మహాభారతం · అధ్యాయం 3.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.188.1
भूय एव तु माहात्म्यं ब्राह्मणआनां निबोध मे ।
वैन्यो नामेह राजर्षिरश्वमेधाय दीक्षितः ॥ ३.१८८.१ ॥
ఇంకా బ్రాహ్మణుల మహిమను నా నుండి వినుము. ఇక్కడ వైన్యుడనే రాజర్షి అశ్వమేధ యాగానికి దీక్షితుడయ్యాడు.
3.188.2
तमत्रिर्गन्तुमारेबे वित्तार्थमिति नः श्रुतम् ।
भूयोऽर्थं नानुरुध्यत्स धर्मव्यक्तिनिदर्शनात् ॥ ३.१८८.२ ॥
అత్రి ధనం కోసం అతని వద్దకు వెళ్లసాగాడని మేము విన్నాము; కాని ధర్మానికి స్పష్టమైన ఉదాహరణ వలన అతడు ఇంకా ధనాన్ని కోరలేదు.
3.188.3
स विचिन्त्य महातेजा वनमेवान्वरोचयत् ।
धर्मपत्नीं समाहूय पुत्रांश्चेदमुवाच ह ॥ ३.१८८.३ ॥
ఆ మహాతేజస్వి ఆలోచించి అరణ్యాన్నే ఎంచుకున్నాడు. తన ధర్మపత్నిని, కుమారులను పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
3.188.4
प्राप्स्यामः फलमत्यन्तं बहुलं निरुपद्रवम् ।
अरण्यगमनं क्षिप्रं रोचतां वो गुणाधिकम् ॥ ३.१८८.४ ॥
మనం అత్యధికమైన, విస్తారమైన, ఏ ఆటంకం లేని ఫలాన్ని పొందుతాం. అరణ్యానికి వెళ్లడం మీకు త్వరగా ఇష్టమవ్వాలి; అది గొప్ప గుణాలతో కూడినది.
3.188.5
तं भार्या प्रत्युवाचाथ धनमेवानुरुन्धती ।
वैन्यं गत्वा महात्मानमर्थयस्व धनं बहुः ॥ ३.१८८.५ ॥
అప్పుడు అతని భార్య అరుంధతి, ధనాన్నే కోరుతూ, అతనితో ఇలా అన్నది: వైన్య మహాత్ముని వద్దకు వెళ్లి అధికమైన ధనాన్ని అడుగు.
3.188.6
स ते दास्यति राजर्षिर्यजमानोऽर्थिने धनम् ।
तत आदाय विप्रर्षे प्रतिगृह्य धनं बहु ॥ ३.१८८.६ ॥
ఆ రాజర్షి, యజమానుడు, యాచించువానికి ధనమిస్తాడు. విప్రర్షీ, అప్పుడు అధికమైన ధనాన్ని తీసుకుని స్వీకరించి.
3.188.7
भृत्यान्सुतान्संविभज्य ततो व्रज यथेप्सितम् ।
एष वै परमो धर्मो धर्मविद्भिरुदाहृतः ॥ ३.१८८.७ ॥
సేవకులకు, కుమారులకు పంచి ఇచ్చి, తరువాత నీ ఇష్టం వచ్చినట్లు వెళ్ళు. ఇదే పరమ ధర్మమని ధర్మజ్ఞులు చెప్పారు.
3.188.8
कथितो मे महाभागे गौतमेन महात्मना ।
वैन्यो धर्मार्थसंयुक्तः सत्यव्रतसमन्वितः ॥ ३.१८८.८ ॥
ఓ మహాభాగా, మహాత్ముడైన గౌతముడు నాకు చెప్పాడు: వైన్యుడు (పృథు) ధర్మార్థ సంపన్నుడు, సత్యవ్రతసమన్వితుడు.
3.188.9
किंत्वस्ति तत्र द्वेष्टारो निवसन्ति हि मे द्विजाः ।
यथा मे गौतमः प्राह ततो न व्यवसाम्यहम् ॥ ३.१८८.९ ॥
కానీ అక్కడ నన్ను ద్వేషించే ద్విజులు నివసిస్తున్నారు. గౌతముడు చెప్పినట్లుగా, అందుకే నేను నిశ్చయించడం లేదు.
3.188.10
तत्र स्म वाचं कल्याणीं धर्मकामार्थसंहिताम् ।
मयोक्तामन्यथा ब्रूयुस्ततस्ते वै निरर्थिकाम् ॥ ३.१८८.१० ॥
అక్కడ నేను చెప్పే ధర్మ-కామ-అర్థ సంయుక్తమైన కల్యాణ వాక్కును వారు వేరుగా చెబితే, అది నిరర్థకమవుతుంది.
3.188.11
गमिष्यामि महाप्राज्ञे रोचते मे वचस्तव ।
गाश्च मे दास्यते वैन्यः प्रभूतं चार्थसंचयम् ॥ ३.१८८.११ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞా, నేను వెళ్తాను; నీ మాటలు నాకు నచ్చాయి. వైన్యుడు నాకు ఆవులను, అధికమైన ధనరాశిని ఇస్తాడు.
3.188.12
एवमुक्त्वा जगामाशु वैन्ययज्ञं महातपाः ।
गत्वा च यज्ञायतनमत्रिस्तुष्टाव तं नृपम् ॥ ३.१८८.१२ ॥
ఇలా చెప్పి, మహాతపస్వి అత్రి వేగంగా వైన్యుని యజ్ఞానికి వెళ్ళాడు. యజ్ఞశాలకు చేరి ఆ రాజును స్తుతించాడు.
3.188.13
वाक्यैर्मङ्गलसंयुक्तैः पूजयानोऽब्रवीद्वचः ।
राजन्धन्यस्त्वमीशश्च भुवि त्वं प्रथमो नृपः।
स्तुवन्ति त्वां मुनिगणास्त्वदन्यो नास्ति धर्मवित् ॥ ३.१८८.१३ ॥
మంగళకరమైన మాటలతో గౌరవిస్తూ అత్రి ఇలా అన్నాడు: ఓ రాజా, నీవు ధన్యుడవు, భూమిపై నీవే ప్రభువు, మొదటి రాజువు. మునిగణాలు నిన్ను స్తుతిస్తాయి; ధర్మం తెలిసినవాడు నీకు తప్ప మరొకడు లేడు.
3.188.14
तमब्रवीदृषिः क्रुद्धो वचनं वै महातपाः ॥ ३.१८८.१४ ॥
అప్పుడు కోపించిన ఆ మహాతపస్వి ఋషి అతనితో ఈ మాటలు అన్నాడు.
3.188.15
मैवमत्रे पुनर्ब्रूया न ते प्रज्ञा समाहिता ।
अत्र नः प्रथमो धाता महेन्द्रो वै प्रजापतिः ॥ ३.१८८.१५ ॥
అత్రీ, ఇలా మళ్ళీ అనకు; నీ ప్రజ్ఞ స్థిరంగా లేదు. ఇక్కడ మనకు మొదటి సృష్టికర్త మహేంద్రుడే, ఆయనే ప్రజాపతి.
3.188.16
अथात्रिरपि राजेन्द्र गौतमं प्रत्यभाषत ।
अयमेव विधाता च तथैवेन्द्रः प्रजापतिः।
त्वमेव मुह्यसे मोहान्न प्रज्ञानं तवास्ति ह ॥ ३.१८८.१६ ॥
అప్పుడు రాజేంద్రా, అత్రి కూడా గౌతముడితో అన్నాడు: ఇతడే విధాత, అలాగే ఇంద్రుడే ప్రజాపతి. నీవే మోహంతో భ్రమిస్తున్నావు; నీకు నిజమైన జ్ఞానం లేదు.
3.188.17
जानामि नाहं मुह्यामि त्वंविवक्षुर्विमुह्यसे ।
स्तौषि त्वं दर्शनप्रेप्सू राजानं जनसंसदि ॥ ३.१८८.१७ ॥
నేను తెలుసుకుంటున్నాను, నేను మోహంలో లేను. నీవు చెప్పాలనుకుంటున్నావు, అందుకే భ్రమిస్తున్నావు. జనసభలో దర్శనం కోరి రాజును స్తుతిస్తున్నావు.
3.188.18
न वेत्थ परमं धर्मं न चास्त्यत्र प्रयोजनम् ।
बालस्त्वमसि मूढश्च वृद्धः केनापि हेतुना ॥ ३.१८८.१८ ॥
నీవు పరమ ధర్మాన్ని తెలుసుకోవు, ఇక్కడ దానికి ప్రయోజనమూ లేదు. నీవు బాలుడవు, మూఢుడవు; ఏదో కారణంగా వృద్ధుడవైనావు.
3.188.19
विवदन्तौ तथा तौ तु मुनीनां द्रशने स्थितौ ।
ये तस्य यज्ञे संवृत्तास्तेऽपृच्छन्त कथं त्विमौ ॥ ३.१८८.१९ ॥
ఇలా వాదిస్తూ ఆ ఇద్దరు మునుల ఎదుట నిలిచారు. ఆయన యజ్ఞంలో ఉన్నవారు, ఈ ఇద్దరు ఎలా వచ్చారని అడిగారు.
3.188.20
प्रवेशः केन दत्तोऽयमनयोर्वैन्यसंसदि ।
उच्चैः समभिभाषन्तौ केन कार्येण धिष्ठितौ ॥ ३.१८८.२० ॥
వైన్యుని సభలోకి ఈ ఇద్దరికీ ప్రవేశం ఎవరు ఇచ్చారు? బిగ్గరగా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకుంటూ ఏ పని కోసం నిలిచారు?
3.188.21
ततः परमधर्मात्मा काश्यपः सर्वधऱ्मवित् ।
विवादिनावनुप्राप्तौ तावुभौ प्रत्यवेदयत् ॥ ३.१८८.२१ ॥
అప్పుడు పరమ ధర్మాత్ముడు, సర్వధర్మాలు తెలిసినవాడు అయిన కాశ్యపుడు, వాదిస్తూ వచ్చిన ఆ ఇద్దరినీ ప్రకటించాడు.
3.188.22
अथाब्रवीत्सदस्यांस्तु गौतमो मुनिसत्तमान् ।
आवयोर्व्याहृतं प्रश्नं शृणुत द्विजसत्तमाः।
वैन्यं विधातेत्याहात्रिरत्र नौ संशयो महान् ॥ ३.१८८.२२ ॥
అప్పుడు గౌతముడు సభలోని మునిశ్రేష్ఠులతో ఇలా అన్నాడు: 'ద్విజోత్తములారా, మా ఇద్దరి ప్రశ్నను వినండి. వైన్యుడే విధాత అని అత్రి చెబుతున్నాడు; ఇక్కడ మా మధ్య గొప్ప సందేహం ఉంది.'
3.188.23
ततस्तु गौतमेनोक्तं वाक्यं वैन्यस्य संसदि ।
श्रुत्वैव तु महात्मानो मुनयोऽभ्यद्रवन्दुतम् ॥ ३.१८८.२३ ॥
అప్పుడు గౌతముడు సభలో వైన్యుని గురించి చెప్పిన మాటను విని, మహాత్ములైన మునులు వేగంగా ముందుకు వచ్చారు.
3.188.24
सनत्कुमारं धर्मज्ञं संशयच्छेदनाय वै ।
पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे ब्रह्माणमिव सोमपाः ॥ ३.१८८.२४ ॥
సందేహాన్ని తొలగించుకోవడానికి, సోమపానం చేసేవారు బ్రహ్మను అడిగినట్లుగా, అందరూ నమస్కరించి ధర్మజ్ఞుడైన సనత్కుమారుని అడిగారు.
3.188.25
स च तेषां वचः श्रुत्वा यथातत्त्वं महातपाः ।
प्रत्युवाचाथ तानेवं धर्मार्थसहितं वचः ॥ ३.१८८.२५ ॥
ఆ మహాతపస్వి వారి మాటలు విని, యథార్థంగా, ధర్మార్థయుక్తమైన ఈ మాటలను వారికి జవాబిచ్చెను.
3.188.26
ब्रह्म क्षत्रेण सहितं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह ।
संयुक्तौ दहतः शत्रून्वनानीवाग्निमारुतौ ॥ ३.१८८.२६ ॥
క్షత్రంతో కూడిన బ్రహ్మము, బ్రహ్మంతో కూడిన క్షత్రము కలసి, అగ్ని వాయువులు అడవులను కాల్చినట్లు శత్రువులను దహిస్తాయి.
3.188.27
राजा वै प्रथितो धर्मः प्रजानां पतिरेव च ।
स एव शक्रः शुक्रश्च स धाता च बृहस्पतिः ॥ ३.१८८.२७ ॥
రాజే ప్రసిద్ధ ధర్మం, ప్రజలకు ప్రభువు కూడా అతడే. అతడే శక్రుడు, శుక్రుడు, అతడే ధాత, బృహస్పతి కూడా అతడే.
3.188.28
प्रजापतिर्विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर्नृपः ।
य एभिः स्तूयते शब्दैः कस्तं नार्चितुमर्हति ॥ ३.१८८.२८ ॥
ప్రజాపతి, విరాట్, సమ్రాట్, క్షత్రియుడు, భూపతి, నృపుడు అనే ఈ పదాలతో స్తుతించబడేవానిని పూజించడానికి ఎవరు అర్హులు కారు?
3.188.29
पुरायोनिर्युधाजिच्च अभीष्टानचितो भवः ।
स्वर्णेता सहजिद्बभ्रुरिति राजाऽभिधीयते।
सत्ययोनिः पुराविच्च सत्यधर्मप्रवर्तकः ॥ ३.१८८.२९ ॥
పురాయోని, యుధాజిత్, అభీష్టుడు, అర్చితుడైన భవుడు, స్వర్ణేత, సహజిత్, బభ్రు—ఇలా రాజు పిలువబడతాడు. సత్యయోని, పురావిత్, సత్యధర్మ ప్రవర్తకుడు కూడా.
3.188.30
अधर्मादृषयो भीता बलं क्षत्रे समादधन् ।
तस्माद्धि ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रेण ब्रह्म चाव्ययम् ॥ ३.१८८.३० ॥
అధర్మం వల్ల భయపడిన ఋషులు క్షత్రంలో బలాన్ని నెలకొల్పారు. అందుచేత బ్రహ్మం ద్వారా క్షత్రం, క్షత్రం ద్వారా అవ్యయమైన బ్రహ్మం (నిలుస్తాయి).
3.188.31
आदित्यो दिवि देवेषु तमो नुदति तेजसा ।
तथैव नृपतिर्भूमावधर्मान्नुदते भृशम् ॥ ३.१८८.३१ ॥
ఆకాశంలో దేవతల మధ్య సూర్యుడు తన తేజస్సుతో చీకటిని తొలగించినట్లే, భూమిపై రాజు అధర్మాన్ని పూర్తిగా తొలగిస్తాడు.
3.188.32
ततो राज्ञः प्रधानत्वं शास्त्रप्रामाण्यदर्शनात् ।
उत्तरः सिद्ध्यते पक्षो येन राजेति भाषितम् ॥ ३.१८८.३२ ॥
కాబట్టి శాస్త్ర ప్రామాణ్యాన్ని చూడటం వల్ల రాజు యొక్క ప్రాధాన్యత నిరూపితమవుతుంది; అందువల్ల 'రాజు' అని చెప్పిన ఉత్తర పక్షం సిద్ధమవుతుంది.
3.188.33
ततः स राजा संहृष्टः सिद्धे पक्षे महामनाः ।
तमत्रिमब्रवीत्प्रीतः पूर्वं येनाभिसंस्तुतः ॥ ३.१८८.३३ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు, తన పక్షం సిద్ధమవడంతో సంతోషించి, గొప్ప మనసుతో, ముందు తనను ప్రశంసించిన అత్రితో ప్రీతితో ఇలా అన్నాడు.
3.188.34
यस्मात्पूर्वं मनुष्येषु ज्यायांसं मामिहाब्रवीः ।
सर्वदेवैश्च विप्रर्षे संमितं श्रेष्ठमेव च ॥ ३.१८८.३४ ॥
ఓ విప్రర్షీ, నువ్వు పూర్వం ఇక్కడ మనుషులలో నన్ను గొప్పవాడిగా, సమస్త దేవతలతో సమానుడిగా, అత్యుత్తముడిగా చెప్పావు కాబట్టి.
3.188.35
तस्मात्तेऽहंप्रदास्यामि विविधं वसु भूरि च ।
दासीसहस्रं श्यामानां सुवस्त्राणामलकृतम् ॥ ३.१८८.३५ ॥
కాబట్టి నేను నీకు రకరకాల, అపారమైన ధనాన్ని ఇస్తాను; మంచి వస్త్రాలు ధరించి అలంకరించబడిన శ్యామవర్ణ దాసీలు వెయ్యి మందిని కూడా ఇస్తాను.
3.188.36
दशकोटीर्हिरण्यस्य रुक्मभारांस्तथा दश ।
एतद्ददामि विप्रर्षे सर्वज्ञस्त्वं मतो हि मे ॥ ३.१८८.३६ ॥
పది కోట్ల బంగారం, పది బంగారపు భారాలు కూడా; ఓ విప్రర్షీ, ఇదంతా నేను నీకు ఇస్తున్నాను, ఎందుకంటే నువ్వు సర్వజ్ఞుడని నా అభిప్రాయం.
3.188.37
तदत्रिनर्न्यायतः सर्वं प्रतिगृह्याभिसत्कृतः ।
प्रत्युज्जगाम तेजस्वी गृहानेव महातपाः ॥ ३.१८८.३७ ॥
అప్పుడు మహాతపస్వి అత్రి అన్నింటినీ న్యాయబద్ధంగా స్వీకరించి, సత్కరించబడి, తేజస్సుతో తన ఇంటికే తిరిగి వెళ్లెను.
3.188.38
प्रदाय च धनं प्रीतः पुत्रेभ्यः प्रयतात्मवान् ।
ततः समभिसंधाय वनमेवान्वपद्यत ॥ ३.१८८.३८ ॥
ధనాన్ని పుత్రులకు ఇచ్చి, ప్రీతితో, నిగ్రహించిన ఆత్మతో, తరువాత సంకల్పించి అడవికే వెళ్లెను.