మహాభారతం · అధ్యాయం 3.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.200.1
देवानां कथा संजाता महीतलं गत्वा महीपतिं शिबिमौशीनरं साध्वेनं शिबिं जिज्ञास्याम इति ॥ एवं भो इत्युक्त्वा अग्नीन्द्रावुपतिष्ठेताम् ॥ ३.२००.१ ॥
దేవతలలో ఒక మాట పుట్టింది: భూమికి వెళ్లి ఉశీనరుని కుమారుడైన రాజు శిబిని పరీక్షిద్దాం. "సరే, అయ్యా" అని పలికి అగ్ని, ఇంద్రులు అతని సమీపానికి వచ్చారు.
3.200.2
अग्निः कपोतरूपेण तमभ्यधावदामिषार्थमिन्द्रः श्येनरूपेण ॥ ३.२००.२ ॥
అగ్ని పావురం రూపంలో అతని వైపు పరుగెత్తాడు; ఇంద్రుడు మాంసం కోసం డేగ రూపంలో.
3.200.3
अथ कपोतो राज्ञो दिव्यासनासीनस्योत्सङ्गं न्यपतत् ॥ ३.२००.३ ॥
అప్పుడు పావురం దివ్య ఆసనంపై కూర్చున్న రాజు ఒడిలో పడింది.
3.200.4
अथ पुरोहितो राजानमब्रवीत् ॥ प्राणरक्षार्थं श्येनाद्भीतो भवन्तं प्राणार्थी प्रपद्यते ॥ ३.२००.४ ॥
అప్పుడు పురోహితుడు రాజుతో అన్నాడు: డేగకు భయపడి, ప్రాణరక్షణ కోసం, ప్రాణాన్ని కోరి ఇది నిన్ను శరణు పొందుతోంది.
3.200.5
वसु ददातु अन्तवान्पार्थिवोऽस्य निष्कृतिं कुर्यात् घोरं कपोतस्य निपातमाहुः ॥ ३.२००.५ ॥
సంపదను ఇవ్వనివ్వు; నశ్వరుడైన రాజు దీనికి పరిహారం చేయనివ్వు. పావురం పడిన ఈ భయంకర పతనం అని చెబుతారు.
3.200.6
अथ कपोतो राजानमब्रवीत् ॥ प्राणरक्षणार्थं श्येनाद्भीतो भवन्तं प्राणार्थी प्रपद्ये अङ्गैरङ्गानि प्राप्यार्थी मुनिर्भूत्वा प्राणांस्त्वां प्रपद्ये ॥ ३.२००.६ ॥
అప్పుడు పావురం రాజుతో అన్నది: డేగకు భయపడి, ప్రాణరక్షణ కోసం, ప్రాణాన్ని కోరి నేను నిన్ను శరణు పొందుతున్నాను. అవయవాలతో అవయవాలను పొందాలని కోరి, ముని అయి, నా ప్రాణాల కోసం నిన్ను శరణు పొందుతున్నాను.
3.200.7
स्वाध्यायेन कर्शितं ब्रह्मचारिणं मां विद्धि ॥ तपसा दमेन युक्तमाचार्यस्याप्रतिकूलभाषिणम् ॥ एवंयुक्तमपापं मां विद्धि ॥ ३.२००.७ ॥
స్వాధ్యాయంతో కృశించిన బ్రహ్మచారిని నన్ను తెలుసుకో. తపస్సు, దమములతో కూడినవాడిని, ఆచార్యునికి ప్రతికూలంగా మాట్లాడనివాడిని నన్ను తెలుసుకో. ఇలా కూడినవాడు, పాపరహితుడైన నన్ను తెలుసుకో.
3.200.8
गदामि वेदानविचिनोमि छन्दः ।
सर्वेवेदा अक्षरशो मे अधीताः।
न साधु दानं श्रोत्रियस्य प्रदानं ।
मा प्रादाः श्येनाय न कपोतोऽस्मि ॥ ३.२००.८ ॥
నేను వేదాలను పఠిస్తాను, ఛందస్సులను పరిశీలిస్తాను. అన్ని వేదాలను అక్షరాక్షరంగా నేను చదివాను. శ్రోత్రియునికి దానం ఇవ్వడం మంచిది కాదు; డేగకు ఇవ్వకు; నేను పావురం కాను.
3.200.9
अथ श्येनो राजानमब्रवीत् ॥ ३.२००.९ ॥
అప్పుడు డేగ రాజుతో ఇలా అన్నది.
3.200.10
पर्यायेण वसतिर्वा भवेषु ।
सर्गे जातः पूर्वमस्मात्कपोतात्।
त्वमाददानोऽथ कपोतमेनं ।
मा त्वं राजन्विघ्नकर्ता भवेथाः ॥ ३.२००.१० ॥
జన్మలలో వంతులవారీగా నివాసం జరుగుతుంది; సృష్టిలో ఈ పావురానికి ముందు నేను జన్మించాను. ఓ రాజా, ఈ పావురాన్ని తీసుకుంటూ విఘ్నకర్తగా కాకు.
3.200.11
केनेदृशी जातु परा हि दृष्टा ।
वागुच्यमाना शकनेन संस्कृता।
यां वै कपोतो वदते यां च श्येन ।
उभौ विदित्वा कथमस्तु साधु ॥ ३.२००.११ ॥
పక్షి సంస్కృతంగా చెప్పే ఇంత ఉత్కృష్టమైన మాటను ఎవరైనా ఎప్పుడైనా చూశారా? పావురం, డేగ మాట్లాడే ఆ మాటను ఇద్దరినీ తెలుసుకుని, ఎలా సరైనది చేయాలి?
3.200.12
नास्य वर्षं वर्षति वर्षकाले ।
नास्य बीजं रोहति काल उप्तम्।
भीतं प्रपन्नं यो हि ददाति शत्रवे ।
न त्राणं लभेत्राणमिच्छन्स काले ॥ ३.२००.१२ ॥
వర్షాకాలంలో వర్షం కురిపించనివానికి, సమయానికి నాటిన విత్తనం మొలకెత్తదు. భయపడి శరణు కోరినవానిని శత్రువుకు అప్పగించేవాడు, తనకు రక్షణ కావాలనుకున్నప్పుడు సమయానికి రక్షణ పొందడు.
3.200.13
जाता ह्रस्वा प्रजा प्रमीयते ।
सदा न वासं पितरोऽस्य कुर्वते।
भीतं प्रपन्नं यो हि ददाति शत्रवे ।
नास्य देवाः प्रतिगृह्णन्ति हव्यम् ॥ ३.२००.१३ ॥
అతని సంతానం పుట్టిన వెంటనే అల్పాయుష్కులై మరణిస్తుంది; అతని పితృదేవతలు అతనికి ఎప్పుడూ నివాసం కల్పించరు. భయపడి శరణు కోరినవానిని శత్రువుకు అప్పగించేవాని హవిస్సును దేవతలు స్వీకరించరు.
3.200.14
मोघमन्नं विन्दति चाप्रचेताः ।
स्वर्गाल्लोकाद्धश्यति शीघ्रमेव।
भीतं प्रपन्नं यो हि ददाति शत्रवे ।
सेन्द्रा देवाः प्रहरन्त्यस्य वज्रम् ॥ ३.२००.१४ ॥
అజ్ఞానియైన అతడు వ్యర్థమైన అన్నాన్నే పొందుతాడు; త్వరలోనే స్వర్గలోకం నుండి పడిపోతాడు. భయపడి శరణు కోరినవానిని శత్రువుకు అప్పగించేవానిపై ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు వజ్రాన్ని ప్రయోగిస్తారు.
3.200.15
उक्षाणं पक्त्वा सह ओदनेन ।
अस्मात्कपोतात्प्रति ते नयन्तु।
यस्मिन्देशे रमसेऽतीव श्येन ।
तत्रमांसं शिवयस्ते वहन्तु ॥ ३.२००.१५ ॥
ఎద్దును అన్నంతో కలిపి వండి, ఓ శ్యేనా, ఈ పావురం నుండి వారు నీ వద్దకు తీసుకెళ్లనివ్వు. నీవు ఎక్కువగా ఆనందించే ప్రదేశంలో నక్కలు నీకు మాంసాన్ని మోసుకెళ్లనివ్వు.
3.200.16
नोक्षाणो राजन्प्रार्थयेयं न चान्य ।
दस्मान्मांसमधिकं वा कपोतात्।
देवैर्दत्तः सोऽद्य ममैष भक्ष-
स्तन्मे ददस्व शकुनानामभावात् ॥ ३.२००.१६ ॥
ఓ రాజా, నేను ఎద్దును గానీ మరేదాన్ని గానీ అడగను; ఈ పావురం మాంసం కంటే ఎక్కువ కూడా అడగను. దేవతలు ఈ రోజు నాకు ఇదినే ఆహారంగా ఇచ్చారు; పక్షులు లేనందున దీన్ని నాకు ఇవ్వు.
3.200.17
उक्षाणं वेहतमनूनं नयन्तु ।
ते पश्यन्तु पुरुषा ममैव।
भयाहितस् दायं ममान्तिकात्त्वां ।
प्रत्याम्नायं तु त्वं ह्येनं मा हिंसीः ॥ ३.२००.१७ ॥
నా మనుషులు పూర్తిగా మంచి ఎద్దును తెచ్చి, దానిని నా ముందే చూడనీ. భయంతో నా దగ్గర నుండి నీకు భాగం ఇవ్వబడింది; అయితే దానికి బదులుగా నీవు దీనిని (పావురాన్ని) హింసించకు.
3.200.18
त्यजे प्राणाननैव दद्यां कपोतं ।
सौम्यो ह्ययं किं न जानासि श्येन।
यथा क्लेशं मा कुरुष्वेह सौम्य ।
नाहं कपोतमर्पयिष्ये कथंचित् ॥ ३.२००.१८ ॥
నేను ప్రాణాలనైనా వదులుకుంటాను, కానీ పావురాన్ని ఇవ్వను. ఓ సౌమ్యుడా, ఈ విషయం నీకు తెలియదా, ఓ డేగా? ఇక్కడ బాధ కలిగించకు, ఓ సౌమ్యుడా; నేను ఏ విధంగానూ ఈ పావురాన్ని అప్పగించను.
3.200.19
यथा मां वै साधुवादैः प्रसन्नाः ।
प्रशंसेयुः शिबयः कर्मणा तु।
यथा श्येन प्रियमेव कुर्यां ।
प्रशाधि मां यद्वदेस्तत्करोमि ॥ ३.२००.१९ ॥
శిబులు ప్రసన్నులై మంచి మాటలతో నన్ను ప్రశంసించి, నా కర్మను మెచ్చుకునేలా; ఓ డేగా, నీకు ప్రియమైనదే నేను చేసేలా, నన్ను ఆజ్ఞాపించు; నీవు ఏది చెబుతావో అదే నేను చేస్తాను.
3.200.20
ऊरोर्दक्षिणादुत्कृत्य स्वपिशितं तावद्राजन्यावन्मांसं कपोतेन समम् ॥ तथा तस्मात्साधु त्रातः कपोतः प्रशंसेयुश्च शिबय कृतं च प्रियं स्यान्ममेति ॥ ३.२००.२० ॥
ఓ రాజా! తన కుడి తొడ నుండి తన సొంత మాంసాన్ని కోసి, పావురానికి సమానమయ్యేంత వరకు తీసుకున్నాడు. ఇలా పావురం రక్షించబడుతుంది, శిబులు ప్రశంసిస్తారు, అది నాకు కూడా ప్రియమవుతుంది.
3.200.21
अथ स दक्षिणादूरोरुत्कृत्य स्वमांसपेशीं तुलयाधारयत् ॥ गुरुतर एव कपोत आसीत् ॥ ३.२००.२१ ॥
అప్పుడు అతడు తన కుడి తొడ నుండి తన సొంత మాంస ముక్కను కోసి త్రాసులో ఉంచాడు; అయినా పావురమే బరువుగా ఉంది.
3.200.22
पुनरन्यमुच्चकर्त गुरुतर एव कपोतः ॥ एवं सर्वं समधिकृत्य शरीरं तुलायामारोपयामास रतत्तथापि गुरुतर एव कपोत आसीत् ॥ ३.२००.२२ ॥
మళ్లీ అతడు మరో ముక్కను కోశాడు; పావురమే ఇంకా బరువుగా ఉంది. ఇలా అతడు తన శరీరమంతటినీ కోసి త్రాసులో ఉంచాడు; అయినా పావురమే బరువుగా ఉంది.
3.200.23
अथ राजा स्वयमेव तुलामारुरोह ॥ न च व्यलीकमासीद्राज्ञ एतद्वृत्तान्तं दृष्टाव त्रात इत्युक्त्वा प्रालीयत श्येनः अथ राजा अब्रवीत् ॥ ३.२००.२३ ॥
అప్పుడు రాజు స్వయంగా త్రాసు ఎక్కాడు. రాజులో ఏ కపటమూ లేదు. ఈ సంఘటనను చూసి, 'రక్షించబడింది' అని చెప్పి శ్యేనం అదృశ్యమైంది; అప్పుడు రాజు ఇలా అన్నాడు.
3.200.24
कपोतं विद्युः शिवयस्त्वां कपोत ।
पृच्छामि ते शकुने को नु श्येनः।
नानीश्वर ईदृशं जातु कुर्या-
देतं प्रश्नं भगवन्मे विचक्ष्व ॥ ३.२००.२४ ॥
శిబులు నిన్ను పావురంగా తెలుసుకుంటారు. ఓ పావురమా! నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను, ఓ పక్షీ! ఈ శ్యేనం ఎవరు? అసమర్థుడు ఎప్పుడూ ఇలా చేయలేడు. ఓ భగవాన్! నా ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పు.
3.200.25
वैश्वानरोऽहं ज्वलनो धूमकेतु-
रथैव श्येनो वज्रहस्तः शचीपतिः।
साधु ज्ञातुं त्वामृषभं सौरथेय ।
नौ जिज्ञासया त्वत्सकाशंप्रपन्नौ ॥ ३.२००.२५ ॥
నేను వైశ్వానరుడను, ప్రజ్వలించే అగ్ని, ధూమకేతువు; ఇదిగో ఈ డేగ వజ్రాయుధం చేతబట్టిన శచీపతి (ఇంద్రుడు). సౌరథేయా, వృషభమా, నిన్ను బాగుగా తెలుసుకోవాలనే కోరికతో మేమిద్దరం నీ సమీపానికి వచ్చాము.
3.200.26
यामेतां पेशीं मम निष्क्रयाय ।
प्रादाद्भवानसिनोत्कृत्य राजन्।
एतद्वो लक्ष्म शिवं करोमि ।
हिरण्यवर्णं रुचिरं पुण्यगन्धम् ॥ ३.२००.२६ ॥
రాజా, నా విమోచన కోసం నువ్వు కత్తితో కోసి ఇచ్చిన ఈ మాంసపు ముక్కను, నీకు శుభసూచకంగా చేస్తాను — బంగారు రంగు, అందమైనది, పుణ్య సుగంధం కలది.
3.200.27
एतासां प्रजानां पालयिता यशस्वी ।
सुरर्षीणामथ संमतो भृशम्।
एतस्मात्पार्श्वात्पुरुषो जनिष्यति ।
कपोतरोमेति च तस्य नाम ॥ ३.२००.२७ ॥
ఈ ప్రజలను కాపాడే, కీర్తిమంతుడు, దేవర్షుల చేత ఎంతో గౌరవింపబడిన ఒక పురుషుడు ఈ పార్శ్వం నుండే జన్మిస్తాడు; అతని పేరు కపోతరోమ.
3.200.28
कपोतरोमाणं शिबिनौद्भिदं पुत्रं प्राप्स्यसि नृपवृषसंहननं यशोदीप्यमानं द्रष्टासि शूरमृषभं सौरथानाम् ॥ ३.२००.२८ ॥
కపోతరోముడు అనే, శిబి కుమారుడు, భూమిని చీల్చే, రాజులలో వృషభం వంటి శరీరం కలవాడు, కీర్తితో ప్రకాశించే కుమారుడిని నీవు పొందుతావు; సౌరథుల వీరుడైన వృషభాన్ని కూడా నీవు చూస్తావు.