Mahābhārata · Adhyāya 3.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.190.1
ततः स पाण्डवो भूयो मार्कण्डेयमुवाच ह ।
कथयस्वति चरितं मनोर्वैवस्वतस्य च ॥ ३.१९०.१ ॥
Entonces aquel Pāṇḍava volvió a hablar a Mārkaṇḍeya: "Cuéntame la historia de Manu, hijo de Vivasvat."
3.190.2
विवस्वतः सुतो राजन्महर्षिः सुप्रतापवान् ।
बभूव नरशार्दूल प्रजापतिसमद्युतिः ॥ ३.१९०.२ ॥
Oh rey, el hijo de Vivasvat llegó a ser un gran sabio de gran poder; oh tigre entre los hombres, su resplandor era como el de Prajāpati.
3.190.3
ओजसातेजसा लक्ष्म्या तपसा च विशेषतः ।
अतिचक्राम पितरं मनुः स्वंच पितामहम् ॥ ३.१९०.३ ॥
En vigor, esplendor, gloria y austeridad, sobre todo, Manu superó a su padre y a su propio abuelo.
3.190.4
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां स नराधिपः ।
एकपादस्थितस्तीव्रं चकार सुमहत्तपः ॥ ३.१९०.४ ॥
En Viśālā, en Badarī, aquel señor de los hombres, con los brazos en alto, de pie sobre un pie, realizó una austeridad grande y feroz.
3.190.5
अवाकूशिरास्तथा चापि नेत्रैरनिमिषैर्दृढम् ।
सोऽतप्यत तपो घोरं वर्षाणामयुतं तदा ॥ ३.१९०.५ ॥
Con la cabeza inclinada y los ojos firmemente fijos sin parpadear, practicó entonces una terrible austeridad durante diez mil años.
3.190.6
तं कदाचित्तपस्यन्तमार्द्रचीरजटाधरम् ।
चीरिणीतीरमागम्य मत्स्यो वचनमब्रवीत् ॥ ३.१९०.६ ॥
Una vez, mientras él practicaba la austeridad, con vestiduras de corteza húmedas y cabello enmarañado, un pez llegó a la orilla del Cīriṇī y le habló con estas palabras.
3.190.7
भगवन्क्षुद्रमत्स्येस्मि बलवद्भ्यो भयंमम ।
मत्स्येभ्यो हि ततो मां त्वं त्रातुमर्हसि सुव्रत ॥ ३.१९०.७ ॥
Oh venerable, soy un pez pequeño y temo a los fuertes. Oh tú de votos firmes, debes protegerme de los peces.
3.190.8
दुर्बलं बलवन्तो हि मत्स्या मत्स्यं विशेषतः ।
भक्षयन्ति सदा वृत्तिर्विहिता नः सनातनी ॥ ३.१९०.८ ॥
Los peces fuertes siempre devoran al débil, sobre todo a un pez; este es el sustento eterno que nos fue prescrito.
3.190.9
तस्माद्भयौघान्महतो मज्जन्तं मां विशेषतः ।
त्रातुमर्हसि कर्तास्मि कृतेप्रतिकृतं तव ॥ ३.१९०.९ ॥
Por eso te corresponde salvarme, sobre todo cuando me hundo en el gran diluvio del miedo. Ciertamente te devolveré tu favor.
3.190.10
स मत्स्यवचनं श्रुत्वा कृपयाऽभिपरिप्लुतः ।
मनुर्वैवस्वतोऽगृह्णात्तं मत्स्यं पाणिना स्वयम् ॥ ३.१९०.१० ॥
Al oír las palabras del pez, Manu, hijo de Vivasvat, embargado por la compasión, tomó con su propia mano a aquel pez.
3.190.11
उदकान्तमुपानीय मत्स्यं वैवस्वतो मनुः ।
अलिञ्जरे प्राक्षिपत्तं चन्द्रांशुसदृशप्रभम् ॥ ३.१९०.११ ॥
Manu, hijo de Vivasvat, llevó el pez a la orilla del agua y lo puso en una tinaja; aquel pez brillaba como los rayos de la luna.
3.190.12
स तत्र ववृधे राजन्मत्स्यः परमसत्कृतः ।
पुत्रवत्स्वीकरोत्तस्मै मनुर्भावं विशेषतः ॥ ३.१९०.१२ ॥
Allí, oh rey, creció aquel pez, muy honrado. Manu le dio un afecto especial, tratándolo como a un hijo.
3.190.13
अथ कालेन महता स मत्स्यः सुमहानभूत् ।
अलिञ्जरजले चैव नासौ समभवत्किल ॥ ३.१९०.१३ ॥
Entonces, tras mucho tiempo, aquel pez se volvió muy grande, y en verdad ya no cabía en el agua de la vasija.
3.190.14
अथ मत्स्यो मनुं दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत ।
भगवन्साधु मेऽद्यान्यत्स्थानं संप्रतिपादय ॥ ३.१९०.१४ ॥
Entonces el pez, viendo a Manu, volvió a hablar: 'Oh venerable, ahora asígname otro lugar, como es debido.'
3.190.15
उद्धृत्यालिञ्जरात्तस्मात्ततः स भगवान्मनुः ।
तं मत्स्यमनयद्वापीं महतीं स मनुस्तदा ॥ ३.१९०.१५ ॥
Entonces el bendito Manu sacó aquel pez de la vasija y lo llevó a un gran estanque.
3.190.16
तत्रतं प्राक्षिपच्चापि मनुः परपुरंजय ।
अथावर्धत मत्स्यः स पुनर्वर्षगणान्बहून् ॥ ३.१९०.१६ ॥
Allí Manu también la arrojó, oh conquistador de ciudades enemigas; y el pez creció de nuevo durante muchos años.
3.190.17
द्वियोजनायता वापी विस्तृताचापि योजनम् ।
तस्यां नासौ समभवन्मत्स्यो राजीवलोचन ॥ ३.१९०.१७ ॥
Aquel estanque medía dos yojanas de largo y también una yojana de ancho; sin embargo, oh de ojos de loto, el pez no cabía en él.
3.190.18
विचेष्टितुं च कौन्तेय मत्स्यो वाप्यां विशांपते ।
मनुं मत्स्यस्ततो दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ३.१९०.१८ ॥
Oh hijo de Kuntī, oh señor de los hombres, el pez ni siquiera podía moverse en aquel estanque; entonces el pez, viendo a Manu, volvió a hablar.
3.190.19
नय मां भगवन्साधो समुद्रमहिषीं प्रियाम् ।
गङ्गां नांत्रापि शक्तोस्मि वस्तुं मतिमतांवर ॥ ३.१९०.१९ ॥
¡Oh bienaventurado, oh buen señor! Llévame al Gaṅgā, la amada consorte del océano. Ni siquiera aquí puedo vivir, oh el mejor de los sabios.
3.190.20
निदेशे हि मया तुभ्यं स्थातव्यमनसूयता ।
वृद्धिर्हि परमा प्राप्ता त्वत्कृते हि मयाऽनघ ॥ ३.१९०.२० ॥
Bajo tu mandato, sin rencor, debo permanecer; pues, oh sin mácula, por ti he alcanzado un crecimiento supremo.
3.190.21
एवमुक्तो मनुर्मत्स्यमनयद्भगवान्वशी ।
नदीं गङ्गां तत्रचैनं स्वयं प्राक्षिपदेव च ॥ ३.१९०.२१ ॥
Así interpelado, Manu, el bienaventurado y dueño de sí, llevó al pez y allí mismo lo arrojó él mismo al río Gaṅgā.
3.190.22
स तत्र ववृधे मत्स्यः कंचित्रालमरिंदम ।
गतः पुनर्मनुं दृष्ट्वा मत्स्यो वचनमब्रवीत् ॥ ३.१९०.२२ ॥
Allí creció el pez por algún tiempo, oh domeñador de enemigos. Luego, habiendo vuelto y visto a Manu, el pez habló estas palabras.
3.190.23
गङ्गायां हि न शक्नोमि बृहत्त्वाच्चेष्टितुं प्रभो ।
समुद्रं नय मामाशु प्रसीद भगवन्निति ॥ ३.१९०.२३ ॥
Oh señor, en el Gaṅgā no puedo moverme, por mi gran tamaño. Llévame pronto al océano. Sé benévolo, oh bienaventurado.
3.190.24
उद्धृत्य गङ्गासलिलात्ततो मत्स्यं मनुः स्वयम् ।
समुद्रमनयत्पार्त तत्रचैनमवासृजत् ॥ ३.१९०.२४ ॥
Entonces Manu mismo sacó al pez de las aguas del Gaṅgā, lo llevó al océano y allí lo liberó, oh hijo de Pṛthā.
3.190.25
सुमहानपि मत्स्यस्तु स मनोर्नयतस्तदा ।
आसीद्यथेष्टहार्यश्च स्पर्शगन्धसुखश्च वै ॥ ३.१९०.२५ ॥
Aunque aquel pez era muy grande, mientras Manu lo llevaba se volvió fácil de cargar a voluntad y agradable al tacto y al olfato.
3.190.26
यदा समुद्रे प्रक्षिप्तः स मत्स्यो ननुना तदा ।
तत एनमिदं वाक्यं स्मयमान इवाब्रवीत् ॥ ३.१९०.२६ ॥
Cuando Manu arrojó aquel pez al océano, el pez, como sonriendo, le dirigió estas palabras.
3.190.27
भगवन्हि कृता रक्षा त्वया सर्वा विशेषतः ।
प्राप्तकालं तु यत्कार्यं त्वया तच्छ्रूयतां मम ॥ ३.१९०.२७ ॥
Oh venerable, me has protegido por completo, en especial. Ahora escucha de mí lo que debe hacerse a su debido tiempo.
3.190.28
अचिराद्भगवन्बौममिदं स्थावरजङ्गमम् ।
सर्वमेव महाभाग प्रलयं वै गमिष्यति ॥ ३.१९०.२८ ॥
Oh venerable, pronto todo esto de la tierra, lo inmóvil y lo móvil, oh afortunado, sin duda irá a la disolución.
3.190.29
संप्रक्षालनकालोऽयंलोकानां समुपस्थितः ।
तस्मात्त्वां बोधयाम्यद्ययत्ते हितमनुत्तमम् ॥ ३.१९०.२९ ॥
El tiempo de purificación de los mundos ha llegado; por eso hoy te hago saber el bien supremo que es para tu beneficio.
3.190.30
त्रसानां स्तावराणां च यच्चेङ्गं यच्च नेङ्गति ।
तस्य सर्वस् संप्राप्तः कालः परमदारुणः ॥ ३.१९०.३० ॥
Para todos los seres, móviles e inmóviles, lo que se mueve y lo que no se mueve, ha llegado el tiempo más terrible.
3.190.31
नौश्च कारयितव्या ते दृढा युक्तवटारका ।
तत्र सप्तर्षिभिः सार्धमारुहेथा महामुने ॥ ३.१९०.३१ ॥
Debes hacer construir un bote firme, provisto de cuerdas resistentes. Gran sabio, súbete a él junto con los siete sabios.
3.190.32
बीजानि चैव सर्वाणि यथोक्तानि मया पुरा ।
तस्यामारोहयेर्नावि सुसंगुप्तानि भागशः ॥ ३.१९०.३२ ॥
Y todas las semillas, tal como te las describí antes, divididas en porciones y bien resguardadas, las pondrás en ese bote.
3.190.33
नौस्थश्च मां प्रतीक्षेथास्ततो मुनिजनप्रिय ।
आगमिष्याम्यहं शृङ्गी विज्ञेयस्तेन तापस ॥ ३.१९०.३३ ॥
De pie en el bote, espérame, amado de los sabios. Vendré bajo la forma del de cuerno; por ello me reconocerás, asceta.
3.190.34
एवमेतत्त्वया कार्यमापृष्टोसि व्रजाम्यहम् ।
ता न शक्या महत्यो वै आपस्तर्तुं मया विना।
नातिशङ्क्यमिदं चापि वचनं मे त्वया विभो ॥ ३.१९०.३४ ॥
Todo esto debes hacerlo exactamente así; has sido consultado, y ahora me voy. Estas grandes aguas no pueden cruzarse sin mí. Y, oh poderoso, no debes dudar en absoluto de esta palabra mía.
3.190.35
एवं करिष्य इति तं स मत्स्यं प्रत्यभाषत ।
जग्मतुश्च यथाकाममनुज्ञाप्य परस्परम् ॥ ३.१९०.३५ ॥
Diciendo: «Así lo haré», le respondió a aquel pez. Luego, despidiéndose mutuamente, partieron como quisieron.
3.190.36
ततो मनुर्महाराज यथोक्तं मत्स्यकेन ह ।
बीजान्यादाय सर्वाणि सागरं पुप्लुवे तदा।
नौकया शुभयावीर महोर्मिणमरिंदम ॥ ३.१९०.३६ ॥
Entonces, gran rey, tal como le había dicho el pez, Manu tomó todas las semillas y navegó el océano en su barco, de grandes olas. Oh héroe de noble travesía, oh domador de enemigos.
3.190.37
चिन्तयामास च मनुस्तं मत्स्यं पृथिवीपते ।
सच तच्चिन्तितं ज्ञात्वा मत्स्यः परपुरंजय।
शृङ्गी तत्राजगागाशु तदा भरतसत्तम ॥ ३.१९०.३७ ॥
Oh señor de la tierra, Manu reflexionó sobre aquel pez. Oh conquistador de ciudades enemigas, el pez, conociendo su pensamiento, al instante llegó allí con cuernos, oh mejor de los Bharatas.
3.190.38
तं दृष्ट्वा मनुजव्याघ्र मनुर्मत्स्यं जलार्णवे ।
शृङ्गिणं तं यथोक्तेन रूपेणाद्रिमिवोच्छ्रितम् ॥ ३.१९०.३८ ॥
Oh tigre entre los hombres, Manu vio en el océano de aguas aquel pez con cuernos, alzado como una montaña en la forma descrita.
3.190.39
वटारकमयं पाशमथ मत्स्यस्य मूर्धनि ।
मनुर्मनुजशार्दूल तस् शृङ्गे न्यवेशयत् ॥ ३.१९०.३९ ॥
Entonces Manu, oh león entre los hombres, ató una cuerda hecha de fibra de banyan a la cabeza del pez, en su cuerno.
3.190.40
संयतस्तेन पाशेन मत्स्यः परपुरंजय ।
वेगेन महता नावं प्राकर्षल्लवणाम्भसि ॥ ३.१९०.४० ॥
Atado por aquella cuerda, el pez, oh conquistador de ciudades enemigas, con gran velocidad arrastró la nave hacia las aguas saladas.
3.190.41
स ततार तया नावा समुद्रं मनुजेश्वर ।
नृत्यमानमिवोर्मीभिर्गर्जमानमिवाम्भसा ॥ ३.१९०.४१ ॥
Oh señor de los hombres, cruzó el océano en aquella nave, que parecía danzar con las olas y rugir con el agua.
3.190.42
क्षोभ्यमाणा महावातैः सा नौस्तस्मिन्महोदधौ ।
घूर्णते चपलेव स्री मत्ता परपुरंजय ॥ ३.१९०.४२ ॥
Zarandeada por grandes vientos en aquel vasto océano, la nave giraba, oh conquistador de ciudades enemigas, como una mujer inquieta y embriagada.
3.190.43
नैव भूमिर्न च दिशः प्रदिशो वा चकाशिरे ।
सर्वं सलिलमेवासीत्खं द्यौश्च नरपुङ्गव ॥ ३.१९०.४३ ॥
Ni la tierra, ni las direcciones ni las direcciones intermedias se veían; todo era agua, y también el cielo y el paraíso. ¡Oh, mejor de los hombres!
3.190.44
एवंभूते तदा लोके संकुले भरतर्षभ ।
अदृश्यन्त सप्तर्षयो मनुर्मत्स्यस्तथैव च ॥ ३.१९०.४४ ॥
Entonces, mientras el mundo estaba en tal tumulto, oh toro de los Bharatas, aparecieron los siete sabios, Manu y el pez.
3.190.45
एवं बहून्वर्षगणांस्तां नावं सोऽथ मत्स्यकः ।
चकर्षातन्द्रितो राजंस्तस्मिन्सलिलसंचये ॥ ३.१९०.४५ ॥
Así, durante muchos años, aquel pez, incansable, oh rey, arrastró el barco por aquella masa de aguas.
3.190.46
ततो हिमवतः शृङ्गं यत्परं भरतर्षभ ।
तत्राकर्षत्ततो नावं स मत्स्यः कुरुनन्दन ॥ ३.१९०.४६ ॥
Entonces, oh toro de los Bharatas, aquel pez arrastró el barco hasta el pico más alto del Himalaya, ¡oh alegría de los Kurus!
3.190.47
अथाब्रवीत्तदा मत्स्यस्तानृषीन्प्रहसञ्शनैः ।
अस्मिन्हिमवतः शृङ्गे नावं बध्नीत माचिरम् ॥ ३.१९०.४७ ॥
Entonces el pez, sonriendo, habló suavemente a aquellos sabios: "Atad el barco aquí, en este pico del Himalaya, sin demora."
3.190.48
सा बद्धा तत्र तैस्तूर्णमृषिभिर्भरतर्षभ ।
नौर्मत्स्यस्य वचः श्रुत्वा शृङ्गे हिमवतस्तदा ॥ ३.१९०.४८ ॥
Oh toro de los Bharatas, habiendo oído las palabras del pez, los sabios ataron rápidamente el barco allí, en aquel pico del Himalaya.
3.190.49
तच्च नौबन्धनं नाम शृङ्गं हिमवतः परम् ।
ख्यातमद्यापि कौन्तेय तद्विद्धि भरतर्षभ ॥ ३.१९०.४९ ॥
Aquel pico supremo del Himālaya se llama Naubandhana, y es renombrado incluso hoy. Sábelo así, oh hijo de Kuntī, oh toro de los Bharatas.
3.190.50
अथाब्रवीदनिमिषस्तानृषीन्सहितस्तदा ।
अहं प्रजापतिर्ब्रह्मा मत्परं नाधिगम्यते।
मत्स्यरूपेण यूयं च मयाऽस्मान्मोक्षिता भयात् ॥ ३.१९०.५० ॥
Entonces Animiṣa, reunido con aquellos sabios, les habló: "Yo soy Brahmā, señor de las criaturas; nadie superior a mí puede encontrarse. En forma de pez os libré del miedo."
3.190.51
मनुना च प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानुपाः ।
स्रष्टव्याः सर्वलोकाश्चयच्चेङ्गं यच्चा नेङ्गति ॥ ३.१९०.५१ ॥
Por medio de Manu deben ser creadas todas las criaturas, con dioses, demonios y hombres, y todos los mundos — lo que se mueve y lo que no se mueve.
3.190.52
तपसा चापि तीव्रेण प्रतिभाऽस्य भविष्यति ।
मत्प्रसादात्प्रजासर्गे न च मोहं गमिष्यति।
इत्युक्त्वा वचनं मत्स्यः क्षणेनादर्शनं गतः ॥ ३.१९०.५२ ॥
Por medio de una austeridad intensa también será aguda su inteligencia, y por mi gracia no caerá en el error en la creación de los seres." Dicho esto, el pez desapareció en un instante.
3.190.53
स्रष्टुकामः प्रजाश्चापि मनुर्वैवस्वतः स्वयम् ।
प्रमूढोऽभूत्प्रजासर्गे तपस्तेपे महत्ततः ॥ ३.१९०.५३ ॥
Manu, hijo de Vivasvat, deseando crear seres, quedó él mismo muy confundido en la creación de los seres; entonces realizó una gran austeridad.
3.190.54
तपसा महता युक्तः सोऽथ स्रष्टुं प्रचक्रमे ।
सर्वाः प्रजा मनुः साक्षाद्यथावद्भरतर्षभ ॥ ३.१९०.५४ ॥
Dotado de gran austeridad, entonces comenzó a crear; oh toro de los Bharatas, el propio Manu creó debidamente a todas las criaturas.
3.190.55
इत्येतन्मात्स्यकं नाम पुराणं परिकीर्तितम् ।
आख्यानमिदमाख्यातं सर्वपापहरं मया ॥ ३.१९०.५५ ॥
Así ha sido narrado este antiguo relato llamado Mātsyaka; esta narración, que quita todos los pecados, ha sido contada por mí.
3.190.56
य इदं शृणुयान्नित्यं मनोश्चरितमादितः ।
स सुखी सर्वपूर्णार्थः सर्वलोकमियान्नरः ॥ ३.१९०.५६ ॥
El hombre que escucha siempre esta historia de Manu desde el principio se vuelve dichoso, con todos sus fines cumplidos, y alcanza todos los mundos.