ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.196.1
मार्कण्डेयमृषयो ब्राह्मणा युधिष्ठिरश्च ।
पर्यपृच्छन्नृषिः केन दीर्घायुरासीद्बकः ॥ ३.१९६.१ ॥
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଋଷିମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ଋଷି ବକ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଲେ?
3.196.2
मार्कण्डेयस्तु तान्सर्वान्प्रत्युवाच महातपाः ।
दीर्घायुश्च बकोराजन्नृषिर्नात्र विचारणा ॥ ३.१९६.२ ॥
ତା'ପରେ ମହାତପସ୍ୱୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ହେ ରାଜନ୍, ଋଷି ବକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଥିଲେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.196.3
एतच्छ्रुत्वा तु कौन्तेयो भ्रातृभिः सह भारत ।
मार्कण्डेयं पर्यपृच्छद्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१९६.३ ॥
ଏହା ଶୁଣି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ହେ ଭାରତ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
3.196.4
बकदाल्भ्यौ महात्मानौ श्रूयेते चिरजीविनौ ।
सखायौ देवराजस् यतावृषी लोकसंमतौ ॥ ३.१९६.४ ॥
ବକ ଓ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ, ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ଚିରଜୀବୀ ସଖା ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ସେମାନେ ଦେବରାଜଙ୍କ ସମାନ, ଲୋକମାନ୍ୟ ଋଷି ଥିଲେ।
3.196.5
एतदिच्छामि भगवन्बकशक्रसमागमम् ।
सुखदुःखसमायुक्तं तत्त्वेन कथितं त्वया ॥ ३.१९६.५ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ସୁଖଦୁଃଖ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ବକ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ସମାଗମ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଆପଣ ତାହା ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ କହିଛନ୍ତି।
3.196.6
वृत्ते देवासुरे राजन्संग्रामे रोमहर्षणे ।
त्रयाणामपि लोकानामिन्द्रो लोकाधिपोऽभवत् ॥ ३.१९६.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦେବାସୁର ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହେଲେ।
3.196.7
सम्यग्वर्षति पर्जन्ये सस्यसंपद उत्तमाः ।
निरामयाः सुधर्मिष्ठाः प्रजा धर्मपरायणाः।
मुदितश्च जनः सर्वः स्वधर्मेषु व्यवस्थितः ॥ ३.१९६.७ ॥
ମେଘ ଭଲ ଭାବରେ ବର୍ଷା କଲେ ଶସ୍ୟର ଉତ୍ତମ ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ପ୍ରଜାମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି।
3.196.8
ताः प्रजा मुदिताः सर्वा दृष्ट्रा बलनिषूदनः ।
ततस्तु मुदितोराजन्देवराजः शतक्रतुः ॥ ३.१९६.८ ॥
ସେହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖି ବଳନିଷୂଦନ — ହେ ରାଜନ୍, ତେବେ ଦେବରାଜ ଶତକ୍ରତୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
3.196.9
ऐरावतं समास्थाय अपश्यन्मुदिताः प्रजाः ।
आश्रमांश्च विचित्रांश् नदीश्च विविधाः शुभाः ॥ ३.१९६.९ ॥
ଐରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ବିଚିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଓ ବହୁ ଶୁଭ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
3.196.10
नगराणि समृद्धानि घेटाञ्जनपदांस्तथा ।
प्रजापालनदक्षांश्च नरेन्द्रान्धर्मचारिणः ॥ ३.१९६.१० ॥
ସମୃଦ୍ଧ ନଗର, ଗ୍ରାମ ଓ ଜନପଦ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ନିପୁଣ ଓ ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଥିବା ନରପତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
3.196.11
उदपानं प्रपा वापी तटाकानि सरांसि च ।
नानाब्रह्रह्मसमाचारैः सेवितानि द्विजोततमैः ॥ ३.१९६.११ ॥
କୂଅ, ପାଣିପନ୍ଥା, ବାଉଳି, ପୋଖରୀ ଓ ହ୍ରଦ — ନାନା ବୈଦିକ ଆଚାର ପାଳନକାରୀ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
3.196.12
ततोऽवतीर्य रम्यायां पृथ्व्यां राजञ्छतक्रतुः ।
तत्र रम्ये शिवे देशे बहुवृक्षसमाकुले ॥ ३.१९६.१२ ॥
ତାପରେ ହେ ରାଜନ୍, ଶତକ୍ରତୁ ରମଣୀୟ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବହୁ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ରମଣୀୟ, ଶୁଭ ପ୍ରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.196.13
पूर्वस्यां दिशि रम्यायां समुद्राभ्याशतो नृप ।
तत्राश्रमपदं रम्यं मृगद्विजनिषेवितम्।
तत्राश्रमपदे रम्ये बकं पश्यति देवराट् ॥ ३.१९६.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଏକ ରମଣୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ସେହି ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମରେ ଦେବରାଜ ବକକୁ ଦେଖିଲେ।
3.196.14
बकस्तु दृष्ट्वा देवेन्द्रं दृढं प्रीतमनाऽभवत् ।
पाद्यासनार्थदानेन फलमूलैरथार्चयत् ॥ ३.१९६.१४ ॥
ବକ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ପାଦ୍ୟ ଓ ଆସନ ଦେଇ, ଫଳମୂଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲା।
3.196.15
सुखोपविष्टो वरदस्ततस्तु बलसूदनः ।
ततः प्रश्नं बकं देवं उवाच त्रिदशेश्वरः ॥ ३.१९६.१५ ॥
ସୁଖରେ ବସିଥିବା ବରଦାତା ବଳସୂଦନ ଦେବରାଜ ତାପରେ ବକକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି କହିଲେ।
3.196.16
शतं वर्षसहस्राणि मुने जातस्य तेऽनघ ।
समाख्याहि मम ब्रह्मन्किं दुःखं चिरजीविनाम् ॥ ३.१९६.१६ ॥
ହେ ମୁନି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ ଶହ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୀର୍ଘଜୀବୀମାନଙ୍କର କି ଦୁଃଖ, ମୋତେ କୁହ।
3.196.17
अप्रियैः सह संवासः प्रियैश्चापि विनाभवः ।
असद्भिः संप्रयोगश्च तद्दुःखं चिरजीविनाम् ॥ ३.१९६.१७ ॥
ଅପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କ ସହ ରହିବା, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ଓ ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ସଂସର୍ଗ — ଏହା ହିଁ ଦୀର୍ଘଜୀବୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ।
3.196.18
पुत्रदारविनाशोऽत्र ज्ञातीनां सुहृदामपि ।
परेष्वायत्तता कृच्छ्रं किंनु दुःखतरं ततः ॥ ३.१९६.१८ ॥
ଏଠାରେ ପୁତ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ବିନାଶ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କର ବିନାଶ, ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରତାର କଷ୍ଟ — ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟୀ ଆଉ କ'ଣ ଅଛି?
3.196.19
नान्यद्दुःखतरं किंचिल्लोकेषु प्रतिभाति मे ।
अर्थैर्विहीनः पुरुषः एरैः संपरिभूयते ॥ ३.१९६.१९ ॥
ଜଗତରେ ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ମୋ ନିକଟରେ ଆଉ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଧନହୀନ ମନୁଷ୍ୟ ହାତୀ ପରି (ବଳବାନ) ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପମାନିତ ହୁଏ।
3.196.20
अकुलानां कुले भावं कुलीनानां कुलक्षयम् ।
संयोगं विप्रयोगं च पश्यन्ति चिरजीविनः ॥ ३.१९६.२० ॥
ଚିରଜୀବୀ (ଦେବତା) ଅକୁଳୀନମାନଙ୍କର କୁଳୀନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ, କୁଳୀନମାନଙ୍କ କୁଳର ଧ୍ୱଂସ, ଏବଂ ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗ ଦେଖନ୍ତି।
3.196.21
अपिप्रत्यक्षमेवैतत्तव देघ शतक्रतो ।
अकुलानां समृद्धानां कथं कुलविपर्ययः ॥ ३.१९६.२१ ॥
ହେ ଦେବ, ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର), ଏହା ତ ତୁମ ଆଖି ଆଗରେ ହିଁ ଘଟୁଛି। ସମୃଦ୍ଧ ଅକୁଳୀନମାନଙ୍କ କୁଳରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କିପରି ଘଟେ?
3.196.22
देवदानवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसाः ।
प्राप्नुवन्ति विपर्यासं किंनु दुःखतरं ततः ॥ ३.१९६.२२ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଉରଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?
3.196.23
कुले जाताश् क्लिश्यन्ते दौष्कुलेयवशानुगाः ।
आढ्यैर्दरिद्राऽवमताः किंनु दुःखतरं ततः ॥ ३.१९६.२३ ॥
ଭଲ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ଲୋକମାନେ ନୀଚ କୁଳଜଙ୍କ ବଶରେ ରହି କ୍ଲେଶ ପାଆନ୍ତି; ଧନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦରିଦ୍ର ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ?
3.196.24
लोके वैधर्म्यमेतत्तु दृश्ते बहुविस्तरम् ।
हीनज्ञानाश्च हृष्यन्ते क्लिश्यन्ते प्राज्ञकोविदाः।
बहुदुःखपरिक्लेशं मानुष्यमिह दृश्यते ॥ ३.१९६.२४ ॥
ଜଗତରେ ଏହି ବିପରୀତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବହୁଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ: ଅଳ୍ପଜ୍ଞମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ କ୍ଲେଶ ପାଆନ୍ତି। ଏଠାରେ ମାନବଜୀବନ ବହୁ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲେଶରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ।
3.196.25
पुनरेव महाभाग देवर्षिगणसेवित ।
समाख्याहि मम ब्रह्मन्किं सुखं चिरजीविनाम् ॥ ३.१९६.२५ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ଦେବର୍ଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ବ୍ରହ୍ମନ, ଚିରଜୀବୀମାନଙ୍କର ସୁଖ କ'ଣ ତାହା ମୋତେ ପୁଣି କୁହନ୍ତୁ।
3.196.26
अष्टमे द्वादशे वाऽपि शाकं यः पचते गृहे ।
कुमित्राण्यनपाश्रित् किं वै सुखतरं ततः ॥ ३.१९६.२६ ॥
ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଘରେ ଶାକ ରାନ୍ଧେ, କୁମିତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ — ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖୀ କିଏ?
3.196.27
यत्राहानि न गण्यन्ते नैनमाहुर्महाशनम् ।
अपि शाकं पचानस्य सुखं वै मघवन्गृहे ॥ ३.१९६.२७ ॥
ଯେଉଁଠି ଦିନ ଗଣା ଯାଏ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ମହାଭୋଜୀ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ — ଘରେ ଶାକ ରାନ୍ଧୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଅଛି, ହେ ମଘବନ୍।
3.196.28
आर्जितं स्वेन वीर्येण नाप्यपाश्रित्य कंचन ।
फलशाकमपि श्रेयो भोक्तुं ह्यकृपणं गृहे ॥ ३.१९६.२८ ॥
ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ଅର୍ଜିତ, କାହାରିକୁ ନିର୍ଭର ନ କରି — ଘରେ ଉଦାରତାର ସହ ଖାଇଥିବା ଫଳ ଓ ଶାକ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.196.29
परस्य तु गृहे भोक्तुः परिभूतस् नित्यशः ।
सुमृष्टमपि न श्रेयो विकल्पोऽयमतः सताम् ॥ ३.१९६.२९ ॥
ପରର ଘରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସର୍ବଦା ଅପମାନିତ ହୁଏ; ଭଲ ରୀତିରେ ରାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ତା'ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର ନୁହେଁ — ତେଣୁ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ।
3.196.30
श्ववद्धि लोलुपो यस्तु परान्नं भोक्तुमिच्छति ।
धिगस्तु तस्य तद्भुक्तं कृपणस् दुरात्मनः ॥ ३.१९६.३० ॥
କୁକୁରଙ୍କ ପରି ଲୋଭୀ ହୋଇ ଯେ ପରାନ୍ନ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେହି କୃପଣ ଦୁରାତ୍ମାର ସେହି ଭୋଜନକୁ ଧିକ୍କାର।
3.196.31
यो दत्त्वाऽतिथिभृत्येभ्यः पितृभ्यश्च द्विजोत्तमः ।
शिष्टान्यन्नानि यो भुङ्क्ते किं वै सुखतरं ततः ॥ ३.१९६.३१ ॥
ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଅତିଥି, ଭୃତ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ତା'ଠାରୁ ସୁଖକର ଆଉ କ'ଣ ଅଛି?
3.196.32
अतो मृष्टतरं नान्यत्पूतं किंचितच्छतक्रतो ।
दत्त्वा यस्त्वतिथिभ्योऽन्नं भुङ्क्ते तेनैव नित्यशः ॥ ३.१९६.३२ ॥
ହେ ଶତକ୍ରତୁ! ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ ଯିଏ ସର୍ବଦା ତାହାରୁ ଭୋଜନ କରେ, ତା'ଠାରୁ ମଧୁର ଓ ପବିତ୍ର ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
3.196.33
तावतां गोसहस्राणां फलं प्राप्नोति दायकः ।
यदेनो यौवनकृतंतत्सर्वं नश्यते ध्रुवम् ॥ ३.१९६.३३ ॥
ଦାତା ସେତିକି ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ପାଏ; ଯୌବନରେ କୃତ ଯାହା ପାପ, ତାହା ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
3.196.34
रसदक्षिणस् भुक्तस् द्विजस्य तु करे गतम् ।
यद्वारि वारिणा सिञ्चेत्तद्ध्येनस्तरते क्षणात् ॥ ३.१९६.३४ ॥
ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ହାତରେ ରସଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଭୁକ୍ତ ଅନ୍ନ, ଜଳକୁ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ କଲାପରି, ପାପକୁ କ୍ଷଣରେ ପାର କରାଏ।
3.196.35
एताश्चान्याश्च वै बह्वीः कथयित्वा कथाः शुभाः ।
बकेन सह देवेन्द्र आपृच्छ्य त्रिदिवं गतः ॥ ३.१९६.३५ ॥
ଏସବୁ ଓ ଆହୁରି ବହୁତ ଶୁଭ କଥା କହି, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ବକଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।