Mahābhārata · Adhyāya 3.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.203.1
श्रुत्वा स राजा राजर्षिरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तदा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०३.१ ॥
Habiendo escuchado aquel relato de Indradyumna y la exposición sobre el cielo del venerable Mārkaṇḍeya, aquel rey, rājarṣi...
3.203.2
युधिष्ठिरो महाराज पुनः पप्रच्छ तं मुनिम् ।
कीदृशीषु ह्यवस्थासु दत्त्वा दानं महामुने।
इन्द्रलोकं त्वनुभवेत्पुरुषस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२०३.२ ॥
El gran rey Yudhiṣṭhira volvió a preguntar a aquel sabio: Oh gran sabio, ¿en qué condiciones, habiendo dado una ofrenda, experimenta un hombre el mundo de Indra? Dímelo.
3.203.3
गार्हस्थ्येऽप्यथवा बाल्ये यौवने स्थाविरेऽपि वा ।
यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे ॥ ३.२०३.३ ॥
Ya sea en la etapa de cabeza de familia, o en la infancia, la juventud o incluso la vejez, dímelo tal como se disfruta plenamente el fruto.
3.203.4
वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश ।
वृथा जन्म ह्यपुत्रस् ये च धर्मबहिष्कृताः ॥ ३.२०३.४ ॥
Cuatro nacimientos son vanos, dieciséis dones son vanos; el nacimiento de quien no tiene hijo es vano, y también lo son los excluidos del dharma.
3.203.5
परपाकं च येऽश्नन्ति आत्मार्थं च पचेत्तु यः ।
पर्यश्नन्ति वृथा यत्र तदसत्यं प्रकीर्त्यते ॥ ३.२०३.५ ॥
Quienes comen lo cocinado por otros, quienes cocinan solo para sí mismos y quienes comen todo en vano donde es inútil: eso se declara falso.
3.203.6
आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत् ।
व्यर्थं तु पतिते दानं ब्राह्मणे तस्करे तथा ॥ ३.२०३.६ ॥
El don dado al caído de lo alto y lo obtenido por injusticia es vano; el don dado a un brahmán caído o a un ladrón es igualmente vano.
3.203.7
गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके ।
वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके ॥ ३.२०३.७ ॥
Una ofrenda a un maestro que sea mentiroso, pecador, desagradecido, sacerdote de aldea, vendedor del Veda o sacerdote de un vṛṣala es igualmente estéril.
3.203.8
ब्रह्मबन्धुषु यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ ।
स्त्रीजितेषु च यद्दत्तं व्यालग्राहे तथैव च ॥ ३.२०३.८ ॥
Lo que se da a los parientes brahmanes indignos, al esposo de una mujer śūdra, a los dominados por las mujeres, y asimismo al encantador de serpientes, es también estéril.
3.203.9
परिचारकेषु यद्दत्तं वृथा दानानि षोडश ।
तमोवृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च ॥ ३.२०३.९ ॥
Lo dado a los sirvientes es vano; estos dieciséis dones son vanos. Y quien, envuelto en tinieblas, da por miedo o por ira, ese don también es igualmente vano.
3.203.10
भुङ्क्ते च दानं तत्सर्वं गर्भस्थस्तु नरः सदा ।
ददद्दानं द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानवः ॥ ३.२०३.१० ॥
El hombre que aún está en el vientre disfruta siempre de todo ese don; y el hombre que da dones a los dos veces nacidos, en la vejez, (disfruta también de su fruto).
3.203.11
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव ।
दातव्यानि द्विजातिभ्यः स्वर्गमार्गजिगीषया ॥ ३.२०३.११ ॥
Por tanto, oh rey, en todas las etapas de la vida deben darse todos los dones a los dos veces nacidos, con el deseo de conquistar el camino al cielo.
3.203.12
चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१२ ॥
¿Por qué medio, en especial, los brahmanes que reciben dones de todo el orden cuádruple hacen cruzar a otros y se cruzan a sí mismos?
3.203.13
जपैर्मन्त्रैश्च होमैश्च स्वाध्यायाध्यायनेन च ।
नावं वेदमयीं कृत्वातारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१३ ॥
Mediante recitaciones, mantras, oblaciones, el estudio personal y el estudio de los Vedas, haciendo una barca hecha de Veda, hacen cruzar a otros y ellos mismos cruzan.
3.203.14
ब्राह्मणांस्तोषयेद्यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवताः ।
वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.२०३.१४ ॥
Quien complace a los brahmanes, los dioses se complacen con él; y por la palabra de los brahmanes también obtiene el mundo celestial.
3.203.15
अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्ताऽसौ तु न संशयः ।
श्लेष्मादिभिर्व्याप्ततनुर्म्रियमाणोऽविचेतनः ॥ ३.२०३.१५ ॥
Irá sin duda al mundo de mérito infinito, no hay duda, aunque su cuerpo esté dominado por la flema y otros humores y esté inconsciente al morir.
3.203.16
ब्राह्णा एव संपूज्याः पुण्यं स्वर्गमभीप्सता ।
श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या ह्यजुगुप्सिताः ॥ ३.२०३.१६ ॥
Quien desea mérito y cielo debe honrar solo a los brahmanes; en el tiempo del śrāddha, con cuidado, debe alimentar solo a los irreprochables.
3.203.17
दुर्बलः कुनस्वी कुष्ठी मायावी कुण्डगोलकौ ।
वर्जनीयाः प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्च देहिनः ॥ ३.२०३.१७ ॥
El débil, el de defecto cadavérico, el leproso, el engañoso, el kunda y el golaka (hijos del adulterio) y los jorobados deben evitarse con cuidado.
3.203.18
जुगुप्सितं हि यच्छ्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.२०३.१८ ॥
Porque un śrāddha censurable quema como el fuego quema el combustible.
3.203.19
ये ये श्राद्धे न पूज्यन्ते मूकान्धबधिरादयः ।
तेऽपिसर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः ॥ ३.२०३.१९ ॥
Quienes entre los mudos, ciegos, sordos y similares no son honrados en el śrāddha, también todos ellos deben ser designados, mezclados con los maestros de los Vedas.
3.203.20
प्रतिग्रहश्च वै देयः शृणु यस् युधिष्ठिर ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं यस्तारयति शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२० ॥
También debe darse la aceptación de dones; escucha, Yudhiṣṭhira: capaz es quien hace cruzar tanto al donante como a sí mismo.
3.203.21
तस्मिन्देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं तारयेद्यः स शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२१ ॥
El don debe darse a ese dvija que conoce todos los āgamas; capaz es quien hace cruzar tanto al donante como a sí mismo.
3.203.22
न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिभोजने ॥ ३.२०३.२२ ॥
No tanto se complacen los fuegos con las ofrendas de manteca, ni con flores, ni con ungüentos, oh Pārtha, como se complacen al alimentar a un huésped.
3.203.23
तस्मात्त्वंसर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने ॥ ३.२०३.२३ ॥
Por tanto, con todo esfuerzo, esfuérzate en alimentar a los huéspedes.
3.203.24
पादोदकंपादघृतंदीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
प्रयच्छन्ति तु ये राजन्नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ ३.२०३.२४ ॥
Quienes dan agua para los pies, manteca para los pies, una lámpara, comida y refugio — oh rey, esos no se acercan a Yama.
3.203.25
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टावमार्जनम् ।
आकल्पपरिचर्या च गात्रसंवाहनानि च।
अत्रैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्व्यतिरिच्यते ॥ ३.२०३.२५ ॥
Retirar la guirnalda de un dios, limpiar los restos de un dvija, servir en el vestido y el adorno, y masajear los miembros — oh mejor de los reyes, cada uno de ellos es superado por el don de una vaca.
3.203.26
कपिलायाः प्रदानात्तु मुच्यते नात्र संशयः ।
तस्मादलंकृतां दद्यात्कपिलां तु द्विजातये ॥ ३.२०३.२६ ॥
Por el don de una vaca kapilā uno ciertamente se libera; de esto no hay duda. Por tanto, se debe dar una kapilā adornada a un dvija.
3.203.27
श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे ।
पुत्रदाराभिभूताय तथा ह्यनुपकारिणे ॥ ३.२०३.२७ ॥
A un brahmán versado en los Vedas, a un pobre, a un cabeza de familia que mantiene el fuego agnihotra, a quien está abrumado por hijos y esposa, y asimismo a quien no devuelve favor alguno.
3.203.28
एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत ।
को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम् ॥ ३.२०३.२८ ॥
Los dones deben darse a personas así, no a los prósperos. Oh mejor de los Bhāratas, ¿qué mérito hay en dar a los prósperos? Eso está prohibido.
3.203.29
एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्रिपुरुषं कुलम्।
न तारयति दातारं ब्राह्मणं नैव नैव तु ॥ ३.२०३.२९ ॥
A una persona se le debe dar una sola vaca, nunca a muchas. Esa vaca, si ha sido vendida, destruye la familia por tres generaciones; no salva ni al donante ni al brahmán — nunca.
3.203.30
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य सुवर्णं यः प्रयच्छति ।
सुवर्णानां शतं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ॥ ३.२०३.३० ॥
Quien da oro a un brahmán puro se considera que ha dado cien piezas de oro; ese don se vuelve eterno.
3.203.31
अनड्वाहं तु यो दद्याद्बलवन्तं धुरंधरम् ।
स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.२०३.३१ ॥
Quien da un buey fuerte, capaz de cargar el yugo, cruza los peligros difíciles y va al mundo celestial.
3.203.32
वसुंधरां तु यो दद्याद्द्विजाय विदुषात्मने ।
दातारं ह्यनुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाञ्छिताः ॥ ३.२०३.३२ ॥
Quien entrega la tierra a un brahmán sabio, todos los objetos deseados siguen al donante.
3.203.33
पृच्छन्ति चान्नदातारं वदन्ति पुरुषा भुवि ।
अध्वनि क्षीणगात्राश्च पांसुना चावकुण्ठिताः ॥ ३.२०३.३३ ॥
En el camino, las personas de cuerpos debilitados y cubiertas de polvo preguntan al dador de alimento y le hablan en la tierra.
3.203.34
तेषामेव श्रमार्तानां यो ह्यन्नं कथयेद्बुधः ।
अन्नदातृसमः सोपि कीर्त्यते नात्र संशयः ॥ ३.२०३.३४ ॥
El sabio que indica a los agotados dónde hallar comida es alabado como igual al dador de alimento; de ello no hay duda.
3.203.35
तस्मात्त्वं सर्वदानानि हित्वाऽन्नं संप्रयच्छ ह ।
न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रामिह विद्यते ॥ ३.२०३.३५ ॥
Por tanto, deja de lado todas las demás donaciones y da alimento, pues no hay fruto de mérito tan maravilloso como este aquí.
3.203.36
यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम् ।
स तेन कर्मणाऽऽप्नोति प्रजापतिसलोकताम् ॥ ३.२०३.३६ ॥
Quien, según sus posibilidades, da alimento preparado a los brahmanes alcanza, por esa acción, el mundo de Prajāpati.
3.203.37
अन्नमेव विशिष्टं हि तस्मात्परतरं न च ।
अन्नं प्रजापतिश्चोक्तः स च संवत्सरो मतः ॥ ३.२०३.३७ ॥
El alimento es en verdad lo más excelente; nada es superior a él. Se dice que el alimento es Prajāpati, y se considera que es el año.
3.203.38
संवत्सरस्तु यज्ञोऽसौ सर्वं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ ३.२०३.३८ ॥
Ese año es en verdad el sacrificio, y todo está establecido en el sacrificio. Por eso todos los seres, los inmóviles y los móviles, (dependen de él).
3.203.39
तस्मादन्नं विशिष्टं हि सर्वेभ्यइति विश्रुतम् ॥ ३.२०३.३९ ॥
Por tanto, el alimento es famoso como lo más excelente de todo.
3.203.40
येषां तटाकानि महोदकानि ।
वाप्यश्चकूपाश्चप्रतिश्रयाश्च।
अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी ।
यमस्य ते निर्वचना भवन्ति ॥ ३.२०३.४० ॥
Para quienes tienen grandes estanques de agua, pozos escalonados, pozos y lugares de descanso, que dan alimento en caridad y hablan palabras dulces, se vuelven intocables ante Yama.
3.203.41
धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं ।
विप्रे सुशीले प्रतियच्छते यः।
वसुंधरा तस्य भवेत्सुतुष्टा ।
धारां वसूनां प्रतिमुञ्चतीव ॥ ३.२०३.४१ ॥
Quien entrega grano, ganado y acumulado con esfuerzo, a un brahmán de buena conducta, la tierra se complace grandemente con él, como si derramara un torrente de riquezas.
3.203.42
अन्नदाः प्रथमं यान्ति सत्यवाक्यदनन्तरम् ।
अयाचितप्रदाता च समं यान्ति त्रयो जनाः ॥ ३.२०३.४२ ॥
Los dadores de alimento van primero, después los que dicen la verdad; y el que da sin que se le pida: estos tres van por igual.
3.203.43
कौतूहलसमुत्पन्नः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ।
मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुजः ॥ ३.२०३.४३ ॥
Movido por la curiosidad, Yudhiṣṭhira volvió a preguntar al magnánimo Mārkaṇḍeya, junto con sus hermanos menores.
3.203.44
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ।
कीदृशं किंप्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने।
तरन्ति पुरुषाश्चैव केनोपायेन शंस मे ॥ ३.२०३.४४ ॥
Oh gran sabio, ¿cómo es el camino al mundo de Yama y la distancia que lo separa del mundo humano? ¿Cuál es su medida, y por qué medios lo cruzan los hombres? Dímelo.
3.203.45
सर्वगुह्यतनं प्रश्नं पवित्रमृषिसंस्तुतम् ।
कथयिष्यामि ते राजन्धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.४५ ॥
Oh rey, el mejor de los portadores del dharma, tu pregunta es la más secreta de todos los secretos, sagrada y alabada por los sabios; te diré ese dharma.
3.203.46
षडशीतिसहस्राणि योजनानां नराधिप ।
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ॥ ३.२०३.४६ ॥
Señor de los hombres, el camino al mundo de Yama y la distancia desde el mundo humano son ochenta y seis mil yojanas.
3.203.47
आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम् ।
न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीनं केतनानि च ॥ ३.२०३.४७ ॥
Ese camino es como el cielo, sin agua y terrible, con apariencia de desierto; allí no hay sombra de árboles, ni agua, ni refugios.
3.203.48
विश्रमेद्यत्र वै श्रान्तः पुरुषोऽध्वनि कर्शितः ।
नीयते यमदूतैस्तु यमस्वाज्ञाकरैर्बलात् ॥ ३.२०३.४८ ॥
Donde el hombre agotado y consumido en el camino desea descansar, allí los mensajeros de Yama, que ejecutan las órdenes del propio Yama, se lo llevan por la fuerza.
3.203.49
नराः स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिताः ।
ब्रह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पार्थिव ॥ ३.२०३.४९ ॥
Los hombres, las mujeres y otros en la tierra, llamados seres vivos, hacen donaciones de muchas clases a los brahmanes, oh rey.
3.203.50
हयादीनां प्रकृष्टानि तेऽध्वानं यान्ति वै नराः ।
सन्निवार्यातपं यानति च्छत्रेणैव हि च्छत्रदाः ॥ ३.२०३.५० ॥
Los hombres que dieron excelentes dones, como caballos, avanzan por el camino; quienes dan sombrillas van con una sombrilla que los protege del calor del sol.
3.203.51
तृप्ताश्चैवान्नदातारो ह्यतृप्ताश्चाप्यनन्नदाः ।
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०३.५१ ॥
Los dadores de alimento van satisfechos, mientras que quienes no dan alimento van insatisfechos; los dadores de ropa van vestidos, mientras que quienes no dan ropa van desnudos.
3.203.52
हिरण्यदाः सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृताः ।
भूमिदास्तुसुखं यान्ति सर्वैः कामैः सुतर्पिताः ॥ ३.२०३.५२ ॥
Los dadores de oro van felices, adornados; los dadores de tierra van felizmente, plenamente satisfechos en todos sus deseos.
3.203.53
यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नरा सस्यप्रदावकाः ।
नराः सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदाः ॥ ३.२०३.५३ ॥
Los hombres que dieron grano van sin aflicción y en abundancia; los que dieron casas van mucho más felices en carros celestiales.
3.203.54
पानीयदा ह्यतृषिताः प्रहृष्टमनसो नराः ।
पन्थानं द्योतयन्तश्च यान्ति दीपप्रदाः सुखम् ॥ ३.२०३.५४ ॥
Los dadores de agua van libres de sed, con el corazón alegre; los dadores de lámparas van felizmente, iluminando el camino.
3.203.55
गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ताः सर्वपातकैः ।
विमानैर्हंससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिनः ॥ ३.२०३.५५ ॥
Quienes dan vacas van felices, libres de todos los pecados; quienes ayunan un mes van en carros celestiales uncidos con cisnes.
3.203.56
तथा बर्हिप्रयुक्तैश्च षष्ठरात्रोपवासिनः ।
त्रिरात्रं क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव ॥ ३.२०३.५६ ॥
Asimismo quienes usan hierba kuśa y quienes ayunan seis noches; y tú, oh Pāṇḍava, que pasas tres noches con una sola comida.
3.203.57
अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका ह्यनामयाः ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोकसुखावहाः ॥ ३.२०३.५७ ॥
Para quien no come nada en medio, sus mundos son verdaderamente libres de enfermedad; las cualidades divinas del agua traen felicidad incluso al mundo de los muertos.
3.203.58
तत्र पुष्पोदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
शीतलं सलिलं तत्रपिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ ३.२०३.५८ ॥
Allí se les asigna un río llamado Puṣpodā; allí beben agua fría, semejante al néctar.
3.203.59
ये चदृष्कृतकर्माणः पूयं तेषां विधीयते ।
एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा ॥ ३.२०३.५९ ॥
Y para quienes obran mal, se les asigna pus; así, oh gran rey, aquel río concede verdaderamente todos los deseos.
3.203.60
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्यथाविधि ।
अध्वनिं क्षीणगात्रश्च पथि पांशुसमन्वितः ॥ ३.२०३.६० ॥
Por tanto, oh señor de reyes, también tú debes honrarlos según la regla: al viajero de cuerpo consumido, cubierto con el polvo del camino.
3.203.61
पृच्छते ह्यन्नदातारं गृहमायाति चाशया ।
तं पूजयाथ यत्नेन सोऽतिथिर्ब्राह्यणश्च सः ॥ ३.२०३.६१ ॥
Vaiśampāyana: Al que llega a la casa del dador de alimento a pedir con esperanza, honradlo con cuidado; él es huésped y brahmán.
3.203.62
तं यान्तमनुगच्छन्ति देवाः सर्वे सवासवाः ।
तस्मिन्संपूजिते प्रीता निराशा यान्त्यपूजिते ॥ ३.२०३.६२ ॥
Vaiśampāyana: Cuando él se marcha, todos los dioses junto con Vāsava lo siguen; contentos cuando es honrado, se van decepcionados cuando no lo es.
3.203.63
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि ।
एतत्ते शतशः प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२०३.६३ ॥
Vaiśampāyana: Por eso, oh rey de reyes, tú también debes honrarlo según la norma. Esto te lo he dicho cien veces; ¿qué más deseas oír?
3.203.64
पुनः पुनरहं श्रोतुं कथां धर्मसमाश्रयाम् ।
पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो ॥ ३.२०३.६४ ॥
Yudhiṣṭhira: Una y otra vez deseo oír esta sagrada historia fundada en el dharma, oh señor, oh conocedor del dharma, tal como la cuentas tú.
3.203.65
धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप ।
सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम ॥ ३.२०३.६५ ॥
Mārkaṇḍeya: Esta historia que te cuento sobre otro aspecto del dharma, oh rey, borra siempre todos los pecados; escúchame con atención.
3.203.66
कपिलायां तु दत्तायां यत्फलंज्येष्ठपुष्करे ।
तत्फलंभरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने ॥ ३.२०३.६६ ॥
Mārkaṇḍeya: El fruto que se obtiene al donar una vaca kapilā en Jyeṣṭha-Puṣkara, ese mismo fruto, oh mejor de los Bharatas, se obtiene lavando los pies de los brahmanes.
3.203.67
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम् ॥ ३.२०३.६७ ॥
Mientras la tierra permanezca empapada con el agua que ha lavado los pies de los brahmanes, los antepasados beben agua a través de una hoja de loto.
3.203.68
स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः ।
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः ॥ ३.२०३.६८ ॥
Los fuegos sagrados se satisfacen con una cálida bienvenida, Śatakratu (Indra) con un asiento, los antepasados con el lavado de los pies, y el señor de las criaturas con alimento y demás.
3.203.69
यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ शिरश्चैव प्रदृश्यते ।
तस्मिन्काले प्रदातव्या प्रयतेनान्तरात्मना ॥ ३.२०३.६९ ॥
Mientras se vean las dos patas y la cabeza de la ternera, en ese momento debe darse (la vaca) con el ánimo controlado.
3.203.70
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्योन्यां प्रदृश्यते ।
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥ ३.२०३.७० ॥
Mientras la ternera se vea en el canal del parto, como si estuviera en el aire, la vaca debe reconocerse como la tierra, mientras no suelte el vientre.
3.203.71
यावन्ति तस्यां रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर ।
तावद्युगसहस्राणि स्वर्लोके महीयते ॥ ३.२०३.७१ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, durante tantos miles de edades cuantos pelos hay en ella y en la ternera, es honrado en el mundo celestial.
3.203.72
सुवर्णनासां यः कृत्वा सखुरां कृष्णधेनुकाम् ।
तिलैः प्रच्छादितां दद्यात्सर्वरत्नैरलंकृताम् ॥ ३.२०३.७२ ॥
Quien prepara una vaca negra con nariz de oro y pezuñas, la cubre de sésamo, la adorna con todas las joyas y la dona.
3.203.73
प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे ।
फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत ॥ ३.२०३.७३ ॥
Quien, tras recibir un donativo, lo entrega de nuevo a una persona digna, oh Bhārata, disfruta del fruto de los frutos por haber dado.
3.203.74
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.७४ ॥
Por él, la tierra limitada por cuatro costas, con sus océanos, cuevas, montañas, bosques y arboledas, habrá sido entregada; de ello no hay duda.
3.203.75
अन्तर्जानुशयो यस्तु भुञ्जते सक्तभाजनः ।
यो द्विजः शब्दरहितं संयन्तुस्तारणाय वै ॥ ३.२०३.७५ ॥
El dvija que come de un recipiente de harina de cebada, tendido con las rodillas recogidas y sin hablar, es ciertamente para la liberación del asceta contenido.
3.203.76
ये पानीयानि ददति तथाऽन्ये ये द्विजातयः ।
जपन्ति संहितां सम्यक्ते नित्यं तारणक्षमाः ॥ ३.२०३.७६ ॥
Quienes dan agua, y de igual modo los demás dvijas que recitan correctamente la Saṃhitā, siempre son capaces de salvar.
3.203.77
हव्यंकव्यं च यत्किंचित्सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौज्यलितेऽग्नौ यथा हुतम् ॥ ३.२०३.७७ ॥
Todo lo que se ofrece como oblación o como ofrenda a los antepasados, todo ello corresponde al brahmán versado; pues lo dado al versado y al bueno es como ofrendado en el fuego ardiente.
3.203.78
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रयोधिनः ।
निहन्युर्मन्युना विप्रा वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ३.२०३.७८ ॥
Los brahmanes tienen la cólera como arma, y no son guerreros que combatan con armas; como el portador del rayo mata a los asuras, así los brahmanes pueden matar con su ira.
3.203.79
धर्माश्रितेयं तु कथा कथिता हि तवानघ ।
यां श्रुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिनः ॥ ३.२०३.७९ ॥
Oh tú, sin mancha, esta historia fundada en el dharma te ha sido contada; al oírla, los sabios que habitan en el bosque de Naimiṣa se alegraron.
3.203.80
वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च ।
श्रुत्वेमां तु कथां राजन्भवन्तीह तु मानवाः ॥ ३.२०३.८० ॥
Oh rey, los hombres que escuchan esta historia se liberan aquí mismo del dolor, el miedo y la ira, y quedan libres de pecado.
3.203.81
किं तच्छौचं भवेद्येन विप्रः शुद्धः सदा भवेत् ।
तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.८१ ॥
¿Cuál es esa pureza por la cual un brahmán siempre permanece puro? Oh gran sabio, el mejor de los portadores del dharma, deseo oírla.
3.203.82
वाक्शौचं क्रमशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम् ।
त्रिभिः शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.८२ ॥
Quien está dotado de las tres purezas, la pureza de la palabra, la pureza de la conducta y la pureza hecha de agua, es digno del cielo; no hay duda de ello.
3.203.83
सायं प्रातश्च संध्यां यो ब्राह्मणोऽभ्युपसेवते ।
प्रजपन्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ ३.२०३.८३ ॥
El brahmán que practica con diligencia la adoración del crepúsculo por la mañana y por la tarde, recitando a la diosa purificadora Gāyatrī, madre de los Vedas.
3.203.84
स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिषः ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानो महीमपि ससागराम् ॥ ३.२०३.८४ ॥
Ese brahmán, purificado por la diosa, con sus pecados destruidos, no se hundiría aunque recibiera la tierra entera con sus océanos.
3.203.85
ये चास् दारुणा केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शिवतराः सदा ॥ ३.२०३.८५ ॥
Y los planetas terribles que hay en el cielo, comenzando por el Sol, se vuelven siempre benignos y muy auspiciosos para él.
3.203.86
सर्वेनानुगतं चैनं दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम् ॥ ३.२०३.८६ ॥
Crueles devoradores de carne, de forma terrible y cuerpos enormes, todos siguiéndolo, asaltan a ese mejor de los dvijas.
3.203.87
नाध्यापनाद्याजनाद्वा अन्यायाद्वा प्रतिग्रहात् ।
दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निससा द्विजाः ॥ ३.२०३.८७ ॥
No recae falta sobre los brahmanes por enseñar, por oficiar sacrificios, por medios injustos o por aceptar donativos; oh dvijas, son como fuegos ardientes.
3.203.88
दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृताः संस्कृतास्तथा ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ ३.२०३.८८ ॥
Ya sean versados o no en los Vedas, sean comunes o refinados, no se debe despreciar a los brahmanes; son como fuegos cubiertos de ceniza.
3.203.89
यथा श्मशाने दीप्तौजाः पावको नैव दुष्यति ।
एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ ३.२०३.८९ ॥
Así como un fuego ardiente en el crematorio nunca se contamina, así el brahmán, sea docto o indocto, es una gran divinidad.
3.203.90
प्राकरैश्च पुरद्वारैः प्रासादैश्च पृथग्विधैः ।
नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमैः ॥ ३.२०३.९० ॥
Las ciudades, aunque tengan murallas, puertas y palacios de diversas clases, no resplandecen cuando carecen de los mejores brahmanes.
3.203.91
वेदाढ्ञा वृत्संपन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विनः ।
यत्रतिष्न्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नृप ॥ ३.२०३.९१ ॥
Donde habitan brahmanes ricos en los Vedas, dotados de buena conducta, sabios y ascetas, oh rey, ese es el nombre de esa ciudad.
3.203.92
व्रजे वाऽप्यथवाऽरण्ये यत्रसन्ति बहुश्रुताः ।
तत्तन्नगरमित्याहुः पार्थ तीर्थं च तद्भवेत् ॥ ३.२०३.९२ ॥
Ya sea en un establo o en el bosque, donde habitan los muy instruidos, eso llaman ciudad, oh hijo de Pṛthā, y eso se convierte también en un tīrtha.
3.203.93
रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम् ।
अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.९३ ॥
Habiendo acudido y honrado al rey protector y al brahmán asceta, el hombre queda al instante libre del pecado.
3.203.94
पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम् ।
सद्भिः संभाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधैः ॥ ३.२०३.९४ ॥
El baño en los tīrthas sagrados, la alabanza de los puros y la conversación con los buenos son proclamados excelentes por los sabios.
3.203.95
साधुसङ्गमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा ।
पवित्रीकृतमात्मानं सन्तो मन्न्ति नित्यशः ॥ ३.२०३.९५ ॥
Los buenos siempre consideran purificado su propio ser, purificado por la compañía de los buenos y por el agua de las palabras bien dichas.
3.203.96
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारोऽथ मुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवेष्टं व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ ३.२०३.९६ ॥
Portar el triple bastón, el silencio, la carga de las trenzas enmarañadas, el afeitado de la cabeza, cubrirse con corteza y piel, la práctica de los votos y el baño ritual.
3.203.97
अग्निहोत्रं वने वासः शरीरपरिशोषणम् ।
सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मलः ॥ ३.२०३.९७ ॥
El sacrificio del fuego, morar en el bosque, consumir el cuerpo: todo esto sería vano si la disposición interior no es pura.
3.203.98
विशुद्धिं चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम् ।
विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करतरं मनः ॥ ३.२०३.९८ ॥
Oh señor de reyes, la purificación de los seis sentidos, comenzando por el ojo, que corren hacia sus objetos — y su mente perturbada — es sumamente difícil.
3.203.99
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभिः ।
ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम् ॥ ३.२०३.९९ ॥
Aquellos grandes espíritus que no cometen pecado con la mente, la palabra, la acción y el intelecto — practican la austeridad, no secando el cuerpo.
3.203.100
न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोऽविकल्मषः ।
हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तपः स्मृतम् ॥ ३.२०३.१०० ॥
Para quien no tiene compasión ni siquiera con sus parientes, aunque su cuerpo sea blanco e inmaculado, esa austeridad es violencia; abstenerse de comer de diversas formas se recuerda como austeridad.
3.203.101
तिष्ठन्गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृतः ।
यावज्जीवं दयावांश् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.१०१ ॥
Aun morando en casa, que el sabio esté siempre puro y adornado; quien es compasivo mientras dura su vida queda libre de todos los pecados.
3.203.102
न हि पापानि कर्माणि शुद्ध्यन्त्यनशनादिभिः ।
सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपनः ॥ ३.२०३.१०२ ॥
Las acciones pecaminosas no se purifican con el ayuno y cosas semejantes; quien está cubierto de carne y sangre solo se consume por el ayuno.
3.203.103
अज्ञातं कर्म कृत्वा च क्लेशो नान्यत्प्रहीयते ।
नाग्निर्दहति कर्माणि भावशून्यस्य देहिनः ॥ ३.२०३.१०३ ॥
Aun habiendo realizado una acción sin saberlo, el sufrimiento no se abandona por ningún otro medio. El fuego no quema las acciones del ser encarnado vacío de conciencia interior.
3.203.104
पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुध्यन्त्यनशनानि च ।
न मूलफलभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात् ॥ ३.२०३.१०४ ॥
Ciertamente, las personas se entregan a la renuncia por mérito, y se purifican mediante el ayuno; no por comer raíces y frutos, ni por el silencio, ni por vivir del aire.
3.203.105
शिरसो मुण्डनाद्वाऽपि न स्थानकुटिकासनात् ।
न जटाधारणाद्वाऽपिन तु स्थानकुटिकासनात्। ॥ ३.२०३.१०५ ॥
Ni por afeitarse la cabeza, ni por permanecer de pie o sentarse en una choza; ni por llevar el cabello enmarañado, ni por permanecer de pie o sentarse en una choza.
3.203.106
नित्यं ह्यनशनाद्वाऽपि नाग्निशुश्रूषणादपि ।
न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि ॥ ३.२०३.१०६ ॥
Ni siempre por el ayuno, ni por atender al fuego; ni por entrar en el agua, ni por dormir sobre la tierra desnuda.
3.203.107
ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च ।
व्याधयश्च प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम् ॥ ३.२०३.१०७ ॥
Por el conocimiento o por la acción, la vejez y la muerte, y las enfermedades, se abandonan; y se alcanza el estado supremo.
3.203.108
बीजानि ह्यग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा ।
ज्ञानदग्धैस्तधा क्लेशैर्नात्मा संडुज्यते पुनः ॥ ३.२०३.१०८ ॥
Así como las semillas quemadas por el fuego no vuelven a brotar, así el ser no vuelve a unirse, por las aflicciones quemadas por el conocimiento.
3.203.109
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुण्ठोपमानि च ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेनानीव महार्णवे ॥ ३.२०३.१०९ ॥
Quienes están separados del sí mismo son como leños y tocones embotados; sin duda perecen, como la espuma en el gran océano.
3.203.110
आत्मानं विन्दते येन सर्वभूतगुहाशयम् ।
श्लोकेन यदि वाऽर्धेन क्षीणं तस्य प्रयोजनम् ॥ ३.२०३.११० ॥
Aquel por el cual uno encuentra el sí mismo que habita en la cueva de todos los seres —incluso por un solo verso o por la mitad de uno— ve cumplido su propósito.
3.203.111
द्व्यक्षरादभिसंधाय केचिच्छ्लोकपदाङ्कितैः ।
शतैरन्यैः सहस्रैश्च प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.१११ ॥
Apuntando a dos sílabas, algunos, mediante cientos y miles de otros textos marcados por pādas de śloka —esa convicción es la marca de la liberación.
3.203.112
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ।
ऊटुर्ज्ञानविदो वृद्धाः प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.११२ ॥
Para quien tiene el ánimo lleno de duda no hay este mundo, ni el otro, ni felicidad; así lo declararon los ancianos conocedores. La convicción es la marca de la liberación.
3.203.113
विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम् ।
उद्विजेत्स तु देवेभ्यो दावाग्नेरिव मानवः ॥ ३.२०३.११३ ॥
El hombre que ha comprendido el sentido de los Vedas y ha entendido plenamente su propósito se apartaría incluso de los dioses, como de un incendio forestal.
3.203.114
शुष्कं तर्कं परित्यज्यआश्रयस्व श्रुतिं स्मृतिम् ।
एकाराभिसंबद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि।
बुद्धिर्न तस्य सिद्ध्येत साधनस्य विपर्ययात् ॥ ३.२०३.११४ ॥
Abandona el razonamiento árido y acógete a la śruti y a la smṛti. Buscas por argumentos la verdad ligada a la sílaba e; como el medio está invertido, el entendimiento no puede llevarla a cumplimiento.
3.203.115
वेद्यं पूर्वं वेदितव्यं प्रयत्ना-
त्तद्धीर्वेदस्तस्य वेदः शरीरम्।
वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धिः ।
क्लीबस्त्वात्मा न स वेद्यं न वेदः ॥ ३.२०३.११५ ॥
Lo que primero debe conocerse, debe conocerse con esfuerzo. Su entendimiento es el Veda, y su Veda es el cuerpo. El Veda es la verdad, su breve comprensión. Pero el ātman es neutro; no es lo que ha de conocerse ni es el Veda.
3.203.116
वेदोक्तमायुर्देवानामाशिषश्चैव कर्मणाम् ।
फलत्यनुयुगं लोके प्रभावश्च शरीरिणाम् ॥ ३.२०३.११६ ॥
La duración de la vida de los dioses y las bendiciones de los ritos, tal como se dicen en el Veda, y los frutos de las acciones dan fruto en el mundo en cada edad; y también el poder de los seres encarnados.
3.203.117
इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्परिवर्जयेत् ।
तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम् ॥ ३.२०३.११७ ॥
Por la serenidad de los sentidos debe abandonarse todo esto; por ello el ayuno divino, con los objetos de los sentidos contenidos, es lo que se debe hacer.
3.203.118
तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते ।
ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षयः ॥ ३.२०३.११८ ॥
Por la austeridad se va al cielo; por la dádiva se obtiene el disfrute. La liberación debe conocerse por el conocimiento; por el baño en los lugares sagrados se destruye el pecado.
3.203.119
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशाः ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि प्रदानविधिमुत्तमम् ॥ ३.२०३.११९ ॥
Así interpelado, oh señor de reyes, el de gran fama respondió: Oh bendito, deseo oír la norma suprema de la dádiva.
3.203.120
यत्तत्पृच्छसि राजेन्द्रदानधर्मं युधिष्ठिर ।
इष्टं चेदं सदा मह्यं राजन्गौरवतस्तथा ॥ ३.२०३.१२० ॥
Lo que preguntas, oh señor de reyes Yudhiṣṭhira, la norma de la dádiva, siempre me ha sido grata; y así, oh rey, por respeto también lo es.
3.203.121
शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च ।
छायायां करिणः श्राद्धं तत्कर्म परिवीजितम्।
दशकल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिष्ठिर ॥ ३.२०३.१२१ ॥
Escucha, Yudhiṣṭhira, los secretos de la dádiva enseñados en la Śruti y la Smṛti. El śrāddha realizado a la sombra de un elefante, y ese rito realizado con un abanico de brisas, no disminuye aquí durante diez mil kalpas.
3.203.122
जीवनाय समाक्लिन्नं वसु दत्त्वा महीपते ।
विप्रं तु वासयेद्यस्तु सर्वयज्ञैः स इष्टवान् ॥ ३.२०३.१२२ ॥
Señor de la tierra, quien da riqueza abundante para el sustento y asienta a un brahmán ha realizado, en verdad, todos los sacrificios.
3.203.123
प्रतिस्रोतश्चित्रवाहाः पर्जन्योऽन्नानुसंचरन् ।
महाधुरि यथा नावा महापापैः प्रमुच्यते।
विषुवे विप्रदत्तानि दधिमध्वक्षयाणि च ॥ ३.२०३.१२३ ॥
Así como la barca Citravāha que avanza contra la corriente libra del gran peligro, así la nube de lluvia que sigue al alimento libra de los grandes pecados. El cuajado y la miel dados a los brahmanes en el equinoccio nunca disminuyen.
3.203.124
पर्वसु द्विगुणं दानमृतौ दशगुणं भवेत् ।
अब्दे दशगुणं प्रोक्तमनन्तं विषुवे भवेत् ॥ ३.२०३.१२४ ॥
Una dádiva en las junturas lunares se duplica; en una estación se vuelve décuplo. En un año se declara décuplo; en el equinoccio se vuelve infinita.
3.203.125
अयने विषुवे चैवषडशीतिमुखेषु च ।
चन्द्रसूर्योपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते ॥ ३.२०३.१२५ ॥
Una dádiva dada en el solsticio, en el equinoccio, en las junturas de ochenta y seis y en un eclipse de luna o sol se dice que es imperecedera.
3.203.126
ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं ।
शतगुणमृत्वयनादिषु ध्रुवम्।
भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो-
र्विषुवति चाक्षयमश्नुते फलम् ॥ ३.२०३.१२६ ॥
Dicen que una dádiva dada en las estaciones es décupla; en las estaciones, solsticios y similares se vuelve ciertamente centuplicada. Durante el eclipse de Rāhu de día, y en el equinoccio, una dádiva se vuelve milenaria y obtiene fruto imperecedero.
3.203.127
नाभूमिदो भूमिमश्नाति राज-
न्नायानदो यानमारुह्य याति।
यान्यान्कामान्ब्राह्मणेभ्यो ददाति ।
तांस्तान्कामाञ्जायमानः स भुङ्क्ते ॥ ३.२०३.१२७ ॥
Quien no da tierra no obtiene tierra, oh rey; quien no da vehículo no viaja montado en un vehículo. Los deseos que da a los brahmanes, esos mismos deseos los disfruta al nacer.
3.203.128
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं ।
भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः।
लोकाश्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता ।
यः काञ्चनं गाश्च महीं च दद्यात् ॥ ३.२०३.१२८ ॥
El oro es la primera descendencia de Agni; la tierra pertenece a Viṣṇu; las vacas son hijas del Sol. Quien da oro, vacas y la tierra, con ese don quedan dados los tres mundos.
3.203.129
परंहि दानान्न बभूव शाश्वतं ।
भव्यं त्रिलोके भवते कुतः पुनः।
तस्मात्प्रधानं परमं हि दानं ।
वदन्ति लोकेषु विशिष्टबुद्धयः ॥ ३.२०३.१२९ ॥
Nada más eterno que el don ha llegado a ser; ¿cómo podría haber algo más digno en los tres mundos? Por eso, los hombres de mente superior declaran que el don es lo principal y supremo entre los mundos.