ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.2.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
वनं यियासतां विप्रास्तस्थुर्भिक्षाभुजोऽग्रतः।
तानुवाच ततो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ३.२.१ ॥
ಬೆಳಗಾದಾಗ, ಅಚಲ ಕರ್ಮಗಳುಳ್ಳ ಅವರು ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದಾಗ, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು. ಆಗ ರಾಜ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.2.2
वयं हि हृतसर्वस्वा हृतराज्या हृतश्रियः ।
फलमूलामिषाहारा वनं यास्याम दुःखिताः ॥ ३.२.२ ॥
ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವ, ರಾಜ್ಯ, ಸಿರಿ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ದುಃಖಿತರಾದ ನಾವು ಹಣ್ಣು, ಬೇರು, ಮಾಂಸ ತಿಂದು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ.
3.2.3
वनं च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसृपम् ।
परिक्लेशश्चवो मन्ये ध्रुवं तत्र भविष्यति ॥ ३.२.३ ॥
ಕಾಡು ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಖಂಡಿತ ಕಷ್ಟ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.2.4
ब्राह्मणानां परिक्लेशो दैवतान्यपि सादयेत् ।
किंपुनर्मामितो विप्रा निवर्तध्वं यथेष्टतः ॥ ३.२.४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕಷ್ಟ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು; ನನ್ನ ವಿಷಯ ಹೇಳುವುದೇನು? ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ನಿಮಗಿಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹಿಂತಿರುಗಿ.
3.2.5
गतिर्या भवतां राजंस्तां वयं गन्तुमुद्यताः ।
नार्हथास्मान्परित्यक्तुं भक्तान्सद्धर्मदर्शिन ॥ ३.२.५ ॥
ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಗತಿಯನ್ನೇ ನಾವು ಅನುಸರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ. ಸದ್ಧರ್ಮ ಕಂಡವರೇ, ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನೀವು ಅರ್ಹರಲ್ಲ.
3.2.6
स्नेहकर्माणि भक्तेषु दैवतान्यपि कुर्वते ।
विशेषतो ब्राह्मणेषु सदाचारावलम्बिषु ॥ ३.२.६ ॥
ದೇವತೆಗಳೂ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ.
3.2.7
ममापि परमा भक्तिर्ब्राह्मणेषु सदा द्विजाः ।
सहायविपरिभ्रंशस्त्वयं सादयतीव माम् ॥ ३.२.७ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ನನಗೂ ಸದಾ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ. ಆದರೆ ಸಹಾಯಕರ ಈ ನಷ್ಟ ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
3.2.8
आहरेयुर्हि ये सर्वे फलमूलमृगांस्तथा ।
त इमे शोकजैर्दुःखैर्भ्रातरो मे विमोहिताः ॥ ३.२.८ ॥
ಹಣ್ಣು, ಗೆಡ್ಡೆ, ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಸಹೋದರರು ಈಗ ಶೋಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
3.2.9
द्रौपद्या विप्रकर्षेण राज्यापहरणेन च ।
दुःखार्दितानिमान्क्लेशैर्नाहं योक्तुमिहोत्सहे ॥ ३.२.९ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಪಹರಣದಿಂದ ದುಃಖಿತರಾದ ಇವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲು ನಾನು ಸಾಹಸಿಸಲಾರೆ.
3.2.10
अस्मत्पोषणजा चिन्ता मा भूत्ते हृदि पार्थिव ।
स्वयमाहृत्य वन्यानि त्वानुयास्यामहे वयम् ॥ ३.२.१० ॥
ಅರಸನೇ, ನಮ್ಮ ಪೋಷಣೆಯ ಚಿಂತೆ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರದಿರಲಿ. ನಾವೇ ಕಾಡಿನ ಆಹಾರ ತಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ.
3.2.11
अनुध्यानेन जप्येन विधास्यामः शिव तव ।
कथाभिश्चानुकूलाभिः सह रंस्यामहे वने ॥ ३.२.११ ॥
ಓ ಶುಭನೇ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜಪದಿಂದ ನಿನಗೆ ಮಂಗಲವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಮನೋಹರ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಡನೆ ರಮಿಸುತ್ತೇವೆ.
3.2.12
एवमेतन्न संदेहो रमेयं ब्राह्मणैः सह ।
न्यूनभावात्तु पश्यामि प्रत्यादेशमिवात्मनः ॥ ३.२.१२ ॥
ಇದು ಹಾಗೆಯೇ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಡನೆ ರಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಕೀಳರಿಮೆಯ ಭಾವದಿಂದ ನನ್ನನ್ನೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ.
3.2.13
कथं द्रक्ष्यामि वः सर्वान्स्वयमाहृत्य भोजिनः ।
मद्भक्त्या क्लिश्यतोऽनर्हान्धिक्पापान्धृतराष्ट्रजान् ॥ ३.२.१३ ॥
ನಾನೇ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಊಟ ಮಾಡುವವರಾಗಿ ಹೇಗೆ ನೋಡಲಿ? ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರುವ ನಿಮ್ಮನ್ನೂ, ಅನರ್ಹರಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪಾಪಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.2.14
इत्युक्त्वा नृपतिः शोचन्निषसाद महीतले ॥ ३.२.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ದುಃಖಿಸುತ್ತ ರಾಜನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು.
3.2.15
तमध्यात्मरतो विद्वाञ्शौनको नाम वै द्विजः ।
योगे साङ्ख्ये च कुशलो राजानमिदमब्रवीत् ॥ ३.२.१५ ॥
ಆಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾದ, ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಶಲನಾದ ಶೌನಕ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.2.16
शोकस्थानसहस्राणि हर्षस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ ३.२.१६ ॥
ದುಃಖದ ಸಾವಿರ ಕಾರಣಗಳೂ ಸಂತೋಷದ ನೂರು ಕಾರಣಗಳೂ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂಢನನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ; ಪಂಡಿತನನ್ನಲ್ಲ.
3.2.17
न हि ज्ञानविरुद्धेषु बहुदोषेषु कर्मसु ।
श्रेयोघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ३.२.१७ ॥
ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ, ಅನೇಕ ದೋಷಗಳುಳ್ಳ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
3.2.18
अष्टाङ्गां बुद्धिमाहुर्यां सर्वाश्रेयोभिघातिनीम् ।
श्रुतिस्मृतिसमायुक्तां राजन्सा त्वय्यवस्थिता ॥ ३.२.१८ ॥
ಎಂಟು ಅಂಗಗಳ ಬುದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು, ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು, ಶ್ರುತಿ ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದು — ಓ ರಾಜನೇ, ಅದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
3.2.19
शुश्रूषा श्रवणं चैव ग्रहणं धारणं तथा ।
ऊहापोहोऽर्थविज्ञानं तत्वज्ञानं च धीगुणाः ॥ ३.२.१९ ॥
ಕೇಳುವ ಆಸಕ್ತಿ, ಕೇಳುವಿಕೆ, ಗ್ರಹಿಕೆ, ಧಾರಣೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಊಹಾಪೋಹ, ಅರ್ಥವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ — ಇವು ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳು.
3.2.20
अर्थकृच्छ्रेषु दुर्गेषु व्यापत्सु स्वजनेष्वपि ।
शारीरमानसैर्दुःखैर्न सीदन्ति भवद्विधाः ॥ ३.२.२० ॥
ಧನ ಸಂಕಟಗಳಲ್ಲಿ, ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ — ನಿಮ್ಮಂತಹವರು ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.2.21
श्रूयतां चाभिधास्यामि जनकेन यथा पुरा ।
आत्मव्यवस्थानकरागीताः श्लोका महात्मना ॥ ३.२.२१ ॥
ಕೇಳಿರಿ, ಹಿಂದೆ ಜನಕನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನೋ ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ — ಆತ್ಮವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ, ಮಹಾತ್ಮನು ಹಾಡಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು.
3.2.22
मनोदेहसमुत्थाभ्यां दुःखाभ्यामर्दितं जगत् ।
तयोर्व्याससमासाभ्यांशमोपायमिमं शृणु ॥ ३.२.२२ ॥
ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಎರಡು ದುಃಖಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತು ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು — ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ — ಕೇಳಿ.
3.2.23
व्याधेरनिष्टसंस्पर्शाच्छ्रमादिष्टविवर्जनात् ।
दुःखं चतुर्भिः शारीरं कारणैः संप्रवर्तते ॥ ३.२.२३ ॥
ರೋಗ, ಅನಿಷ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಆಯಾಸ, ಇಷ್ಟದ ವಿಯೋಗ — ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದೈಹಿಕ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.24
तदा तत्प्रतिकाराच्च सततं चाविचिन्तनात् ।
आधिव्याधिप्रशमनं क्रियायोगबलेन तु ॥ ३.२.२४ ॥
ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸದಿರುವುದರಿಂದ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ನೋವುಗಳು ಶಮಿಸುತ್ತವೆ — ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದ ಬಲದಿಂದ.
3.2.25
मतिमन्तो व्यथोपेताः शमं प्रागेव कुर्वते ।
मानसस्य प्रियाख्यानैः संभोगोपनयैर्नृणाम् ॥ ३.२.२५ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದಾಗ ಮೊದಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ — ಪ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ತರುವುದರಿಂದ.
3.2.26
मानसेन हि दुःखेन शरीरमुपतप्यते ।
अयःपिण्डेन तप्तेन कुम्भसंस्थमिवोदकम् ॥ ३.२.२६ ॥
ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ದೇಹವು ಬಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ — ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಕಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಂಡೆಯಿಂದ ಬಿಸಿಯಾಗುವಂತೆ.
3.2.27
मानसं शमयेत्तस्माज्ज्ञानेनाग्निमिवाम्बुना ।
प्रशन्ते मानसे दुःखे शारीरमुपशाम्यति ॥ ३.२.२७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು — ನೀರಿನಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆರಿಸುವಂತೆ. ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖ ಶಾಂತವಾದರೆ ದೈಹಿಕ ದುಃಖವೂ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.28
मनसो दुःखमूलं तु स्नेह इत्युपलभ्यते ।
स्नेहात्तु सज्जते जन्तुर्दुःखयोगमुपैति च ॥ ३.२.२८ ॥
ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖದ ಮೂಲ ಮೋಹವೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಮೋಹದಿಂದಲೇ ಜೀವಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.29
स्नेहमूलानि दुःखानि स्नेहजानि भयानि च ।
शोकहर्षौ तथायासः सर्वं स्नेहात्प्रवर्तते ॥ ३.२.२९ ॥
ದುಃಖಗಳು ಮೋಹವನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ; ಭಯಗಳೂ ಮೋಹದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಶೋಕ, ಹರ್ಷ, ಪರಿಶ್ರಮ — ಎಲ್ಲವೂ ಮೋಹದಿಂದಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
3.2.30
स्नेहात्कारुण्यरागौ च प्रजास्वीर्ष्यादयस्तथा ।
अश्रेयस्कावुभावेतौ पूर्वस्तत्र गुरुः स्मृतः ॥ ३.२.३० ॥
ಮೋಹದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ರಾಗ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಸೂಯೆ ಮುಂತಾದವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಈ ಎರಡೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಲ್ಲ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದುದೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
3.2.31
कोटराग्निर्यथाऽशेषं समूलं पादपं दहेत् ।
धर्मार्थिनं तथाऽल्पोपि रागदोषो विनाशयेत् ॥ ३.२.३१ ॥
ಮರದ ಕೊಟರಿನ ಬೆಂಕಿ ಬೇರು ಸಹಿತ ಇಡೀ ಮರವನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಅಲ್ಪ ರಾಗದೋಷವೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
3.2.32
विप्रयोगे न तु त्यागी दोषदर्शी समागमे ।
विरागं भजते जन्तुर्निर्वैरो निष्परिग्रहः ॥ ३.२.३२ ॥
ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನು ಕಾಣುವವನು. ವೈರವಿಲ್ಲದ, ಪರಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿ ವಿರಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
3.2.33
तस्मात्स्नेहं स्वपक्षेभ्यो मित्रेभ्यो धनसंचयात् ।
स्वशरीरसमुत्थं च ज्ञानेन विनिवर्तयेत् ॥ ३.२.३३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಪಕ್ಷದವರ ಮೇಲಿನ, ಮಿತ್ರರ ಮೇಲಿನ, ಧನಸಂಚಯದ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
3.2.34
ज्ञानान्वितेषु युक्तेषु शास्त्रज्ञेषु कृतात्मसु ।
न तेषु सज्जते स्नेहः पद्मपत्रेष्विवोदकम् ॥ ३.२.३४ ॥
ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತರು, ಸಂಯಮಿಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಿತರು ಇವರಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ತಾವರೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ.
3.2.35
रागाभिभूतः पुरुषः कामेन परिकृष्यते ।
इच्छा संजायते तस्य ततस्तृष्णा विवर्धते ॥ ३.२.३५ ॥
ರಾಗಕ್ಕೆ ವಶನಾದ ಮನುಷ್ಯ ಕಾಮದಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ನಂತರ ತೃಷ್ಣೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
3.2.36
तृष्णा हि सर्वपापिष्ठा नित्योद्देगकरी नृणाम् ।
अधर्मबहुला चैव घोरा पापानुबन्धिनी ॥ ३.२.३६ ॥
ತೃಷ್ಣೆಯೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಪಮಯಿ; ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವಳು; ಅಧರ್ಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಭಯಂಕರ, ಪಾಪವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವಳು.
3.2.37
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णांत्यजतः सुखम् ॥ ३.२.३७ ॥
ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗದ, ಮುದುಕನಾದರೂ ಕ್ಷೀಣಿಸದ, ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ರೋಗದಂತಿರುವ ಆ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನಿಗೇ ಸುಖ.
3.2.38
अनाद्यन्ता तु सा तृष्णा अन्तर्देहगता नृणाम् ।
विनाशयति भूतानि अयोनिज इवानलः ॥ ३.२.३८ ॥
ಆ ತೃಷ್ಣೆಗೆ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹದೊಳಗೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
3.2.39
यथैधः स्वसमुत्थेन वह्निना नाशमृच्छति ।
तथाऽकृतात्मा लोभेन सहजेन विनश्यति ॥ ३.२.३९ ॥
ತನ್ನೊಳಗಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉರುವಲು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜ ಲೋಭದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.40
राजतः सलिलादग्नेश्चोरतः स्वजनादपि ।
अर्थिभ्यः कालतस्तस्मान्नित्यमर्थवतां भयम्।
भयमर्थवतां नित्यं मृत्योः प्राणभृतामिव ॥ ३.२.४० ॥
ರಾಜನಿಂದ, ನೀರಿನಿಂದ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ, ಕಳ್ಳರಿಂದ, ಸ್ವಜನರಿಂದಲೂ, ಭಿಕ್ಷುಕರಿಂದ, ಕಾಲದಿಂದಲೂ—ಆದ್ದರಿಂದ ಧನವಂತರಿಗೆ ಸದಾ ಭಯ; ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯದಂತೆ ಧನವಂತರಿಗೆ ಸದಾ ಭಯ.
3.2.41
यथा ह्याभिषमाकाशे पक्षिभिः श्वापदैर्भुवि ।
भक्ष्यते सलिले मत्स्यैस्तथा सर्वेण वित्तवान् ॥ ३.२.४१ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಬೇಟೆ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಧನವಂತನು ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
3.2.42
अर्थ एव हि केषांचिदनर्थं भजते नृणाम् ।
अर्थश्रेयसि चासक्तो न श्रेयो विन्दते नरः।
तस्मादर्थागमाः सर्वे मनोमोहविवर्धनाः ॥ ३.२.४२ ॥
ಕೆಲವರಿಗೆ ಧನವೇ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅನರ್ಥಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಧನವನ್ನೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡವನಿಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧನಾರ್ಜನೆಯ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಮನೋಮೋಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
3.2.43
कार्पण्यं दर्पमानौ च भयमुद्वेग एव च ।
अर्थजानि विदुः प्राज्ञा दुःखान्येतानि देहिनाम् ॥ ३.२.४३ ॥
ಜಿಪುಣತನ, ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನ, ಭಯ ಹಾಗೂ ಉದ್ವೇಗ — ಇವು ಧನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದುಃಖಗಳೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಇವು ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
3.2.44
अर्थस्योपार्जने दुःखमार्जितानां च रक्षणे ।
नाशे दुःखं व्यये दुःखं घ्नन्ति चैवार्थकारणात् ॥ ३.२.४४ ॥
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ದುಃಖ; ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ದುಃಖ; ನಾಶದಲ್ಲಿ ದುಃಖ, ವ್ಯಯದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖ — ಧನದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಜನರು ಪೀಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
3.2.45
अर्था दुःखं परित्यक्तुं पालिताश्चैव शत्रवः ।
दुःखेन चाधिगम्यन्ते तेषां नाशं न चिन्तयेत् ॥ ३.२.४५ ॥
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ದುಃಖ; ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪತ್ತೇ ಶತ್ರುಗಳಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಕಷ್ಟದಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ — ಅದರ ನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು.
3.2.46
असन्तोषपरा मूढाः संतोषं यान्ति पण्डिताः ।
अन्तो नास्ति पिपासायाः संतोषः परमं सुखम्।
तस्मात्संतोषमेवेह परं पश्यन्ति पण्डितः ॥ ३.२.४६ ॥
ಅಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮೂಢರು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಪಂಡಿತರು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೃಷ್ಣೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ; ಸಂತೋಷವೇ ಪರಮ ಸುಖ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ಸಂತೋಷವನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
3.2.47
अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं रत्नसंचयः ।
ऐश्वर्यं प्रियसंवासो गृद्ध्येत्तत्र न पण्डितः ॥ ३.२.४७ ॥
ಯೌವನ, ರೂಪ, ಜೀವನ, ರತ್ನಸಂಚಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಪ್ರಿಯರ ಸಹವಾಸ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅನಿತ್ಯ; ಪಂಡಿತನು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.2.48
त्यजेत स च यांस्तस्मात्तज्जान्क्लेशान्सहेत च ।
न हि संचयवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः।
अतश्च धार्मिकैः पुम्भिरनीहार्थः प्रशस्यते ॥ ३.२.४८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನೂ ಸಹಿಸಬೇಕು. ಸಂಚಯ ಮಾಡಿದವರು ಯಾರೂ ಉಪದ್ರವವಿಲ್ಲದವರಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕರು ಆಸೆಯಿಲ್ಲದ ಧನತ್ಯಾಗವನ್ನೇ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.2.49
धर्मार्थं यस्य वित्तेहा वरं तस्य नरीहता ।
प्रक्षालनाद्धि पङ्कस्य श्रेयो ह्यस्पर्शनं नृणाम् ॥ ३.२.४९ ॥
ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಉತ್ತಮ. ಕೆಸರನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟದಿರುವುದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ.
3.2.50
युधिष्ठिरैवमर्थेषु न स्पृहां कर्तुमर्हसि ।
धर्मेण यदि ते कार्यं विमुक्तेच्छो भवार्थतः ॥ ३.२.५० ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಹೀಗೆ ಧನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಆಸೆ ಪಡಬಾರದು. ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಧರ್ಮದಿಂದಿದ್ದರೆ, ಧನದಿಂದ ಬಯಕೆರಹಿತನಾಗು.
3.2.51
नार्थोपभोगलिप्सार्थमियमर्थेप्सुता मम ।
भरणार्थं तु विप्राणां ब्रह्मन्काङ्क्षे न लोभतः ॥ ३.२.५१ ॥
ನನ್ನ ಈ ಧನಾಪೇಕ್ಷೆ ಭೋಗದ ಆಸೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಲೋಭದಿಂದಲ್ಲ.
3.2.52
कथं ह्यस्मद्विधो ब्रह्मन्वर्तमानो गृहाश्रमे ।
भरणं पालनं चापि न कुर्यादनुयायिनाम् ॥ ३.२.५२ ॥
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನಂತಹವನು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸದೆ ಹೇಗಿರಬಲ್ಲನು?
3.2.53
संविभागो हि भूतानां सर्वेषामेव दृश्यते ।
तथैवापचमानेभ्यः प्रदेयं गृहमेधिना ॥ ३.२.५३ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಗೃಹಸ್ಥನು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ನೀಡಬೇಕು.
3.2.54
तृणानि भूमिरुदकं वाक्चतुर्थी च सूनृता ।
सतामेतानि गेहेषु नोच्छिद्यन्ते कदाचन ॥ ३.२.५४ ॥
ಹುಲ್ಲು, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಸತ್ಯವಾದ ಮಧುರ ಮಾತು — ಸಜ್ಜನರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.2.55
देयमार्तस्य शयनं स्थितश्रान्तस्य चासनम् ।
तृषितस्य च पानीयं क्षुधितस्य च भोजनम् ॥ ३.२.५५ ॥
ದಣಿದವನಿಗೆ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು, ನಿಂತು ಬಳಲಿದವನಿಗೆ ಆಸನವನ್ನು, ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ನೀರನ್ನು, ಹಸಿದವನಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
3.2.56
चक्षुर्दद्यान्मनो दद्याद्वाचं दद्याच्च सूनृताम् ।
उत्थाय चासनं दद्यादेष धर्मः सनातनः।
प्रत्युत्थायाभिगमनं कुर्यान्न्यायेन चार्चनाम् ॥ ३.२.५६ ॥
ಪ್ರೀತಿಯ ನೋಟವನ್ನು, ಸದ್ಭಾವವನ್ನು, ಮಧುರ ಮಾತನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಎದ್ದು ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು — ಇದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ. ಎದುರುಗೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು.
3.2.57
अग्निहोत्रमनड्वांश्च ज्ञातयोऽतिथिवान्धवाः ।
पुत्रा दाराश्च भृत्याश्च निर्दहेयुरपूजिताः ॥ ३.२.५७ ॥
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಎತ್ತು, ಬಂಧುಗಳು, ಅತಿಥಿಗಳು, ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಡತಿಯರು, ಸೇವಕರು — ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ (ಗೃಹಸ್ಥನನ್ನು) ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವರು.
3.2.58
आत्मार्थं पाचयेन्नान्नं न वृथा घातयेत्पशून् ।
न चैकः स्वयमश्नीयाद्विधिवर्जं न निर्वपेत् ॥ ३.२.५८ ॥
ತನಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸಬಾರದು, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ಒಬ್ಬನೇ ತಾನೇ ಉಣಬಾರದು, ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬಾರದು.
3.2.59
श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद्भुवि ।
वैश्वदेवं हि नामैतत्सायं प्रातश्च दीयते ॥ ३.२.५९ ॥
ನಾಯಿಗಳಿಗೆ, ಶ್ವಪಚರಿಗೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ (ಆಹಾರವನ್ನು) ಚೆಲ್ಲಬೇಕು; ಇದು ವೈಶ್ವದೇವ ಎಂಬ ಬಲಿ; ಇದನ್ನು ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.60
विघसाशी भवेत्तस्मान्नित्यं चामृतभोजनः ।
विघसो भुक्तशेषं तु यज्ञशेषं तथाऽमृतम् ॥ ३.२.६० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ (ಗೃಹಸ್ಥನು) ಸದಾ ವಿಘಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನಾಗಿರಬೇಕು, ಅಮೃತ ಭೋಜನ ಮಾಡುವವನಾಗಿರಬೇಕು; ಉಂಡ ನಂತರ ಉಳಿದದ್ದೇ ವಿಘಸ, ಯಜ್ಞದ ಉಳಿದದ್ದೇ ಅಮೃತ.
3.2.61
चक्षुर्दद्यान्मनो दद्याद्वाचं दद्याच्च सूनृताम् ।
अनुव्रजेदुपासीत स यज्ञः पञ्चदक्षिणः ॥ ३.२.६१ ॥
ಕಣ್ಣನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಮಧುರವಾದ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು — ಅದೇ ಪಂಚದಕ್ಷಿಣ ಯಜ್ಞ.
3.2.62
यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमद्वनि वर्तते ।
श्रान्तायादृष्टपूर्वाय तस्य पुण्यफलं महत् ॥ ३.२.६२ ॥
ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ, ದಣಿದ, ಹಿಂದೆ ಕಾಣದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವವನಿಗೆ ಮಹಾ ಪುಣ್ಯಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
3.2.63
एवं यो वर्तते वृत्तिं वर्तमानो गृहाश्रमे ।
तस्य धर्मं परंप्राहुः कथं वा विप्र मन्यसे ॥ ३.२.६३ ॥
ಹೀಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದು ಜೀವನ ನಡೆಸುವವನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಮ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೀ?
3.2.64
अहो बत महत्कष्टं विपरीतमिदं जगत् ।
येनापत्रपते साधुरसाधुस्तेन तुष्यति ॥ ३.२.६४ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟ! ಈ ಜಗತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿದೆ — ಯಾವುದರಿಂದ ಸಜ್ಜನನು ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅದರಿಂದಲೇ ದುರ್ಜನನು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ.
3.2.65
शिश्नोदरकृतेऽप्राज्ञः करोति विषसं बहु ।
मोहरागवशाक्रान्त इन्द्रियार्थवशानुगः ॥ ३.२.६५ ॥
ಅಜ್ಞಾನಿಯು ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಬಹಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮೋಹ ಮತ್ತು ರಾಗದ ವಶವಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
3.2.66
ह्रियते बुध्यमानोपि नरो हारिभिरिन्द्रियैः ।
विमूढसंज्ञो दुष्टाश्वैरुद्धान्तैरिव सारथिः ॥ ३.२.६६ ॥
ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಸೆಳೆಯುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ದುಷ್ಟ, ಹತೋಟಿಯಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಸಾರಥಿ ಹೋಗುವಂತೆ.
3.2.67
षडिन्द्रियाणि विषयं समागच्छन्ति वै यदा ।
तद्रा प्रादुर्भवत्यषां पूर्वसंकल्पजं मनः ॥ ३.२.६७ ॥
ಆರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಪೂರ್ವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.68
मनो यस्येन्द्रियस्येह विषयान्याति सेवितुम् ।
वस्यौत्सुक्यं संभवति प्रवृत्तिश्चोपजायते ॥ ३.२.६८ ॥
ಯಾವ ಇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಧಾವಿಸುತ್ತದೋ, ಅದಕ್ಕೆ ವಶನಾದವನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
3.2.69
ततः संकल्पवीर्येण कामेन विषयेषुभिः ।
विद्धः पतति लोभाग्नौज्योतिर्लोभात्पतङ्गवत् ॥ ३.२.६९ ॥
ಆಗ ಸಂಕಲ್ಪದ ಬಲದಿಂದ, ಕಾಮದಿಂದ, ವಿಷಯಗಳೆಂಬ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನು ಲೋಭಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ, ಲೋಭದಿಂದ ಪತಂಗ ಜ್ವಾಲೆಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ.
3.2.70
ततो दारैर्विहारैश्च मोहितश्च यथेप्सया ।
महामोहमुखे मग्नो नात्मानमवबुध्यते ॥ ३.२.७० ॥
ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಯರಿಂದ, ವಿಹಾರಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಆಸೆಯಂತೆ, ಮಹಾಮೋಹದ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನು ತನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.2.71
एवं पतति संसारे तासुतास्विह योनिषु ।
अविद्याकर्मतृष्णाभिर्भ्राम्यमाणोऽथ चक्रवत् ॥ ३.२.७१ ॥
ಹೀಗೆ ಅವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಈ ಈ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಅವಿದ್ಯೆ, ಕರ್ಮ, ತೃಷ್ಣೆಗಳಿಂದ ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ.
3.2.72
ब्रह्मादिषु तृणान्तेषु भूतेषु परिवर्तते ।
जले भुवि तथाऽऽकाशे जायमानः पुनःपुनः ॥ ३.२.७२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನವರೆಗಿನ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ.
3.2.73
अबुधानां गतिस्त्वेषा बुधानामपि मे शृणु ।
ये धर्मे श्रेयसि रता विमोक्षरतयो जनाः ॥ ३.२.७३ ॥
ಇದು ಅಬುಧರ ಮಾರ್ಗ; ಬುಧರ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು.
3.2.74
तदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च ।
तस्माद्धर्मानिमान्सर्वान्नाभिमानात्समाचरेत् ॥ ३.२.७४ ॥
ಇದೇ ವೇದವಚನ: ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡು, ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು ಎಂದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಆಚರಿಸಬಾರದು.
3.2.75
इज्याध्ययनदानानि तपः सत्यं क्षमा दमः ।
अलोभ इतिमार्गोऽयं धर्ममस्याष्टविधः स्मृतः ॥ ३.२.७५ ॥
ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆ, ದಮ, ಅಲೋಭ—ಇದು ಧರ್ಮದ ಎಂಟು ವಿಧದ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
3.2.76
अत्र पूर्वश्चतुर्वर्गः पितृयाणपथे स्थितः ।
कर्तव्यमिति यत्कार्यं नाभिमानात्समाचरेत् ॥ ३.२.७६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚತುರ್ವರ್ಗವು ಪಿತೃಯಾಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. 'ಮಾಡಬೇಕು' ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಆಚರಿಸಬಾರದು.
3.2.77
उत्तरो देवयानस्तु सद्भिराचरितः सदा ।
अष्टाङ्गेनैव मार्गेण विशुद्धात्मा समाचरेत् ॥ ३.२.७७ ॥
ಆದರೆ ಉತ್ತರ ದೇವಯಾಣ ಮಾರ್ಗವು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ಈ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕು.
3.2.78
सम्यक्संकल्पसंबन्धात्सम्यक्चेन्द्रियनिग्रहात् ।
सम्यग्द्व्रतविशेषाच्च सम्यक्च गुरुसेवनात् ॥ ३.२.७८ ॥
ಸಮ್ಯಕ್ ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ, ಸಮ್ಯಕ್ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದಿಂದ, ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಶೇಷ ವ್ರತಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಗುರುಸೇವೆಯಿಂದ.
3.2.79
सम्यगाहारयोगाच्च सम्यक्चाध्ययनागमात् ।
सम्यक्कर्मोपसंन्यासात्सम्यक्चित्तनिरोधनात् ॥ ३.२.७९ ॥
ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ ನಿಯಮದಿಂದ, ಸರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಸರಿಯಾದ ಕರ್ಮ-ಸಂನ್ಯಾಸದಿಂದ, ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಚಿತ್ತ-ನಿರೋಧದಿಂದ.
3.2.80
एवं कर्माणि कुर्वन्ति संसारविजिगीषवः ।
रागद्वेषविनिर्मुक्ता ऐश्वर्यवशमागताः ॥ ३.२.८० ॥
ಹೀಗೆ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸುವವರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಐಶ್ವರ್ಯದ ವಶರಾಗುತ್ತಾರೆ.
3.2.81
रुद्राः साध्यास्तथाऽऽदित्या वसवोऽथ तथाश्विनौ ।
योगैश्वर्येण संयुक्ता धारयन्ति प्रजा इमाः ॥ ३.२.८१ ॥
ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಯೋಗ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ, ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.2.82
तथा त्वमपि कौन्तेय शममास्थाय पुष्कलम् ।
तपसा सिद्धिमन्विच्छ योगसिद्धिं च भारत ॥ ३.२.८२ ॥
ಕೌಂತೇಯನೇ, ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸು; ಭಾರತನೇ, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ.
3.2.83
पितृमातृमयी सिद्धिः प्राप्ता कर्ममयी च ते ।
तपसा सिद्धिमन्विच्छ द्विजानां भरणाय वै ॥ ३.२.८३ ॥
ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಮಯ ಸಿದ್ಧಿ ನಿನಗೆ ದೊರೆತಿವೆ; ಈಗ ದ್ವಿಜರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸು.
3.2.84
सिद्धा हि यद्यदिच्छन्ति कुर्वते तदनुग्रहम् ।
तस्मात्तपः समास्थाय कुरुष्वात्ममनोरथम् ॥ ३.२.८४ ॥
ಸಿದ್ಧರು ಯಾವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿನ್ನ ಮನೋರಥವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.