यो दिवि देवेषु तमो नुदति तेजसा ।
तथैव नृपतिर्भूमावधर्मान्नुदते भृशम् ॥ ३.१८८.३१ ॥
Como el sol en el cielo, entre los dioses, aleja la oscuridad con su resplandor, así el rey en la tierra aleja por completo la injusticia.
3.188.32
ततो राज्ञः प्रधानत्वं शास्त्रप्रामाण्यदर्शनात् ।
उत्तरः सिद्ध्यते पक्षो येन राजेति भाषितम् ॥ ३.१८८.३२ ॥
Por tanto, al ver la autoridad de las escrituras, queda establecida la primacía del rey, y se confirma la última posición, en la que se dijo 'el rey'.
3.188.33
ततः स राजा संहृष्टः सिद्धे पक्षे महामनाः ।
तमत्रिमब्रवीत्प्रीतः पूर्वं येनाभिसंस्तुतः ॥ ३.१८८.३३ ॥
Entonces aquel rey, satisfecho de que su posición hubiera quedado establecida, magnánimo y complacido, habló a Atri, quien antes lo había alabado.
3.188.34
यस्मात्पूर्वं मनुष्येषु ज्यायांसं मामिहाब्रवीः ।
सर्वदेवैश्च विप्रर्षे संमितं श्रेष्ठमेव च ॥ ३.१८८.३४ ॥
Oh sabio entre los brahmanes, porque antes dijiste aquí que yo era el mayor entre los hombres, igual a todos los dioses y también el mejor.
3.188.35
तस्मात्तेऽहंप्रदास्यामि विविधं वसु भूरि च ।
दासीसहस्रं श्यामानां सुवस्त्राणामलकृतम् ॥ ३.१८८.३५ ॥
Por tanto, te daré riquezas diversas y abundantes, y también mil doncellas de piel morena, bien vestidas y adornadas.
3.188.36
दशकोटीर्हिरण्यस्य रुक्मभारांस्तथा दश ।
एतद्ददामि विप्रर्षे सर्वज्ञस्त्वं मतो हि मे ॥ ३.१८८.३६ ॥
Diez crores de oro y también diez cargas de oro. Oh sabio entre los brahmanes, te doy esto, porque a mi parecer eres omnisciente.
3.188.37
तदत्रिनर्न्यायतः सर्वं प्रतिगृह्याभिसत्कृतः ।
प्रत्युज्जगाम तेजस्वी गृहानेव महातपाः ॥ ३.१८८.३७ ॥
Entonces Atri, el gran asceta, habiendo recibido todo conforme a derecho y siendo honrado, resplandeciente, regresó a su propia morada.
3.188.38
प्रदाय च धनं प्रीतः पुत्रेभ्यः प्रयतात्मवान् ।
ततः समभिसंधाय वनमेवान्वपद्यत ॥ ३.१८८.३८ ॥
Habiendo entregado la riqueza a sus hijos, complacido, dueño de sí mismo, luego, tras resolverlo, se dirigió al bosque mismo.