મહાભારત · અધ્યાય 3.193
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.193.1
युधिष्ठिरस्तु कौन्तेयो मार्कण्डेयं महामुनिम् ।
पुन- पप्रच्छ सामात्यो भविष्यां जगतो गतिम् ॥ ३.१९३.१ ॥
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે મંત્રીઓ સહિત મહામુનિ માર્કંડેયને ફરી જગતની ભાવી ગતિ વિશે પૂછ્યું.
3.193.2
आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतांवर ।
मुने भार्गव यद्वृत्तं युगादौ प्रभवाप्ययौ ॥ ३.१९३.२ ॥
હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, હે ભાર્ગવ મુનિ, આપની પાસેથી જે સાંભળ્યું તે અદ્ભુત છે—યુગના આરંભે થયેલાં ઉત્પત્તિ અને લય.
3.193.3
अस्मिन्कलियुगे त्वस्ति पुनः कौतूहलं मम ।
समाकुलेषु धर्मेषु किंनु शेषं भविष्यति ॥ ३.१९३.३ ॥
આ કલિયુગ વિશે મને ફરી કુતૂહલ થયું છે—ધર્મો જ્યારે ખળભળી જશે ત્યારે શું બાકી રહેશે?
3.193.4
किंवीर्या मानवास्तत्रकिमाहारविहारिणः ।
किमायुषः किंवसना भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.४ ॥
યુગના અંતે ત્યાંના માણસો કેવા બળવાન હશે, શું ખાઈને કેવી રીતે વિચરશે, તેમનું આયુષ્ય કેટલું અને તેઓ કેવાં વસ્ત્ર પહેરશે?
3.193.5
कां च काष्ठां समासाद्य पुनः संपत्स्यते कृतम् ।
विस्तरेण मुने ब्रूहि विचित्राणीह भाषसे ॥ ३.१९३.५ ॥
કઈ દશા સુધી પહોંચીને ફરી કૃતયુગ સ્થાપિત થશે? હે મુનિ, વિસ્તારથી કહો—અહીં આપ વિચિત્ર વાતો કહો છો.
3.193.6
इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठः पुनरेवाभ्यभाषत ।
रमयन्वृष्णिशार्दूलं पाण्डवांस्च महानृषिः ॥ ३.१९३.६ ॥
આમ પૂછાયા પછી તે મુનિશ્રેષ્ઠ મહર્ષિએ વૃષ્ણિકુલના શાર્દૂલ (કૃષ્ણ) અને પાંડવોને આનંદિત કરતાં ફરી કહ્યું.
3.193.7
शृणु राजन्मया दृष्टं यत्पुरा श्रुतमेव च ।
अनुभूतं च राजेनद्रदेवदेवप्रसादजम् ॥ ३.१९३.७ ॥
હે રાજા, સાંભળો. મેં પૂર્વે જે જોયું અને સાંભળ્યું, અને હે રાજેન્દ્ર, દેવદેવની કૃપાથી જે અનુભવ્યું.
3.193.8
भविष्यं सर्वलोकस्य वृत्तान्तं भरतर्षभ ।
कलुषं कालमासाद्य कथ्यमानं निबोध मे ॥ ३.१९३.८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કલુષિત કાળ આવતાં સર્વલોકનો ભવિષ્યનો વૃત્તાંત, જે કહેવાઈ રહ્યો છે, તે મારી પાસેથી સમજો.
3.193.9
कृते चतुष्पात्सकलो निर्व्याजोप्राधिवर्जितः ।
वृषः प्रतिष्ठितो धर्मो मनुष्ये भरतर्षभ ॥ ३.१९३.९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કૃતયુગમાં ચાર પગવાળો સંપૂર્ણ ધર્મ, કપટ અને ઉપાધિથી રહિત વૃષભરૂપે મનુષ્યોમાં સ્થિર હતો.
3.193.10
अधर्मपादविद्धस्तु त्रिभिरंशैः प्रतिष्ठितः ।
त्रेतायां द्वापरेऽर्धेन व्यामिश्रो धर्म उच्यते ॥ ३.१९३.१० ॥
પરંતુ અધર્મના પગથી વીંધાયેલો ધર્મ ત્રણ અંશોથી સ્થિર રહ્યો. ત્રેતાયુગમાં, અને દ્વાપરયુગમાં અડધાથી મિશ્રિત ધર્મ કહેવાય છે.
3.193.11
त्रिभिरंशैरधर्मस्तु लोकानाक्रम्य तिष्ठति ।
तामसं युगमासाद्य तदा भरतसत्तम ॥ ३.१९३.११ ॥
પરંતુ ત્રણ અંશોથી અધર્મ લોકોને વ્યાપીને ઊભો છે. હે ભરતોત્તમ, ત્યારે તામસ યુગ આવતાં.
3.193.12
चतुर्थांशेन धर्मस्तु मनुष्यानुपतिष्ठति ।
आयुर्वीर्यं मनो बुद्धिर्बलं तेजश्च पाण्डव ॥ ३.१९३.१२ ॥
પરંતુ ચોથા અંશથી ધર્મ મનુષ્યો પર ટકે છે. હે પાંડવ, આયુષ્ય, વીર્ય, મન, બુદ્ધિ, બળ અને તેજ.
3.193.13
मनुष्याणआमनुयुगं ह्रप्तन्तीति निबोध मे ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव युधिष्ठिर ॥ ३.१९३.१३ ॥
યુધિષ્ઠિર, મનુના યુગો સુધી મનુષ્યોનું આયુષ્ય ઘટતું જશે, તે મારી પાસેથી સાંભળ. બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો અને શૂદ્રો પણ.
3.193.14
व्याजैर्धर्मं चरिष्यन्ति धर्मवैतंसिका नराः ।
सत्यं संक्षेप्स्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः ॥ ३.१९३.१४ ॥
ધર્મના બહાને છેતરનારા લોકો ધર્મનું આચરણ કરશે. પોતાને પંડિત માનતા માણસોથી જગતમાં સત્ય ઘટશે.
3.193.15
सत्यहान्या ततस्तेषामायुरल्पं भविष्यति ।
आयुषः प्रक्षयाद्विद्यां न शक्ष्यन्त्युपशिक्षितुम् ॥ ३.१९३.१५ ॥
સત્ય નાશ પામવાથી તેમનું આયુષ્ય અલ્પ થશે. આયુષ્ય ક્ષીણ થવાથી તેઓ વિદ્યા સારી રીતે શીખી શકશે નહીં.
3.193.16
विद्याहीनानविज्ञानाल्लोभोप्यभिभविष्यति ।
लोभमोहपरा मूढाः कामासक्ताश् मानवाः ॥ ३.१९३.१६ ॥
વિદ્યાહીન અને અજ્ઞાનને કારણે લોભ પણ તેમના પર હાવી થશે. લોભ-મોહમાં લીન, મૂઢ, કામાસક્ત મનુષ્યો થશે.
3.193.17
वैरबद्धा भविष्यन्ति परस्परवधैषिणः ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः संकीर्यन्ते परस्परम् ॥ ३.१९३.१७ ॥
વૈરથી બંધાયેલા, એકબીજાના વધની ઇચ્છા રાખનારા થશે. બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને વૈશ્યો પરસ્પર ભળીને સંકીર્ણ થશે.
3.193.18
शूद्रतुल्या भविष्यन्ति तपःसत्यविवर्जिताः ।
अन्त्या मध्या भविष्यन्ति मध्याश्चान्त्या न संशयः ॥ ३.१९३.१८ ॥
તપ અને સત્યથી રહિત થઈને તેઓ શૂદ્રો જેવા થશે. અંત્યજો મધ્યમ થશે અને મધ્યમ અંત્યજ થશે; એમાં સંશય નથી.
3.193.19
ईदृशो भविता लोको युगान्ते पर्युपस्थिते ।
वस्त्राणां प्रवरा शाणी धान्यानां कोरदूपकः ॥ ३.१९३.१९ ॥
યુગાંત નજીક આવતાં જગત આવું થશે. વસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ શાણી (બરછટ વસ્ત્ર), ધાન્યોમાં કોરદૂપક (કોદરા).
3.193.20
भार्यामित्राश्च पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ।
मत्स्यामिषेण जीवन्तो दुहन्तश्चाप्यजैडकम् ॥ ३.१९३.२० ॥
યુગક્ષયમાં પુરુષો પત્નીને મિત્ર માનનારા થશે. માછલીના માંસથી જીવતા, બકરાં-ઘેટાંનું દૂધ દોહતા હશે.
3.193.21
गोषु नष्टासु पुरुषा येऽपि नित्यं धृतव्रताः ।
तेऽपिलोभसमायुक्ता भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.२१ ॥
ગાયો નષ્ટ થતાં જે પુરુષો સદા વ્રતધારી હતા, તેઓ પણ યુગક્ષયમાં લોભથી યુક્ત થશે.
3.193.22
अन्योन्यं परिमुष्णन्तो हिंसयन्तश्च मानवाः ।
अजपा नास्तिकाः स्तेना भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.२२ ॥
યુગક્ષયમાં મનુષ્યો એકબીજાને લૂંટતા અને હિંસા કરતા, જપ ન કરનારા, નાસ્તિક અને ચોર થશે.
3.193.23
सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यनति चौपधीः ।
ताश्चाप्यल्पफलास्तेषां भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.२३ ॥
યુગક્ષયમાં લોકો નદીકિનારે કોદાળીથી ઔષધિઓ વાવશે; તે પણ તેમને અલ્પ ફળ આપનારી થશે.
3.193.24
श्राद्धे दैवे च पुरुषा येऽपि नित्यं धृव्रताः ।
तेऽपिलोभसमायुक्ता भोक्ष्यन्तीह परस्परम् ॥ ३.१९३.२४ ॥
શ્રાદ્ધ અને દૈવકર્મમાં જે પુરુષો સદા વ્રતધારી હતા, તેઓ પણ લોભથી યુક્ત થઈ અહીં પરસ્પર ભોજન કરશે.
3.193.25
पिता पुत्रस् भोक्ता च पितुः पुत्रस्तथैव च ।
अतिक्रान्तानि भोज्यानि भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.२५ ॥
પિતા પુત્રનો ભોક્તા થશે અને પુત્ર પિતાનો, તેમ જ; યુગક્ષયમાં ભોજ્ય પદાર્થો મર્યાદા ઓળંગશે.
3.193.26
न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा वेदनिन्दकाः ।
न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति हेतुवादविमोहिताः।
निम्नेष्वीहां करिष्यनति हेतुवादविमोहिताः ॥ ३.१९३.२६ ॥
વેદનિંદક બ્રાહ્મણો વ્રતો આચરશે નહીં; તર્કવાદથી મોહિત થઈ યજ્ઞ કરશે નહીં, હોમ કરશે નહીં; નીચા સ્થાનોમાં પ્રયત્ન કરશે.
3.193.27
निम्ने कृषिं करिष्यन्ति योक्ष्यन्ति धुरि धेनुक्राः ।
एकहायनवत्सांश्च वाहयिष्यन्ति मानवाः ॥ ३.१९३.२७ ॥
નીચી ભૂમિમાં લોકો ખેતી કરશે; ગાય દોહનારા લોકો ધૂંસરીએ બળદ જોડશે; મનુષ્યો એક વર્ષનાં વાછરડાં પાસે ભાર ઉપડાવશે.
3.193.28
पुत्रः पितृवधं कृत्वा पिता पुत्रवधं तथा ।
स्त्रियोऽपि पतिपुत्रादीन्वधिष्यनति युगक्षये।
निरुद्वेगो बृहद्बादी न निन्दामुपलप्स्यते ॥ ३.१९३.२८ ॥
પુત્ર પિતાનો વધ કરીને, અને પિતા પુત્રનો વધ કરીને; યુગક્ષયમાં સ્ત્રીઓ પણ પતિ, પુત્ર વગેરેનો વધ કરશે. નિર્ભય, મોટા બાહુવાળો માણસ નિંદા પામશે નહીં.
3.193.29
म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं निष्क्रियं दानवर्जितम् ।
भविष्यति निरानन्दमनुत्सवमथो तथा ॥ ३.१९३.२९ ॥
આખું જગત મ્લેચ્છ બની જશે, ક્રિયાવિહીન અને દાનવિહીન થશે; તે આનંદરહિત અને ઉત્સવરહિત થશે.
3.193.30
प्रायशः कृपणानां हि तथा बन्धुमतामपि ।
विधवानां च वित्तानि हरिष्यन्तीह मानवाः ॥ ३.१९३.३० ॥
મોટે ભાગે દીનોનું, સગાંવહાલાંવાળાઓનું અને વિધવાઓનું ધન અહીં માણસો હરી લેશે.
3.193.31
स्वल्पवीर्यबलाः स्वाधा लोभमोहपरायणाः ।
तत्कथादानसंतुष्ट शिष्टानामपि बान्धवाः ॥ ३.१९३.३१ ॥
અલ્પ વીર્ય અને બળવાળા, સ્વાર્થી, લોભ અને મોહમાં લીન; તેમની વાતો અને દાનથી જ સંતુષ્ટ; શિષ્ટજનોના બંધુઓ પણ એવા જ થશે.
3.193.32
परिग्रहंकरिष्यति मायाचारपरिग्रहाः ।
संघातयन्तः तय राजानः पापबुद्धयः ॥ ३.१९३.३२ ॥
છળકપટના આચરણથી મેળવેલી વસ્તુઓને જ તેઓ પોતાની બનાવશે; પાપબુદ્ધિ રાજાઓ પણ જોડાણ કરીને એમ જ કરશે.
3.193.33
परस्परवधोयुक्ता मूर्खाः पण्डितमानिनः ।
भविष्यन्ति युगस्यान्ते क्षत्रिया लोककण्टकाः ॥ ३.१९३.३३ ॥
પરસ્પર વધમાં લાગેલા, મૂર્ખ છતાં પોતાને પંડિત માનનારા ક્ષત્રિયો યુગના અંતે જગતના કાંટા થશે.
3.193.34
अरक्षितारो लुब्धाश् मानाहंकारदर्पिताः ।
केवलं दण्डरुचयो भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.३४ ॥
રક્ષણ ન કરનારા, લોભી, માન અને અહંકારથી ફૂલેલા, કેવળ દંડમાં રુચિ ધરાવનારા યુગક્ષયમાં હશે.
3.193.35
आक्रम्याक्रम्य साधूनां दारांश्चापि धनानि च ।
भोक्ष्यन्ते निरनुक्रोसा रुदतामपि भारत ॥ ३.१९३.३५ ॥
હે ભારત, સાધુઓની પત્નીઓ અને ધનને વારંવાર આક્રમણ કરીને નિર્દયપણે ભોગવશે; રડનારા હોવા છતાં.
3.193.36
न कन्यां याचे कश्चिन्नापि कन्या प्रदीयते ।
स्वयंग्रहा भविष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते ॥ ३.१९३.३६ ॥
કોઈ કન્યાને માગશે નહીં, કન્યા પણ આપવામાં નહીં આવે; યુગનો અંત આવતાં લોકો પોતે જ વર પસંદ કરશે.
3.193.37
राजानश्चाप्यसंतुष्टाः परार्तान्मूढचेतसः ।
सर्वोपायैर्हरिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.३७ ॥
રાજાઓ પણ અસંતુષ્ટ અને મૂઢચિત્ત થઈને, યુગાંત ઉપસ્થિત થાય ત્યારે, સર્વ ઉપાયોથી પરધન હરશે.
3.193.38
म्लेच्छीभूतं जगत्सर्वं भविष्यति न संशयः ।
हस्तो हस्तं परिमुषेद्युगान्ते समुपस्थिते ॥ ३.१९३.३८ ॥
આખું જગત મ્લેચ્છ થઈ જશે, એમાં શંકા નથી; યુગાંત આવે ત્યારે હાથ હાથને જ ચોરશે.
3.193.39
सत्यं संक्षिप्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः ।
स्थविरा बालमतयो बालाः स्थविरबुद्धयः ॥ ३.१९३.३९ ॥
પોતાને પંડિત માનનારા માણસો વડે જગતમાં સત્ય ઘટશે; વૃદ્ધો બાળકબુદ્ધિના અને બાળકો વૃદ્ધબુદ્ધિના થશે.
3.193.40
भीरुस्था शूरमानी शूरा भीरुविषादिनः ।
न विश्वसन्ति चान्योन्यं युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.४० ॥
કાયરો પોતાને શૂરવીર ગણાવશે, અને શૂરવીરો કાયર તથા વિષાદી થશે; યુગાંત ઉપસ્થિત થાય ત્યારે તેઓ એકબીજા પર વિશ્વાસ નહીં કરે.
3.193.41
नैकभार्यं जगत्सर्वं लोभमोहव्यवस्थितम् ।
अधर्मो वर्धते तत्र न तु धर्मः प्रवर्तते ॥ ३.१९३.४१ ॥
આખું જગત એકપત્નીવ્રતી નહીં રહે, લોભ અને મોહમાં સ્થિર રહેશે; ત્યાં અધર્મ વધશે અને ધર્મ પ્રવર્તશે નહીં.
3.193.42
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या नशिष्यन्ति जनाधिप ।
एकवर्णस्तदा लोको भविष्यति युगक्षये ॥ ३.१९३.४२ ॥
હે જનાધિપ, બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને વૈશ્યો નાશ પામશે; ત્યારે યુગક્ષયમાં લોક એકવર્ણનો થશે.
3.193.43
न क्षंस्यति पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
भार्याश्च पतिशुश्रूषां न करिष्यन्ति संक्षये ॥ ३.१९३.४३ ॥
યુગના સંહારકાળે પિતા પુત્રને ક્ષમા નહીં કરે, પુત્ર પણ પિતાને; પત્નીઓ પણ પતિની સેવા નહીં કરે.
3.193.44
ये यवान्ना जनपदा गोधूमान्नास्तथैव च ।
तान्देशान्संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.४४ ॥
જવના અન્ન અને ઘઉંના અન્નવાળા જે દેશો છે, યુગાંત આવતાં લોકો તે દેશોનો જ આશ્રય લેશે.
3.193.45
स्वैराहाराश्च पुरुषा योषितश्च विशांपते ।
अन्योन्यं न सहिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.४५ ॥
હે પ્રજાપતિ, પુરુષો અને સ્ત્રીઓ સ્વેચ્છાએ આહાર કરનારા થશે; યુગાંત આવતાં તેઓ એકબીજાને સહન નહીં કરે.
3.193.46
म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं भविष्यति युधिष्ठिर ।
श्राद्धे न देवान्न पितॄँस्तर्पयिष्यन्ति मानवाः ॥ ३.१९३.४६ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, આખું જગત મ્લેચ્છ જેવું થઈ જશે; મનુષ્યો શ્રાદ્ધમાં દેવોને કે પિતૃઓને તૃપ્ત નહીં કરે.
3.193.47
न कश्चित्कस्यचिच्छ्रोता न कश्चित्कस्यचिद्गुरुः ।
तमोग्रस्तस्तदा लोको भविष्यति जनाधिप ॥ ३.१९३.४७ ॥
કોઈ કોઈનો શ્રોતા નહીં થાય, કોઈ કોઈનો ગુરુ નહીં થાય; હે જનાધિપ, ત્યારે લોક અંધકારથી ઘેરાઈ જશે.
3.193.48
परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश ।
ततः प्राणान्विमोक्ष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते ॥ ३.१९३.४८ ॥
ત્યારે પરમ આયુષ્ય સોળ વર્ષોનું થશે; યુગાંત આવતાં લોકો પ્રાણ છોડશે.
3.193.49
पञ्चमे वाऽथ षष्ठे वा वर्षे कन्या प्रसूयते ।
सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च प्रजास्यन्ति नरास्तदा ॥ ३.१९३.४९ ॥
પાંચમા કે છઠ્ઠા વર્ષે કન્યા પ્રસવ કરશે; ત્યારે સાત કે આઠ વર્ષના માણસો સંતાન ઉત્પન્ન કરશે.
3.193.50
पत्यौ स्त्री तु तदा राजन्पुरुषो वा स्त्रियं प्रति ।
युगान्ते राजशार्दूल न तोषमुपयास्यति ॥ ३.१९३.५० ॥
ત્યારે, હે રાજન, પતિથી પત્ની અને પત્નીથી પુરુષ યુગાંતે સંતોષ પામશે નહીં, હે રાજશાર્દૂલ.
3.193.51
अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा हिंसा च प्रभविष्यति ।
न कश्चित्कस्यचिद्दाता भविष्यति युगक्षये ॥ ३.१९३.५१ ॥
અલ્પ ધનવાળા, ખોટાં ચિહ્નોવાળા લોકો હશે, અને હિંસા પ્રબળ થશે; યુગક્ષયમાં કોઈ કોઈનો દાતા નહીં હોય.
3.193.52
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः ।
केशशूलाः स्त्रियश्चापि भविष्यनति युगक्षये ॥ ३.१९३.५२ ॥
યુગક્ષયમાં જનપદો અટ્ટશૂળવાળાં થશે, ચાર રસ્તાઓ શિવશૂળવાળા થશે, અને સ્ત્રીઓ પણ કેશશૂળવાળી થશે.
3.193.53
म्लेच्छाचाराः सर्वमभक्षा दारुणा सर्वकर्मसु ।
भाविन पश्चिमे काले मनुष्या नात्र संशयः ॥ ३.१९३.५३ ॥
મ્લેચ્છાચારી, સર્વ ભક્ષી, સર્વ કર્મોમાં ક્રૂર માણસો છેલ્લા કાળમાં થશે; એમાં સંશય નથી.
3.193.54
क्रयविक्रयकाले च सर्वः सर्वस्य वञ्चनम् ।
युगान्ते भरतश्रेष्ठ वित्तलोभात्करिष्यति ॥ ३.१९३.५४ ॥
ખરીદ-વેચાણના સમયે દરેક જણ દરેકને છેતરશે; યુગાંતે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ધનલોભથી તેઓ એમ કરશે.
3.193.55
ज्ञानानि चाप्यविज्ञाय करिष्यन्ति क्रियास्तथा ।
आत्मच्छन्देन वर्तन्ते युगान्ते समुपस्थिते ॥ ३.१९३.५५ ॥
જ્ઞાન ન જાણીને પણ તેઓ તેવાં જ કર્મો કરશે. યુગનો અંત આવતાં તેઓ પોતાની ઇચ્છા મુજબ વર્તશે.
3.193.56
स्वभावात्क्रूरकर्माणश्चान्योन्यमभिशंसिनः ।
भवितारो जनाः सर्वे संप्राप्ते तु युगक्षये ॥ ३.१९३.५६ ॥
સ્વભાવથી જ ક્રૂર કર્મ કરનારા અને એકબીજાની નિંદા કરનારા સર્વ લોકો થશે. યુગક્ષય આવતાં તેઓ તેવા જ થશે.
3.193.57
आरामांश्चैव वृक्षांश्च नाशयिष्यन्ति निर्व्यथाः ।
भविता संशयो लोके जीवितस्य हि देहिनाम् ॥ ३.१९३.५७ ॥
નિર્દય થઈને તેઓ બગીચાઓ અને વૃક્ષોનો પણ નાશ કરશે. જગતમાં દેહધારીઓના જીવન વિશે સંશય થશે.
3.193.58
तथा लोभाभिभूताश्च भविष्यन्ति नरा नृप ।
ब्राह्मणांश्च हनिष्यन्ति ब्राह्मणस्वोपभोगिनः ॥ ३.१९३.५८ ॥
હે રાજા, તેવી જ રીતે લોભથી વશ થયેલા માણસો થશે. બ્રાહ્મણોનું ધન ભોગવનારા બ્રાહ્મણોને પણ મારશે.
3.193.59
हाहाकृता द्विजाश्चैव भयार्ता वृषलार्दिताः ।
त्रातारमलाभन्तो वै भ्रमिष्यनति महीमिमाम् ॥ ३.१९३.५९ ॥
હાહાકાર કરતા, ભયથી પીડિત, વૃષલો દ્વારા સતાવાયેલા દ્વિજો રક્ષક ન મળવાથી આ પૃથ્વી પર ભટકશે.
3.193.60
जीवितान्तकराः क्रूरा रौद्राः प्राणिविहिंसकाः ।
यदा भविष्यन्ति नरास्तदा संक्षेप्स्यते युगम् ॥ ३.१९३.६० ॥
જીવનનો અંત લાવનારા, ક્રૂર, ભયંકર, પ્રાણીહિંસા કરનારા માણસો થશે ત્યારે યુગ સંક્ષિપ્ત થશે.
3.193.61
आश्रयिष्यन्ति च नदी पर्वतान्विषमाणि च ।
प्रधावमाना वित्रस्ता द्विजाः कुरुकुलोद्वह ॥ ३.१९३.६१ ॥
નદીઓ, પર્વતો અને વિષમ સ્થાનોનો તેઓ આશ્રય લેશે. હે કુરુકુલના ધુરંધર, ભયભીત થઈને દોડતા દ્વિજો.
3.193.62
दस्युभिः पीडिता राजन्काका इव द्विजोत्तमाः ।
कुराजभिश्च सततं करभारप्रपीडिताः ॥ ३.१९३.६२ ॥
હે રાજન, લૂંટારાઓથી પીડિત શ્રેષ્ઠ દ્વિજો કાગડાઓ જેવા થશે; દુષ્ટ રાજાઓ દ્વારા સતત કરભારથી કચડાશે.
3.193.63
धैर्यं त्यक्त्वा महीपाल दारुणे युगसंक्षये ।
विकर्माणि करिष्यन्ति शूद्राणां परिचारकाः ॥ ३.१९३.६३ ॥
હે મહીપાલ, ભયાનક યુગસંક્ષયમાં ધૈર્ય છોડીને, શૂદ્રોના સેવકો નિષિદ્ધ કર્મો કરશે.
3.193.64
शूद्रा धर्मं प्रवक्ष्यन्ति ब्राह्मणाः पर्युपासकाः ।
श्रोतारश्च भविष्यन्ति प्रामाण्येन व्यवस्थिताः ॥ ३.१९३.६४ ॥
શૂદ્રો ધર્મનો ઉપદેશ આપશે; બ્રાહ્મણો તેમની સેવા કરતા પ્રમાણરૂપે સ્થિર થઈ શ્રોતા બનશે.
3.193.65
विपरीतश्च लोकोऽयं भविष्यत्यधरोत्तरः ।
एडूकान्पूजयिष्यन्ति वर्जयिष्यन्ति देवताः।
शूद्राश्च प्रभविष्यन्ति न द्विजा युगसंक्षये ॥ ३.१९३.६५ ॥
આ લોક વિપરીત અને ઊલટું થશે. લોકો એડૂકોની પૂજા કરશે અને દેવોને ત્યજશે. યુગસંક્ષયમાં શૂદ્રો પ્રબળ થશે, દ્વિજો નહીં.
3.193.66
आश्रमेषुमहर्षीणां ब्राह्मणावसथेषु च ।
देवस्थानेषु चैत्येषु नागानामालयेषु च ॥ ३.१९३.६६ ॥
મહર્ષિઓના આશ્રમોમાં, બ્રાહ્મણોના નિવાસોમાં, દેવસ્થાનોમાં, ચૈત્યોમાં અને નાગોના આલયોમાં.
3.193.67
एडूकचिह्ना पृथिवी न देवगृहभूषिता ।
भविष्यति युगे क्षीणे तद्युगान्तस्य लक्षणम् ॥ ३.१९३.६७ ॥
યુગ ક્ષીણ થાય ત્યારે પૃથ્વી ડાઘથી ભરેલી હશે, દેવમંદિરોથી શોભિત નહીં હોય; એ જ યુગાંતનું લક્ષણ છે.
3.193.68
दा रौद्रा धर्महीना मांसादाः पानपास्तथा ।
भविष्यन्ति नरा नित्यं तदा संक्षेप्स्यते युगम् ॥ ३.१९३.६८ ॥
ત્યારે મનુષ્યો સદા ક્રૂર, રૌદ્ર, ધર્મહીન, માંસાહારી અને મદ્યપાન કરનારા થશે; ત્યારે યુગ સંક્ષિપ્ત થશે.
3.193.69
पुष्पं पुष्पे यदा राजन्फले वा फलमाश्रितम् ।
प्रजास्यति महाराज तदा संक्षेप्स्यते युगम् ॥ ३.१९३.६९ ॥
હે રાજન, જ્યારે ફૂલમાંથી ફૂલ અને ફળમાંથી ફળ ઉત્પન્ન થશે, હે મહારાજ, ત્યારે યુગ સંક્ષિપ્ત થશે.
3.193.70
अकालवर्षी पर्जन्यो भविष्यति गते युगे ।
अक्रमेण मनुष्याणां भविष्यनति तदा क्रियाः ॥ ३.१९३.७० ॥
યુગ વીત્યા પછી મેઘ અકાળે વરસશે; ત્યારે મનુષ્યોનાં કર્મો ક્રમરહિત થશે.
3.193.71
विरोधमथ यास्यनति वृषला ब्राह्मणैः सह ।
मही म्लेच्छजनाकीर्णा भविष्यति ततोऽचिरात् ॥ ३.१९३.७१ ॥
ત્યારે વૃષલો બ્રાહ્મણો સાથે વિરોધમાં જશે; થોડા જ સમયમાં પૃથ્વી મ્લેચ્છ લોકોથી ભરાઈ જશે.
3.193.72
करभारभयाद्विप्रा भजिष्यन्ति दिशो दश ।
अन्यायवर्तिनश्चापि भविष्यनति नराधिपाः ॥ ३.१९३.७२ ॥
કરના ભારના ભયથી બ્રાહ્મણો દસે દિશાઓમાં ભાગી જશે; રાજાઓ પણ અન્યાયી આચરણ કરનારા થશે.
3.193.73
निर्विशेषा जनपदास्तथा विष्टिकरार्दिताः ।
आश्रमानुपलप्स्यन्ति फलमूलोपजीविनः ॥ ३.१९३.७३ ॥
વિશેષતા વિનાનાં જનપદો પણ તેવાં જ થશે; વેઠ અને કરથી પીડાઈને આશ્રમો નહીં મળે, ફળમૂળ પર જીવનારા પણ નહીં મળે.
3.193.74
एवं पर्याकुले लोके मर्यादा न भविष्यति ।
ब्राह्मणःक्षत्रियावैश्याः परित्यक्ष्यन्ति सत्क्रियाम्
न स्थास्यन्त्युपदेशे च शिष्या विप्रियकारिणः ॥ ३.१९३.७४ ॥
આ રીતે જગત અસ્તવ્યસ્ત થશે ત્યારે મર્યાદા નહીં રહે; બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય સત્ક્રિયા છોડશે, અપ્રિય આચરણ કરનારા શિષ્યો ઉપદેશમાં સ્થિર નહીં રહે.
3.193.75
आचार्योपनिधिश्चैव भर्त्स्यते तदनन्तरम् ।
अर्थयुक्त्या प्रवात्स्यन्ति मित्रसंबन्धिबान्धवाः ॥ ३.१९३.७५ ॥
ત્યાર પછી આચાર્યની થાપણ પણ તિરસ્કૃત થશે; ધનના લોભથી મિત્રો, સંબંધીઓ અને બાંધવો દૂર ચાલ્યા જશે.
3.193.76
अभावः सर्वभूतानां युगान्ते संभविष्यति ।
दिशः प्रज्वलिता सर्वा नक्षत्राण्यप्रभाणि च ॥ ३.१९३.७६ ॥
યુગના અંતે સર્વ પ્રાણીઓનો અભાવ થશે; બધી દિશાઓ બળી ઊઠશે અને નક્ષત્રો પ્રકાશહીન થશે.
3.193.77
प्रधूपितानि ज्योतींषि वाताः पर्याकुलास्तथा ।
उल्कापाताश्च बहवो महाभयनिदर्शकाः ॥ ३.१९३.७७ ॥
જ્યોતિષ્ક પિંડો ધુમાડાથી ઢંકાશે, પવનો પણ અસ્વસ્થ થશે; મહાભયના સૂચક એવા અનેક ઉલ્કાપાત થશે.
3.193.78
षङ्भिरन्यैश्च सहितो भास्करः प्रतपिष्यति ।
तुमुलाश्चापि निर्ह्रादा दिग्दाहाश्चापि सर्वशः।
कबन्धान्तर्हितो भानुरुदयास्तमने तदा ॥ ३.१९३.७८ ॥
સૂર્ય છ અને અન્ય ગ્રહો સાથે તપશે; ચોતરફ ભયાનક ગર્જનાઓ અને દિશાઓમાં દાવાનળ થશે; ઉદય અને અસ્ત સમયે સૂર્ય કબંધ (મેઘ)થી ઢંકાયેલો રહેશે.
3.193.79
अकालवर्षी भगवान्भविष्यति सहस्रदृक् ।
सस्यानि च न रोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.७९ ॥
હજાર નેત્રવાળા ભગવાન (ઇન્દ્ર) અકાળે વર્ષા કરશે; યુગાંત આવતાં પાક ઊગશે નહીં.
3.193.80
अभीक्ष्णं क्रूरवादिन्यः परुषा रदितप्रियाः ।
भर्तॄणां वचने चैव न स्थास्यन्ति ततः स्त्रियः ॥ ३.१९३.८० ॥
સ્ત્રીઓ સતત ક્રૂર અને કઠોર વચનો બોલશે; પતિનો પ્રેમ ગુમાવીને તેમના વચનમાં પણ નહીં રહે.
3.193.81
पुत्राश्च मातापितरौ हनिष्यन्ति युगक्षये ।
सूदयिष्यन्ति च पतीन्स्त्रियः पुत्रानपाश्रिताः ॥ ३.१९३.८१ ॥
યુગના વિનાશમાં પુત્રો માતા-પિતાને મારશે; પુત્રો પર આશ્રિત સ્ત્રીઓ પતિઓને મારી નાખશે.
3.193.82
अपर्वणि महाराज सूर्यं राहुरुपैष्यति ।
युगान्ते हुतभुक्वापि सर्वतः प्रज्वलिष्यति ॥ ३.१९३.८२ ॥
હે મહારાજ, અપર્વમાં રાહુ સૂર્યને ગ્રસી લેશે; યુગાંતમાં અગ્નિ પણ ચોતરફ પ્રજ્વલિત થશે.
3.193.83
पानीयं भोजनं चापि याचमानास्तदाऽध्वगाः ।
न लप्स्यन्ते निवासं च निरस्ताः पथि शेरते ॥ ३.१९३.८३ ॥
ત્યારે મુસાફરો પાણી અને ભોજન માગશે પણ મેળવી શકશે નહીં; રહેઠાણ પણ નહીં મળે, તરછોડાઈને માર્ગમાં જ સૂઈ જશે.
3.193.84
निर्घातवायसा नागाः शकुनाः समृगद्विजाः ।
रूक्षा वाचो विमोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.८४ ॥
યુગાંત આવતાં, વીજળીના અપશુકનરૂપ કાગડા, હાથી, પક્ષીઓ અને પશુઓ કઠોર સ્વર કાઢશે.
3.193.85
मित्रसंबन्धिनश्चापि संत्यक्ष्यनति नरास्तदा ।
जनं परिजनं चापि यागान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.८५ ॥
ત્યારે માણસો મિત્રો અને સગાંઓને પણ ત્યજી દેશે; લોકોને અને પરિજનોને પણ. યુગાંત પાસે આવતાં.
3.193.86
अथ देशान्दिशश्चापि पत्तनान्यापणानि च ।
क्रमशः संलयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥ ३.१९३.८६ ॥
પછી દેશો, દિશાઓ, નગરો અને બજારો પણ ક્રમશઃ લય પામશે; યુગાંત પાસે આવતાં.
3.193.87
हा तात हा सुतेत्येवं तदा वाच सुदारुणाः ।
विक्रोशमानश्चान्योन्यं जनो गां पर्यटिष्यति ॥ ३.१९३.८७ ॥
"હાય તાત! હાય પુત્ર!" એવા અતિ કઠોર શબ્દો બોલતાં, એકબીજાને બૂમો પાડતાં ત્યારે લોકો પૃથ્વી પર ભટકશે.
3.193.88
मोवादिनस्तथा शूद्रा ब्राह्मणाः प्राकृतप्रियाः ।
पाषण्डजनसंकीर्णा भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९३.८८ ॥
જૂઠું બોલનારા, શૂદ્રો અને બ્રાહ્મણો પણ સામાન્ય લોકોને પ્રિય થશે; પાખંડીઓથી ભરેલા યુગક્ષયમાં.
3.193.89
ततस्तुमुलसंघाते वर्तमाने युगक्षये ।
द्विजातिपूर्वको लोकः क्रमेण प्रभविष्यति ॥ ३.१९३.८९ ॥
પછી યુગક્ષયમાં ભીષણ સંઘર્ષ ચાલતો હોય ત્યારે, દ્વિજોની આગેવાનીમાં લોક ક્રમશઃ ફરી ઉદય પામશે.
3.193.90
ततः कालान्तरेऽन्यस्मिन्पुनर्लोकविवृद्धये ।
भविष्यति पुनर्दैवमनुकूलं यदृच्छया ॥ ३.१९३.९० ॥
પછી બીજા કાળમાં, લોકની ફરી વૃદ્ધિ માટે, દૈવ આપમેળે ફરી અનુકૂળ થશે.
3.193.91
यदा सूर्यश्च चन्द्रश्च तथा तिष्यबृहस्पती ।
एकराशौ समेष्यन्ति प्रपत्स्यति तदा कृतम् ॥ ३.१९३.९१ ॥
જ્યારે સૂર્ય અને ચંદ્ર, તેમજ તિષ્ય અને બૃહસ્પતિ એક રાશિમાં એકત્ર થશે, ત્યારે કૃતયુગ પ્રગટ થશે.
3.193.92
कालवर्षी च पर्जन्यो नक्षत्राणि शुभानि च ।
प्रदक्षिणा ग्रहाश्चापि भविष्यन्त्यनुलोमगाः।
क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं भविष्यति निरामयम् ॥ ३.१९३.९२ ॥
સમયસર વરસતા મેઘ હશે, નક્ષત્રો શુભ હશે, ગ્રહો પણ પ્રદક્ષિણા કરતા અનુકૂળ ગતિએ ચાલશે; ક્ષેમ, સુભિક્ષ, આરોગ્ય અને રોગરહિત દશા થશે.
3.193.93
कल्की विष्णुयशा नाम द्विजः कालप्रचोदितः ।
उत्पत्स्यते महावीर्यो महाबुद्धिपराक्रमः ॥ ३.१९३.९३ ॥
કાળથી પ્રેરાયેલો વિષ્ણુયશા નામનો કલ્કી નામે દ્વિજ જન્મશે; તે મહાવીર્યવાન, મહાબુદ્ધિ અને પરાક્રમી હશે.
3.193.94
संभूतः संभलग्रामे ब्राह्मणावसथे शुभे ।
महात्मा वृत्तसंपन्नः प्रजानां हितकृन्नृप ॥ ३.१९३.९४ ॥
સંભલ ગ્રામમાં, એક શુભ બ્રાહ્મણના નિવાસમાં તે જન્મ લેશે; હે રાજન્, તે મહાત્મા, સદાચારસંપન્ન અને પ્રજાનું હિત કરનાર હશે.
3.193.95
मनसा तस्य सर्वाणि वाहनान्यायुधानि च ।
उपस्तास्यन्ति योधाश्च शस्त्राणि कवचानि च ॥ ३.१९३.९५ ॥
તેના મનના સંકલ્પથી તેનાં સર્વ વાહનો, આયુધો, યોદ્ધાઓ, શસ્ત્રો અને કવચ તેની સેવામાં ઉપસ્થિત થશે.
3.193.96
स धर्मविजयी राजा चक्रवर्ती भविष्यति ।
सचेमं संकुलं लोकं प्रसादमुपनेष्यति ॥ ३.१९३.९६ ॥
તે ધર્મવિજયી રાજા અને ચક્રવર્તી થશે; અને આ અસ્તવ્યસ્ત લોકને તે પ્રસાદ અને શાંતિ તરફ લઈ જશે.
3.193.97
उत्थितो ब्राह्मणो दीप्तः क्षयान्तकृदुदारधीः ।
संक्षेपको हि सर्वस्य युगस्य परिवर्तकः ॥ ३.१९३.९७ ॥
એક તેજસ્વી બ્રાહ્મણ ઊઠશે; વિનાશનો અંત લાવનાર, ઉદાર બુદ્ધિવાળો તે હશે. તે સમગ્ર યુગનો સંક્ષેપ કરી તેને બદલશે.
3.193.98
स सर्वत्र गतान्क्षुद्रान्ब्राह्मणैः परिवारितः ।
उत्सादयिष्यति तदा सर्वम्लेच्छगणान्द्विजः ॥ ३.१९३.९८ ॥
બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલો તે દ્વિજ ત્યારે સર્વત્ર ફેલાયેલા સર્વ ક્ષુદ્ર મ્લેચ્છ સમૂહોને ઉખેડી નાખશે.