มหาภารตะ · อัธยายะ 3.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.190.1
ततः स पाण्डवो भूयो मार्कण्डेयमुवाच ह ।
कथयस्वति चरितं मनोर्वैवस्वतस्य च ॥ ३.१९०.१ ॥
ครั้นแล้วปาณฑพองค์นั้นจึงตรัสกับมารกัณเฑยอีกครั้งว่า ขอท่านเล่าเรื่องราวของมนุ โอรสของวิวัสวัต
3.190.2
विवस्वतः सुतो राजन्महर्षिः सुप्रतापवान् ।
बभूव नरशार्दूल प्रजापतिसमद्युतिः ॥ ३.१९०.२ ॥
โอ้พระราชา โอรสของวิวัสวัตได้เป็นมหาฤๅษีผู้มีอานุภาพยิ่ง โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ รัศมีของท่านเปรียบได้กับพระประชาบดี
3.190.3
ओजसातेजसा लक्ष्म्या तपसा च विशेषतः ।
अतिचक्राम पितरं मनुः स्वंच पितामहम् ॥ ३.१९०.३ ॥
ในด้านพลัง ความรุ่งเรือง สิริ และการบำเพ็ญตบะโดยเฉพาะ มนุได้ก้าวล้ำบิดาและปู่ของตนเอง
3.190.4
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां स नराधिपः ।
एकपादस्थितस्तीव्रं चकार सुमहत्तपः ॥ ३.१९०.४ ॥
ที่วิศาลา ณ พทรี พระราชาองค์นั้นยกแขนขึ้นสูง ยืนอยู่บนเท้าข้างเดียว บำเพ็ญตบะอันเข้มงวดและยิ่งใหญ่
3.190.5
अवाकूशिरास्तथा चापि नेत्रैरनिमिषैर्दृढम् ।
सोऽतप्यत तपो घोरं वर्षाणामयुतं तदा ॥ ३.१९०.५ ॥
ศีรษะก้มต่ำ และนัยน์ตาจ้องนิ่งโดยไม่กะพริบ ท่านได้บำเพ็ญตบะอันน่าสะพรึงกลัวเป็นเวลาหนึ่งหมื่นปี
3.190.6
तं कदाचित्तपस्यन्तमार्द्रचीरजटाधरम् ।
चीरिणीतीरमागम्य मत्स्यो वचनमब्रवीत् ॥ ३.१९०.६ ॥
วันหนึ่งขณะที่ท่านกำลังบำเพ็ญตบะ สวมผ้าเปลือกไม้ที่เปียกและมวยผมยุ่ง ปลาตัวหนึ่งได้มาถึงริมฝั่งแม่น้ำจีริณีและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.190.7
भगवन्क्षुद्रमत्स्येस्मि बलवद्भ्यो भयंमम ।
मत्स्येभ्यो हि ततो मां त्वं त्रातुमर्हसि सुव्रत ॥ ३.१९०.७ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าเป็นปลาตัวเล็ก และข้าหวาดกลัวผู้ที่แข็งแรงกว่า โอ้ผู้ถือวัตรอันดี ขอท่านโปรดคุ้มครองข้าให้พ้นจากปลาทั้งหลาย
3.190.8
दुर्बलं बलवन्तो हि मत्स्या मत्स्यं विशेषतः ।
भक्षयन्ति सदा वृत्तिर्विहिता नः सनातनी ॥ ३.१९०.८ ॥
ปลาที่แข็งแรงย่อมกินปลาที่อ่อนแอเสมอ โดยเฉพาะปลาตัวเล็กเช่นข้า นี่คือวิถีชีวิตอันนิรันดร์ที่กำหนดไว้สำหรับพวกเรา
3.190.9
तस्माद्भयौघान्महतो मज्जन्तं मां विशेषतः ।
त्रातुमर्हसि कर्तास्मि कृतेप्रतिकृतं तव ॥ ३.१९०.९ ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าซึ่งกำลังจมอยู่ในกระแสแห่งความกลัวอันยิ่งใหญ่ โดยเฉพาะขอท่านโปรดช่วยข้าให้รอด ข้าจะตอบแทนความกรุณาของท่านอย่างแน่นอน
3.190.10
स मत्स्यवचनं श्रुत्वा कृपयाऽभिपरिप्लुतः ।
मनुर्वैवस्वतोऽगृह्णात्तं मत्स्यं पाणिना स्वयम् ॥ ३.१९०.१० ॥
เมื่อมนุ โอรสของวิวัสวัตได้ฟังถ้อยคำของปลา ก็เต็มไปด้วยความเมตตา จึงใช้มือของตนเองจับปลาตัวนั้นขึ้น
3.190.11
उदकान्तमुपानीय मत्स्यं वैवस्वतो मनुः ।
अलिञ्जरे प्राक्षिपत्तं चन्द्रांशुसदृशप्रभम् ॥ ३.१९०.११ ॥
โอรสของวิวัสวัตคือมนุ นำปลาไปถึงริมน้ำ แล้ววางมันไว้ในไห ปลาตัวนั้นเปล่งประกายดุจแสงจันทร์
3.190.12
स तत्र ववृधे राजन्मत्स्यः परमसत्कृतः ।
पुत्रवत्स्वीकरोत्तस्मै मनुर्भावं विशेषतः ॥ ३.१९०.१२ ॥
โอ้พระราชา ปลาตัวนั้นเจริญเติบโตที่นั่น ได้รับการดูแลเป็นอย่างดี มนุได้เลี้ยงดูมันด้วยความรักเป็นพิเศษ ดุจดังบุตรของตน
3.190.13
अथ कालेन महता स मत्स्यः सुमहानभूत् ।
अलिञ्जरजले चैव नासौ समभवत्किल ॥ ३.१९०.१३ ॥
ต่อมาเมื่อเวลาผ่านไปนาน ปลาตัวนั้นก็โตมาก จนแท้จริงแล้วไม่อาจอยู่ในน้ำของไหใบนั้นได้อีกต่อไป
3.190.14
अथ मत्स्यो मनुं दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत ।
भगवन्साधु मेऽद्यान्यत्स्थानं संप्रतिपादय ॥ ३.१९०.१४ ॥
ครั้นแล้วปลาเห็นมนุ จึงกล่าวขึ้นอีกว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านโปรดหาที่อยู่อื่นให้ข้าในวันนี้ด้วยเถิด ดีแล้ว
3.190.15
उद्धृत्यालिञ्जरात्तस्मात्ततः स भगवान्मनुः ।
तं मत्स्यमनयद्वापीं महतीं स मनुस्तदा ॥ ३.१९०.१५ ॥
ครั้นแล้วพระผู้เจริญมนุจึงยกปลาออกจากไห แล้วนำไปยังสระน้ำใหญ่แห่งหนึ่ง
3.190.16
तत्रतं प्राक्षिपच्चापि मनुः परपुरंजय ।
अथावर्धत मत्स्यः स पुनर्वर्षगणान्बहून् ॥ ३.१९०.१६ ॥
โอ้ผู้พิชิตนครของศัตรู มนุได้ปล่อยปลาลงในสระนั้น และปลาก็เจริญเติบโตขึ้นอีกหลายปีนับไม่ถ้วน
3.190.17
द्वियोजनायता वापी विस्तृताचापि योजनम् ।
तस्यां नासौ समभवन्मत्स्यो राजीवलोचन ॥ ३.१९०.१७ ॥
สระนั้นยาวสองโยชน์และกว้างหนึ่งโยชน์ แต่โอ้ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ปลาก็ยังไม่อาจอยู่ในสระนั้นได้
3.190.18
विचेष्टितुं च कौन्तेय मत्स्यो वाप्यां विशांपते ।
मनुं मत्स्यस्ततो दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ३.१९०.१८ ॥
โอ้โอรสของกุนตี โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ปลาไม่อาจแม้แต่จะเคลื่อนไหวในสระนั้น ปลาจึงเห็นมนุและกล่าวขึ้นอีกครั้ง
3.190.19
नय मां भगवन्साधो समुद्रमहिषीं प्रियाम् ।
गङ्गां नांत्रापि शक्तोस्मि वस्तुं मतिमतांवर ॥ ३.१९०.१९ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ผู้ดีงาม ขอท่านโปรดนำข้าไปยังแม่น้ำคงคา ผู้เป็นมเหสีที่รักของมหาสมุทร ข้าไม่อาจอยู่ที่นี่ได้อีกแล้ว โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ปราชญ์
3.190.20
निदेशे हि मया तुभ्यं स्थातव्यमनसूयता ।
वृद्धिर्हि परमा प्राप्ता त्वत्कृते हि मयाऽनघ ॥ ३.१९०.२० ॥
เพราะข้าต้องอยู่ตามคำสั่งของท่านโดยไม่ริษยา โอ้ผู้ไร้บาป เพราะข้าได้เติบโตถึงขีดสุดแล้ว ด้วยเหตุของท่าน
3.190.21
एवमुक्तो मनुर्मत्स्यमनयद्भगवान्वशी ।
नदीं गङ्गां तत्रचैनं स्वयं प्राक्षिपदेव च ॥ ३.१९०.२१ ॥
เมื่อมนูถูกกล่าวเช่นนั้น ท่านผู้มีบุญและสำรวมตนได้นำปลานั้นไป แล้วท่านเองก็โยนมันลงในแม่น้ำคงคาตรงนั้น
3.190.22
स तत्र ववृधे मत्स्यः कंचित्रालमरिंदम ।
गतः पुनर्मनुं दृष्ट्वा मत्स्यो वचनमब्रवीत् ॥ ३.१९०.२२ ॥
ปลาเจริญเติบโตอยู่ตรงนั้นสักระยะหนึ่ง ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ครั้นแล้วปลาก็กลับมาเห็นมนู จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.190.23
गङ्गायां हि न शक्नोमि बृहत्त्वाच्चेष्टितुं प्रभो ।
समुद्रं नय मामाशु प्रसीद भगवन्निति ॥ ३.१९०.२३ ॥
ข้าแต่พระองค์ ในแม่น้ำคงคานี้ข้าไม่สามารถเคลื่อนไหวได้เพราะตัวข้าใหญ่โตเกินไป ขอโปรดพาข้าไปยังมหาสมุทรโดยเร็ว ขอทรงเมตตาเถิด ข้าแต่ผู้เป็นสิริมงคล
3.190.24
उद्धृत्य गङ्गासलिलात्ततो मत्स्यं मनुः स्वयम् ।
समुद्रमनयत्पार्त तत्रचैनमवासृजत् ॥ ३.१९०.२४ ॥
ครั้นแล้ว มนูยกปลาขึ้นจากน้ำในแม่น้ำคงคาด้วยตนเอง พาไปยังมหาสมุทร แล้วปล่อยมันไว้ตรงนั้น ข้าแต่บุตรของปฤถา
3.190.25
सुमहानपि मत्स्यस्तु स मनोर्नयतस्तदा ।
आसीद्यथेष्टहार्यश्च स्पर्शगन्धसुखश्च वै ॥ ३.१९०.२५ ॥
แม้ปลานั้นจะใหญ่มาก แต่ขณะที่มนูกำลังพามันไป มันกลับเบาพอที่จะยกได้ตามที่ปรารถนา และนุ่มนวลทั้งต่อการสัมผัสและกลิ่น
3.190.26
यदा समुद्रे प्रक्षिप्तः स मत्स्यो ननुना तदा ।
तत एनमिदं वाक्यं स्मयमान इवाब्रवीत् ॥ ३.१९०.२६ ॥
เมื่อมนูปล่อยปลานั้นลงในมหาสมุทรแล้ว ปลาก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่เขา ราวกับกำลังยิ้มอยู่
3.190.27
भगवन्हि कृता रक्षा त्वया सर्वा विशेषतः ।
प्राप्तकालं तु यत्कार्यं त्वया तच्छ्रूयतां मम ॥ ३.१९०.२७ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นสิริมงคล ท่านได้คุ้มครองข้าอย่างสมบูรณ์ เป็นพิเศษยิ่งนัก บัดนี้ขอให้ฟังจากข้าถึงสิ่งที่ต้องทำเมื่อถึงเวลาอันควร
3.190.28
अचिराद्भगवन्बौममिदं स्थावरजङ्गमम् ।
सर्वमेव महाभाग प्रलयं वै गमिष्यति ॥ ३.१९०.२८ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นสิริมงคล ไม่ช้า โลกทั้งสิ้นนี้ ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ ข้าแต่ท่านผู้มีบุญอันยิ่งใหญ่ จะต้องถึงความพินาศอย่างแน่นอน
3.190.29
संप्रक्षालनकालोऽयंलोकानां समुपस्थितः ।
तस्मात्त्वां बोधयाम्यद्ययत्ते हितमनुत्तमम् ॥ ३.१९०.२९ ॥
บัดนี้ถึงเวลาชำระล้างโลกทั้งหลายได้มาถึงแล้ว เพราะฉะนั้นวันนี้ข้าจะบอกแก่ท่านถึงประโยชน์อันสูงสุดซึ่งเป็นคุณแก่ท่าน
3.190.30
त्रसानां स्तावराणां च यच्चेङ्गं यच्च नेङ्गति ।
तस्य सर्वस् संप्राप्तः कालः परमदारुणः ॥ ३.१९०.३० ॥
สำหรับสัตว์ทั้งปวง ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว สิ่งใดที่เคลื่อนไหวและสิ่งใดที่ไม่เคลื่อนไหว บัดนี้เวลาอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งได้มาถึงแล้ว
3.190.31
नौश्च कारयितव्या ते दृढा युक्तवटारका ।
तत्र सप्तर्षिभिः सार्धमारुहेथा महामुने ॥ ३.१९०.३१ ॥
ท่านควรให้ต่อเรือลำหนึ่งที่แข็งแรง ประกอบด้วยเชือกที่เหนียวแน่น ข้าแต่มหามุนี ท่านจงขึ้นเรือนั้นพร้อมกับพระฤๅษีทั้งเจ็ด
3.190.32
बीजानि चैव सर्वाणि यथोक्तानि मया पुरा ।
तस्यामारोहयेर्नावि सुसंगुप्तानि भागशः ॥ ३.१९०.३२ ॥
และเมล็ดพันธุ์ทั้งหมดตามที่ข้าได้บอกไว้ก่อนหน้านี้ ท่านจงแบ่งออกเป็นส่วนๆ เก็บรักษาไว้อย่างรอบคอบ แล้วบรรทุกขึ้นเรือลำนั้น
3.190.33
नौस्थश्च मां प्रतीक्षेथास्ततो मुनिजनप्रिय ।
आगमिष्याम्यहं शृङ्गी विज्ञेयस्तेन तापस ॥ ३.१९०.३३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่รักของฤๅษีทั้งหลาย เมื่อท่านอยู่บนเรือแล้ว จงรอข้า ข้าจะมาในรูปของผู้มีเขา ท่านจะรู้จักข้าได้ด้วยเหตุนั้น ข้าแต่ดาบส
3.190.34
एवमेतत्त्वया कार्यमापृष्टोसि व्रजाम्यहम् ।
ता न शक्या महत्यो वै आपस्तर्तुं मया विना।
नातिशङ्क्यमिदं चापि वचनं मे त्वया विभो ॥ ३.१९०.३४ ॥
ท่านต้องทำทุกอย่างตามนี้ ท่านได้รับคำสั่งแล้ว และบัดนี้ข้าจะไป น้ำอันยิ่งใหญ่เหล่านี้จะข้ามไปไม่ได้หากปราศจากข้า และข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ท่านไม่ควรสงสัยมากนักในถ้อยคำของข้านี้
3.190.35
एवं करिष्य इति तं स मत्स्यं प्रत्यभाषत ।
जग्मतुश्च यथाकाममनुज्ञाप्य परस्परम् ॥ ३.१९०.३५ ॥
มนูตอบปลานั้นว่า "ข้าจะทำเช่นนั้น" แล้วทั้งสองก็ร่ำลากันและจากไปตามที่ตนปรารถนา
3.190.36
ततो मनुर्महाराज यथोक्तं मत्स्यकेन ह ।
बीजान्यादाय सर्वाणि सागरं पुप्लुवे तदा।
नौकया शुभयावीर महोर्मिणमरिंदम ॥ ३.१९०.३६ ॥
ข้าแต่มหาราชา ครั้นแล้ว มนูจึงนำเมล็ดพันธุ์ทั้งหมดมาตามที่ปลาได้บอกไว้ แล้วแล่นข้ามมหาสมุทรด้วยเรือ ท่านผู้กล้าหาญผู้มีทางอันเป็นมงคล ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ท่ามกลางคลื่นลูกใหญ่
3.190.37
चिन्तयामास च मनुस्तं मत्स्यं पृथिवीपते ।
सच तच्चिन्तितं ज्ञात्वा मत्स्यः परपुरंजय।
शृङ्गी तत्राजगागाशु तदा भरतसत्तम ॥ ३.१९०.३७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน มนูคิดถึงปลานั้น ฝ่ายปลาเมื่อรู้ความคิดนั้น ข้าแต่ผู้พิชิตเมืองของศัตรู ก็รีบมาถึงที่นั้นทันทีในรูปผู้มีเขา ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในพงศ์ภรต
3.190.38
तं दृष्ट्वा मनुजव्याघ्र मनुर्मत्स्यं जलार्णवे ।
शृङ्गिणं तं यथोक्तेन रूपेणाद्रिमिवोच्छ्रितम् ॥ ३.१९०.३८ ॥
ข้าแต่เสือในหมู่มนุษย์ เมื่อมนูเห็นปลามีเขานั้นในมหาสมุทรแห่งน้ำ ตั้งสูงดุจภูเขาในรูปร่างตามที่ได้บอกไว้
3.190.39
वटारकमयं पाशमथ मत्स्यस्य मूर्धनि ।
मनुर्मनुजशार्दूल तस् शृङ्गे न्यवेशयत् ॥ ३.१९०.३९ ॥
แล้วมนู ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ได้ผูกบ่วงที่ทำจากเส้นใยของต้นไทรไว้กับหัวปลานั้น ที่เขาของมัน
3.190.40
संयतस्तेन पाशेन मत्स्यः परपुरंजय ।
वेगेन महता नावं प्राकर्षल्लवणाम्भसि ॥ ३.१९०.४० ॥
ปลาที่ถูกผูกด้วยบ่วงนั้น ข้าแต่ผู้พิชิตเมืองของศัตรู ได้ลากเรือไปในน้ำเค็มด้วยความเร็วอันยิ่งใหญ่
3.190.41
स ततार तया नावा समुद्रं मनुजेश्वर ।
नृत्यमानमिवोर्मीभिर्गर्जमानमिवाम्भसा ॥ ३.१९०.४१ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ พระองค์ข้ามมหาสมุทรไปด้วยเรือลำนั้น เรือที่ดูเหมือนรำระบำไปกับคลื่น และดูเหมือนคำรามไปกับน้ำ
3.190.42
क्षोभ्यमाणा महावातैः सा नौस्तस्मिन्महोदधौ ।
घूर्णते चपलेव स्री मत्ता परपुरंजय ॥ ३.१९०.४२ ॥
เรือลำนั้นถูกลมพายุใหญ่พัดโหมกระหน่ำอยู่กลางมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ โคลงเคลงไปมาเหมือนหญิงสาวที่ไม่อยู่นิ่งและเมามาย ข้าแต่ผู้ปราบปรปักษ์ที่ยึดเมืองศัตรูได้
3.190.43
नैव भूमिर्न च दिशः प्रदिशो वा चकाशिरे ।
सर्वं सलिलमेवासीत्खं द्यौश्च नरपुङ्गव ॥ ३.१९०.४३ ॥
ไม่ปรากฏทั้งแผ่นดิน ทิศทั้งหลาย หรือทิศรองเลย ทุกสิ่งมีแต่น้ำ ทั้งท้องฟ้าและสวรรค์ก็เช่นกัน ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด
3.190.44
एवंभूते तदा लोके संकुले भरतर्षभ ।
अदृश्यन्त सप्तर्षयो मनुर्मत्स्यस्तथैव च ॥ ३.१९०.४४ ॥
เมื่อโลกวุ่นวายสับสนอยู่เช่นนั้น ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งพระภรต ฤๅษีทั้งเจ็ด พระมนุ และปลาเอง ก็ปรากฏขึ้นมาให้เห็น
3.190.45
एवं बहून्वर्षगणांस्तां नावं सोऽथ मत्स्यकः ।
चकर्षातन्द्रितो राजंस्तस्मिन्सलिलसंचये ॥ ३.१९०.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา ปลาตัวนั้นไม่รู้เหน็ดเหนื่อย ลากเรือลำนั้นไปในมวลน้ำอันกว้างใหญ่เป็นเวลาหลายชั่วอายุคนดังนี้
3.190.46
ततो हिमवतः शृङ्गं यत्परं भरतर्षभ ।
तत्राकर्षत्ततो नावं स मत्स्यः कुरुनन्दन ॥ ३.१९०.४६ ॥
ต่อจากนั้น ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งพระภรต ปลาก็ลากเรือไปยังยอดเขาสูงที่สุดของหิมาลัย ข้าแต่ความยินดีของกุรุ
3.190.47
अथाब्रवीत्तदा मत्स्यस्तानृषीन्प्रहसञ्शनैः ।
अस्मिन्हिमवतः शृङ्गे नावं बध्नीत माचिरम् ॥ ३.१९०.४७ ॥
ครั้งนั้น ปลาพูดกับฤๅษีเหล่านั้นอย่างแช่มช้า พลางยิ้มเล็กน้อยว่า "จงผูกเรือไว้ที่ยอดหิมาลัยนี้โดยไม่รอช้า"
3.190.48
सा बद्धा तत्र तैस्तूर्णमृषिभिर्भरतर्षभ ।
नौर्मत्स्यस्य वचः श्रुत्वा शृङ्गे हिमवतस्तदा ॥ ३.१९०.४८ ॥
ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งพระภรต ฤๅษีเหล่านั้นได้ฟังคำของปลาแล้ว จึงรีบผูกเรือไว้ที่ยอดหิมาลัยตรงนั้นทันที
3.190.49
तच्च नौबन्धनं नाम शृङ्गं हिमवतः परम् ।
ख्यातमद्यापि कौन्तेय तद्विद्धि भरतर्षभ ॥ ३.१९०.४९ ॥
ยอดเขาสูงสุดของหิมาลัยที่ผูกเรือไว้นั้นมีชื่อว่านาวพันธนะ และยังเป็นที่รู้จักกันจนทุกวันนี้ ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งพระภรต พึงทราบไว้ดังนี้
3.190.50
अथाब्रवीदनिमिषस्तानृषीन्सहितस्तदा ।
अहं प्रजापतिर्ब्रह्मा मत्परं नाधिगम्यते।
मत्स्यरूपेण यूयं च मयाऽस्मान्मोक्षिता भयात् ॥ ३.१९०.५० ॥
ครั้งนั้น พระอนิมิษผู้รวมกับฤๅษีเหล่านั้นได้ตรัสกับพวกเขาว่า "เราคือพระพรหม เจ้าแห่งสิ่งมีชีวิต ไม่มีผู้ใดสูงกว่าเราได้เลย เราได้ช่วยพวกเจ้าให้พ้นจากภัยในรูปของปลา"
3.190.51
मनुना च प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानुपाः ।
स्रष्टव्याः सर्वलोकाश्चयच्चेङ्गं यच्चा नेङ्गति ॥ ३.१९०.५१ ॥
ด้วยพระมนุ สิ่งมีชีวิตทั้งปวง ร่วมกับเทวดา อสูร และมนุษย์ ทั้งโลกทั้งหลาย ทั้งที่เคลื่อนไหวและที่ไม่เคลื่อนไหว จะถูกสร้างขึ้น
3.190.52
तपसा चापि तीव्रेण प्रतिभाऽस्य भविष्यति ।
मत्प्रसादात्प्रजासर्गे न च मोहं गमिष्यति।
इत्युक्त्वा वचनं मत्स्यः क्षणेनादर्शनं गतः ॥ ३.१९०.५२ ॥
ด้วยตบะอันเข้มแข็ง ปัญญาของเขาจะเฉียบคม และด้วยพระกรุณาของเรา เขาจะไม่หลงในการสร้างสิ่งมีชีวิต" เมื่อตรัสดังนี้แล้ว ปลาก็หายไปในพริบตา
3.190.53
स्रष्टुकामः प्रजाश्चापि मनुर्वैवस्वतः स्वयम् ।
प्रमूढोऽभूत्प्रजासर्गे तपस्तेपे महत्ततः ॥ ३.१९०.५३ ॥
พระมนุ บุตรแห่งวิวัสวัต ปรารถนาจะสร้างสิ่งมีชีวิต แต่ตนเองกลับหลงมากในการสร้างสิ่งมีชีวิต จากนั้นจึงบำเพ็ญตบะอย่างยิ่งใหญ่
3.190.54
तपसा महता युक्तः सोऽथ स्रष्टुं प्रचक्रमे ।
सर्वाः प्रजा मनुः साक्षाद्यथावद्भरतर्षभ ॥ ३.१९०.५४ ॥
พระมนุผู้ประกอบด้วยตบะอันยิ่งใหญ่ จึงเริ่มสร้างขึ้น ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งพระภรต พระมนุได้สร้างสิ่งมีชีวิตทั้งปวงขึ้นตามที่ควรเป็นด้วยพระองค์เอง
3.190.55
इत्येतन्मात्स्यकं नाम पुराणं परिकीर्तितम् ।
आख्यानमिदमाख्यातं सर्वपापहरं मया ॥ ३.१९०.५५ ॥
ตำนานโบราณที่เรียกว่ามาตสยกะ ได้ถูกเล่าขานมาดังนี้ เรื่องเล่านี้ซึ่งขจัดบาปทั้งปวง เราได้เล่าให้ฟังแล้ว
3.190.56
य इदं शृणुयान्नित्यं मनोश्चरितमादितः ।
स सुखी सर्वपूर्णार्थः सर्वलोकमियान्नरः ॥ ३.१९०.५६ ॥
ผู้ใดฟังเรื่องราวของพระมนุนี้เสมอตั้งแต่ต้น ผู้นั้นย่อมมีความสุข ประสงค์ทั้งปวงสมปรารถนา และไปถึงโลกทั้งปวง