Mahābhārata · Adhyāya 3.192
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.192.1
कामं देवाऽपि मां विप्र न हि जानन्ति तत्त्वतः ।
त्वत्प्रीत्या तु प्रवक्ष्यामि यथेदं विमृजाम्यहम् ॥ ३.१९२.१ ॥
Ni siquiera los dioses me conocen en verdad; pero, oh brahmán, por amor a ti te diré cómo disipo esta duda.
3.192.2
पितृभक्तोसि विप्रर्षे मां चैव शरणं गतः ।
ततो दृष्टोस्मि ते साक्षाद्ब्रह्यचर्यं च ते महत् ॥ ३.१९२.२ ॥
Oh sabio entre los brahmanes, eres devoto de tu padre y te has refugiado en mí; por eso me he mostrado a ti directamente, y tu austeridad de castidad es grande.
3.192.3
आपो नारा इति प्रोक्तास्तासां नाम कृतं मया ।
तेन नारायणप्युक्तो मम तत्त्वयनं सदा ॥ ३.१९२.३ ॥
Las aguas se llaman 'nāra'; yo les di ese nombre. Por eso también se me llama Nārāyaṇa, pues las aguas son mi morada perpetua.
3.192.4
अहंनारायणो नाम प्रभवः शाश्वतोऽव्ययः ।
विधाता सर्वभूतानां संहर्ता च द्विजोत्तम् ॥ ३.१९२.४ ॥
Yo soy llamado Nārāyaṇa, el origen, eterno e imperecedero; soy el creador de todos los seres y su destructor, oh mejor de los dos nacidos.
3.192.5
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा शक्रश्चाहं सुराधिपः ।
अहं वैश्रवणो राजा यमः प्रेताधिपस्तथा ॥ ३.१९२.५ ॥
Yo soy Viṣṇu, yo soy Brahmā, yo soy Śakra, señor de los dioses. Soy el rey Vaiśravaṇa, y asimismo soy Yama, señor de los muertos.
3.192.6
अहं शिवश्च सोमश्च कश्यपोऽथ प्रजापतिः ।
अहं धाता विधाता च यज्ञश्चाहं द्विजोत्तम ॥ ३.१९२.६ ॥
Yo soy Śiva y soy Soma; soy Kaśyapa y Prajāpati. Soy el sustentador y el ordenador, y soy el sacrificio, oh mejor de los dos nacidos.
3.192.7
अग्निरास्यं क्षिति पादौ चन्द्रादित्यौ च लोचने ।
द्यौर्मूर्धा मे दिशः श्रोत्रे तथाऽऽपः स्वेदसंभवाः।
सकलं च नभः कायो वायुर्मनसि मे स्थितः ॥ ३.१९२.७ ॥
El fuego es mi boca, la tierra mis pies, la luna y el sol mis dos ojos. El cielo es mi cabeza, las direcciones mis oídos, y las aguas nacidas del sudor igualmente. Todo el cielo es mi cuerpo, y el viento reside en mi mente.
3.192.8
मया क्रतुशतैरिष्टं बहुभिस्त्वाप्तदक्षिणैः ।
यजन्ते वेदविदुषो मां देवसदने स्थितम् ॥ ३.१९२.८ ॥
Por mí se han ofrecido cientos de sacrificios, muchas veces con abundantes honorarios sacrificiales; los conocedores de los Vedas me adoran, que resido en la morada de los dioses, mediante el sacrificio.
3.192.9
पृथिव्यां क्षत्रियेन्द्राश् पार्तिवाः स्वर्गकाङ्क्षिणः ।
यजन्ते मां तथा वैश्याः स्वर्गलोकजिगीषया ॥ ३.१९२.९ ॥
En la tierra, los mejores guerreros y reyes que desean el cielo me sacrifican; asimismo los comerciantes me sacrifican, deseosos de conquistar el mundo celestial.
3.192.10
चतुःसमुद्रपर्यन्तां मेरुमन्दरभूषणाम् ।
शेषो भूत्वाऽहमेवैतां धारयामि वसुंधराम् ॥ ३.१९२.१० ॥
Esta tierra, ceñida por los cuatro océanos y adornada con Meru y Mandara, yo mismo, convertido en Śeṣa, la sostengo.
3.192.11
वाराहं रूपमास्थाय मयेयं जगती पुरा ।
मज्जमाना जले विप्र वीर्येणासीत्समुद्धृता ॥ ३.१९२.११ ॥
Oh brahmín, antaño, habiendo tomado la forma de un jabalí, levanté este mundo cuando se hundía en el agua, por mi valor.
3.192.12
अग्निश्च बडबावक्रे भूत्वाऽहं द्विजसत्तम ।
पिबाम्यापः सदा विद्वंस्ताश्चैव विसृजाम्यहम् ॥ ३.१९२.१२ ॥
Oh el mejor de los nacidos dos veces, oh sabio, habiéndome convertido en el fuego de la boca de la yegua, siempre bebo las aguas, y esas mismas aguas también las libero.
3.192.13
ब्रह्म वक्रं भुजौ क्षत्रमूरू मे संस्थिता विशः ।
पादौ शूद्रा भवन्तीमे विक्रमेण क्रमेण च ॥ ३.१९२.१३ ॥
Los brahmanes son mi boca, los kṣatriyas mis brazos, los vaiśyas están establecidos en mis muslos, y estos śūdras se convierten en mis pies, por fuerza y en orden.
3.192.14
ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदोऽप्यथर्वणः ।
मत्तः प्रादुर्भवन्त्येते मामेव प्रविशन्ति च ॥ ३.१९२.१४ ॥
El Ṛg Veda, el Sāma Veda, el Yajur Veda y también el Atharva Veda: estos surgen de mí y en mí solo entran.
3.192.15
यतयः शान्तिपरमा यतात्मानो मुमुक्षवः ।
कामक्रोधद्वेषमुक्ता निःसंज्ञा वीतकल्मषाः ॥ ३.१९२.१५ ॥
Los yatis, dedicados a la paz suprema, con el ser controlado, que anhelan la liberación, libres de deseo, ira y odio, absortos sin conciencia sensorial y libres de impureza.
3.192.16
सत्वस्था निरहंकारा नित्यमध्यात्मकोविदाः ।
मामेव सततं विप्राश्चिन्तयन्त उपासते ॥ ३.१९२.१६ ॥
Los sabios brahmanes, asentados en la bondad, libres de ego, siempre versados en el ser interior, me contemplan constantemente y me adoran.
3.192.17
अहं संवर्तको वह्निरहं संवर्तको यमः ।
अहं संवर्तकः सूर्यस्त्वहं संवर्तकोऽनिलः ॥ ३.१९२.१७ ॥
Yo soy el fuego Saṃvartaka, yo soy el Yama Saṃvartaka, yo soy el sol Saṃvartaka, y yo soy el viento Saṃvartaka.
3.192.18
तारारूपाणि दृश्यन्ते यान्येतानि नभस्तले ।
मम रूपाण्यथैतानि विद्धि त्वं द्विजसत्तम ॥ ३.१९२.१८ ॥
Las formas estelares que se ven sobre la superficie del cielo, sabe que también son mis formas, mejor de los dos nacidos.
3.192.19
रत्नाकराः समुद्राश्च सर्व एव चतुर्दिशः ।
वसनं शयनं चैव विलयं चैव विद्धि मे ॥ ३.१९२.१९ ॥
Las minas de joyas, los océanos y todas las cuatro direcciones, también la vestidura, el lecho y la disolución: sabe que son míos.
3.192.20
मयैव सुविभक्तास्ते देवकार्यार्थसिद्धये ।
कामं क्रोधं च हर्षं च भयं मोहं तथैव च।
ममैव विद्धि रोमाणि सर्वाण्येतानि सत्तम ॥ ३.१९२.२० ॥
Para cumplir el propósito de los dioses, fueron bien distribuidos por mí: también el deseo, la ira, la alegría, el miedo y la confusión. Sabe, oh mejor de los seres, que todos estos son mis cabellos.
3.192.21
प्राप्नुवन्ति नरा विप्र यत्कृत्वा कर्म शोभनम् ।
सत्यं दानं तपश्चोग्रमहिंसा चैव जन्तुषु ॥ ३.१९२.२१ ॥
Oh brahmán, lo que los hombres obtienen al realizar una buena acción: la veracidad, la generosidad, la severa austeridad y la no violencia hacia los seres vivos.
3.192.22
मद्विधानेन विहिता मम देहविहारिणः ।
मयाऽभिभूतविज्ञाना विचेष्टन्ते न कामतः ॥ ३.१९२.२२ ॥
Designados por mi decreto, moviéndose dentro de mi cuerpo, con el discernimiento vencido por mí, actúan no por voluntad propia.
3.192.23
सम्यग्वेदमधीयाना यजन्ते विविधैर्मखैः ।
शान्तात्मानो जितक्रोधाः प्राप्नुवन्ति द्विजातयः ॥ ३.१९२.२३ ॥
Estudiando bien el Veda y sacrificando con diversos ritos, los dvijas de mente serena que han vencido la ira lo obtienen.
3.192.24
…न शक्यो यो विद्वन्नरैर्दुष्कृतकर्मभिः ।
…भाभिभूतैः कृपणैरनार्यैरकृतात्मभिः ॥ ३.१९२.२४ ॥
…que, oh sabio, no puede ser alcanzado por los hombres que hacen malas acciones; …vencidos por …, miserables, innobles, de ánimo no refinado.
3.192.25
तस्मान्महाफलंविद्धि पदं सुकृतकर्मणः ।
सुदुष्प्रापं विमूढानां मार्गं योगैर्निषेवितम् ॥ ३.१९२.२५ ॥
Por tanto, sabe que esta es la morada del que obra bien, que da gran fruto. Es muy difícil de alcanzar para los ofuscados; es el camino seguido por las prácticas del yoga.
3.192.26
यदा यदा च धर्मस्य ग्लानिर्भवति सत्तम ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥ ३.१९२.२६ ॥
Cada vez que se produce el declive del dharma y el auge del adharma, ¡oh mejor de los buenos!, entonces me manifiesto.
3.192.27
दैत्या हिंसानुरक्ताश्च अवध्याः सुरसत्तमैः ।
राक्षसाश्चापि लोकेऽस्मिन्यदोत्पत्स्यन्ति दारुणाः ॥ ३.१९२.२७ ॥
Cuando los Daityas, entregados a la violencia e inmunes incluso a los mejores dioses, y también los terribles Rākṣasas, surjan en este mundo—
3.192.28
तदाऽहंसंप्रसूयामि गृहेषु शुभकर्मणाम् ।
प्रविष्टो मानुषं देहं सर्वं प्रशमयाम्यहम् ॥ ३.१९२.२८ ॥
Entonces nazco en los hogares de quienes obran el bien; habiendo entrado en un cuerpo humano, a todos ellos los apaciguo.
3.192.29
सृष्ट्वा देवमनुष्यांस्तु गन्धर्वोरगराक्षसान् ।
स्थावराणि च भूतानि संहराम्यात्ममायया ॥ ३.१९२.२९ ॥
Habiendo creado a dioses y hombres, gandharvas, serpientes y rākṣasas, y también los seres inmóviles, los reabsorbo por mi propio poder ilusorio.
3.192.30
कर्मकाले पुनर्देहमनुचिन्त्य सृजाम्यहम् ।
आविश्य मानषं देहं मर्यादाबन्धकारणात् ॥ ३.१९२.३० ॥
En el momento de la acción, tras considerarlo de nuevo, creo un cuerpo; habiendo entrado en un cuerpo humano, para mantener el vínculo del orden de la conducta.
3.192.31
श्वेतः कृतयुगे वर्णः पीतस्त्रेतायुगे मम ।
श्यामो द्वापरमासाद्य कृष्णः कलियुगे तथा ॥ ३.१९२.३१ ॥
En la edad Kṛta mi color es blanco, en la Tretā amarillo; al llegar a la Dvāpara es oscuro, y así también negro en la edad Kali.
3.192.32
त्रयो भागा ह्यधर्मस् तस्मिन्काले भवनति च ।
यदा भवति मे वर्णः कृष्णो वै द्विजसत्तम् ॥ ३.१९२.३२ ॥
En aquel tiempo la injusticia se divide en tres partes; y cuando mi color es negro, oh mejor de los dos nacidos.
3.192.33
अन्तकाले च संप्राप्ते कालो भूत्वाऽतिदारुणः ।
त्रैलोक्यं नाशयाम्येकः कृत्स्नं स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९२.३३ ॥
Y cuando llega el tiempo final, convertido en un Tiempo terrible, yo solo destruyo los tres mundos enteros, lo inmóvil y lo móvil.
3.192.34
अहं त्रिवर्त्मा विश्वात्मा सर्वलोकसुखावहः ।
अजितः सर्वगोऽनन्तो हृषीकेश उरुक्रमः।
कालचक्रं नयाम्येको ब्रह्मन्नहमरूपकम् ॥ ३.१९२.३४ ॥
Yo soy el de tres caminos, el alma del universo, el que trae felicidad a todos los mundos, el invencible, el omnipresente, el infinito Hṛṣīkeśa de vastos pasos. Solo yo pongo en movimiento la rueda del tiempo sin forma, oh brahmán.
3.192.35
शमनं सर्वभूतानां सर्वकालकृतोद्यमम् ।
एवं प्रणिहितः सम्यङ्मायया मुनिसत्तम।
सर्वभूतेषु विप्रेन्द्र न च मां वेत्ति कश्चन ॥ ३.१९२.३५ ॥
Soy el apaciguador de todos los seres, mi esfuerzo activo en todas las edades. Así, oh mejor de los sabios, plenamente impulsado por la ilusión, oh señor de los brahmanes, entre todos los seres nadie me conoce.
3.192.36
सर्वलोके च मां भक्ताः पूजयन्ति च सर्वशः ॥ ३.१९२.३६ ॥
Y en todos los mundos mis devotos me adoran de todas las maneras.
3.192.37
यच्च किंचित्त्वया प्राप्तं मयि क्लेशात्मकं द्विज ।
सुखोदयाय तत्सर्वं श्रेयसे च तवानघ ॥ ३.१९२.३७ ॥
Oh nacido dos veces, todo lo que hayas obtenido en mí de sufrimiento, todo ello es para el surgir de la dicha y para tu bien, oh sin mancha.
3.192.38
यच्च किंचित्त्वया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम् ।
विहित सर्वथैवासौ ममात्मा भूतभावनः ॥ ३.१९२.३८ ॥
Todo lo que en el mundo hayas visto, lo inmóvil y lo móvil, todo está ordenado en todo sentido; eso es mi propio ser, el productor de los seres.
3.192.39
अर्धं मम शरीरस्य सर्वलोकपितामहः ।
अहं नारायणो नाम शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ३.१९२.३९ ॥
La mitad de mi cuerpo es el abuelo de todos los mundos; me llamo Nārāyaṇa, portador de la concha, el disco y la maza.
3.192.40
यावद्युगानां विप्रर्षे सहस्रपरिवर्तनम् ।
तावत्स्वपिमि विश्वात्मा सर्वलोकपितामहः ॥ ३.१९२.४० ॥
Oh sabio brahmán, mientras pasen mil revoluciones de las edades, yo, el alma del universo, abuelo de todos los mundos, duermo.
3.192.41
एवं सर्वमहं कालमिहासे मुनिसत्तम ।
अशिशुः शिशुरूपेण यावद्ब्रह्मा न बुध्यते ॥ ३.१९२.४१ ॥
Así, oh mejor de los sabios, permanezco aquí todo este tiempo, sin ser niño, en forma de niño, hasta que Brahmā no despierta.
3.192.42
मया च दत्तो विप्राग्र्य वरस्ते ब्रह्मरूपिणा ।
असकृत्परितष्टेन विप्रर्षिगणपूजित ॥ ३.१९२.४२ ॥
Oh el primero de los brahmanes, yo, en forma de Brahman, te he concedido un don, complacido una y otra vez, oh tú adorado por multitudes de sabios brahmanes.
3.192.43
सर्वमेकार्णवं दृष्ट्वा नष्टं स्थावरजङ्गमम् ।
विक्लबोसि मया ज्ञातस्ततस्ते दर्शितं जगत् ॥ ३.१९२.४३ ॥
Al ver que todo se convertía en un solo océano y que lo inmóvil y lo móvil perecían, te turbaste; te reconocí y entonces te mostré el mundo.
3.192.44
अभ्यन्तरं शरीरस्य प्रविष्टोसि यदा मम ।
दृष्ट्वा लोकं समस्तं च विस्मितो नावबुध्यसे ॥ ३.१९२.४४ ॥
Cuando entraste en el interior de mi cuerpo, quedaste asombrado al ver todos los mundos, y no comprendiste.
3.192.45
ततोसि वक्राद्विप्रर्षे द्रुतं निःसारितो मया ।
आख्यातस्ते मया चात्मा दुर्ज्ञे योपि सुरासुरैः ॥ ३.१९२.४५ ॥
Entonces, oh sabio entre los brahmanes, te expulsé rápidamente de mi boca, y te revelé mi ser, que incluso dioses y demonios difícilmente conocen.
3.192.46
यावत्स भगवान्ब्रह्मा न बुध्येत महातपाः ।
तावत्त्वमिह विप्रर्षे विस्रब्धश्चर वै सुखम् ॥ ३.१९२.४६ ॥
Hasta que el bienaventurado Brahmā, de gran austeridad, despierte, oh sabio entre los brahmanes, deambula aquí tranquilo y feliz.
3.192.47
ततो विबुद्धे तस्मिंस्तु सर्वलोकपितामहे ।
एकीभूतः प्रवेक्ष्यामि शरीराणि द्विजोत्तम ॥ ३.१९२.४७ ॥
Entonces, cuando aquel abuelo de todos los mundos despierte, oh mejor de los dos veces nacidos, me uniré y entraré en los cuerpos.
3.192.48
आकाशं पृथिवीं ज्योतिर्वायुं सलिलमेव च ।
लोके यच्च भवेच्छेषमिह स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९२.४८ ॥
El espacio, la tierra, la luz, el aire y el agua, y lo que quede en el mundo, lo inmóvil y lo móvil de aquí.
3.192.49
इत्युक्त्वान्तर्हितस्तात स देवः परमाद्भुतः ।
प्रजाश्चेमाः प्रपश्यामि विचित्रा विविधाः कृताः ॥ ३.१९२.४९ ॥
Habiendo dicho esto, aquel dios sumamente maravilloso desapareció, querido. Y veo estas criaturas, creadas variadas y de muchas formas.
3.192.50
एवं दृष्टं मया राजंस्तस्मिन्प्राप्ते युगक्षये ।
आश्चर्यं भरतश्रेष्ठ सर्वधर्मभृतांवरः ॥ ३.१९२.५० ॥
Así lo vi, oh rey, cuando llegó la disolución de la edad. Oh mejor de los Bharatas, es una maravilla; él es el mejor de todos los que sostienen el dharma.
3.192.51
यः स देवो मया दृष्टः पुरा पद्मायतेक्षणः ।
स एष पुरुषव्याघ्र संबन्धी ते जनार्दनः ॥ ३.१९२.५१ ॥
Aquel dios que antes vi, de ojos de loto, es este Janārdana, tu pariente, tigre entre los hombres.
3.192.52
अस्यैव वरदानाद्धि स्मृतिर्न प्रजहाति माम् ।
दीर्गमायुश्च कौन्तेय स्वच्छन्दमरणं मम ॥ ३.१९२.५२ ॥
Por el don de él mismo mi memoria no me abandona. Oh hijo de Kuntī, tengo larga vida, y mi muerte depende de mi propia voluntad.
3.192.53
स एष कृष्णो वार्ष्णेय पुराणपुरुषो विभुः ।
आस्ते हरिरचिन्त्यात्मा क्रीडन्निव महाभुजः ॥ ३.१९२.५३ ॥
Este mismo Kṛṣṇa, descendiente de Vṛṣṇi, el Persona antiquísima, el Hari omnipresente de naturaleza inconcebible, mora allí como si jugara, el de grandes brazos.
3.192.54
एष धाता विधाता च संहर्ता चैव शाश्वतः ।
श्रीवत्सवक्षा गोविन्दः प्रजापतिपतिः प्रभुः ॥ ३.१९२.५४ ॥
Él es el creador, el ordenador y el destructor, el eterno; Govinda, con la marca Śrīvatsa en el pecho, señor de los señores de las criaturas, el soberano.
3.192.55
दृष्ट्वेमं वृष्णिप्रवरं स्मृतिर्मामियमागता ।
आदिदेवमयं जिष्णुं पुरुषं पीतवाससम् ॥ ३.१९२.५५ ॥
Al ver a este mejor de los Vṛṣṇis, me ha venido este recuerdo: él es el dios primordial, el Varón victorioso vestido de amarillo.
3.192.56
सर्वेषामेव भूतानां पिता माता च माधवः ।
गच्छध्वमेनं शरणं शरण्यं कौरवर्षभाः ॥ ३.१९२.५६ ॥
Mādhava es el padre y la madre de todos los seres. Oh toros de los Kuru, id a refugiaros en él, digno de refugio.
3.192.57
एवमुक्तास्च ते पार्ता यमौ च पुरुषर्षभौ ।
द्रौपद्या सहिताः सर्वे नमश्चक्रुर्जनार्दनम् ॥ ३.१९२.५७ ॥
Así exhortados, los hijos de Pṛthā, los dos toros gemelos entre los hombres, junto con Draupadī, todos se inclinaron ante Janārdana.
3.192.58
स चैतान्पुरुषव्याघ्र साम्ना परमवल्गुना ।
सान्त्वयामास मानार्हो मन्यमानो यथाविधि ॥ ३.१९२.५८ ॥
Y aquel tigre entre los hombres, digno de honor, los consoló con palabras muy amables según la norma, considerándolos dignos de respeto.