ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.201
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.201.1
भूय एव महाभाग्यं कथ्यतामित्यब्रवीत् पाण्डवो मार्कण्डेयम् । अथाचष्ट मार्कण्डेयः । अष्टकस्य वैश्वामित्रेरश्वमेधे सर्वे राजानः प्रागच्छन् ॥ ३.२०१.१ ॥
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାଭାଗ୍ୟର କଥା ଆହୁରି କୁହନ୍ତୁ।" ତେବେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଆସିଥିଲେ।
3.201.2
भ्रातरश्चास्य प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनर इति । स च समाप्तयज्ञो भ्रातृभिः सह रथेन प्रायात् । ते च नारदमागच्छन्तमभिवाद्यारोहतु भवान् रथमित्यब्रुवन् ॥ ३.२०१.२ ॥
ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ପ୍ରତର୍ଦନ, ବସୁମନସ୍ ଓ ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶିବି ଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି ସେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ରଥରେ ଗଲେ। ଆସୁଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆପଣ ରଥରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ।"
3.201.3
तांस्तथेत्युक्त्वा रथमारुरोह । अथ तेषामेकः सुरर्षिं नारदमब्रवीत् । प्रसाद्य भगवन्तं किंचि- दिच्छेयं प्रष्टुमिति ॥ ३.२०१.३ ॥
"ସେହିପରି ହେଉ" ବୋଲି କହି ସେ ସେମାନଙ୍କ କଥା ମାନି ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ମୁଁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
3.201.4
पृच्छेत्यब्रवीदृषिः । सोऽब्रवीदायुष्मन्तः सर्व- गुणप्रमुदिताः । अथायुष्मन्तं स्वर्गस्थानं चतुर्भि- र्यातव्यं स्यात् कोऽवतरेत् । अयमष्टकोऽवतरेदित्यब्रवीदृषिः ॥ ३.२०१.४ ॥
"ପଚାର" ବୋଲି ଋଷି କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲୋକମାନେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିବା।" ତା'ପରେ ଚାରିଜଣଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ହେବା ଦୀର୍ଘାୟୁଙ୍କ ନିକଟକୁ କିଏ ଓହ୍ଲାଇବ? ଋଷି କହିଲେ, "ଏହି ଅଷ୍ଟକ ଓହ୍ଲାଉ।"
3.201.6
किं कारणमित्यपृच्छत् । अथाचष्टाष्टकस्य गृहे मया उषितं स मां रथेनानुप्रावहदथापश्यमनेकानिगोसहस्राणि वर्णशो विविक्तानि तमहमपृच्छं कस्येमे गाव इति सोऽब्रवीत् । मया निसृष्टा इत्येतास्तेनैव स्वयं श्लाघति कथितेन । एषोऽवतरेदथ त्रिभिर्यातव्यं साम्प्रतं कोऽवतरेत् ।
प्रतर्दन इत्यब्रवीदृषिः । तत्र किं कारणं प्रत- र्दनस्यापि गृहे मयोषितं स मां रथेनानुप्रावहत् ॥ ३.२०१.६ ॥
"ଏହାର କାରଣ କ'ଣ?" ବୋଲି ସେ ପଚାରିଲେ। ତା'ପରେ ସେ କହିଲେ: "ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ଘରେ ମୁଁ ରହିଥିବାବେଳେ ସେ ମୋତେ ରଥରେ ବହିଥିଲେ। ତା'ପରେ ରଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ପୃଥକ ହୋଇଥିବା ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ମୁଁ ଦେଖିଲି। 'ଏମାନେ କାହାର?' ବୋଲି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି। 'ମୋ ଦ୍ୱାରା ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା' ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ଏହିପରି ସେ ନିଜେ କହି ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏ ଓହ୍ଲାଇବେ; ପରେ ତିନିଜଣଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ହେବ। ବର୍ତ୍ତମାନ କିଏ ଓହ୍ଲାଇବେ?" ଋଷି କହିଲେ, "ପ୍ରତର୍ଦନ।" ସେଠାରେ କାରଣ କ'ଣ? ପ୍ରତର୍ଦନଙ୍କ ଘରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ରହିଥିବାବେଳେ ସେ ମୋତେ ରଥରେ ବହିଥିଲେ।
3.201.7
अथैनं ब्राह्मणोऽभिक्षेताश्वं मे ददातु भवान् निवृत्तो दास्यामीत्यब्रवीद् ब्राह्मणं त्वरितमेव दीयतामित्यब्रवीद् ब्राह्मणस्त्वरितमेव स ब्राह्मणस्यैवमुक्त्वा दक्षिणं पार्श्वमददत् ॥ ३.२०१.७ ॥
ତା'ପରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଘୋଡ଼ା ମାଗିଲେ। "ଆପଣ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ଫେରି ଦେବି," ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ।" ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ସେ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେଲେ।
3.201.8
अथान्योऽप्यश्वार्थी ब्राह्मण आगच्छत् । तथैव चैनमुक्त्वा वामपार्ष्णिमभ्यदादथ प्रायात् पुनरपि चान्योऽप्यश्वार्थी ब्राह्मण आगच्छत् त्वरितोऽथ तस्मै अपनह्य वामं धुर्यमददत् ॥ ३.२०१.८ ॥
ଏବେ ଆଉ ଜଣେ ଅଶ୍ୱାର୍ଥୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ। ସେହିପରି ତାଙ୍କୁ କହି ବାମ ପଛ ଗୋଡ଼ ଦେଲେ; ତା'ପରେ ସେ ଚାଲିଗଲେ। ପୁଣି ଆଉ ଜଣେ ଅଶ୍ୱାର୍ଥୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ; ତାଙ୍କୁ ବାମ ଧୁରୀ ଅଶ୍ୱ ଖୋଲି ଦିଆଗଲା।
3.201.9
अथ प्रायात् पुनरन्य आगच्छदश्वार्थी ब्राह्मण- स्तमब्रवीदतियातो दास्यामि त्वरितमेव मे दीयतामित्यब्रवीद् ब्राह्मणस्तस्मै दत्त्वाश्वं रथधुरं गृह्णता व्याहृतं ब्राह्मणानां साम्प्रतं नास्ति किंचिदिति ॥ ३.२०१.९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଚାଲିଗଲେ; ପୁଣି ଆଉ ଜଣେ ଅଶ୍ୱାର୍ଥୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯେ ଚାଲିଗଲା ତାକୁ ମୁଁ ଦେବି; ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଦିଆଯାଉ।' ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ରଥ-ଧୁରା ଧରିଥିବା ଲୋକକୁ କହିଲେ, 'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବେ କିଛି ନାହିଁ।'
3.201.10
य एष ददाति चासूयति च तेन व्याहृतेन तथावतरेत् । अथ द्वाभ्यां यातव्यमिति कोऽव- तरेत् ॥ ३.२०१.१० ॥
ଯିଏ ଏହା ଦିଏ ଓ ଈର୍ଷା ମଧ୍ୟ କରେ, ସେ ସେହି କଥିତ ବାକ୍ୟରେ ସେହିପରି ଓହ୍ଲାଇବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହ ଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିଏ ଓହ୍ଲାଇବ?
3.201.11
वसुमना अवतरेदित्यब्रवीदृषिः ॥ ३.२०१.११ ॥
'ବସୁମନା ଓହ୍ଲାଉ' ବୋଲି ଋଷି କହିଲେ।
3.201.12
किं कारणमित्यपृच्छदथाचष्ट नारदः । अहं परिभ्रमन् वसुमनसो गृहमुपस्थितः ॥ ३.२०१.१२ ॥
'କାରଣ କ'ଣ?' ବୋଲି ସେ ପଚାରିଲେ। ତା'ପରେ ନାରଦ କହିଲେ: 'ବୁଲି ବୁଲି ମୁଁ ବସୁମନାଙ୍କ ଘରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲି।'
3.201.13
स्वस्तिवचनमासीत् पुष्परथस्य प्रयोजनेन तमहमन्वगच्छं स्वस्तिवाचितेषु ब्राह्मणेषु रथो ब्राह्मणानां दर्शितः ॥ ३.२०१.१३ ॥
ପୁଷ୍ପରଥଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱସ୍ତିବଚନ ହେଉଥିଲା; ସେହି ପ୍ରୟୋଜନରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲି। ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ରଥ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।
3.201.14
तमहं रथं प्राशंसमथ राजाब्रवीद्भगवता रथः प्रशस्तः । एष भगवतो रथ इति ॥ ३.२०१.१४ ॥
ମୁଁ ସେହି ରଥର ପ୍ରଶଂସା କଲି। ତେବେ ରାଜା କହିଲେ, "ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହା ଭଗବାନଙ୍କ ରଥ।"
3.201.16
अथ कदाचित् पुनरप्यहमुपस्थितः पुनरेव च रथप्रयोजनमासीत् । सम्यगयमेष भगवत इत्येवं राजाब्रवीदिति पुनरेव तृतीयं स्वस्तिवाचनं समभावयमथ राजा ब्राह्मणानां दर्शयन् मामभि प्रेक्ष्याब्रवीत् । अथो भगवता पुष्परथस्य स्वस्ति- वाचनानि सुष्ठु सम्भावितानि एतेन द्रोहवचनेनावतरेत् ।
अथैकेन यातव्यं स्यात् कोऽवतरेत् पुनर्नारद आह शिबिर्यायादहमवतरेयमत्र किं कारण- मित्यब्रवीत् । असावहं शिबिना समो नास्मि यतो ब्राह्मणः कश्चिदेनमब्रवीत् ॥ ३.२०१.१६ ॥
ତାପରେ ଥରେ ମୁଁ ପୁଣି ଆସିଲି; ପୁଣି ରଥର ଆବଶ୍ୟକତା ହେଲା। "ଏହା ଭଗବାନଙ୍କ ରଥ, ଠିକ ଅଛି" ବୋଲି ରାଜା କହିଲେ। ତାପରେ ତୃତୀୟ ଥର ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ କରାଇଲି। ସେତେବେଳେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ମୋ ପ୍ରତି ଚାହିଁ କହିଲେ: "ଭଗବାନ ପୁଷ୍ପରଥଙ୍କ ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ ଭଲ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲା। ଏହି ଦ୍ରୋହବଚନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଓହ୍ଲାଇ ଯାଉ।" ତେବେ ଯଦି ଜଣେ ହିଁ ଯିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ କିଏ ଓହ୍ଲାଇବ? ନାରଦ ପୁଣି ପଚାରିଲେ; "ଶିବି ଯାଉ, ମୁଁ ଓହ୍ଲାଇବି; ଏଥିର କାରଣ କ'ଣ?" ସେ କହିଲା: "ମୁଁ ଶିବିଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହାକୁ ଏପରି କହିଥିଲା।"
3.201.17
शिबे अन्नार्थ्यस्मीति तमब्रवीच्छिविः किं क्रियतामाज्ञापयतु भवानिति ॥ ३.२०१.१७ ॥
"ହେ ଶିବି, ମୁଁ ଅନ୍ନାର୍ଥୀ।" ଏହା ଶୁଣି ଶିବି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "କଣ କରାଯିବ? ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।"
3.201.18
अथैनं ब्राह्मणोऽब्रवीद् य एष ते पुत्रो बृहद्गर्भो नाम एष प्रमातव्य इति तमेनं संस्कुरु अन्नं चोप- पादय ततोऽहं प्रतीक्ष्य इति । ततः पुत्रं प्रमाथ्य संस्कत्य विधिना साधयित्वा पाश्यामर्पयित्वा शिरसा प्रतिगृह्य ब्राह्मणममृगयत् ॥ ३.२०१.१८ ॥
ଏଥିରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଇ ଯେ ତୁମ ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ଗର୍ଭ ନାମକ, ତାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ହେବ; ତାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ଏବଂ ଅନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ତା ପରେ ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବି।" ତା ପରେ ପୁତ୍ରକୁ ବଧ କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାର କରି, ପାତ୍ରରେ ରଖି ଅର୍ପଣ କରି, ମସ୍ତକରେ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ।
3.201.19
अथास्य मृगयमाणस्य कश्चिदाचष्ट एव ते ब्राह्मणो नगरं प्रविश्य दहति ते गृहं कोशागारमायुधागारं स्त्र्यगारमश्वशालां हस्तिशालां च क्रुद्ध इति ॥ ३.२०१.१९ ॥
ସେ ଖୋଜୁଥିବା ସମୟରେ କେହି ତାଙ୍କୁ କହିଲା, "ତୁମ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ଘର, ଭଣ୍ଡାର, ଅସ୍ତ୍ରାଗାର, ଅନ୍ତଃପୁର, ଅଶ୍ୱଶାଳା ଓ ହସ୍ତୀଶାଳା ଜାଳୁଛନ୍ତି।"
3.201.20
अथ शिबिस्तथैवाविकृतमुखवर्णो नगरं प्रविश्य ब्राह्मणं तमब्रवीत् सिद्धं भगवन्नन्नमिति ब्राह्मणो न किंचिद्व्याजहार विस्मयादधोमुखश्चासीत् ॥ ३.२०१.२० ॥
ଏଥିରେ ଶିବି, ମୁଖବର୍ଣ୍ଣ ନ ବଦଳାଇ, ସେହିପରି ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଭଗବନ୍, ଅନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ବିସ୍ମୟରେ ସେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ରହିଲେ।
3.201.21
ततः प्रासादयद् ब्राह्मणं भगवन् भुज्यतामिति । मुहूर्तादुद्वीक्ष्य शिबिमब्रवीत् ॥ ३.२०१.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି କହିଲେ, "ହେ ଭଗବାନ, ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।" ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଚାହିଁ ଶିବିଙ୍କୁ କହିଲେ।
3.201.22
त्वमेवैतदशानेति तत्राह तथेति शिबिस्तथैवा- विमना महित्वा कपालमभ्युद्धार्य भोक्तुमैच्छत् ॥ ३.२०१.२२ ॥
"ତୁମେ ହିଁ ଏହା ଖାଅ" ବୋଲି ସେଠାରେ ସେ କହିଲେ। ଶିବି "ଠିକ୍ ଅଛି" କହି, ସେହିପରି ଅବିଚଳିତ ମନରେ, ମହିମାରେ, କପାଳ ଉଠାଇ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
3.201.23
अथास्य ब्राह्मणो हस्तमगृह्णात् । अब्रवीच्चैनं जितक्रोधोऽसि न ते किञ्चिदपरित्याज्यं ब्राह्मणार्थे ब्राह्मणोऽपि तं महाभागं सभाजयत् ॥ ३.२०१.२३ ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଜିତିଛ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ତୁମ ପାଖରେ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ କିଛି ନାହିଁ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ସେହି ମହାଭାଗଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
3.201.24
स ह्युद्वीक्षमाणः पुत्रमपश्यदग्रे तिष्ठन्तं देव- कुमारमिव पुण्यगन्धान्वितमलङ्कृतं सर्वं च तमर्थं विधाय ब्राह्मणोऽन्तरधीयत ॥ ३.२०१.२४ ॥
କାରଣ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଚାହିଁବାବେଳେ ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି; ଦେବକୁମାର ପରି, ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।
3.201.25
तस्य राजर्षेर्विधाता तेनैव वेषेण परीक्षार्थमागत इति तस्मिन्नन्तर्हिते अमात्या राजानमूचुः । किं प्रेप्सुना भवता इदमेवं जानता कृतमिति ॥ ३.२०१.२५ ॥
ସେହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସେହି ରୂପରେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେବା ପରେ ଅମାତ୍ୟମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏସବୁ ଜାଣି ଆପଣ କ'ଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହା କଲେ?"
3.201.26
शिबिरुवाच ।
नैवाहमेतद् यशसे ददानि
न चार्थहेतोर्न च भोगतृष्णया ।
पापैरनासेवित एष मार्ग
इत्येवमेतत् सकलं करोमि ॥ ३.२०१.२६ ॥
ଶିବି କହିଲେ: ମୁଁ ଏହା ଯଶ ପାଇଁ ଦେଉନାହିଁ, ଧନର ହେତୁରେ ନୁହେଁ, ଭୋଗତୃଷ୍ଣାରେ ନୁହେଁ। ଏହା ପାପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସୃତ ପଥ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏ ସବୁ ଏହିପରି କରେ।
3.201.27
सद्भिः सदाध्यासितं तु प्रशस्तं ।
तस्मात् प्रशस्तं श्रयते मतिर्मे ।
एतन्महाभाग्यवरं शिबेस्तु ।
तस्मादहं वेद यथावदेतत् ॥ ३.२०१.२७ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ପଥ ହିଁ ଉତ୍ତମ; ତେଣୁ ମୋ ମନ ସେହି ପଥର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ। ଶିବିଙ୍କର ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଯଥାବତ୍ ଜାଣେ।