মহাভারত · অধ্যায় 3.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.197.1
ततः पाण्डवाः पुनर्मार्कण्डेयमूचुः ॥ ३.१९७.१ ॥
তখন পাণ্ডবরা আবার মার্কণ্ডেয়কে বললেন।
3.197.2
कथितं ब्राह्मणमहाभाग्यं राजन्यमहाभाग्यमिदानीं शुश्रूषामह इति तानुवाच मार्कण्डेयो महर्षिः श्रूयतामिति इदानीं राजन्यानां महाभाग्यमिति । कुरूणामन्यतमः सुहोत्रो नाम राजा महर्षीनभिगम्य निवृत्य रशस्थमेव राजानमौशीनरं शिबिं ददर्शाभिमुखं तौ समेत्य परस्परेण यथावयः पूजां प्रयुज्य गुणसाम्येन परस्परेण तुल्यात्मानौ विदित्वान्योन्यस्य पन्थानं न ददतुस्तत्र नारदः प्रादुरासीत् किमिदं भवन्तौ परस्परस्य पन्थानमावृत्य तिष्ठत इति ॥ ३.१९७.२ ॥
ব্রাহ্মণদের মহাভাগ্যের কথা বলা হয়েছে; এখন ক্ষত্রিয়দের মহাভাগ্য শুনতে চাই—পাণ্ডবরা এইভাবে বললেন। তখন মহর্ষি মার্কণ্ডেয় বললেন, 'শোনো, এখন ক্ষত্রিয়দের মহাভাগ্য।' কুরুবংশীয়দের একজন সুহোত্র নামক রাজা মহর্ষিদের কাছে গিয়ে ফিরছিলেন, তখন রথে দাঁড়ানো ঔশীনর রাজা শিবিকে সামনে দেখলেন। দুজনে মিলে বয়স অনুযায়ী পরস্পরকে সম্মান জানালেন; গুণে সমান জেনে, কেউই অপরকে পথ ছাড়লেন না। তখন নারদ আবির্ভূত হয়ে বললেন, 'তোমরা দুজনে একে অপরের পথ আটকে কেন দাঁড়িয়ে আছ?'
3.197.4
तावूचतुर्नारद नैतद् भगवन् पूर्वकर्मकर्त्रादिभिर्विशिष्टस्य पन्था उपदिश्यते समर्थाय वा आवां च सख्यं परस्परेणोपगतौ तच्चावधानतोऽत्युत्कृष्टमधरोत्तरंपरिभ्रष्टं नारदस्त्वेवमुक्तः श्लोकत्रयमपठत्-
क्रूरः कौरव्य मृदवे
मृदुः क्रूरे च कौरव ।
साधुश्चासाधवे साधुः
साधवे नाप्नुयात् कथम् ॥ ३.१९७.४ ॥
তাঁরা উভয়েই নারদকে বললেন: হে ভগবন্, এটি উচিত নয়। পূর্বকর্মকারীদের দ্বারা শ্রেষ্ঠ ব্যক্তিকে বা সমর্থকে পথ দেখানো হয়; আমরা দুজনে পারস্পরিক বন্ধুত্ব লাভ করেছি, যাতে সাবধানতায় উচ্চ-নীচের ভেদ লোপ পেয়েছে। তখন নারদ এভাবে কথিত হয়ে তিনটি শ্লোক পাঠ করলেন: হে কৌরব্য, ক্রূর মৃদুর প্রতি, মৃদু ক্রূরের প্রতি; হে কৌরব, সাধু অসাধুর প্রতি, সাধু সাধুর প্রতি; সাধু কীভাবে (ফল) লাভ করবে?
3.197.5
कृतं शतगुणं कुर्या-
न्नास्ति देवेषु निर्णयः ।
औशीनरः साधुशीलो ।
भवतो वै महीपतिः ॥ ३.१९७.५ ॥
কৃত (কর্ম) শতগুণ ফল দেওয়া উচিত; দেবতাদের মধ্যে এতে সন্দেহ নেই। সাধুস্বভাব উশীনর আপনাদের রাজা।
3.197.6
जयेत् कदर्यं दानेन ।
सत्येनानृतवादिनम् ।
क्षमया क्रूरकर्माण-
मसाधुं साधुना जयेत् ॥ ३.१९७.६ ॥
কৃপণকে দানে জয় করবে; মিথ্যাবাদীকে সত্যে; ক্রূরকর্মাকে ক্ষমায়; অসাধুকে সাধুর দ্বারা জয় করবে।
3.197.7
तदुभावेव भवन्तावुदारौ य इदानीं भवद्भ्यामन्य- तमः सोऽपसर्पतु एतद् वै निदर्शनमित्युक्त्वा तूष्णीं नारदो बभूव । एतच्छ्रुत्वा तु कौरव्यः शिबिं प्रदक्षिणं कृत्वा पन्थानं दत्त्वा बहुकर्मभिः प्रशस्य प्रययौ ॥ ३.१९७.७ ॥
আপনারা দুজনেই উদার। এখন আপনাদের দুজনের মধ্যে যিনি সরে যাবেন, তিনিই এর দৃষ্টান্ত—এই বলে নারদ নীরব হলেন। এ শুনে কৌরব্য শিবিকে প্রদক্ষিণ করে, পথ ছেড়ে দিয়ে, বহু কর্মের জন্য প্রশংসা করে চলে গেলেন।
3.197.8
तदेतद् राज्ञो महाभाग्यमप्युक्तवान् नारदः ॥ ३.१९७.८ ॥
রাজার এই মহা সৌভাগ্যের কথাও নারদ এইভাবে বললেন।