മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.20.1
आनर्तनगरं मुक्तं ततोऽहमगमं तदा ।
महाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव ॥ ३.२०.१ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ മഹത്തായ രാജസൂയയാഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, അന്ന് ഞാൻ ആനർത നഗരം വിട്ടുപോയി.
3.20.2
अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम् ।
निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम् ॥ ३.२०.२ ॥
മഹാരാജാവേ, തേജസ്സറ്റ ദ്വാരകയെ ഞാൻ കണ്ടു; അവിടെ വേദപാരായണവും വഷട്കാരവും ഇല്ലായിരുന്നു, ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ ആഭരണരഹിതരായിരുന്നു.
3.20.3
अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि च ।
दृष्ट्वा शङ्कोपपन्नोऽहमपृच्छं हृदिकात्मजम् ॥ ३.२०.३ ॥
ദ്വാരകയിലെ ഉദ്യാനങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനാകാത്ത രൂപം പൂണ്ടിരുന്നു; അത് കണ്ട് സംശയത്തോടെ ഹൃദികപുത്രനോട് ഞാൻ ചോദിച്ചു.
3.20.4
अस्वस्थनरनारीकमिदं वृष्णिकुलं भृशम् ।
किमिदं नरशार्दूल श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.२०.४ ॥
ഈ വൃഷ്ണികുലത്തിലെ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഏറെ രോഗികളാണ്. നരശാർദൂലാ, ഇതെന്താണ്? ഇതിന്റെ സത്യം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.20.5
एवमुक्तः स तु मया विस्तरेणेदमब्रवीत् ।
रोधं मोक्षं च साल्वेन हार्दिक्यो राजसत्तम ॥ ३.२०.५ ॥
ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ അവൻ ഇതു വിശദമായി പറഞ്ഞു — സാൽവൻ ഉപരോധിച്ചതും അതിൽനിന്നുള്ള മോചനവും, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
3.20.6
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ श्रुत्वा सर्वमशेषतः ।
विनाशे साल्वराजस्य तदैवाकरवं मतिम् ॥ ३.२०.६ ॥
അനന്തരം, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാം പൂർണ്ണമായി കേട്ട് ഞാൻ അപ്പോൾത്തന്നെ സാൽവരാജാവിന്റെ നാശത്തിന് തീരുമാനിച്ചു.
3.20.7
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ समाश्वास्य पुरे जनम् ।
राजानमाहुकं चैव तथैवाकनदुन्दुभिम् ॥ ३.२०.७ ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നഗരജനങ്ങളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; രാജാവായ ആഹുകനെയും, അതുപോലെ ആകനദുന്ദുഭിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
3.20.8
सर्वान्वृष्णिप्रवीरांश्च हर्षयन्नब्रुवं तदा ।
अप्रमादः सदा कार्यो नगरे यादवर्षभाः ॥ ३.२०.८ ॥
വൃഷ്ണിവീരന്മാരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ അന്ന് പറഞ്ഞു: യാദവശ്രേഷ്ഠരേ, നഗരത്തിൽ എപ്പോഴും ജാഗ്രത വേണം.
3.20.9
साल्वराजविनाशाय प्रयातं मां निबोधत ।
नाहत्वा तं निवर्तिष्ये पुरीं द्वारवतीं प्रति ॥ ३.२०.९ ॥
സാൽവരാജാവിനെ നശിപ്പിക്കാനായി ഞാൻ പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക; അവനെ വധിക്കാതെ ഞാൻ ദ്വാരവതി നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയില്ല.
3.20.10
ससाल्वं सौभनगरं हत्वा द्रष्टास्मि वः पुनः ।
त्रिःसामा हन्यतामेषा दुन्दुभिः शत्रुभीषणा ॥ ३.२०.१० ॥
സൗഭനഗരത്തോടും സാൽവനോടുമൊപ്പം അവനെ വധിച്ചശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും നിങ്ങളെ കാണും; ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഈ ദുന്ദുഭി മൂന്നു തവണ സാമഗാനംപോലെ മുഴക്കൂ.
3.20.11
ते मयाऽऽश्वासिता वीरा यथावद्भरतर्षभ ।
सर्वे मामब्रुवन्हृष्टाः प्रयाहि जहिशात्रवान् ॥ ३.२०.११ ॥
ഭരതർഷഭാ, ഞാൻ ആ വീരന്മാരെ യഥാവിധി ആശ്വസിപ്പിച്ചു; അവരെല്ലാം സന്തോഷിച്ച് എന്നോടു പറഞ്ഞു: പോകൂ, ശത്രുക്കളെ വധിക്കൂ.
3.20.12
तैः प्रहृष्टात्मभिर्वीरैराशीर्भिरभिनन्दितः ।
वाचयित्वा द्विजश्रेष्ठान्प्रणम्य शिरसा भवम् ॥ ३.२०.१२ ॥
സന്തോഷഹൃദയരായ ആ വീരന്മാരുടെ ആശീർവാദങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിക്കപ്പെട്ട്, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെക്കൊണ്ട് സ്വസ്തിവാചനം ചെയ്യിച്ച്, ശിരസ്സു നമിച്ച് ഭവനെ ഞാൻ വണങ്ങി.
3.20.13
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनानादयन्दिशः ।
प्रध्माय शङ्खप्रवरं पाञ्चजन्यमहं नृप ॥ ३.२०.१३ ॥
ശൈബ്യ, സുഗ്രീവൻ എന്നീ കുതിരകളെ കെട്ടിയ രഥത്താൽ ദിക്കുകളെ മുഴക്കി, രാജാവേ, ശ്രേഷ്ഠമായ പാഞ്ചജന്യ ശംഖം ഞാൻ ഊതി.
3.20.14
प्रयातोस्मि नरव्याघ्र बलेन महता वृतः ।
क्लृप्तेन चतुरङ्गेण यत्तेन जितकाशिना ॥ ३.२०.१४ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, മഹാസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഒരുക്കിയ ചതുരംഗസേനയോടെ, വിജയകാംക്ഷയോടെ തയ്യാറായി ഞാൻ പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
3.20.15
समतीत्य बहून्देशान्गिरींश्च बहुपादपान् ।
सरांसि सरितश्चैव मार्तिकावतमासदम् ॥ ३.२०.१५ ॥
പല ദേശങ്ങളും, പർവതങ്ങളും, ബഹുവൃക്ഷങ്ങളുള്ള മലകളും, തടാകങ്ങളും, നദികളും കടന്ന് ഞാൻ മാർത്തികാവതത്തിലെത്തി.
3.20.16
तत्राश्रौषं नरव्याघ्र साल्वं सागरमन्तिकात् ।
प्रयान्तं सौभमास्थाय तमहं पृष्ठतोऽन्वगाम् ॥ ३.२०.१६ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, അവിടെ സമുദ്രത്തിനരികിൽ സൗഭവിമാനത്തിൽ കയറി പോകുന്ന സാല്വനെ ഞാൻ കേട്ടു; ഞാൻ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
3.20.17
दृष्टवानस्मि राजेन्द्र साल्वराजमथान्तिके ।
ततः सागरमासाद्य कुक्षौ तस्य महोर्मिणः।
समुद्रनाभ्यां साल्वोऽभूत्सौभमास्थाय शत्रुहन् ॥ ३.२०.१७ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അപ്പോൾ സമീപത്ത് സാല്വരാജനെ ഞാൻ കണ്ടു. അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിലെത്തി, അതിന്റെ മഹാതിരമാലകളുള്ള ഉൾക്കടലിൽ, ശത്രുഹന്താവേ, സാല്വൻ സൗഭത്തിൽ കയറി സമുദ്രനാഭിയോടെ പ്രത്യക്ഷനായി.
3.20.18
स मामालोक्य सहसा सेनां स्वां प्राहिणोन्मृधे ।
मद्बाहुना च सेनायां शिष्टायां किंचिदेव च ॥ ३.२०.१८ ॥
അവൻ എന്നെ കണ്ടയുടൻ ഉടനെ യുദ്ധത്തിനായി തന്റെ സേനയെ അയച്ചു; എന്റെ ബാഹുവാൽ സേനയിൽ അല്പം ശേഷിച്ചതും.
3.20.19
स समालोक्य सहसा स्मयन्निव युधिष्ठिर ।
आह्वयामास दुष्टात्मा युद्धायैव मुहुर्मुहुः ॥ ३.२०.१९ ॥
അവൻ എന്നെ പെട്ടെന്ന് കണ്ട് ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, യുധിഷ്ഠിരാ, ദുഷ്ടാത്മാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി വിളിച്ചു.
3.20.20
तस्य शार्ङ्गविनिर्मुक्तैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिः ।
पुरं नासाद्यत शरैस्ततो मां रोष आविशत् ॥ ३.२०.२० ॥
അവന്റെ ശാർങ്ഗവില്ലിൽ നിന്ന് തൊടുത്ത മർമ്മം തുളയ്ക്കുന്ന പല അമ്പുകളും എന്റെ നഗരത്തിൽ (ശരീരത്തിൽ) എത്തിയില്ല; അപ്പോൾ എനിക്ക് കോപം കയറി.
3.20.21
स चापि पापप्रकृतिर्दैतेयापशदो नृप ।
मय्यवर्षत दुर्धर्षः शरधाराः सहस्रशः ॥ ३.२०.२१ ॥
ആ പാപസ്വഭാവനായ, ദൈത്യരിലെ അധമപുത്രൻ, രാജാവേ, അജയ്യനായി എന്റെ മേൽ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുധാരകൾ വർഷിച്ചു.
3.20.22
सैनिकान्मम सूतं च हयांश्च स समाकिरत् ।
अचिन्तयन्तस्तु शरान्वयं युध्याम भारत ॥ ३.२०.२२ ॥
അവൻ എന്റെ സൈനികരെയും എന്റെ സാരഥിയെയും കുതിരകളെയും മൂടി; എങ്കിലും അമ്പുകളെ ഗണിക്കാതെ ഞങ്ങൾ യുദ്ധം ചെയ്തു, ഭാരതാ.
3.20.23
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ।
चिक्षिपुः समरे वीरा मयि साल्वपदानुगाः ॥ ३.२०.२३ ॥
അപ്പോൾ ശാൽവനെ പിന്തുടർന്ന വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള നൂറായിരം അമ്പുകൾ എന്റെ നേരെ എയ്തു.
3.20.24
ते हयांश्च रथं चैव ध्वजं दारुकमेव च ।
छादयामासुरसुरास्तैर्बाणैर्मर्मभेदिभिः ॥ ३.२०.२४ ॥
ആ അസുരന്മാർ ആ മർമ്മം തുളയ്ക്കുന്ന അമ്പുകളാൽ എന്റെ കുതിരകളെയും രഥത്തെയും കൊടിയെയും ദാരുകനെയും മൂടി.
3.20.25
न हया न रथो वीर न ध्वजो न च दारुकः ।
अदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाऽहं सैनिकाश्च मे ॥ ३.२०.२५ ॥
വീരാ, കുതിരകളോ രഥമോ കൊടിയോ ദാരുകനോ കാണായില്ല; അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട്, അതുപോലെ ഞാനും എന്റെ സൈനികരും.
3.20.26
ततोऽहमपि कौन्तेय शराणामयुतान्बहून् ।
आमन्त्रितानां धनुषा दिव्येन विधिनाऽक्षिपम् ॥ ३.२०.२६ ॥
പിന്നെ, കൗന്തേയാ, ഞാനും ദിവ്യവിധിയാൽ വില്ലുകൊണ്ട് വിളിച്ച പതിനായിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ എയ്തു.
3.20.27
न तत्रविषयस्त्वासीन्मम सैन्यस्य भारत ।
खे विषक्तं हि तत्सौभं क्रोशमात्र इवाभवत् ॥ ३.२०.२७ ॥
ഭാരതാ, അവിടെ എന്റെ സൈന്യത്തിന് കാഴ്ചയുടെ പരിധി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ആകാശത്ത് തൂങ്ങിക്കിടന്ന ആ സൗഭം ഒരു ക്രോശമാത്രമായി.
3.20.28
ततस्ते प्रेक्षकाः सर्वे देवा वै दिवमास्थिताः ।
हर्षयामासुरुच्चैर्मां सिंहनादतलस्वनैः ॥ ३.२०.२८ ॥
അപ്പോൾ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന ആ കാഴ്ചക്കാരായ ദേവന്മാരെല്ലാം സിംഹഗർജ്ജനങ്ങളാലും കൈയടി ശബ്ദങ്ങളാലും എന്നെ ഉച്ചത്തിൽ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.
3.20.29
मत्कार्मुकविनिर्मुक्ता दानवानां महारणे ।
अङ्गेषु रुधिराक्तास्ते विविशुः शलभा इव ॥ ३.२०.२९ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ എന്റെ വില്ലിൽനിന്ന് വിട്ട ആ അമ്പുകൾ ദാനവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന് വെട്ടുക്കിളികളെപ്പോലെ കടന്നുകയറി.
3.20.30
ततो हलहलाशब्दः सौभमध्ये व्यवर्धत ।
वध्यतां विशिखैस्तीक्ष्णैः पततां च महार्णवे ॥ ३.२०.३० ॥
അപ്പോൾ സൗഭത്തിനകത്ത് ഹലഹല ശബ്ദം വർധിച്ചു—മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ വധിക്കപ്പെടുന്നവരുടെയും മഹാസമുദ്രത്തിൽ വീഴുന്നവരുടെയും ആർപ്പുവിളി.
3.20.31
ते निकृत्तभुजस्कन्धाः कबन्धाकृतिदर्शनाः ।
नदन्तो भैरवान्नादान्निपतन्ति स्म दानवाः।
पतितास्तेऽपि भक्ष्यन्ते समुद्रांभोनिवासिभिः ॥ ३.२०.३१ ॥
മുറിഞ്ഞ തോളുകളും കൈകളുമുള്ള, തലയില്ലാത്ത ഉടലുകളുടെ രൂപം കാണിച്ച ആ ദാനവന്മാർ ഭയങ്കരമായ നിലവിളികളോടെ വീണു. വീണവരെയും സമുദ്രജലത്തിൽ വസിക്കുന്നവ ഭക്ഷിച്ചു.
3.20.32
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभम् ।
जलजं पाञ्चजन्यं वै प्राणेनाहमपूरयम् ॥ ३.२०.३२ ॥
അപ്പോൾ പശുവിൻപാൽ, കുന്ദപ്പൂവ്, ചന്ദ്രൻ, താമരത്തണ്ട്, വെള്ളി എന്നിവയുടെ പ്രഭയുള്ള പാഞ്ചജന്യ ശംഖിനെ ഞാൻ പ്രാണവായുകൊണ്ട് നിറച്ചു.
3.20.33
तान्दृष्ट्वा पतितांस्तत्र साल्वः सौभपतिस्ततः ।
मायायुद्धेन महता योधयामास मां युधि ॥ ३.२०.३३ ॥
അവിടെ അവർ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ട സൗഭപതിയായ സാൽവൻ, മഹത്തായ മായായുദ്ധംകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ എന്നോടു പോരാടി.
3.20.34
ततो गदा हलाः प्रासाः शूलशक्तिपरश्चथाः ।
असयः शक्तिकुलिशपाशर्ष्टिकनपाः शराः।
पट्टसाश्च भुशुण्ड्यश्च प्रपतन्त्यनिशं मयि ॥ ३.२०.३४ ॥
അപ്പോൾ ഗദകൾ, കലപ്പകൾ, കുന്തങ്ങൾ, ശൂലങ്ങൾ, ശക്തികൾ, മഴുക്കൾ, വാളുകൾ, ശക്തി, കുലിശം, പാശം, ഋഷ്ടി, കനപം, ശരങ്ങൾ, പട്ടസങ്ങൾ, ഭുശുണ്ഡികൾ എന്നിവ എന്റെമേൽ ഇടവിടാതെ പതിച്ചു.
3.20.35
तामहं माययैवाशु प्रतिगृह्य व्यनाशयम् ।
तस्यां हतायां मायायां गिरिशृङ्गैरयोधयत् ॥ ३.२०.३५ ॥
ആ മായയെ ഞാൻ മായകൊണ്ടുതന്നെ ഉടൻ പ്രതിരോധിച്ചു നശിപ്പിച്ചു. ആ മായ നശിച്ചപ്പോൾ അവൻ പർവതശൃംഗങ്ങൾകൊണ്ട് പോരാടി.
3.20.36
ततोऽभवत्तम इव प्रकाश इव चाभवत् ।
दुर्दिनं सुदिनं चैव शीतमुष्णं च भारत ॥ ३.२०.३६ ॥
അപ്പോൾ ഇരുട്ടുപോലെയും വെളിച്ചംപോലെയും ആയി. ഭാരതാ, മഴയുള്ള ദിവസവും നല്ല ദിവസവും തണുപ്പും ചൂടും ഒരുമിച്ചായി.
3.20.37
अङ्गारपांसुवर्षं च शस्त्रवर्षं च भारत ।
एवं मायां प्रकुर्वाणो योधयामास मां रिपुः ॥ ३.२०.३७ ॥
ഭാരതാ! അവൻ കനലും പൊടിയും മഴയായി വർഷിച്ചു; ആയുധങ്ങളുടെ മഴയും വർഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ മായ സൃഷ്ടിച്ച് ശത്രു എന്നെ യുദ്ധം ചെയ്യിച്ചു.
3.20.38
विज्ञाय तदहं सर्वं माययैव व्यनाशयम् ।
यथाकालं तु युद्धेन व्यधमं सर्वतः शरैः ॥ ३.२०.३८ ॥
അതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, മായയെ മായകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ നശിപ്പിച്ചു. യഥാസമയം യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും അമ്പുകളാൽ ഞാൻ അവനെ ചിതറിച്ചു.
3.20.39
ततो हतायां च मया मायायां युधि दानवः ।
मायामन्यां महाराज चकार मतिमोहिनीम् ॥ ३.२०.३९ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ എന്നാൽ ആ മായ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, ആ ദാനവൻ ബുദ്ധിയെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു മായ സൃഷ്ടിച്ചു.
3.20.40
ततो व्योम महाराज शतसूर्यमिवाभवत् ।
शतचन्द्रं च कौन्तेय सहस्रायुततारकम् ॥ ३.२०.४० ॥
പിന്നെ, മഹാരാജാവേ, ആകാശം നൂറു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയായി. കൗന്തേയാ, അതിൽ നൂറു ചന്ദ്രന്മാരും ആയിരങ്ങളും അയുതങ്ങളുമായ നക്ഷത്രങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
3.20.41
ततो नाज्ञायत तदा दिवारात्रं तथा दिशः ।
ततोऽहं मोहमापन्नः प्रज्ञास्त्रं समयोजयम् ॥ ३.२०.४१ ॥
അപ്പോൾ പകലും രാത്രിയും ദിക്കുകളും തിരിച്ചറിയാനായില്ല. അപ്പോൾ ഞാൻ മോഹത്തിലകപ്പെട്ടു, പ്രജ്ഞാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു.
3.20.42
तदस्त्रमस्तमस्त्रेण विधूतं शरतूलवत् ।
तथा तदभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्।
लब्धालोकस्तु राजेन्द्र पुनः शत्रुमयोधयम् ॥ ३.२०.४२ ॥
ആ അസ്ത്രം മറ്റൊരു അസ്ത്രത്താൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട് അമ്പിലെ പഞ്ഞിപോലെ ചിതറി. ഇങ്ങനെ ആ യുദ്ധം ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചജനകവുമായി. രാജേന്ദ്രാ, വെളിച്ചം വീണ്ടും ലഭിച്ച് ഞാൻ വീണ്ടും ശത്രുവുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.