ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.200.1
देवानां कथा संजाता महीतलं गत्वा महीपतिं शिबिमौशीनरं साध्वेनं शिबिं जिज्ञास्याम इति ॥ एवं भो इत्युक्त्वा अग्नीन्द्रावुपतिष्ठेताम् ॥ ३.२००.१ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥା ଉଠିଲା ଯେ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଶିବିଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା। "ଠିକ୍ ଅଛି, ହେ ମହାଶୟ" ବୋଲି କହି ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
3.200.2
अग्निः कपोतरूपेण तमभ्यधावदामिषार्थमिन्द्रः श्येनरूपेण ॥ ३.२००.२ ॥
ଅଗ୍ନି କପୋତ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ମାଂସ ପାଇଁ ଶ୍ୟେନ ରୂପରେ।
3.200.3
अथ कपोतो राज्ञो दिव्यासनासीनस्योत्सङ्गं न्यपतत् ॥ ३.२००.३ ॥
ସେତେବେଳେ କପୋତ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଥିବା ରାଜାଙ୍କ କୋଳରେ ପଡ଼ିଲା।
3.200.4
अथ पुरोहितो राजानमब्रवीत् ॥ प्राणरक्षार्थं श्येनाद्भीतो भवन्तं प्राणार्थी प्रपद्यते ॥ ३.२००.४ ॥
ତା'ପରେ ପୁରୋହିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: ଶ୍ୟେନରୁ ଭୀତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ପାଇଁ, ପ୍ରାଣାର୍ଥୀ ହୋଇ ଏ ଆପଣଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଅଛି।
3.200.5
वसु ददातु अन्तवान्पार्थिवोऽस्य निष्कृतिं कुर्यात् घोरं कपोतस्य निपातमाहुः ॥ ३.२००.५ ॥
ଧନ ଦେଉ; ନଶ୍ୱର ରାଜା ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରତିକାର କରନ୍ତୁ। କପୋତର ଏହି ଭୟଙ୍କର ପତନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
3.200.6
अथ कपोतो राजानमब्रवीत् ॥ प्राणरक्षणार्थं श्येनाद्भीतो भवन्तं प्राणार्थी प्रपद्ये अङ्गैरङ्गानि प्राप्यार्थी मुनिर्भूत्वा प्राणांस्त्वां प्रपद्ये ॥ ३.२००.६ ॥
ତା'ପରେ କପୋତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା: ଶ୍ୟେନରୁ ଭୀତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ପାଇଁ, ପ୍ରାଣାର୍ଥୀ ହୋଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଛି। ଅଙ୍ଗରୁ ଅଙ୍ଗ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ମୁନି ହୋଇ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଛି।
3.200.7
स्वाध्यायेन कर्शितं ब्रह्मचारिणं मां विद्धि ॥ तपसा दमेन युक्तमाचार्यस्याप्रतिकूलभाषिणम् ॥ एवंयुक्तमपापं मां विद्धि ॥ ३.२००.७ ॥
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ କୃଶ ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୋତେ ଜାଣ। ତପ ଓ ଦମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକୂଳ ନ କହୁଥିବା ମୋତେ ଜାଣ। ଏପରି ଯୁକ୍ତ, ନିଷ୍ପାପ ମୋତେ ଜାଣ।
3.200.8
गदामि वेदानविचिनोमि छन्दः ।
सर्वेवेदा अक्षरशो मे अधीताः।
न साधु दानं श्रोत्रियस्य प्रदानं ।
मा प्रादाः श्येनाय न कपोतोऽस्मि ॥ ३.२००.८ ॥
ମୁଁ ବେଦ ପାଠ କରେ, ଛନ୍ଦ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରେ। ସମସ୍ତ ବେଦ ମୁଁ ଅକ୍ଷରଶଃ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି। ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଭଲ ନୁହେଁ; ଶ୍ୟେନକୁ ଦିଅ ନାହିଁ; ମୁଁ କପୋତ ନୁହେଁ।
3.200.9
अथ श्येनो राजानमब्रवीत् ॥ ३.२००.९ ॥
ତା'ପରେ ଶ୍ୟେନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା।
3.200.10
पर्यायेण वसतिर्वा भवेषु ।
सर्गे जातः पूर्वमस्मात्कपोतात्।
त्वमाददानोऽथ कपोतमेनं ।
मा त्वं राजन्विघ्नकर्ता भवेथाः ॥ ३.२००.१० ॥
ଜନ୍ମରେ ପାଳି ଅନୁଯାୟୀ ବାସ ହୁଏ; ସୃଷ୍ଟିରେ ଏହି କପୋତ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି କପୋତକୁ ନେଇ ବିଘ୍ନକର୍ତ୍ତା ହୁଅ ନାହିଁ।
3.200.11
केनेदृशी जातु परा हि दृष्टा ।
वागुच्यमाना शकनेन संस्कृता।
यां वै कपोतो वदते यां च श्येन ।
उभौ विदित्वा कथमस्तु साधु ॥ ३.२००.११ ॥
ପକ୍ଷୀ ସଂସ୍କୃତ ଭାବେ କହୁଥିବା ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣୀ କେହି କେବେ ଦେଖିଛନ୍ତି କି? କପୋତ ଓ ଶ୍ୟେନ ଦୁହେଁ ଯେଉଁ ବାଣୀ କହନ୍ତି, ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଜାଣି କିପରି ଠିକ୍ ହେବ?
3.200.12
नास्य वर्षं वर्षति वर्षकाले ।
नास्य बीजं रोहति काल उप्तम्।
भीतं प्रपन्नं यो हि ददाति शत्रवे ।
न त्राणं लभेत्राणमिच्छन्स काले ॥ ३.२००.१२ ॥
ବର୍ଷାକାଳରେ ଯେ ବର୍ଷା ଦିଏ ନାହିଁ, ତାର ସମୟରେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ବୀଜ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶରଣ ଆସିଥିବା ଲୋକକୁ ଯେ ଶତ୍ରୁକୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ସେ ନିଜର ରକ୍ଷା ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ ସମୟରେ ରକ୍ଷା ପାଏ ନାହିଁ।
3.200.13
जाता ह्रस्वा प्रजा प्रमीयते ।
सदा न वासं पितरोऽस्य कुर्वते।
भीतं प्रपन्नं यो हि ददाति शत्रवे ।
नास्य देवाः प्रतिगृह्णन्ति हव्यम् ॥ ३.२००.१३ ॥
ତାର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲାମାତ୍ରେ ଅଳ୍ପାୟୁ ହୋଇ ମରେ; ତାର ପିତୃଗଣ ତା ପାଇଁ କେବେ ବି ବାସସ୍ଥାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶରଣ ଆସିଥିବା ଲୋକକୁ ଯେ ଶତ୍ରୁକୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ତାର ହବିଷ ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
3.200.14
मोघमन्नं विन्दति चाप्रचेताः ।
स्वर्गाल्लोकाद्धश्यति शीघ्रमेव।
भीतं प्रपन्नं यो हि ददाति शत्रवे ।
सेन्द्रा देवाः प्रहरन्त्यस्य वज्रम् ॥ ३.२००.१४ ॥
ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ ଅନ୍ନ ହିଁ ପାଏ; ଶୀଘ୍ର ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଲୋକରୁ ପତିତ ହୁଏ। ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶରଣ ଆସିଥିବା ଲୋକକୁ ଯେ ଶତ୍ରୁକୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ତା ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ବଜ୍ର ପ୍ରହାର କରନ୍ତି।
3.200.15
उक्षाणं पक्त्वा सह ओदनेन ।
अस्मात्कपोतात्प्रति ते नयन्तु।
यस्मिन्देशे रमसेऽतीव श्येन ।
तत्रमांसं शिवयस्ते वहन्तु ॥ ३.२००.१५ ॥
ବଳଦକୁ ଭାତ ସହିତ ରାନ୍ଧି, ହେ ଶ୍ୟେନ, ଏହି କପୋତଙ୍କ ପାଖରୁ ସେମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦେଶରେ ତୁମେ ଅତିଶୟ ରମଣ କର, ସେଠାରେ ଶିଆଳମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ମାଂସ ବହନ କରନ୍ତୁ।
3.200.16
नोक्षाणो राजन्प्रार्थयेयं न चान्य ।
दस्मान्मांसमधिकं वा कपोतात्।
देवैर्दत्तः सोऽद्य ममैष भक्ष-
स्तन्मे ददस्व शकुनानामभावात् ॥ ३.२००.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ବଳଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ମାଗୁନାହିଁ, ଏହି କପୋତର ମାଂସଠାରୁ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ମାଗୁନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ଆଜି ମୋତେ ଏହା ହିଁ ଆହାର ଦେଇଛନ୍ତି; ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଅଭାବରୁ ତାହା ମୋତେ ଦିଅ।
3.200.17
उक्षाणं वेहतमनूनं नयन्तु ।
ते पश्यन्तु पुरुषा ममैव।
भयाहितस् दायं ममान्तिकात्त्वां ।
प्रत्याम्नायं तु त्वं ह्येनं मा हिंसीः ॥ ३.२००.१७ ॥
ମୋ ଲୋକମାନେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ ବଳଦ ଆଣନ୍ତୁ; ସେମାନେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ ତାହା ଦେଖନ୍ତୁ। ଭୟରୁ ମୋ ପାଖରୁ ତୁମକୁ ଅଂଶ ଦିଆଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ତାହାର ବଦଳରେ ତୁମେ ଏହାକୁ (କପୋତକୁ) ହିଂସା କରନାହିଁ।
3.200.18
त्यजे प्राणाननैव दद्यां कपोतं ।
सौम्यो ह्ययं किं न जानासि श्येन।
यथा क्लेशं मा कुरुष्वेह सौम्य ।
नाहं कपोतमर्पयिष्ये कथंचित् ॥ ३.२००.१८ ॥
ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି, କିନ୍ତୁ କପୋତକୁ ଦେବିନାହିଁ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ତୁମେ କ'ଣ ଏହା ଜାଣନାହିଁ, ହେ ଶ୍ୟେନ? ଏଠାରେ କଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରନାହିଁ, ହେ ସୌମ୍ୟ; ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଏହି କପୋତକୁ ସମର୍ପଣ କରିବି ନାହିଁ।
3.200.19
यथा मां वै साधुवादैः प्रसन्नाः ।
प्रशंसेयुः शिबयः कर्मणा तु।
यथा श्येन प्रियमेव कुर्यां ।
प्रशाधि मां यद्वदेस्तत्करोमि ॥ ३.२००.१९ ॥
ଶିବିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଭଲ କଥାରେ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ, ମୋ କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ; ହେ ଶ୍ୟେନ, ଯେପରି ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ ହିଁ କରିପାରିବି, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ; ତୁମେ ଯାହା କହିବ ତାହା ମୁଁ କରିବି।
3.200.20
ऊरोर्दक्षिणादुत्कृत्य स्वपिशितं तावद्राजन्यावन्मांसं कपोतेन समम् ॥ तथा तस्मात्साधु त्रातः कपोतः प्रशंसेयुश्च शिबय कृतं च प्रियं स्यान्ममेति ॥ ३.२००.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସେ ନିଜ ଡାହାଣ ଊରୁରୁ ନିଜ ମାଂସ କାଟି କପୋତ ସମାନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଲା। ଏହିପରି କପୋତ ରକ୍ଷିତ ହେବ, ଶିବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ, ଏବଂ ତାହା ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ହେବ।
3.200.21
अथ स दक्षिणादूरोरुत्कृत्य स्वमांसपेशीं तुलयाधारयत् ॥ गुरुतर एव कपोत आसीत् ॥ ३.२००.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ନିଜ ଡାହାଣ ଊରୁରୁ ନିଜ ମାଂସର ଖଣ୍ଡ କାଟି ତୁଳାରେ ରଖିଲା; ତଥାପି କପୋତ ହିଁ ଭାରୀ ରହିଲା।
3.200.22
पुनरन्यमुच्चकर्त गुरुतर एव कपोतः ॥ एवं सर्वं समधिकृत्य शरीरं तुलायामारोपयामास रतत्तथापि गुरुतर एव कपोत आसीत् ॥ ३.२००.२२ ॥
ପୁଣି ସେ ଆଉ ଏକ ଖଣ୍ଡ କାଟିଲା; କପୋତ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଭାରୀ ରହିଲା। ଏହିପରି ସେ ନିଜ ସମସ୍ତ ଶରୀର କାଟି ତୁଳାରେ ରଖିଲା; ତଥାପି କପୋତ ହିଁ ଭାରୀ ରହିଲା।
3.200.23
अथ राजा स्वयमेव तुलामारुरोह ॥ न च व्यलीकमासीद्राज्ञ एतद्वृत्तान्तं दृष्टाव त्रात इत्युक्त्वा प्रालीयत श्येनः अथ राजा अब्रवीत् ॥ ३.२००.२३ ॥
ତେବେ ରାଜା ନିଜେ ହିଁ ତୁଳାରେ ଚଢ଼ିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ଛଳ ନଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ଦେଖି, 'ରକ୍ଷା ହୋଇଗଲା' କହି ଶ୍ୟେନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ତେବେ ରାଜା କହିଲେ।
3.200.24
कपोतं विद्युः शिवयस्त्वां कपोत ।
पृच्छामि ते शकुने को नु श्येनः।
नानीश्वर ईदृशं जातु कुर्या-
देतं प्रश्नं भगवन्मे विचक्ष्व ॥ ३.२००.२४ ॥
ଶିବିମାନେ ତୁମକୁ କପୋତ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ହେ କପୋତ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ହେ ପକ୍ଷୀ! ଏହି ଶ୍ୟେନ କିଏ? ଅସମର୍ଥ ଲୋକ କେବେ ହେଁ ଏପରି କରିପାରିବ ନାହିଁ। ହେ ଭଗବାନ! ମୋ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
3.200.25
वैश्वानरोऽहं ज्वलनो धूमकेतु-
रथैव श्येनो वज्रहस्तः शचीपतिः।
साधु ज्ञातुं त्वामृषभं सौरथेय ।
नौ जिज्ञासया त्वत्सकाशंप्रपन्नौ ॥ ३.२००.२५ ॥
ମୁଁ ବୈଶ୍ୱାନର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଧୂମକେତୁ; ଏହି ବାଜ ବଜ୍ରହସ୍ତ ଶଚୀପତି (ଇନ୍ଦ୍ର)। ହେ ସୌରଥେୟ, ବୃଷଭ, ତୁମକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଆମେ ଦୁହେଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ।
3.200.26
यामेतां पेशीं मम निष्क्रयाय ।
प्रादाद्भवानसिनोत्कृत्य राजन्।
एतद्वो लक्ष्म शिवं करोमि ।
हिरण्यवर्णं रुचिरं पुण्यगन्धम् ॥ ३.२००.२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୋ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ଖଡ଼ଗରେ କାଟି ଦେଇଥିବା ଏହି ମାଂସଖଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ କରୁଛି — ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣ, ସୁନ୍ଦର, ପୁଣ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ।
3.200.27
एतासां प्रजानां पालयिता यशस्वी ।
सुरर्षीणामथ संमतो भृशम्।
एतस्मात्पार्श्वात्पुरुषो जनिष्यति ।
कपोतरोमेति च तस्य नाम ॥ ३.२००.२७ ॥
ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଯଶସ୍ୱୀ, ଦେବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଏହି ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିବେ; ତାଙ୍କ ନାମ କପୋତରୋମା।
3.200.28
कपोतरोमाणं शिबिनौद्भिदं पुत्रं प्राप्स्यसि नृपवृषसंहननं यशोदीप्यमानं द्रष्टासि शूरमृषभं सौरथानाम् ॥ ३.२००.२८ ॥
କପୋତରୋମା ନାମକ, ଶିବିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀ ଭେଦକାରୀ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ପରି ଦେହଯୁକ୍ତ, ଯଶରେ ଦୀପ୍ତ ପୁତ୍ରକୁ ତୁମେ ପାଇବ; ଏବଂ ସୌରଥମାନଙ୍କର ବୀର ବୃଷଭକୁ ତୁମେ ଦେଖିବ।