มหาภารตะ · อัธยายะ 3.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.20.1
आनर्तनगरं मुक्तं ततोऽहमगमं तदा ।
महाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव ॥ ३.२०.१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อพิธียัญราชสูยะอันยิ่งใหญ่ของพระองค์สิ้นสุดลง ข้าพเจ้าจึงออกจากเมืองอานรตะในครั้งนั้น
3.20.2
अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम् ।
निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम् ॥ ३.२०.२ ॥
ข้าแต่มหาราช ข้าพเจ้าเห็นทวารกาที่หมดรัศมี ปราศจากการสวดพระเวทและเสียงวษัตการ สตรีผู้ประเสริฐของเมืองถูกถอดเครื่องประดับออกหมดสิ้น
3.20.3
अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि च ।
दृष्ट्वा शङ्कोपपन्नोऽहमपृच्छं हृदिकात्मजम् ॥ ३.२०.३ ॥
สวนหลวงของทวารกาได้เปลี่ยนรูปจนจำไม่ได้ เมื่อเห็นดังนั้น ข้าพเจ้าเต็มไปด้วยความหวั่นใจ จึงถามบุตรของหฤทิกะ
3.20.4
अस्वस्थनरनारीकमिदं वृष्णिकुलं भृशम् ।
किमिदं नरशार्दूल श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.२०.४ ॥
ตระกูลวฤษณิทั้งชายและหญิงล้วนไม่สบายอย่างยิ่ง นี่คืออะไรหนอ ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังความจริงของเรื่องนี้
3.20.5
एवमुक्तः स तु मया विस्तरेणेदमब्रवीत् ।
रोधं मोक्षं च साल्वेन हार्दिक्यो राजसत्तम ॥ ३.२०.५ ॥
เมื่อข้าพเจ้าถามเช่นนั้น เขาจึงเล่าเรื่องนี้โดยละเอียด คือการล้อมเมืองโดยท้าวสาลวะ และการปลดปล่อยจากการล้อม ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุด
3.20.6
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ श्रुत्वा सर्वमशेषतः ।
विनाशे साल्वराजस्य तदैवाकरवं मतिम् ॥ ३.२०.६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ เมื่อข้าพเจ้าได้ฟังทั้งหมดโดยไม่ตกหล่น ข้าพเจ้าก็ตั้งใจในทันทีว่าจะทำลายพระราชาสาลวะให้จงได้
3.20.7
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ समाश्वास्य पुरे जनम् ।
राजानमाहुकं चैव तथैवाकनदुन्दुभिम् ॥ ३.२०.७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ ข้าพเจ้าปลอบใจประชาชนในเมือง และพระเจ้าอาหุกะ รวมทั้งอากนันทุนทุภิ (วสุเทพ) ด้วยเช่นกัน แล้ว...
3.20.8
सर्वान्वृष्णिप्रवीरांश्च हर्षयन्नब्रुवं तदा ।
अप्रमादः सदा कार्यो नगरे यादवर्षभाः ॥ ३.२०.८ ॥
ข้าพเจ้าให้กำลังใจวีรบุรุษผู้เป็นหัวหน้าของวฤษณิทั้งหมด แล้วกล่าวว่า ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งยาทพ จงระวังมิให้ประมาทอยู่เสมอในเมือง
3.20.9
साल्वराजविनाशाय प्रयातं मां निबोधत ।
नाहत्वा तं निवर्तिष्ये पुरीं द्वारवतीं प्रति ॥ ३.२०.९ ॥
จงรู้ไว้ว่าข้าพเจ้าออกเดินทางเพื่อทำลายพระราชาสาลวะ ข้าพเจ้าจะไม่กลับไปยังเมืองทวารวดีหากมิได้สังหารเขา
3.20.10
ससाल्वं सौभनगरं हत्वा द्रष्टास्मि वः पुनः ।
त्रिःसामा हन्यतामेषा दुन्दुभिः शत्रुभीषणा ॥ ३.२०.१० ॥
เมื่อสังหารสาลวะพร้อมเมืองเสาภะแล้ว ข้าพเจ้าจะกลับมาพบพวกท่านอีกครั้ง จงตีกลองนี้ที่มีเสียงสามจังหวะและทำให้ศัตรูหวาดกลัวเถิด
3.20.11
ते मयाऽऽश्वासिता वीरा यथावद्भरतर्षभ ।
सर्वे मामब्रुवन्हृष्टाः प्रयाहि जहिशात्रवान् ॥ ३.२०.११ ॥
ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ วีรบุรุษเหล่านั้นที่ข้าพเจ้าปลอบโยนตามสมควรแล้ว ต่างปลื้มใจกล่าวกับข้าพเจ้าว่า จงไปและสังหารศัตรูเถิด
3.20.12
तैः प्रहृष्टात्मभिर्वीरैराशीर्भिरभिनन्दितः ।
वाचयित्वा द्विजश्रेष्ठान्प्रणम्य शिरसा भवम् ॥ ३.२०.१२ ॥
ข้าพเจ้าได้รับคำอวยพรจากวีรบุรุษผู้มีใจยินดีเหล่านั้น แล้วให้พราหมณ์ผู้ประเสริฐสวดคำอวยพร จากนั้นข้าพเจ้าก้มศีรษะคารวะพระภว
3.20.13
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनानादयन्दिशः ।
प्रध्माय शङ्खप्रवरं पाञ्चजन्यमहं नृप ॥ ३.२०.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าเป่าสังข์ที่ประเสริฐที่สุด คือปาญจชันยะ ขณะที่รถของข้าพเจ้าซึ่งมีม้าไศพยะและสุครีวะเทียมอยู่ ดังก้องไปทั่วทุกทิศ
3.20.14
प्रयातोस्मि नरव्याघ्र बलेन महता वृतः ।
क्लृप्तेन चतुरङ्गेण यत्तेन जितकाशिना ॥ ३.२०.१४ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าออกเดินทางพร้อมกองทัพใหญ่ที่จัดเป็นกระบวนสี่เหล่า พร้อมและกระตือรือร้นต่อชัยชนะ
3.20.15
समतीत्य बहून्देशान्गिरींश्च बहुपादपान् ।
सरांसि सरितश्चैव मार्तिकावतमासदम् ॥ ३.२०.१५ ॥
ข้าพเจ้าผ่านดินแดนมากมาย ภูเขาที่มีต้นไม้มากมาย ทะเลสาบและแม่น้ำ จนมาถึงมาร์ติกาวตะ
3.20.16
तत्राश्रौषं नरव्याघ्र साल्वं सागरमन्तिकात् ।
प्रयान्तं सौभमास्थाय तमहं पृष्ठतोऽन्वगाम् ॥ ३.२०.१६ ॥
ที่นั่น ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าได้ยินว่าท้าวสาลวะกำลังออกเดินทางจากใกล้ทะเล ประทับบนเสาภะ ข้าพเจ้าจึงตามไปข้างหลังเขา
3.20.17
दृष्टवानस्मि राजेन्द्र साल्वराजमथान्तिके ।
ततः सागरमासाद्य कुक्षौ तस्य महोर्मिणः।
समुद्रनाभ्यां साल्वोऽभूत्सौभमास्थाय शत्रुहन् ॥ ३.२०.१७ ॥
ข้าแต่จอมราชา ข้าพเจ้าได้เห็นพระราชาสาลวะอยู่ใกล้ๆ แล้ว จากนั้นเมื่อมาถึงทะเล ในอ่าวของคลื่นใหญ่นั้น ข้าแต่ผู้สังหารศัตรู ท้าวสาลวะปรากฏขึ้นบนเสาภะพร้อมกับสมุทรนาภิ
3.20.18
स मामालोक्य सहसा सेनां स्वां प्राहिणोन्मृधे ।
मद्बाहुना च सेनायां शिष्टायां किंचिदेव च ॥ ३.२०.१८ ॥
เมื่อเห็นข้าพเจ้า เขาก็ส่งกองทัพของตนเข้าสู่การรบในทันที และจากกองทัพนั้น ซึ่งเหลือเพียงเล็กน้อยหลังจากแขนของข้าพเจ้าสู้รบ...
3.20.19
स समालोक्य सहसा स्मयन्निव युधिष्ठिर ।
आह्वयामास दुष्टात्मा युद्धायैव मुहुर्मुहुः ॥ ३.२०.१९ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ เมื่อเห็นข้าพเจ้าอย่างกะทันหัน เขาเหมือนกับยิ้มอยู่ และผู้มีใจชั่วนั้นท้าข้าพเจ้ารบซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.20.20
तस्य शार्ङ्गविनिर्मुक्तैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिः ।
पुरं नासाद्यत शरैस्ततो मां रोष आविशत् ॥ ३.२०.२० ॥
ลูกศรจำนวนมากที่ยิงจากคันศร์ศารังคของเขา ซึ่งเจาะจุดสำคัญได้ ไม่สามารถถึงเมืองของข้าพเจ้า (ร่างกายของข้าพเจ้า) ได้ จากนั้นความโกรธก็เข้าสิงข้าพเจ้า
3.20.21
स चापि पापप्रकृतिर्दैतेयापशदो नृप ।
मय्यवर्षत दुर्धर्षः शरधाराः सहस्रशः ॥ ३.२०.२१ ॥
ฝ่ายเขาผู้มีสันดานชั่วร้าย เป็นบุตรของไดตยะที่ต่ำช้า ข้าแต่พระราชา ผู้ที่ไม่มีใครต้านทานได้ ได้ระดมธารศรนับพันใส่ข้าพเจ้า
3.20.22
सैनिकान्मम सूतं च हयांश्च स समाकिरत् ।
अचिन्तयन्तस्तु शरान्वयं युध्याम भारत ॥ ३.२०.२२ ॥
เขาปกคลุมทหารของข้าพเจ้า นายสารถีและม้าทั้งหลายด้วยศรเช่นกัน ข้าแต่ภรตะ ถึงกระนั้นพวกเรายังคงสู้รบต่อไปโดยไม่ใส่ใจต่อลูกศร
3.20.23
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ।
चिक्षिपुः समरे वीरा मयि साल्वपदानुगाः ॥ ३.२०.२३ ॥
จากนั้นวีรบุรุษทั้งหลายผู้ติดตามทางของศัลวะ ได้ซัดศรที่มีข้อโค้งนับแสนๆ ดอกใส่ข้าพเจ้าในการรบ
3.20.24
ते हयांश्च रथं चैव ध्वजं दारुकमेव च ।
छादयामासुरसुरास्तैर्बाणैर्मर्मभेदिभिः ॥ ३.२०.२४ ॥
เหล่าอสูรนั้นได้ปกคลุมม้าของข้าพเจ้า รถ ธง และแม้แต่ทารุกะด้วยศรที่เจาะจุดสำคัญเหล่านั้น
3.20.25
न हया न रथो वीर न ध्वजो न च दारुकः ।
अदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाऽहं सैनिकाश्च मे ॥ ३.२०.२५ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ ทั้งม้า รถ ธง และแม้ทารุกะก็มองไม่เห็นเพราะถูกลูกศรปกคลุม ข้าพเจ้าและทหารของข้าพเจ้าก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน
3.20.26
ततोऽहमपि कौन्तेय शराणामयुतान्बहून् ।
आमन्त्रितानां धनुषा दिव्येन विधिनाऽक्षिपम् ॥ ३.२०.२६ ॥
จากนั้น ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี ข้าพเจ้าก็ยิงศรนับหมื่นๆ ดอกเช่นกัน ซึ่งเรียกมาด้วยคันธนูตามวิธีทิพย์
3.20.27
न तत्रविषयस्त्वासीन्मम सैन्यस्य भारत ।
खे विषक्तं हि तत्सौभं क्रोशमात्र इवाभवत् ॥ ३.२०.२७ ॥
ข้าแต่ภรตะ ในที่นั้นทัศนวิสัยของกองทัพข้าพเจ้าหมดไป เพราะวิมานเสาภะที่ลอยค้างอยู่บนท้องฟ้านั้นดูเหมือนอยู่ห่างเพียงกรอสะเดียว
3.20.28
ततस्ते प्रेक्षकाः सर्वे देवा वै दिवमास्थिताः ।
हर्षयामासुरुच्चैर्मां सिंहनादतलस्वनैः ॥ ३.२०.२८ ॥
จากนั้นเทวดาทั้งหลายผู้เป็นผู้ชมอยู่ทั้งหมด ซึ่งได้ขึ้นยืนอยู่บนสวรรค์ ได้ให้กำลังใจข้าพเจ้าดังลั่นด้วยเสียงคำรามอย่างสิงโตและเสียงปรบมือ
3.20.29
मत्कार्मुकविनिर्मुक्ता दानवानां महारणे ।
अङ्गेषु रुधिराक्तास्ते विविशुः शलभा इव ॥ ३.२०.२९ ॥
ศรที่ข้าพเจ้าปล่อยจากคันธนูในการรบอันยิ่งใหญ่ ได้แทงเข้าสู่อวัยวะของพวกทานพทั้งหลาย เปรอะเปื้อนด้วยโลหิต เหมือนฝูงตั๊กแตน
3.20.30
ततो हलहलाशब्दः सौभमध्ये व्यवर्धत ।
वध्यतां विशिखैस्तीक्ष्णैः पततां च महार्णवे ॥ ३.२०.३० ॥
จากนั้นเสียงโกลาหลก็ดังขึ้นภายในวิมานเสาภะ จากพวกที่ถูกลูกศรคมกล้าแทงและตกลงไปในมหาสมุทร
3.20.31
ते निकृत्तभुजस्कन्धाः कबन्धाकृतिदर्शनाः ।
नदन्तो भैरवान्नादान्निपतन्ति स्म दानवाः।
पतितास्तेऽपि भक्ष्यन्ते समुद्रांभोनिवासिभिः ॥ ३.२०.३१ ॥
พวกทานพเหล่านั้น แขนและบ่าถูกตัดขาด ปรากฏรูปร่างเหมือนร่างไร้หัว ร้องคำรามเสียงน่าสะพรึงแล้วล้มลง แม้ที่ล้มลงแล้วก็ยังถูกสัตว์ที่อาศัยอยู่ในน้ำแห่งมหาสมุทรกัดกิน
3.20.32
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभम् ।
जलजं पाञ्चजन्यं वै प्राणेनाहमपूरयम् ॥ ३.२०.३२ ॥
จากนั้นข้าพเจ้าได้เป่าสังข์ปาญจชันยะด้วยลมหายใจ สังข์นั้นเปล่งรัศมีดุจน้ำนมโค ดอกมะลิ พระจันทร์ ใยบัว และเงิน
3.20.33
तान्दृष्ट्वा पतितांस्तत्र साल्वः सौभपतिस्ततः ।
मायायुद्धेन महता योधयामास मां युधि ॥ ३.२०.३३ ॥
เมื่อเห็นพวกเขาล้มลงอยู่ตรงนั้น ศัลวะเจ้าแห่งวิมานเสาภะจึงต่อสู้กับข้าพเจ้าในการรบด้วยการสงครามมายาอันยิ่งใหญ่
3.20.34
ततो गदा हलाः प्रासाः शूलशक्तिपरश्चथाः ।
असयः शक्तिकुलिशपाशर्ष्टिकनपाः शराः।
पट्टसाश्च भुशुण्ड्यश्च प्रपतन्त्यनिशं मयि ॥ ३.२०.३४ ॥
จากนั้นกระบอง ไถ หอก ตรีศูล หอกซัด ขวาน ดาบ หอกสั้น สายบ่วง ทวน กระบอง ศร ดาบปลายกว้าง และภุศุณฑีได้ตกลงใส่ข้าพเจ้าไม่หยุดหย่อน
3.20.35
तामहं माययैवाशु प्रतिगृह्य व्यनाशयम् ।
तस्यां हतायां मायायां गिरिशृङ्गैरयोधयत् ॥ ३.२०.३५ ॥
ข้าพเจ้ารับและทำลายมายานั้นได้อย่างรวดเร็วด้วยมายาเอง เมื่อมายานั้นถูกทำลายแล้ว เขาก็ต่อสู้ด้วยยอดเขา
3.20.36
ततोऽभवत्तम इव प्रकाश इव चाभवत् ।
दुर्दिनं सुदिनं चैव शीतमुष्णं च भारत ॥ ३.२०.३६ ॥
จากนั้นก็เกิดความมืดราวกับว่ามืด และสว่างราวกับว่าสว่าง เป็นวันพายุฝนและวันอากาศดี ร้อนและหนาวเช่นกัน ข้าแต่ภรตะ
3.20.37
अङ्गारपांसुवर्षं च शस्त्रवर्षं च भारत ।
एवं मायां प्रकुर्वाणो योधयामास मां रिपुः ॥ ३.२०.३७ ॥
ข้าแต่ภรตะ เขาได้ระดมถ่านเพลิงและฝุ่นละออง และฝนอาวุธ ศัตรูผู้ก่อมายาเช่นนี้ได้บังคับให้ข้าพเจ้าต้องสู้รบ
3.20.38
विज्ञाय तदहं सर्वं माययैव व्यनाशयम् ।
यथाकालं तु युद्धेन व्यधमं सर्वतः शरैः ॥ ३.२०.३८ ॥
เมื่อรู้ทุกอย่างนั้นแล้ว ข้าพเจ้าก็ทำลายมายาด้วยมายาเอง จากนั้นเมื่อถึงเวลาอันควรในการรบ ข้าพเจ้าก็กระจายเขาไปทุกทิศด้วยศร
3.20.39
ततो हतायां च मया मायायां युधि दानवः ।
मायामन्यां महाराज चकार मतिमोहिनीम् ॥ ३.२०.३९ ॥
จากนั้น เมื่อมายานั้นถูกข้าพเจ้าทำลายในการรบแล้ว ข้าแต่มหาราช ทานพก็ได้สร้างมายาอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งทำให้จิตใจสับสน
3.20.40
ततो व्योम महाराज शतसूर्यमिवाभवत् ।
शतचन्द्रं च कौन्तेय सहस्रायुततारकम् ॥ ३.२०.४० ॥
จากนั้น ข้าแต่มหาราช ท้องฟ้าก็ปรากฏราวกับมีดวงอาทิตย์หนึ่งร้อยดวง และข้าแต่บุตรแห่งกุนตี มีดวงจันทร์หนึ่งร้อยดวง และดวงดาวนับพันและหมื่น
3.20.41
ततो नाज्ञायत तदा दिवारात्रं तथा दिशः ।
ततोऽहं मोहमापन्नः प्रज्ञास्त्रं समयोजयम् ॥ ३.२०.४१ ॥
ตอนนั้นกลางวันกลางคืนและทิศทั้งหลายก็ไม่อาจรับรู้ได้ ข้าพเจ้าจึงตกอยู่ในความหลง และได้ใช้อาวุธแห่งปัญญาออกไป
3.20.42
तदस्त्रमस्तमस्त्रेण विधूतं शरतूलवत् ।
तथा तदभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्।
लब्धालोकस्तु राजेन्द्र पुनः शत्रुमयोधयम् ॥ ३.२०.४२ ॥
อาวุธนั้นถูกอาวุธฝ่ายตรงข้ามทำลายจนกระจัดกระจายไปดั่งปุยนุ่นจากลูกศร การรบจึงดุเดือดและน่าสะพรึงกลัว โอ จอมกษัตริย์ เมื่อข้าพเจ้ากลับมองเห็นได้อีกครั้ง ข้าพเจ้าจึงต่อสู้กับศัตรูอีกครั้ง