มหาภารตะ · อัธยายะ 3.201

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

3.201.1

भूय एव महाभाग्यं कथ्यतामित्यब्रवीत् पाण्डवो मार्कण्डेयम् । अथाचष्ट मार्कण्डेयः । अष्टकस्य वैश्वामित्रेरश्वमेधे सर्वे राजानः प्रागच्छन् ॥ ३.२०१.१ ॥

ปาณฑพจึงกล่าวกับมารกัณเฑยะอีกว่า ขอท่านเล่าถึงความโชคดียิ่งใหญ่นี้อีกครั้งเถิด ครั้งนั้นมารกัณเฑยะจึงเล่าว่า ในพิธีอัศวเมธของอัษฏกะบุตรแห่งวิศวามิตร บรรดากษัตริย์ทั้งปวงได้มาร่วมพิธี

3.201.2

भ्रातरश्चास्य प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनर इति । स च समाप्तयज्ञो भ्रातृभिः सह रथेन प्रायात् । ते च नारदमागच्छन्तमभिवाद्यारोहतु भवान् रथमित्यब्रुवन् ॥ ३.२०१.२ ॥

พี่น้องของเขาคือประตรทนะ วสุมนัส และศิบิบุตรของอุศีนร ครั้นพิธีเสร็จสิ้นแล้ว เขาก็ออกเดินทางด้วยรถศึกพร้อมพี่น้อง เมื่อนารทะเดินมาถึง พวกเขาก็กราบไหว้แล้วกล่าวว่า ขอท่านโปรดขึ้นรถเถิด

3.201.3

तांस्तथेत्युक्त्वा रथमारुरोह । अथ तेषामेकः सुरर्षिं नारदमब्रवीत् । प्रसाद्य भगवन्तं किंचि- दिच्छेयं प्रष्टुमिति ॥ ३.२०१.३ ॥

นารทะกล่าวว่า เอาเถิด แล้วจึงขึ้นรถ ครั้นนั้นผู้หนึ่งในพวกเขากล่าวกับเทพฤๅษีนารทะว่า ขอท่านโปรดเมตตา ข้าพเจ้าขอถามท่านสักเรื่องหนึ่ง

3.201.4

पृच्छेत्यब्रवीदृषिः । सोऽब्रवीदायुष्मन्तः सर्व- गुणप्रमुदिताः । अथायुष्मन्तं स्वर्गस्थानं चतुर्भि- र्यातव्यं स्यात् कोऽवतरेत् । अयमष्टकोऽवतरेदित्यब्रवीदृषिः ॥ ३.२०१.४ ॥

ฤๅษีกล่าวว่า จงถามเถิด นารทะตอบว่า ท่านทั้งหลายผู้มีอายุยืน ผู้ชื่นชมในคุณความดีทั้งปวง เมื่อผู้มีอายุยืนต้องไปสู่สวรรค์พร้อมกับสหายสี่คน ผู้ใดควรลงมาจากสวรรค์ ฤๅษีกล่าวว่า ให้อัษฏกะนี้ลงมาเถิด

किं कारणमित्यपृच्छत् । अथाचष्टाष्टकस्य गृहे मया उषितं स मां रथेनानुप्रावहदथापश्यमनेकानिगोसहस्राणि वर्णशो विविक्तानि तमहमपृच्छं कस्येमे गाव इति सोऽब्रवीत् । मया निसृष्टा इत्येतास्तेनैव स्वयं श्लाघति कथितेन । एषोऽवतरेदथ त्रिभिर्यातव्यं साम्प्रतं कोऽवतरेत् ।
प्रतर्दन इत्यब्रवीदृषिः । तत्र किं कारणं प्रत- र्दनस्यापि गृहे मयोषितं स मां रथेनानुप्रावहत् ॥ ३.२०१.६ ॥

เขาถามว่า เพราะเหตุใด นารทะจึงเล่าว่า ขณะข้าพเจ้าพักอยู่ในเรือนของอัษฏกะ เขาได้ให้ข้าพเจ้าขึ้นรถของเขา แล้วข้าพเจ้าเห็นโคนับพันแยกตามสีต่าง ๆ ข้าพเจ้าจึงถามเขาว่า โคเหล่านี้เป็นของผู้ใด เขาตอบว่า ข้าพเจ้าปล่อยมันไป ดังนี้เขาจึงอวดตนเองด้วยคำพูดของตนเอง ผู้นี้ควรลงมา แล้วต่อด้วยสามคนจึงจะไป บัดนี้ใครควรลงมา ฤๅษีกล่าวว่า ประตรทนะ แล้วเพราะเหตุใด ขณะข้าพเจ้าพักอยู่ในเรือนของประตรทนะ เขาก็ได้ให้ข้าพเจ้าขึ้นรถของเขาเช่นกัน

3.201.7

अथैनं ब्राह्मणोऽभिक्षेताश्वं मे ददातु भवान् निवृत्तो दास्यामीत्यब्रवीद् ब्राह्मणं त्वरितमेव दीयतामित्यब्रवीद् ब्राह्मणस्त्वरितमेव स ब्राह्मणस्यैवमुक्त्वा दक्षिणं पार्श्वमददत् ॥ ३.२०१.७ ॥

ครั้งนั้นพราหมณ์ผู้หนึ่งขอม้าจากเขา ท่านจงให้ม้าแก่ข้าพเจ้าเถิด เมื่อข้าพเจ้ากลับมาแล้วจะคืนให้ เขากล่าว พราหมณ์จึงว่า จงรีบให้เถิด เมื่อกล่าวกับพราหมณ์เช่นนี้แล้ว เขาก็มอบข้างขวาให้

3.201.8

अथान्योऽप्यश्वार्थी ब्राह्मण आगच्छत् । तथैव चैनमुक्त्वा वामपार्ष्णिमभ्यदादथ प्रायात् पुनरपि चान्योऽप्यश्वार्थी ब्राह्मण आगच्छत् त्वरितोऽथ तस्मै अपनह्य वामं धुर्यमददत् ॥ ३.२०१.८ ॥

ต่อมามีพราหมณ์อีกผู้หนึ่งที่ต้องการม้าเข้ามา เขาก็กล่าวกับพราหมณ์นั้นในทำนองเดียวกัน แล้วมอบขาหลังซ้ายให้ จากนั้นพราหมณ์ก็จากไป ไม่นานพราหมณ์ผู้ต้องการม้าอีกคนหนึ่งก็มาถึง รีบร้อนนัก เขาจึงปลดม้าคู่แอกซ้ายมอบให้

3.201.9

अथ प्रायात् पुनरन्य आगच्छदश्वार्थी ब्राह्मण- स्तमब्रवीदतियातो दास्यामि त्वरितमेव मे दीयतामित्यब्रवीद् ब्राह्मणस्तस्मै दत्त्वाश्वं रथधुरं गृह्णता व्याहृतं ब्राह्मणानां साम्प्रतं नास्ति किंचिदिति ॥ ३.२०१.९ ॥

ต่อมาพราหมณ์ที่ต้องการม้าอีกคนหนึ่งก็มาถึง เขาจึงกล่าวกับพราหมณ์นั้นว่า ข้าพเจ้าจะให้แก่ผู้ที่เพิ่งผ่านไปแล้ว ขอให้มอบให้ข้าพเจ้าอย่างรวดเร็วเถิด พราหมณ์นั้นมอบม้าให้แล้ว แล้วกล่าวกับผู้ถือแอกรถว่า บัดนี้พราหมณ์ทั้งหลายไม่มีสิ่งใดเหลืออยู่แล้ว

3.201.10

य एष ददाति चासूयति च तेन व्याहृतेन तथावतरेत् । अथ द्वाभ्यां यातव्यमिति कोऽव- तरेत् ॥ ३.२०१.१० ॥

ผู้ใดให้แล้วยังริษยา ผู้นั้นควรลงมาด้วยถ้อยคำที่กล่าวนั้นเช่นนั้นแล มีกล่าวว่า ต้องไปกับสองคน ผู้ใดควรลงมา

3.201.11

वसुमना अवतरेदित्यब्रवीदृषिः ॥ ३.२०१.११ ॥

ฤๅษีกล่าวว่า ให้วสุมนัสลงมาเถิด

3.201.12

किं कारणमित्यपृच्छदथाचष्ट नारदः । अहं परिभ्रमन् वसुमनसो गृहमुपस्थितः ॥ ३.२०१.१२ ॥

เขาถามว่า เพราะเหตุใด นารทะจึงเล่าว่า ขณะข้าพเจ้าเที่ยวเดินไป ข้าพเจ้าได้มาถึงเรือนของวสุมนัส

3.201.13

स्वस्तिवचनमासीत् पुष्परथस्य प्रयोजनेन तमहमन्वगच्छं स्वस्तिवाचितेषु ब्राह्मणेषु रथो ब्राह्मणानां दर्शितः ॥ ३.२०१.१३ ॥

มีการสวดคำอวยพรเพื่อพระเจ้าปุษปรถ ข้าพเจ้าจึงตามเขาไปเพื่อธุระนั้น ท่ามกลางพราหมณ์ที่สวดอวยพร รถศึกก็ถูกนำไปแสดงแก่พราหมณ์

3.201.14

तमहं रथं प्राशंसमथ राजाब्रवीद्भगवता रथः प्रशस्तः । एष भगवतो रथ इति ॥ ३.२०१.१४ ॥

ข้าพเจ้าชมรถคันนั้น ครั้งนั้นพระราชากล่าวว่า รถคันนี้ท่านผู้ทรงเกียรติได้สรรเสริญแล้ว นี่คือรถของท่านผู้ทรงเกียรติ

3.201.16

अथ कदाचित् पुनरप्यहमुपस्थितः पुनरेव च रथप्रयोजनमासीत् । सम्यगयमेष भगवत इत्येवं राजाब्रवीदिति पुनरेव तृतीयं स्वस्तिवाचनं समभावयमथ राजा ब्राह्मणानां दर्शयन् मामभि प्रेक्ष्याब्रवीत् । अथो भगवता पुष्परथस्य स्वस्ति- वाचनानि सुष्ठु सम्भावितानि एतेन द्रोहवचनेनावतरेत् ।
अथैकेन यातव्यं स्यात् कोऽवतरेत् पुनर्नारद आह शिबिर्यायादहमवतरेयमत्र किं कारण- मित्यब्रवीत् । असावहं शिबिना समो नास्मि यतो ब्राह्मणः कश्चिदेनमब्रवीत् ॥ ३.२०१.१६ ॥

ต่อมาครั้งหนึ่งข้าพเจ้ามาถึงอีก และก็มีความจำเป็นต้องใช้รถอีก พระราชากล่าวว่า นี่เป็นรถของท่านผู้ทรงเกียรติโดยชอบ แล้วข้าพเจ้าก็ให้จัดพิธีสวดอวยพรเป็นครั้งที่สาม ครั้นพระราชาแสดงข้าพเจ้าแก่พราหมณ์ทั้งหลาย แล้วจ้องมองข้าพเจ้าจึงตรัสว่า การสวดอวยพรเพื่อท่านผู้ทรงเกียรติปุษปรถได้รับการให้เกียรติอย่างดียิ่ง ให้เขาลงมาด้วยถ้อยคำที่เป็นปฏิปักษ์นี้เถิด หากจะให้ไปเพียงคนเดียว ผู้ใดควรลงมา นารทะถามอีกว่า ให้ศิบิไปเถิด ข้าพเจ้าจะลงมาเอง ที่นี่เพราะเหตุใด ศิบิกล่าวว่า ข้าพเจ้าไม่เทียบเท่าศิบิ เพราะพราหมณ์ผู้หนึ่งได้กล่าวเช่นนี้แก่เขา

3.201.17

शिबे अन्नार्थ्यस्मीति तमब्रवीच्छिविः किं क्रियतामाज्ञापयतु भवानिति ॥ ३.२०१.१७ ॥

ศิบิเอ่ยกับพราหมณ์ว่า ข้าแต่ท่าน ข้าพเจ้ากำลังแสวงหาอาหาร ศิบิตอบเขาว่า จะให้ทำอย่างไรดี ขอท่านได้โปรดสั่งเถิด

3.201.18

अथैनं ब्राह्मणोऽब्रवीद् य एष ते पुत्रो बृहद्गर्भो नाम एष प्रमातव्य इति तमेनं संस्कुरु अन्नं चोप- पादय ततोऽहं प्रतीक्ष्य इति । ततः पुत्रं प्रमाथ्य संस्कत्य विधिना साधयित्वा पाश्यामर्पयित्वा शिरसा प्रतिगृह्य ब्राह्मणममृगयत् ॥ ३.२०१.१८ ॥

ครั้งนั้นพราหมณ์กล่าวกับเขาว่า บุตรของท่านผู้มีชื่อว่าพฤหัทครรภะนี้ต้องถูกฆ่า จงเตรียมเขาไว้ และจัดอาหารขึ้นมา แล้วข้าพเจ้าจะรอ ครั้นนั้นเขาจึงฆ่าบุตร เตรียมร่างตามพิธีจนเสร็จ วางบนจานแล้วถวายพราหมณ์ ยกขึ้นเหนือศีรษะแล้วออกตามหาพราหมณ์

3.201.19

अथास्य मृगयमाणस्य कश्चिदाचष्ट एव ते ब्राह्मणो नगरं प्रविश्य दहति ते गृहं कोशागारमायुधागारं स्त्र्यगारमश्वशालां हस्तिशालां च क्रुद्ध इति ॥ ३.२०१.१९ ॥

ขณะที่เขากำลังตามหา มีคนผู้หนึ่งบอกเขาว่า พราหมณ์ของท่านเข้าไปในเมืองแล้ว และด้วยความโกรธกำลังเผาเรือน คลังสมบัติ คลังอาวุธ ที่อยู่ของสตรี โรงม้า และโรงช้างของท่าน

3.201.20

अथ शिबिस्तथैवाविकृतमुखवर्णो नगरं प्रविश्य ब्राह्मणं तमब्रवीत् सिद्धं भगवन्नन्नमिति ब्राह्मणो न किंचिद्व्याजहार विस्मयादधोमुखश्चासीत् ॥ ३.२०१.२० ॥

ครั้งนั้นศิบิมีสีหน้าและผิวพรรณไม่แปรเปลี่ยน เข้าไปในเมืองเช่นเดิม แล้วกล่าวกับพราหมณ์นั้นว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อาหารพร้อมแล้ว พราหมณ์มิได้กล่าวสิ่งใด ด้วยความอัศจรรย์ใจ เขาจึงก้มหน้านิ่งอยู่

3.201.21

ततः प्रासादयद् ब्राह्मणं भगवन् भुज्यतामिति । मुहूर्तादुद्वीक्ष्य शिबिमब्रवीत् ॥ ३.२०१.२१ ॥

ครั้นนั้นเขาจึงเอาใจพราหมณ์ แล้วกล่าวว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอเชิญฉันเถิด หลังจากครู่หนึ่ง พราหมณ์เงยหน้าขึ้นมองแล้วกล่าวกับศิบิว่า

3.201.22

त्वमेवैतदशानेति तत्राह तथेति शिबिस्तथैवा- विमना महित्वा कपालमभ्युद्धार्य भोक्तुमैच्छत् ॥ ३.२०१.२२ ॥

ท่านนั่นแหละจงกินสิ่งนี้เถิด ศิบิกล่าวที่นั่นว่า ก็ดี แล้วด้วยใจที่ไม่หวั่นไหว ด้วยความสง่างาม เขายกภาชนะขึ้นและปรารถนาจะกิน

3.201.23

अथास्य ब्राह्मणो हस्तमगृह्णात् । अब्रवीच्चैनं जितक्रोधोऽसि न ते किञ्चिदपरित्याज्यं ब्राह्मणार्थे ब्राह्मणोऽपि तं महाभागं सभाजयत् ॥ ३.२०१.२३ ॥

จากนั้นพราหมณ์จับมือของพระองค์ และกล่าวแก่พระองค์ว่า พระองค์ชนะความโกรธแล้ว สำหรับพราหมณ์ ไม่มีสิ่งใดของพระองค์ที่จะไม่ให้ได้ พราหมณ์ก็ถวายเกียรติแก่บุรุษผู้มีโชคยิ่งนั้นอย่างสูง

3.201.24

स ह्युद्वीक्षमाणः पुत्रमपश्यदग्रे तिष्ठन्तं देव- कुमारमिव पुण्यगन्धान्वितमलङ्कृतं सर्वं च तमर्थं विधाय ब्राह्मणोऽन्तरधीयत ॥ ३.२०१.२४ ॥

เพราะเมื่อพระองค์เงยหน้าขึ้นมอง ก็ทรงเห็นพระโอรสยืนอยู่เบื้องหน้า ประดุจกุมารแห่งเทพ ประกอบด้วยกลิ่นหอมอันศักดิ์สิทธิ์และประดับประดาอย่างงดงาม เมื่อทำทุกสิ่งนั้นสำเร็จแล้ว พราหมณ์ก็อันตรธานหายไป

3.201.25

तस्य राजर्षेर्विधाता तेनैव वेषेण परीक्षार्थमागत इति तस्मिन्नन्तर्हिते अमात्या राजानमूचुः । किं प्रेप्सुना भवता इदमेवं जानता कृतमिति ॥ ३.२०१.२५ ॥

พระราชฤๅษีผู้นั้นผู้เป็นผู้สร้างพระองค์ ได้มาในรูปนั้นนั่นเองเพื่อทดสอบพระองค์ เมื่อพราหมณ์อันตรธานไปแล้ว บรรดาอำมาตย์จึงกราบทูลพระราชาว่า เมื่อทรงรู้เรื่องนี้ทั้งหมดแล้ว ทรงปรารถนาสิ่งใดจึงทรงกระทำเช่นนี้

3.201.26

शिबिरुवाच ।
नैवाहमेतद् यशसे ददानि
न चार्थहेतोर्न च भोगतृष्णया ।
पापैरनासेवित एष मार्ग
इत्येवमेतत् सकलं करोमि ॥ ३.२०१.२६ ॥

พระศิพิตรัสว่า เราไม่ได้ให้สิ่งนี้เพื่อชื่อเสียง ไม่ใช่เพราะเหตุแห่งทรัพย์ และไม่ใช่เพราะความทะยานอยากในความสุขเสพ นี่เป็นหนทางที่คนชั่วไม่เคยดำเนิน เราจึงทำทุกสิ่งนี้เพียงในแนวทางนี้เท่านั้น

3.201.27

सद्भिः सदाध्यासितं तु प्रशस्तं ।
तस्मात् प्रशस्तं श्रयते मतिर्मे ।
एतन्महाभाग्यवरं शिबेस्तु ।
तस्मादहं वेद यथावदेतत् ॥ ३.२०१.२७ ॥

หนทางที่ผู้ดีปฏิบัติมาเสมอและสรรเสริญกันนั้นประเสริฐที่สุด ใจของเราจึงน้อมไปสู่หนทางนั้น โชคอันยิ่งใหญ่อันประเสริฐสุดนี้ของพระศิพินั้นดีที่สุด เพราะฉะนั้นเราจึงรู้เรื่องนี้ตามที่เป็นจริง