మహాభారతం · అధ్యాయం 3.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.196.1
मार्कण्डेयमृषयो ब्राह्मणा युधिष्ठिरश्च ।
पर्यपृच्छन्नृषिः केन दीर्घायुरासीद्बकः ॥ ३.१९६.१ ॥
మార్కండేయుడిని, ఋషులు, బ్రాహ్మణులు, యుధిష్ఠిరుడు అడిగారు: ఋషి బకుడు ఏ విధంగా దీర్ఘాయుష్కుడయ్యాడు?
3.196.2
मार्कण्डेयस्तु तान्सर्वान्प्रत्युवाच महातपाः ।
दीर्घायुश्च बकोराजन्नृषिर्नात्र विचारणा ॥ ३.१९६.२ ॥
అప్పుడు మహాతపస్వి మార్కండేయుడు వారందరికీ ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: రాజా, ఋషి బకుడు దీర్ఘాయుష్కుడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
3.196.3
एतच्छ्रुत्वा तु कौन्तेयो भ्रातृभिः सह भारत ।
मार्कण्डेयं पर्यपृच्छद्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१९६.३ ॥
ఇది విని, భరతవంశీయుడా, కుంతీపుత్రుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు తన సోదరులతో కలిసి మార్కండేయుడిని అడిగాడు.
3.196.4
बकदाल्भ्यौ महात्मानौ श्रूयेते चिरजीविनौ ।
सखायौ देवराजस् यतावृषी लोकसंमतौ ॥ ३.१९६.४ ॥
బకుడు, దాల్భ్యుడు అనే మహాత్ములు చిరంజీవులని వింటున్నాము; వారు స్నేహితులు, దేవేంద్రునితో సమానులు, లోకం గౌరవించిన ఋషులు.
3.196.5
एतदिच्छामि भगवन्बकशक्रसमागमम् ।
सुखदुःखसमायुक्तं तत्त्वेन कथितं त्वया ॥ ३.१९६.५ ॥
భగవంతుడా, సుఖదుఃఖాలతో కూడిన బకుడు, శక్రుడు కలిసిన ఆ సమాగమాన్ని నేను వినాలనుకుంటున్నాను; మీరు దానిని యథార్థంగా చెప్పండి.
3.196.6
वृत्ते देवासुरे राजन्संग्रामे रोमहर्षणे ।
त्रयाणामपि लोकानामिन्द्रो लोकाधिपोऽभवत् ॥ ३.१९६.६ ॥
రాజా, దేవాసురుల రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరిగిన తర్వాత, ఇంద్రుడు మూడు లోకాలకూ అధిపతి అయ్యాడు.
3.196.7
सम्यग्वर्षति पर्जन्ये सस्यसंपद उत्तमाः ।
निरामयाः सुधर्मिष्ठाः प्रजा धर्मपरायणाः।
मुदितश्च जनः सर्वः स्वधर्मेषु व्यवस्थितः ॥ ३.१९६.७ ॥
మేఘం బాగా వర్షించినప్పుడు పంటల ఉత్తమ సమృద్ధి కలుగుతుంది. ప్రజలు రోగరహితులుగా, అత్యంత ధర్మనిష్ఠులుగా, ధర్మపరాయణులుగా ఉంటారు. ప్రజలందరూ సంతోషంగా తమ తమ ధర్మాలలో స్థిరంగా ఉంటారు.
3.196.8
ताः प्रजा मुदिताः सर्वा दृष्ट्रा बलनिषूदनः ।
ततस्तु मुदितोराजन्देवराजः शतक्रतुः ॥ ३.१९६.८ ॥
ఆ ప్రజలందరూ సంతోషంగా ఉండటం చూసి, బలుని సంహారకుడు — ఓ రాజా, అప్పుడు దేవరాజు శతక్రతువు కూడా సంతోషించాడు.
3.196.9
ऐरावतं समास्थाय अपश्यन्मुदिताः प्रजाः ।
आश्रमांश्च विचित्रांश् नदीश्च विविधाः शुभाः ॥ ३.१९६.९ ॥
ఐరావతంపై ఎక్కి ఆయన సంతోషంగా ఉన్న ప్రజలను చూశాడు; విచిత్రమైన ఆశ్రమాలను, అనేక శుభ నదులను కూడా చూశాడు.
3.196.10
नगराणि समृद्धानि घेटाञ्जनपदांस्तथा ।
प्रजापालनदक्षांश्च नरेन्द्रान्धर्मचारिणः ॥ ३.१९६.१० ॥
సమృద్ధిగల నగరాలు, గ్రామాలు, జనపదాలు, ప్రజాపాలనలో నేర్పరులైన, ధర్మాచరణ చేసే రాజులను కూడా (అతడు చూశాడు).
3.196.11
उदपानं प्रपा वापी तटाकानि सरांसि च ।
नानाब्रह्रह्मसमाचारैः सेवितानि द्विजोततमैः ॥ ३.१९६.११ ॥
బావులు, చలివేంద్రాలు, మెట్ల బావులు, చెరువులు, సరస్సులు — వివిధ వేద ఆచారాలను పాటించే ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు సేవించినవి.
3.196.12
ततोऽवतीर्य रम्यायां पृथ्व्यां राजञ्छतक्रतुः ।
तत्र रम्ये शिवे देशे बहुवृक्षसमाकुले ॥ ३.१९६.१२ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, శతక్రతువు రమణీయమైన భూమిపై దిగి, అక్కడ అనేక వృక్షాలతో నిండిన ఆ రమణీయ, శుభ ప్రదేశానికి చేరాడు.
3.196.13
पूर्वस्यां दिशि रम्यायां समुद्राभ्याशतो नृप ।
तत्राश्रमपदं रम्यं मृगद्विजनिषेवितम्।
तत्राश्रमपदे रम्ये बकं पश्यति देवराट् ॥ ३.१९६.१३ ॥
ఓ రాజా, తూర్పు దిక్కున, సముద్రానికి సమీపంగా ఒక రమణీయ ప్రదేశం ఉంది. అక్కడ జింకలు, పక్షులు సంచరించే ఒక రమణీయ ఆశ్రమం ఉంది. ఆ ఆశ్రమంలో దేవేంద్రుడు బకుడిని చూశాడు.
3.196.14
बकस्तु दृष्ट्वा देवेन्द्रं दृढं प्रीतमनाऽभवत् ।
पाद्यासनार्थदानेन फलमूलैरथार्चयत् ॥ ३.१९६.१४ ॥
బకుడు దేవేంద్రుని చూసి అత్యంత సంతోషించాడు. పాదప్రక్షాళన జలాన్ని, ఆసనాన్ని ఇచ్చి, ఫలమూలాలతో ఆయనను పూజించాడు.
3.196.15
सुखोपविष्टो वरदस्ततस्तु बलसूदनः ।
ततः प्रश्नं बकं देवं उवाच त्रिदशेश्वरः ॥ ३.१९६.१५ ॥
సుఖంగా కూర్చున్న వరదుడు, బలసూదనుడైన ఇంద్రుడు అప్పుడు బకునికి ప్రశ్న వేసి ఇలా అన్నాడు.
3.196.16
शतं वर्षसहस्राणि मुने जातस्य तेऽनघ ।
समाख्याहि मम ब्रह्मन्किं दुःखं चिरजीविनाम् ॥ ३.१९६.१६ ॥
ఓ ముని, ఓ నిష్పాపుడా, నీవు పుట్టి వందల వేల సంవత్సరాలు గడిచాయి. ఓ బ్రాహ్మణుడా, దీర్ఘాయుష్కులకు ఏ దుఃఖం ఉంటుందో నాకు చెప్పు.
3.196.17
अप्रियैः सह संवासः प्रियैश्चापि विनाभवः ।
असद्भिः संप्रयोगश्च तद्दुःखं चिरजीविनाम् ॥ ३.१९६.१७ ॥
అప్రియులతో కలిసి జీవించడం, ప్రియులనుండి విడిపోవడం, దుష్టులతో సహవాసం — ఇదే దీర్ఘాయుష్కుల దుఃఖం.
3.196.18
पुत्रदारविनाशोऽत्र ज्ञातीनां सुहृदामपि ।
परेष्वायत्तता कृच्छ्रं किंनु दुःखतरं ततः ॥ ३.१९६.१८ ॥
ఇక్కడ పుత్రులు, భార్యలు నశించడం, బంధువులు, మిత్రులు నశించడం, ఇతరులపై ఆధారపడడం కష్టం — దీని కన్నా ఎక్కువ దుఃఖకరమైనది ఏముంటుంది?
3.196.19
नान्यद्दुःखतरं किंचिल्लोकेषु प्रतिभाति मे ।
अर्थैर्विहीनः पुरुषः एरैः संपरिभूयते ॥ ३.१९६.१९ ॥
లోకాలలో దీనికంటే ఎక్కువ దుఃఖం మరేదీ నాకు కనిపించదు; ధనహీనుడైన మనిషి ఏనుగుల వంటి వారి చేత పూర్తిగా అవమానించబడతాడు.
3.196.20
अकुलानां कुले भावं कुलीनानां कुलक्षयम् ।
संयोगं विप्रयोगं च पश्यन्ति चिरजीविनः ॥ ३.१९६.२० ॥
దీర్ఘాయువులు కలవారు (దేవతలు) కులహీనులు మంచి కులంలో జన్మించడాన్ని, కులీనుల కులం నశించడాన్ని, సంయోగాన్ని, వియోగాన్ని చూస్తారు.
3.196.21
अपिप्रत्यक्षमेवैतत्तव देघ शतक्रतो ।
अकुलानां समृद्धानां कथं कुलविपर्ययः ॥ ३.१९६.२१ ॥
దేవా, శతక్రతువా (ఇంద్రా), ఇది నీ కళ్ళముందే జరుగుతున్నదే. సమృద్ధిగా ఉన్న కులహీనులకు కుల విపర్యయం ఎలా జరుగుతుంది?
3.196.22
देवदानवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसाः ।
प्राप्नुवन्ति विपर्यासं किंनु दुःखतरं ततः ॥ ३.१९६.२२ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, మనుషులు, ఉరగులు, రాక్షసులు కూడా విపర్యయాన్ని పొందుతారు; దానికంటే ఎక్కువ దుఃఖం ఏముంటుంది?
3.196.23
कुले जाताश् क्लिश्यन्ते दौष्कुलेयवशानुगाः ।
आढ्यैर्दरिद्राऽवमताः किंनु दुःखतरं ततः ॥ ३.१९६.२३ ॥
మంచి కులంలో పుట్టినవారు చెడు కులస్థుల అధీనంలో ఉండి క్లేశపడతారు; ధనవంతులచే దరిద్రులు అవమానించబడతారు; దానికంటే ఎక్కువ దుఃఖం ఏముంటుంది?
3.196.24
लोके वैधर्म्यमेतत्तु दृश्ते बहुविस्तरम् ।
हीनज्ञानाश्च हृष्यन्ते क्लिश्यन्ते प्राज्ञकोविदाः।
बहुदुःखपरिक्लेशं मानुष्यमिह दृश्यते ॥ ३.१९६.२४ ॥
లోకంలో ఈ విపరీత స్థితి విస్తారంగా కనిపిస్తుంది: అల్పజ్ఞులు సంతోషిస్తారు; ప్రాజ్ఞులు, విద్వాంసులు క్లేశపడతారు. ఇక్కడ మానవ జీవితం అధిక దుఃఖంతో, బాధతో నిండినట్లు కనిపిస్తుంది.
3.196.25
पुनरेव महाभाग देवर्षिगणसेवित ।
समाख्याहि मम ब्रह्मन्किं सुखं चिरजीविनाम् ॥ ३.१९६.२५ ॥
మహాభాగా, దేవర్షిగణాలచే సేవించబడినవాడా, బ్రాహ్మణా, దీర్ఘాయుష్కులకు సుఖం ఏమిటో నాకు మళ్ళీ చెప్పు.
3.196.26
अष्टमे द्वादशे वाऽपि शाकं यः पचते गृहे ।
कुमित्राण्यनपाश्रित् किं वै सुखतरं ततः ॥ ३.१९६.२६ ॥
ఎనిమిదవ రోజున లేదా పన్నెండవ రోజున కూడా ఇంట్లో కూర వండుకునేవాడు, చెడు మిత్రులపై ఆధారపడనివాడు — అతనికంటే సుఖవంతుడు ఎవరు?
3.196.27
यत्राहानि न गण्यन्ते नैनमाहुर्महाशनम् ।
अपि शाकं पचानस्य सुखं वै मघवन्गृहे ॥ ३.१९६.२७ ॥
ఎక్కడ రోజులు లెక్కించబడవో, అతన్ని అధికంగా తినేవాడని ఎవరూ అనరో — ఇంట్లో కూర వండేవానికి కూడా సుఖం ఉంటుంది, ఓ మఘవన్.
3.196.28
आर्जितं स्वेन वीर्येण नाप्यपाश्रित्य कंचन ।
फलशाकमपि श्रेयो भोक्तुं ह्यकृपणं गृहे ॥ ३.१९६.२८ ॥
తన స్వంత పరాక్రమంతో సంపాదించినది, ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా — ఇంట్లో ఉదారంగా తినే పండ్లు, కూరలు కూడా శ్రేష్ఠం.
3.196.29
परस्य तु गृहे भोक्तुः परिभूतस् नित्यशः ।
सुमृष्टमपि न श्रेयो विकल्पोऽयमतः सताम् ॥ ३.१९६.२९ ॥
పరుల ఇంట్లో భోజనం చేసేవాడు నిత్యం అవమానించబడతాడు; చక్కగా వండిన భోజనం కూడా అతనికి శ్రేయస్కరం కాదు — కాబట్టి సజ్జనులకు ఇది ఒక ఎంపిక కాదు.
3.196.30
श्ववद्धि लोलुपो यस्तु परान्नं भोक्तुमिच्छति ।
धिगस्तु तस्य तद्भुक्तं कृपणस् दुरात्मनः ॥ ३.१९६.३० ॥
కుక్కలా లోభంతో పరాన్నం తినాలనుకునేవాడి ఆ భోజనానికి ధిక్కారం — ఆ కృపణుడు, దుష్టాత్ముడు అయినవాడికి.
3.196.31
यो दत्त्वाऽतिथिभृत्येभ्यः पितृभ्यश्च द्विजोत्तमः ।
शिष्टान्यन्नानि यो भुङ्क्ते किं वै सुखतरं ततः ॥ ३.१९६.३१ ॥
అతిథులకు, సేవకులకు, పితృదేవతలకు ఇచ్చి మిగిలిన అన్నాన్ని తినే శ్రేష్ఠ ద్విజునికంటే సుఖకరమైనది ఏముంది?
3.196.32
अतो मृष्टतरं नान्यत्पूतं किंचितच्छतक्रतो ।
दत्त्वा यस्त्वतिथिभ्योऽन्नं भुङ्क्ते तेनैव नित्यशः ॥ ३.१९६.३२ ॥
ఓ శతక్రతూ! అతిథులకు అన్నం ఇచ్చి, ఎప్పుడూ దానినే తినేవానికంటే మధురమైనది, పవిత్రమైనది మరొకటి లేదు.
3.196.33
तावतां गोसहस्राणां फलं प्राप्नोति दायकः ।
यदेनो यौवनकृतंतत्सर्वं नश्यते ध्रुवम् ॥ ३.१९६.३३ ॥
దాతకు అన్ని వేల ఆవుల ఫలం లభిస్తుంది; యౌవనంలో చేసిన పాపమంతా నిశ్చయంగా నశిస్తుంది.
3.196.34
रसदक्षिणस् भुक्तस् द्विजस्य तु करे गतम् ।
यद्वारि वारिणा सिञ्चेत्तद्ध्येनस्तरते क्षणात् ॥ ३.१९६.३४ ॥
ద్విజుని చేతిలో రసయుక్త దక్షిణతో తినబడిన అన్నం, నీటితో నీరు తడపబడినట్లు, పాపాన్ని క్షణంలో దాటిస్తుంది.
3.196.35
एताश्चान्याश्च वै बह्वीः कथयित्वा कथाः शुभाः ।
बकेन सह देवेन्द्र आपृच्छ्य त्रिदिवं गतः ॥ ३.१९६.३५ ॥
ఇవీ, ఇతర అనేక శుభకథలను చెప్పి, దేవేంద్రుడు బకునితో వీడ్కోలు తీసుకుని స్వర్గానికి వెళ్లాడు.