మహాభారతం · అధ్యాయం 3.195
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.195.1
भूय एव ब्राह्मणमहाभाग्यं वक्तुमर्हसीत्यब्रवीत्पाण्डवेयो मार्कण्डेयम् ॥ ३.१९५.१ ॥
పాండవ పుత్రుడు (యుధిష్ఠిరుడు) మార్కండేయునితో ఇలా అన్నాడు: "బ్రాహ్మణుల మహా భాగ్యాన్ని మీరు మళ్ళీ చెప్పడానికి అర్హులు."
3.195.2
अथाचष्ट मार्कण्डेयः ॥ ३.१९५.२ ॥
అప్పుడు మార్కండేయుడు (కథను) చెప్పాడు.
3.195.3
अयोध्यायामिक्ष्वाकुकुलोत्पन्नः पार्थिवः परिक्षिन्नाम मृगयामगमत् ॥ ३.१९५.३ ॥
అయోధ్యలో ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన పరిక్షిత్ అనే రాజు వేటకు వెళ్ళాడు.
3.195.4
तमेकाश्वेन मृगमनुसरन्तं मृगो दूरमपाहरत् ॥ ३.१९५.४ ॥
ఒకే గుర్రంపై జింకను వెంబడిస్తున్న అతడిని ఆ జింక దూరంగా తీసుకువెళ్ళింది.
3.195.5
अथाध्वनि जातश्रमः क्षुत्तृष्णाभिभूतश्च कस्मिंश्चिदुद्देशे नीलं वनषण्डमपश्यत् ।
तच्च विवेश ॥ ३.१९५.५ ॥
అప్పుడు దారిలో అలసి, ఆకలిదప్పులతో బాధపడుతూ, ఎక్కడో ఒక నీలవర్ణపు వనఖండాన్ని చూసి దానిలో ప్రవేశించాడు.
3.195.6
ततस्तस्य वनषण्डस्य मध्येऽतीव रमणीयं सरो दृष्ट्वा साश्व एव व्यगाहत ॥ ३.१९५.६ ॥
ఆ వనఖండం మధ్యలో అత్యంత రమణీయమైన ఒక సరస్సును చూసి, గుర్రంతో సహా అందులోకి దిగాడు.
3.195.7
अथाश्वस्तः स बिसमृणालमश्वस्याग्रे निक्षिप्य पुष्करिणीतीरे समाविशत् ॥ ३.१९५.७ ॥
అప్పుడు విశ్రాంతి పొందిన అతడు, గుర్రం ముందు తామరతూడులను, తామర నారలను ఉంచి, కొలను ఒడ్డున కూర్చున్నాడు.
3.195.8
ततः शयानो मधुरं गीतशब्दमशृणोत् ॥ ३.१९५.८ ॥
అప్పుడు పడుకుని ఉన్నప్పుడు అతడు మధురమైన గీత ధ్వనిని విన్నాడు.
3.195.9
स श्रुत्वाचिन्तयत् ।
नेह मनुष्यगतिं पश्यामि
कस्य खल्वयं गीतशब्द इति ॥ ३.१९५.९ ॥
విని అతడు ఆలోచించాడు: "ఇక్కడ మనుషుల రాకపోకలు కనబడటం లేదు; ఈ గీత ధ్వని ఎవరిది?"
3.195.10
अथापश्यत्कन्यां परमरूपदर्शनीयां पुष्पाण्यवचिन्वतीं गायन्तीं च ॥ ३.१९५.१० ॥
అప్పుడు అతడు అత్యంత సౌందర్యవతి, చూడముచ్చటైన ఒక కన్యను చూశాడు; ఆమె పూలు కోస్తూ పాడుతూ ఉంది.
3.195.11
अथ सा राज्ञः समीपे पर्यक्रामत् ॥ ३.१९५.११ ॥
అప్పుడు ఆమె రాజు సమీపంలో తిరుగుతూ నడిచింది.
3.195.12
तामब्रवीद्राजा ।
कस्यासि सुभगे त्वमिति ॥ ३.१९५.१२ ॥
రాజు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ సుభగా, నువ్వు ఎవరి దానవు?"
3.195.13
सा प्रत्युवाच ।
कन्यास्मीति ॥ ३.१९५.१३ ॥
ఆమె సమాధానమిచ్చింది, "నేను కన్యను."
3.195.14
तां राजोवाच ।
अर्थी त्वयाहमिति ॥ ३.१९५.१४ ॥
రాజు ఆమెతో అన్నాడు, "నేను నిన్ను కోరుకుంటున్నాను."
3.195.15
अथोवाच कन्या ।
समयेनाहं शक्या त्वया लब्धुम्
नान्यथेति ॥ ३.१९५.१५ ॥
అప్పుడు ఆ కన్య అంది, "ఒక షరతుపై మాత్రమే నన్ను నువ్వు పొందగలవు, లేకపోతే కాదు."
3.195.16
तां राजा समयमपृच्छत् ॥ ३.१९५.१६ ॥
రాజు ఆమెను ఆ షరతు గురించి అడిగాడు.
3.195.17
ततः कन्येदमुवाच ।
उदकं मे न दर्शयितव्यमिति ॥ ३.१९५.१७ ॥
అప్పుడు ఆ కన్య అంది, "నాకు నీటిని చూపించకూడదు."
3.195.18
स राजा बाढमित्युक्त्वा तां समागम्य तया सहास्ते ॥ ३.१९५.१८ ॥
ఆ రాజు "సరే" అని అంగీకరించి ఆమెతో కలిసి ఉన్నాడు.
3.195.19
तत्रैवासीने राजनि सेनान्वगच्छत् ।
पदेनानुपदं दृष्ट्वा राजानं परिवार्यातिष्ठत् ॥ ३.१९५.१९ ॥
రాజు అక్కడే కూర్చుని ఉండగా సైన్యం అడుగడుగునా వెంట వచ్చి, రాజును చుట్టుముట్టి నిలిచింది.
3.195.20
पर्याश्वस्तश्च राजा तयैव सह शिबिकया प्रायादविघाटितया ।
स्वनगरमनुप्राप्य रहसि तया सह रमन्नास्ते
नान्यत्किञ्चनापश्यत् ॥ ३.१९५.२० ॥
ఊరడిల్లిన రాజు ఆమెతోనే ఎవరూ తెరవని పల్లకిలో తన నగరానికి వెళ్ళాడు; నగరం చేరి ఏకాంతంలో ఆమెతో రమిస్తూ ఉండిపోయాడు; మరేమీ అతను చూడలేదు.
3.195.21
अथ प्रधानामात्यस्तस्याभ्याशचराः स्त्रियोऽपृच्छत् ।
किमत्र प्रयोजनं वर्तत इति ॥ ३.१९५.२१ ॥
అప్పుడు ప్రధాన మంత్రి అతనివద్ద ఉన్న స్త్రీలను, "ఇక్కడ ప్రయోజనం ఏమిటి?" అని అడిగాడు.
3.195.22
अथाब्रुवंस्ताः स्त्रियः ।
अपूर्वमिव पश्याम उदकं नात्र नीयतेति ॥ ३.१९५.२२ ॥
అప్పుడు ఆ స్త్రీలు, "మనం ఎన్నడూ చూడనిదాన్ని చూస్తున్నట్టుగా ఉంది — ఇక్కడికి నీళ్ళు తీసుకురారు" అన్నారు.
3.195.23
अथामात्योऽनुदकं वनं कारयित्वोदारवृक्षं बहुमूलपुष्पफलं रहस्युपगम्य राजानमब्रवीत् ।
वनमिदमुदारमनुदकम्
साध्वत्र रम्यतामिति ॥ ३.१९५.२३ ॥
అప్పుడు అమాత్యుడు నీళ్లులేని అడవిని ఏర్పాటు చేయించి, మంచి చెట్లు, పుష్కలమైన వేర్లు, పూలు, పండ్లు గల ఆ అడవికి ఏకాంతంగా వెళ్లి రాజుతో, "ఈ అడవి ఉత్తమమైనది, నీళ్లులేనిది; ఇక్కడ సుఖంగా రమించండి" అన్నాడు.
3.195.24
स तस्य वचनात्तयैव सह देव्या तद्वनं प्राविशत् ।
स कदाचित्तस्मिन्वने रम्ये तयैव सह व्यवहरत्
अथ क्षुत्तृष्णार्दितः श्रान्तोऽतिमात्रमतिमुक्तागारमपश्यत् ॥ ३.१९५.२४ ॥
అతని మాట మేరకు అతను ఆ రాణితో కలిసి ఆ అడవిలోకి ప్రవేశించాడు. ఒకప్పుడు ఆ రమణీయ అడవిలో ఆమెతోనే విహరిస్తూ ఉన్నాడు; తరువాత ఆకలి దప్పులతో బాధపడి అలసిపోయి, అతిగా తెరిచి ఉన్న ఒక గృహాన్ని చూశాడు.
3.195.25
तत्प्रविश्य राजा सह प्रियया सुधातलसुकृतां विमलसलिलपूर्णां वापीमपश्यत् ॥ ३.१९५.२५ ॥
అప్పుడు రాజు తన ప్రియురాలితో కలిసి లోపలికి వెళ్లి, చక్కగా నిర్మితమైన రాతి అడుగు, స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన ఒక మెట్ల బావిని చూశాడు.
3.195.26
दृष्ट्वैव च तां तस्या एव तीरे सहैव तया देव्या व्यतिष्ठत् ॥ ३.१९५.२६ ॥
దానిని చూసి అతడు ఆ దేవితో కలిసి దాని ఒడ్డునే నిలిచాడు.
3.195.27
अथ तां देवीं स राजाब्रवीत् ।
साध्ववतर वापीसलिलमिति ॥ ३.१९५.२७ ॥
అప్పుడు రాజు ఆ దేవితో, "మంచిది, ఈ బావి నీటిలో దిగు" అని అన్నాడు.
3.195.28
सा तद्वचः श्रुत्वावतीर्य वापीं न्यमज्जत् ।
न पुनरुदमज्जत् ॥ ३.१९५.२८ ॥
ఆమె అతని మాట విని బావిలోకి దిగి మునిగింది; మళ్లీ పైకి తేలలేదు.
3.195.29
तां मृगयमाणो राजा नापश्यत् ॥ ३.१९५.२९ ॥
ఆమెను వెతికిన రాజు ఆమెను చూడలేదు.
3.195.30
वापीमपि निःस्राव्य मण्डूकं श्वभ्रमुखे दृष्ट्वा क्रुद्ध आज्ञापयामास ।
सर्वमण्डूकवधः क्रियतामिति
यो मयार्थी स मृतकैर्मण्डूकैरुपायनैर्मामुपतिष्ठेदिति ॥ ३.१९५.३० ॥
బావిని కూడా ఖాళీ చేయించి, కన్నం నోటి వద్ద ఒక కప్పను చూసి కోపించి ఆజ్ఞాపించాడు: "కప్పలన్నింటినీ చంపండి; నా నుండి ఏదైనా కోరువాడు చచ్చిన కప్పలను కానుకగా తీసుకుని నా వద్దకు రావాలి."
3.195.31
अथ मण्डूकवधे घोरे क्रियमाणे दिक्षु सर्वासु मण्डूकान्भयमाविशत् ।
ते भीता मण्डूकराज्ञे यथावृत्तं न्यवेदयन् ॥ ३.१९५.३१ ॥
అప్పుడు ఆ భయంకరమైన కప్పల వధ జరుగుతుండగా, అన్ని దిక్కులలో కప్పలు భయపడ్డాయి. భయపడిన అవి జరిగినదంతా కప్పల రాజుకు విన్నవించాయి.
3.195.32
ततो मण्डूकराट्तापसवेषधारी राजानमभ्यगच्छत् ॥ ३.१९५.३२ ॥
అప్పుడు కప్పల రాజు తపస్వి వేషం ధరించి ఆ రాజు వద్దకు వచ్చాడు.
3.195.33
उपेत्य चैनमुवाच ।
मा राजन्क्रोधवशं गमः
प्रसादं कुरु ।
नार्हसि मण्डूकानामनपराधिनां वधं कर्तुमिति ॥ ३.१९५.३३ ॥
అతని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: "ఓ రాజా, కోపానికి వశుడవు కావద్దు; దయ చూపు. నిర్దోషులైన కప్పలను చంపడం నీకు తగదు."
3.195.34
श्लोकौ चात्र भवतः ।
मा मण्डूकाञ्जिघांस त्वं कोपं सन्धारयाच्युत ।
प्रक्षीयते धनोद्रेको जनानामविजानताम् ॥ ३.१९५.३४ ॥
ఇక్కడ రెండు శ్లోకాలు కూడా ఉన్నాయి: "ఓ అచ్యుతా, కప్పలను చంపాలనే కోరిక వద్దు; నీ కోపాన్ని అణచుకో. గ్రహించని వారి ధనాధిక్యం నశించిపోతుంది."
3.195.35
प्रतिजानीहि नैतांस्त्वं प्राप्य क्रोधं विमोक्ष्यसे ।
अलं कृत्वा तवाधर्मं मण्डूकैः किं हतैर्हि ते ॥ ३.१९५.३५ ॥
"వీటిని చంపనని ప్రతిజ్ఞ చెయ్యి; కోపానికి లోనై తరువాత దానిని విడిచిపెడతావు. నీ అధర్మాన్ని చాలించు; చంపబడిన కప్పలతో నీకేమి లాభం?"
3.195.36
तमेवंवादिनमिष्टजनशोकपरीतात्मा राजा प्रोवाच ।
न हि क्षम्यते तन्मया
हनिष्याम्येतान् ।
एतैर्दुरात्मभिः प्रिया मे भक्षिता
सर्वथैव मे वध्या मण्डूकाः ।
नार्हसि विद्वन्मामुपरोद्धुमिति ॥ ३.१९५.३६ ॥
అలా మాట్లాడినవానితో, ప్రియజనుల శోకంతో మనసు నిండిన రాజు ఇలా అన్నాడు: "ఇది నాచేత క్షమించబడదు. వీరిని నేను చంపుతాను. ఈ దుష్టాత్ములు నా ప్రియురాలిని తినివేశారు; ఈ కప్పలు అన్ని విధాలుగా నాచేత వధింపదగినవి. విద్వాంసుడా, నన్ను అడ్డగించ తగదు."
3.195.37
स तद्वाक्यमुपलभ्य व्यथितेन्द्रियमनाः प्रोवाच ।
प्रसीद राजन्
अहमायुर्नाम मण्डूकराजः ।
मम सा दुहिता सुशोभना नाम
तस्या दौःशील्यमेतत् ।
बहवो हि राजानस्तया विप्रलब्धपूर्वा इति ॥ ३.१९५.३७ ॥
ఆ మాటను విని, ఇంద్రియాలు మనసు కలత చెందినవాడై అతను అన్నాడు: "రాజా, దయ చూపండి! నేను ఆయువు అనే పేరుగల మండూకరాజును. నా కుమార్తె సుశోభన అనే పేరుగలది. ఇది ఆమె దుష్టత్వం; ఆమె ఇంతకుముందు చాలా మంది రాజులను మోసం చేసింది."
3.195.38
तमब्रवीद्राजा ।
तयास्म्यर्थी
सा मे दीयतामिति ॥ ३.१९५.३८ ॥
రాజు అతనితో అన్నాడు: "నేను ఆమెను కోరుతున్నాను. ఆమెను నాకు ఇవ్వండి."
3.195.39
अथैनां राज्ञे पितादात् ।
अब्रवीच्चैनाम्
एनं राजानं शुश्रूषस्वेति ॥ ३.१९५.३९ ॥
అప్పుడు తండ్రి ఆమెను రాజుకు ఇచ్చాడు; ఆమెతో అన్నాడు: "ఈ రాజును సేవించు."
3.195.40
स उवाच दुहितरम् ।
यस्मात्त्वया राजानो विप्रलब्धास्तस्मादब्रह्मण्यानि तवापत्यानि भविष्यन्त्यनृतकत्वात्तवेति ॥ ३.१९५.४० ॥
అతను తన కుమార్తెతో అన్నాడు: "నీవు రాజులను మోసం చేసినందున, నీ సంతానం బ్రాహ్మణులను గౌరవించనివారిగా ఉంటారు; ఎందుకంటే నీవు అసత్యం చేసేదానవు."
3.195.41
स च राजा तामुपलभ्य तस्यां सुरतगुणनिबद्धहृदयो लोकत्रयैश्वर्यमिवोपलभ्य हर्षबाष्पकलया वाचा प्रणिपत्याभिपूज्य मण्डूकराजानमब्रवीत् ।
अनुगृहीतोऽस्मीति ॥ ३.१९५.४१ ॥
ఆ రాజు ఆమెను పొంది, రతిసుఖ గుణాలతో బంధించబడిన హృదయంతో, మూడు లోకాల ఐశ్వర్యాన్ని పొందినట్లు, ఆనంద బాష్పాలతో గద్గదమైన స్వరంతో నమస్కరించి, గౌరవించి, మండూకరాజుతో ఇలా అన్నాడు: "నేను అనుగ్రహించబడ్డాను."
3.195.42
स च मण्डूकराजो जामातरमनुज्ञाप्य यथागतमगच्छत् ॥ ३.१९५.४२ ॥
ఆ మండూకరాజు అల్లుడి నుండి సెలవు తీసుకొని, వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
3.195.43
अथ कस्यचित्कालस्य तस्यां कुमारास्त्रयस्तस्य राज्ञः सम्बभूवुः शलो दलो बलश्चेति ।
ततस्तेषां ज्येष्ठं शलं समये पिता राज्येऽभिषिच्य तपसि धृतात्मा वनं जगाम ॥ ३.१९५.४३ ॥
తరువాత కొంతకాలానికి ఆమెకు ఆ రాజు ద్వారా ముగ్గురు కుమారులు కలిగారు — శలుడు, దలుడు, బలుడు. అనంతరం తగిన సమయంలో తండ్రి జ్యేష్ఠుడైన శలుడిని రాజ్యాభిషేకం చేసి, తపస్సులో దృఢమనస్కుడై అడవికి వెళ్లాడు.
3.195.44
अथ कदाचिच्छलो मृगयामचरत् ।
मृगं चासाद्य रथेनान्वधावत् ॥ ३.१९५.४४ ॥
ఒకప్పుడు శలుడు వేటకు వెళ్లాడు. ఒక లేడిని చేరి రథంతో దాని వెంట పరుగెత్తాడు.
3.195.45
सूतं चोवाच ।
शीघ्रं मां वहस्वेति ॥ ३.१९५.४५ ॥
సారథితో ఇలా అన్నాడు: "నన్ను త్వరగా తీసుకువెళ్లు."
3.195.46
स तथोक्तः सूतो राजानमब्रवीत् ।
मा क्रियतामनुबन्धः
नैष शक्यस्त्वया मृगो ग्रहीतुं यद्यपि ते रथे युक्तौ वाम्यौ स्यातामिति ॥ ३.१९५.४६ ॥
అలా చెప్పబడిన సారథి రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "వెంబడించకండి. మీ రథానికి వేగమైన గుర్రాలు కట్టబడినా, ఈ లేడిని మీరు పట్టుకోలేరు."
3.195.47
ततोऽब्रवीद्राजा सूतम् ।
आचक्ष्व मे वाम्यौ
हन्मि वा त्वामिति ॥ ३.१९५.४७ ॥
అప్పుడు రాజు సారథితో అన్నాడు: ఆ రెండు వామ్య అశ్వాలను నాకు చెప్పు; లేదంటే నిన్ను చంపుతాను.
3.195.48
स एवमुक्तो राजभयभीतो वामदेवशापभीतश्च सन्नाचख्यौ राज्ञे ।
वामदेवस्याश्वौ वाम्यौ मनोजवाविति ॥ ३.१९५.४८ ॥
అలా చెప్పబడినవాడై, రాజభయంతో, వామదేవుని శాపభయంతో భయపడి, అతడు రాజుతో చెప్పాడు: వామదేవుని ఆ రెండు అశ్వాలు వామ్యాలు, మనోవేగం గలవి.
3.195.49
अथैनमेवं ब्रुवाणमब्रवीद्राजा ।
वामदेवाश्रमं याहीति ॥ ३.१९५.४९ ॥
అప్పుడు అలా మాట్లాడుతున్న అతనితో రాజు అన్నాడు: వామదేవుని ఆశ్రమానికి వెళ్ళు.
3.195.50
स गत्वा वामदेवाश्रमं तमृषिमब्रवीत् ।
भगवन्मृगो मया विद्धः पलायते
तं सम्भावयेयम् ।
अर्हसि मे वाम्यौ दातुमिति ॥ ३.१९५.५० ॥
అతడు వామదేవుని ఆశ్రమానికి వెళ్ళి ఆ ఋషితో అన్నాడు: భగవన్, నాచేత గాయపరచబడిన మృగం పారిపోతోంది; దానిని నేను పట్టుకోవాలి, కాబట్టి నాకు ఆ వామ్య అశ్వాలను ఇవ్వండి.
3.195.51
तमब्रवीदृषिः ।
ददानि ते वाम्यौ
कृतकार्येण भवता ममैव निर्यात्यौ क्षिप्रमिति ॥ ३.१९५.५१ ॥
ఋషి అతనితో అన్నాడు: నీకు ఆ వామ్య అశ్వాలను ఇస్తాను; నీ పని అయిపోయాక వాటిని వెంటనే నాకే తిరిగి ఇవ్వాలి.
3.195.52
स च तावश्वौ प्रतिगृह्यानुज्ञाप्य चर्षिं प्रायाद्वाम्यसंयुक्तेन रथेन मृगं प्रति ।
गच्छंश्चाब्रवीत्सूतम्
अश्वरत्नाविमावयोग्यौ ब्राह्मणानाम् ।
नैतौ प्रतिदेयौ वामदेवायेति ॥ ३.१९५.५२ ॥
అతడు ఆ రెండు అశ్వాలను స్వీకరించి, ఋషి వద్ద సెలవు తీసుకుని, వామ్య అశ్వాలు కట్టిన రథంపై మృగం వైపు వెళ్ళాడు. వెళ్తూ సారథితో అన్నాడు: ఈ రెండు అశ్వ-రత్నాలు బ్రాహ్మణులకు తగినవి కావు; వీటిని వామదేవునికి తిరిగి ఇవ్వకూడదు.
3.195.53
एवमुक्त्वा मृगमवाप्य स्वनगरमेत्याश्वावन्तःपुरेऽस्थापयत् ॥ ३.१९५.५३ ॥
ఇలా చెప్పి, జింకను పొంది, తన నగరానికి తిరిగి వచ్చి, ఆ రెండు గుర్రాలను అంతఃపురంలో ఉంచాడు.
3.195.54
अथर्षिश्चिन्तयामास ।
तरुणो राजपुत्रः कल्याणं पत्रमासाद्य रमते
न मे प्रतिनिर्यातयति ।
अहो कष्टमिति ॥ ३.१९५.५४ ॥
అప్పుడు ఋషి ఆలోచించాడు: 'యువ రాజకుమారుడు మంచి పాత్రను పొంది ఆనందిస్తున్నాడు, నాకు తిరిగి ఇవ్వడం లేదు. అయ్యో, ఎంత కష్టం!' అని.
3.195.55
मनसा निश्चित्य मासि पूर्णे शिष्यमब्रवीत् ।
गच्छात्रेय
राजानं ब्रूहि ।
यदि पर्याप्तं निर्यातयोपाध्यायवाम्याविति ॥ ३.१९५.५५ ॥
మనసులో నిశ్చయించి, నెల పూర్తయ్యాక శిష్యునితో అన్నాడు: 'ఆత్రేయా, వెళ్ళు, రాజుతో చెప్పు: తగినంతే అయితే ఉపాధ్యాయుని ఆ రెండు గుర్రాలను తిరిగి ఇవ్వు అని.'
3.195.56
स गत्वैवं तं राजानमब्रवीत् ॥ ३.१९५.५६ ॥
అతడు వెళ్ళి ఈ విధంగా ఆ రాజుతో అన్నాడు.
3.195.57
तं राजा प्रत्युवाच ।
राज्ञामेतद्वाहनम्
अनर्हा ब्राह्मणा रत्नानामेवंविधानाम् ।
किं च ब्राह्मणानामश्वैः कार्यम्
साधु प्रतिगम्यतामिति ॥ ३.१९५.५७ ॥
రాజు అతనికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'ఇవి రాజుల వాహనాలు. ఇటువంటి రత్నాలకు బ్రాహ్మణులు అర్హులు కారు. బ్రాహ్మణులకు గుర్రాలతో పనేమిటి? సరే, తిరిగి వెళ్ళండి.'
3.195.58
स गत्वैवमुपाध्यायायाचष्ट ॥ ३.१९५.५८ ॥
అతడు వెళ్ళి ఈ విధంగా ఉపాధ్యాయునికి తెలియజేశాడు.
3.195.59
तच्छ्रुत्वा वचनमप्रियं वामदेवः क्रोधपरीतात्मा स्वयमेव राजानमभिगम्याश्वार्थमभ्यचोदयत् ।
न चादाद्राजा ॥ ३.१९५.५९ ॥
ఆ అప్రియమైన మాటను విన్న వామదేవుడు, కోపంతో నిండిన మనసుతో, స్వయంగా రాజు వద్దకు వెళ్లి గుర్రాల కోసం కోరాడు. కానీ రాజు స్వీకరించలేదు.
3.195.60
प्रयच्छ वाम्यौ मम पार्थिव त्वं कृतं हि ते कार्यमन्यैरशक्यम् ।
मा त्वा वधीद्वरुणो घोरपाशै र्ब्रह्मक्षत्रस्यान्तरे वर्तमानः ॥ ३.१९५.६० ॥
ఓ రాజా, నాకు ఆ రెండు గుర్రాలను ఇవ్వు; నీ కర్తవ్యం ఇతరులకు అసాధ్యమైనది, అది ఇప్పటికే నెరవేరింది. బ్రాహ్మణ క్షత్రియుల మధ్య ఉన్న నిన్ను వరుణుడు భయంకరమైన పాశాలతో చంపకుండా చూసుకో.
3.195.61
राजोवाच ।
अनड्वाहौ सुव्रतौ साधु दान्ता वेतद्विप्राणां वाहनं वामदेव ।
ताभ्यां याहि त्वं यत्र कामो महर्षे छन्दांसि वै त्वादृशं संवहन्ति ॥ ३.१९५.६१ ॥
రాజు అన్నాడు: ఓ వామదేవా, ఈ రెండు ఎద్దులు (గుర్రాలు) మంచి వ్రతం గలవి, బాగా అదుపులో ఉన్నవి; ఇవి బ్రాహ్మణుల వాహనం. ఓ మహర్షీ, వాటితోనే నీకు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్ళు; ఎందుకంటే నీ వంటి వారినే వేదాలు మోస్తాయి.
3.195.62
छन्दांसि वै मादृशं संवहन्ति लोकेऽमुष्मिन्पार्थिव यानि सन्ति ।
अस्मिंस्तु लोके मम यानमेत दस्मद्विधानामपरेषां च राजन् ॥ ३.१९५.६२ ॥
ఓ రాజా, ఆ లోకంలో ఉన్నవారిని వేదాలు నాలాంటి వారినే మోస్తాయి; కానీ ఈ లోకంలో ఇది నాకు, మా వంటి వారికి, ఇతరులకూ వాహనం, ఓ రాజా.
3.195.63
राजोवाच ।
चत्वारो वा गर्दभास्त्वां वहन्तु श्रेष्ठाश्वतर्यो हरयो वा तुरङ्गाः ।
तैस्त्वं याहि क्षत्रियस्यैष वाहो मम वाम्यौ न तवैतौ हि विद्धि ॥ ३.१९५.६३ ॥
రాజు ఇలా అన్నాడు: నాలుగు గాడిదలు, లేక శ్రేష్ఠమైన కంచర గాడిదలు, లేక గోధుమ రంగు గుర్రాలు, లేక గుర్రాలు నిన్ను మోయనీ. వాటితో నువ్వు వెళ్ళు. ఇది క్షత్రియుని వాహనం. ఈ రెండూ నా వాహనానికి కట్టిన జంట, నీవి కావని తెలుసుకో.
3.195.64
घोरं व्रतं ब्राह्मणस्यैतदाहु रेतद्राजन्यदिहाजीवमानः ।
अयस्मया घोररूपा महान्तो वहन्तु त्वां शितशूलाश्चतुर्धा ॥ ३.१९५.६४ ॥
ఇది బ్రాహ్మణుని భయంకరమైన వ్రతమని అంటారు, ఇక్కడ జీవిస్తున్న రాజన్యునికి కూడా ఇదే. ఇనుముతో చేసిన, భయంకర రూపాలున్న, పెద్ద, వాడి శూలాలు గల నాలుగు విధాల (వాహనాలు) నిన్ను మోయనీ.
3.195.65
राजोवाच ।
ये त्वा विदुर्ब्राह्मणं वामदेव वाचा हन्तुं मनसा कर्मणा वा ।
ते त्वां सशिष्यमिह पातयन्तु मद्वाक्यनुन्नाः शितशूलासिहस्ताः ॥ ३.१९५.६५ ॥
రాజు ఇలా అన్నాడు: ఓ వామదేవా, నిన్ను బ్రాహ్మణుడిగా తెలిసి వాక్కుతో, మనసుతో, కర్మతో నిన్ను చంపాలనుకునే వారు, నీ శిష్యులతో సహా ఇక్కడ నిన్ను పడగొట్టనీ. నా మాటలచే ప్రేరేపించబడి, చేతుల్లో వాడి శూలాలు, ఖడ్గాలు పట్టుకుని.
3.195.66
नानुयोगा ब्राह्मणानां भवन्ति वाचा राजन्मनसा कर्मणा वा ।
यस्त्वेवं ब्रह्म तपसान्वेति विद्वां स्तेन श्रेष्ठो भवति हि जीवमानः ॥ ३.१९५.६६ ॥
ఓ రాజా, బ్రాహ్మణులపై వాక్కుతో, మనసుతో, కర్మతో ఎటువంటి నిందలు ఉండవు. ఈ విధంగా తపస్సుతో వేదాన్ని పొందే విద్వాంసుడు, జీవించి ఉండగానే దాని వల్ల శ్రేష్ఠుడవుతాడు.
3.195.67
एवमुक्ते वामदेवेन राज न्समुत्तस्थू राक्षसा घोररूपाः ।
तैः शूलहस्तैर्वध्यमानः स राजा प्रोवाचेदं वाक्यमुच्चैस्तदानीम् ॥ ३.१९५.६७ ॥
వామదేవుడు ఇలా పలకగా, ఓ రాజా, భయంకర రూపులైన రాక్షసులు లేచి నిలబడ్డారు. శూలాలు చేతబట్టిన వారిచే కొట్టబడుతూ ఆ రాజు అప్పుడు బిగ్గరగా ఈ మాటలు పలికాడు.
3.195.68
इक्ष्वाकवो यदि ब्रह्मन्दलो वा विधेया मे यदि वान्ये विशोऽपि ।
नोत्स्रक्ष्येऽहं वामदेवस्य वाम्यौ नैवंविधा धर्मशीला भवन्ति ॥ ३.१९५.६८ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, ఇక్ష్వాకులు లేదా సైన్యం నా అధీనంలో ఉన్నా, లేక ఇతర వైశ్యులు ఉన్నా, నేను వామదేవుని రెండు ఆవులను విడువను; ఇలాంటి వారు ధర్మశీలురు కారు.
3.195.69
एवं ब्रुवन्नेव स यातुधानै र्हतो जगामाशु महीं क्षितीशः ।
ततो विदित्वा नृपतिं निपातित मिक्ष्वाकवो वै दलमभ्यषिञ्चन् ॥ ३.१९५.६९ ॥
ఇలా మాట్లాడుతూనే ఆ రాజు యాతుధానుల చేత చంపబడి వెంటనే భూమిపై కూలిపోయాడు. అప్పుడు ఇక్ష్వాకులు రాజు పడిపోయాడని తెలుసుకుని ఆ సైన్యాన్ని అభిషేకించారు.
3.195.70
राज्ये तदा तत्र गत्वा स विप्रः प्रोवाचेदं वचनं वामदेवः ।
दलं राजानं ब्राह्मणानां हि देय मेवं राजन्सर्वधर्मेषु दृष्टम् ॥ ३.१९५.७० ॥
అప్పుడు ఆ రాజ్యానికి వెళ్లి, ఆ బ్రాహ్మణుడైన వామదేవుడు ఈ మాట చెప్పాడు: ఓ రాజా, సైన్యాన్ని, రాజును బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి; అన్ని ధర్మాలలోనూ ఇలాగే చూడబడింది.
3.195.71
बिभेषि चेत्त्वमधर्मान्नरेन्द्र प्रयच्छ मे शीघ्रमेवाद्य वाम्यौ ।
एतच्छ्रुत्वा वामदेवस्य वाक्यं स पार्थिवः सूतमुवाच रोषात् ॥ ३.१९५.७१ ॥
ఓ నరేంద్రా, అధర్మానికి భయపడుతుంటే, ఈ రోజే త్వరగా ఆ రెండు ఆవులను నాకు ఇవ్వు. వామదేవుని ఈ మాటలు విని ఆ రాజు కోపంతో తన సారథితో అన్నాడు.
3.195.72
एकं हि मे सायकं चित्ररूपं दिग्धं विषेणाहर सङ्गृहीतम् ।
येन विद्धो वामदेवः शयीत संदश्यमानः श्वभिरार्तरूपः ॥ ३.१९५.७२ ॥
విషంలో ముంచిన, రంగురంగుల రూపం గల ఒక బాణాన్ని తీసుకురా; దానితో గాయపడిన వామదేవుడు కుక్కలచే కరవబడుతూ దీనరూపంలో పడి ఉంటాడు.
3.195.73
जानामि पुत्रं दशवर्षं तवाहं जातं महिष्यां श्येनजितं नरेन्द्र ।
तं जहि त्वं मद्वचनात्प्रणुन्न स्तूर्णं प्रियं सायकैर्घोररूपैः ॥ ३.१९५.७३ ॥
నరేంద్రా, నీ పట్టమహిషికి జన్మించిన పదేళ్ల కుమారుడు శ్యేనజిత్ అని నేను ఎరుగుదును. నా మాటతో ప్రేరితుడవై ఆ ప్రియ కుమారుడిని భయంకర రూప బాణాలతో వెంటనే సంహరించు.
3.195.74
एवमुक्तो वामदेवेन राज न्नन्तःपुरे राजपुत्रं जघान ।
स सायकस्तिग्मतेजा विसृष्टः श्रुत्वा दलस्तच्च वाक्यं बभाषे ॥ ३.१९५.७४ ॥
వామదేవుడు ఇలా చెప్పగా, ఓ రాజా, అంతఃపురంలో ఆ రాజపుత్రుని అతడు సంహరించాడు. తీక్ష్ణ తేజస్సు గల ఆ బాణం ప్రయోగించబడింది; ఆ మాటను విన్న దలుడు మాట్లాడాడు.
3.195.75
इक्ष्वाकवो हन्त चरामि वः प्रियं निहन्मीमं विप्रमद्य प्रमथ्य ।
आनीयतामपरस्तिग्मतेजाः पश्यध्वं मे वीर्यमद्य क्षितीशाः ॥ ३.१९५.७५ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశీయులారా! అయ్యో, మీకు ప్రియమైనది చేస్తాను; ఈ రోజు ఈ బ్రాహ్మణుని నలిపి వధిస్తాను. మరొక తీక్ష్ణ తేజస్సు గల బాణాన్ని తీసుకురండి; భూపతులారా, ఈ రోజు నా పరాక్రమాన్ని చూడండి.
3.195.76
यं त्वमेनं सायकं घोररूपं विषेण दिग्धं मम संदधासि ।
न त्वमेनं शरवर्यं विमोक्तुं सन्धातुं वा शक्ष्यसि मानवेन्द्र ॥ ३.१९५.७६ ॥
భయంకర రూపం గల, విషంలో ముంచిన ఈ బాణాన్ని నీవు నాపై సంధిస్తున్నావు; మానవేంద్రా, ఈ శ్రేష్ఠ బాణాన్ని నీవు వదలలేవు, మళ్లీ సంధించలేవు.
3.195.77
राजोवाच ।
इक्ष्वाकवः पश्यत मां गृहीतं न वै शक्नोम्येष शरं विमोक्तुम् ।
न चास्य कर्तुं नाशमभ्युत्सहामि आयुष्मान्वै जीवतु वामदेवः ॥ ३.१९५.७७ ॥
రాజు ఇలా అన్నాడు: ఇక్ష్వాకు వంశీయులారా, నన్ను చూడండి, నేను పట్టుబడ్డాను. ఈ బాణాన్ని విడిపించలేను, దానిని నాశనం చేయడానికి కూడా సాహసించలేను. దీర్ఘాయుష్కుడైన వామదేవుడు జీవించుగాక.
3.195.79
संस्पृशैनां महिषीं सायकेन ततस्तस्मादेनसो मोक्ष्यसे त्वम् ।
मार्कण्डेय उवाच
ततस्तथा कृतवान्पार्थिवस्तु ततो मुनिं राजपुत्री बभाषे ।
यथा युक्तं वामदेवाहमेनं दिने दिने संविशन्ती व्यशंसम् ॥ ३.१९५.७९ ॥
'ఈ మహిషిని బాణంతో స్పృశించు, అప్పుడు నీవు ఈ పాపం నుండి విముక్తుడవవుతావు.' మార్కండేయుడు చెప్పాడు: రాజు అలాగే చేశాడు. అప్పుడు రాజకుమారి మునితో ఇలా అంది: వామదేవా, తగినట్లుగా నేను రోజూ అతని వద్దకు వెళ్తూ అలాగే చెప్పాను.
3.195.80
त्वया त्रातं राजकुलं शुभेक्षणे वरं वृणीष्वाप्रतिमं ददानि ते ।
प्रशाधीमं स्वजनं राजपुत्रि इक्ष्वाकुराज्यं सुमहच्चाप्यनिन्द्ये ॥ ३.१९५.८० ॥
'శుభనేత్రీ, నీవు రాజకులాన్ని రక్షించావు. అసమానమైన వరాన్ని కోరుకో, నీకు ఇస్తాను. రాజకుమారీ, నిర్దోషీ, ఈ నీ ప్రజలను, ఇక్ష్వాకు రాజ్యాన్ని పాలించు.'
3.195.81
राजपुत्र्युवाच ।
वरं वृणे भगवन्नेकमेव विमुच्यतां किल्बिषादद्य भर्ता ।
शिवेन चाध्याहि सपुत्रबान्धवं वरो वृतो ह्येष मया द्विजाग्र्य ॥ ३.१९५.८१ ॥
రాజకుమారి ఇలా అంది: భగవాన్, ఒకే ఒక వరం కోరుతున్నాను — ఈ రోజు నా భర్త ఈ పాపం నుండి విడుదల పొందుగాక, కుమారులు, బంధువులతో శుభంగా ఉండుగాక. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇదే నేను ఎంచుకున్న వరం.