മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.203.1
श्रुत्वा स राजा राजर्षिरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तदा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०३.१ ॥
രാജർഷിയായ ആ രാജാവ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ ആ വൃത്താന്തം കേട്ടു; മഹാഭാഗനായ മാർക്കണ്ഡേയനിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആ പ്രതിപാദനവും കേട്ടു.
3.203.2
युधिष्ठिरो महाराज पुनः पप्रच्छ तं मुनिम् ।
कीदृशीषु ह्यवस्थासु दत्त्वा दानं महामुने।
इन्द्रलोकं त्वनुभवेत्पुरुषस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२०३.२ ॥
മഹാരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ വീണ്ടും ആ മുനിയോട് ചോദിച്ചു: മഹാമുനേ, ഏത് അവസ്ഥകളിൽ ദാനം നൽകിയാൽ മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രലോകം അനുഭവിക്കും? അത് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
3.203.3
गार्हस्थ्येऽप्यथवा बाल्ये यौवने स्थाविरेऽपि वा ।
यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे ॥ ३.२०३.३ ॥
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലോ, ബാല്യത്തിലോ, യൗവനത്തിലോ, വാർദ്ധക്യത്തിലോ പോലും, ഫലം എങ്ങനെ പൂർണമായി അനുഭവിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
3.203.4
वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश ।
वृथा जन्म ह्यपुत्रस् ये च धर्मबहिष्कृताः ॥ ३.२०३.४ ॥
നാല് ജന്മങ്ങൾ വ്യർത്ഥം; പതിനാറ് ദാനങ്ങൾ വ്യർത്ഥം; പുത്രനില്ലാത്തവന്റെ ജന്മം വ്യർത്ഥം, ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെട്ടവരും.
3.203.5
परपाकं च येऽश्नन्ति आत्मार्थं च पचेत्तु यः ।
पर्यश्नन्ति वृथा यत्र तदसत्यं प्रकीर्त्यते ॥ ३.२०३.५ ॥
മറ്റുള്ളവർ പാകം ചെയ്തത് ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, സ്വന്തത്തിനായി മാത്രം പാകം ചെയ്യുന്നവരും, വ്യർത്ഥമായി എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവരും — അത് അസത്യമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
3.203.6
आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत् ।
व्यर्थं तु पतिते दानं ब्राह्मणे तस्करे तथा ॥ ३.२०३.६ ॥
വീണവന് നൽകിയതും അന്യായത്താൽ നേടിയതുമായ ദാനം വ്യർത്ഥം; പതിതനായ ബ്രാഹ്മണനും കള്ളനും നൽകിയ ദാനവും അങ്ങനെ തന്നെ വ്യർത്ഥം.
3.203.7
गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके ।
वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके ॥ ३.२०३.७ ॥
കള്ളനും പാപിയും കൃതഘ്നനും ഗ്രാമയാജകനും വേദം വിൽക്കുന്നവനും വൃഷലയാജകനുമായ ഗുരുവിന് നൽകുന്ന ദാനവും അതുപോലെ (വ്യർഥം).
3.203.8
ब्रह्मबन्धुषु यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ ।
स्त्रीजितेषु च यद्दत्तं व्यालग्राहे तथैव च ॥ ३.२०३.८ ॥
ബ്രാഹ്മണ ബന്ധുക്കൾക്ക് നൽകുന്നതും വൃഷലിയുടെ ഭർത്താവിന് നൽകുന്നതും സ്ത്രീവശരായവർക്ക് നൽകുന്നതും പാമ്പാട്ടിക്ക് നൽകുന്നതും അതുപോലെ (വ്യർഥം).
3.203.9
परिचारकेषु यद्दत्तं वृथा दानानि षोडश ।
तमोवृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च ॥ ३.२०३.९ ॥
പരിചാരകർക്ക് നൽകുന്നത് വ്യർഥം; ഈ പതിനാറു ദാനങ്ങളും വ്യർഥം. അജ്ഞാനത്താൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ ഭയത്താലോ ക്രോധത്താലോ നൽകിയാൽ അതും അതുപോലെ.
3.203.10
भुङ्क्ते च दानं तत्सर्वं गर्भस्थस्तु नरः सदा ।
ददद्दानं द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानवः ॥ ३.२०३.१० ॥
ഗർഭസ്ഥനായ മനുഷ്യൻ ആ ദാനമെല്ലാം എപ്പോഴും അനുഭവിക്കുന്നു; ദ്വിജർക്ക് ദാനം നൽകുന്ന മനുഷ്യൻ വാർധക്യത്തിൽ (അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു).
3.203.11
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव ।
दातव्यानि द्विजातिभ्यः स्वर्गमार्गजिगीषया ॥ ३.२०३.११ ॥
അതിനാൽ, രാജാവേ, എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും എല്ലാ ദാനങ്ങളും സ്വർഗമാർഗം ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ദ്വിജർക്ക് നൽകണം.
3.203.12
चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१२ ॥
നാല് വർണക്കാരുടെയും ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ട വിപ്രർ എന്തിനാൽ വിശേഷിച്ച് (മറ്റുള്ളവരെ) കടത്തുന്നു, സ്വയം കടക്കുന്നു?
3.203.13
जपैर्मन्त्रैश्च होमैश्च स्वाध्यायाध्यायनेन च ।
नावं वेदमयीं कृत्वातारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१३ ॥
ജപം, മന്ത്രങ്ങൾ, ഹോമങ്ങൾ, സ്വാധ്യായം, അധ്യയനം എന്നിവയാൽ വേദമയമായ ഒരു തോണി ഉണ്ടാക്കി അവർ (മറ്റുള്ളവരെ) കടത്തുന്നു; അവർ തന്നെയും കടക്കുന്നു.
3.203.14
ब्राह्मणांस्तोषयेद्यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवताः ।
वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.२०३.१४ ॥
ബ്രാഹ്മണരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവനിൽ ദേവന്മാരും സന്തുഷ്ടരാകുന്നു; ബ്രാഹ്മണരുടെ വചനത്താലും അവൻ സ്വർഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.203.15
अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्ताऽसौ तु न संशयः ।
श्लेष्मादिभिर्व्याप्ततनुर्म्रियमाणोऽविचेतनः ॥ ३.२०३.१५ ॥
അവൻ അനന്തമായ പുണ്യലോകത്തിൽ എത്തും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. കഫാദികളാൽ ശരീരം വ്യാപിച്ച്, മരിക്കുമ്പോൾ ബോധമില്ലാത്തവനായിരുന്നാലും.
3.203.16
ब्राह्णा एव संपूज्याः पुण्यं स्वर्गमभीप्सता ।
श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या ह्यजुगुप्सिताः ॥ ३.२०३.१६ ॥
പുണ്യവും സ്വർഗവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണരെത്തന്നെ ആദരിക്കണം; ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ശ്രദ്ധയോടെ നിന്ദ്യരല്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണരെത്തന്നെ ഊട്ടണം.
3.203.17
दुर्बलः कुनस्वी कुष्ठी मायावी कुण्डगोलकौ ।
वर्जनीयाः प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्च देहिनः ॥ ३.२०३.१७ ॥
ദുർബലൻ, ശവദോഷമുള്ളവൻ, കുഷ്ഠരോഗി, മായാവി, കുണ്ഡൻ, ഗോളകൻ (വ്യഭിചാരജർ), കൂനൻ—ഇവരെ ശ്രമപൂർവ്വം വർജ്ജിക്കണം.
3.203.18
जुगुप्सितं हि यच्छ्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.२०३.१८ ॥
നിന്ദ്യമായ (അശുദ്ധമായ) ശ്രാദ്ധം അഗ്നി വിറകിനെയെന്നപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
3.203.19
ये ये श्राद्धे न पूज्यन्ते मूकान्धबधिरादयः ।
तेऽपिसर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः ॥ ३.२०३.१९ ॥
ഊമകൾ, കുരുടർ, ബധിരർ മുതലായ ആരെല്ലാം ശ്രാദ്ധത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നില്ലയോ, അവരെല്ലാവരെയും വേദപാരംഗതരോടു ചേർത്ത് നിയോഗിക്കണം.
3.203.20
प्रतिग्रहश्च वै देयः शृणु यस् युधिष्ठिर ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं यस्तारयति शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२० ॥
പ്രതിഗ്രഹവും നൽകണം; യുധിഷ്ഠിരാ, കേൾക്കുക. ദാതാവിനെയും സ്വയത്തെയും കരകയറ്റുന്നവനാണ് ശക്തിമാൻ.
3.203.21
तस्मिन्देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं तारयेद्यः स शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२१ ॥
സർവാഗമങ്ങളും അറിയുന്നവൻ ആ ദ്വിജന് ദാനം നൽകണം. ദാതാവിനെയും സ്വയത്തെയും കരകയറ്റുന്നവനാണ് ശക്തിമാൻ.
3.203.22
न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिभोजने ॥ ३.२०३.२२ ॥
ഹവിസ്സിന്റെ ഹോമങ്ങളാലോ പുഷ്പങ്ങളാലോ ലേപനങ്ങളാലോ അഗ്നികൾ അത്രയധികം സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, പാർത്ഥാ; അതിഥിഭോജനത്താൽ എന്നപോലെ.
3.203.23
तस्मात्त्वंसर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने ॥ ३.२०३.२३ ॥
അതിനാൽ നീ എല്ലാ പരിശ്രമത്തോടെയും അതിഥിഭോജനത്തിൽ യത്നിക്കുക.
3.203.24
पादोदकंपादघृतंदीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
प्रयच्छन्ति तु ये राजन्नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ ३.२०३.२४ ॥
പാദോദകം, പാദഘൃതം, ദീപം, അന്നം, അഭയസ്ഥാനം നൽകുന്നവർ — രാജാവേ, അവർ യമന്റെ അടുത്ത് പോകുന്നില്ല.
3.203.25
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टावमार्जनम् ।
आकल्पपरिचर्या च गात्रसंवाहनानि च।
अत्रैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्व्यतिरिच्यते ॥ ३.२०३.२५ ॥
ദേവമാല്യം നീക്കുന്നതും ദ്വിജന്മാരുടെ എച്ചിൽ തുടയ്ക്കുന്നതും വസ്ത്രാലങ്കാര സേവയും ശരീരം തിരുമ്മുന്നതും — ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇവയിൽ ഓരോന്നും ഗോദാനത്തേക്കാൾ താഴ്ന്നതാണ്.
3.203.26
कपिलायाः प्रदानात्तु मुच्यते नात्र संशयः ।
तस्मादलंकृतां दद्यात्कपिलां तु द्विजातये ॥ ३.२०३.२६ ॥
കപില പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നതിനാൽ മോചനം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ അലങ്കരിച്ച കപില പശുവിനെ ദ്വിജന് നൽകണം.
3.203.27
श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे ।
पुत्रदाराभिभूताय तथा ह्यनुपकारिणे ॥ ३.२०३.२७ ॥
ശ്രോത്രിയനായ ബ്രാഹ്മണന്, ദരിദ്രന്, അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്ന ഗൃഹസ്ഥന്, പുത്രദാരങ്ങളാൽ പീഡിതനായവന്, അതുപോലെ പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാത്തവന്.
3.203.28
एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत ।
को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम् ॥ ३.२०३.२८ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ളവർക്കേ ദാനം നൽകണം, സമൃദ്ധർക്കല്ല. ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, സമൃദ്ധർക്ക് നൽകുന്നതിൽ എന്ത് ഗുണം? അത് വിലക്കപ്പെട്ടതാണ്.
3.203.29
एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्रिपुरुषं कुलम्।
न तारयति दातारं ब्राह्मणं नैव नैव तु ॥ ३.२०३.२९ ॥
ഒരാൾക്ക് ഒരു പശുവിനെ മാത്രമേ നൽകാവൂ, പലർക്കും ഒരിക്കലും അല്ല. വിൽക്കപ്പെട്ട ആ പശു മൂന്നു തലമുറ കുലത്തെ നശിപ്പിക്കും; ദാതാവിനെയോ ബ്രാഹ്മണനെയോ അത് രക്ഷിക്കുകയില്ല — ഒരിക്കലും ഇല്ല.
3.203.30
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य सुवर्णं यः प्रयच्छति ।
सुवर्णानां शतं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ॥ ३.२०३.३० ॥
ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണന് സ്വർണം നൽകുന്നവൻ നൂറ് സുവർണങ്ങൾ ദാനം ചെയ്തതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അത് ശാശ്വതമാകുന്നു.
3.203.31
अनड्वाहं तु यो दद्याद्बलवन्तं धुरंधरम् ।
स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.२०३.३१ ॥
ശക്തനും ഭാരം വഹിക്കാൻ കഴിവുള്ളതുമായ ഒരു കാളയെ ആര് ദാനം ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ കഠിന സങ്കടങ്ങളെ കടന്ന് സ്വർഗലോകത്തിലെത്തുന്നു.
3.203.32
वसुंधरां तु यो दद्याद्द्विजाय विदुषात्मने ।
दातारं ह्यनुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाञ्छिताः ॥ ३.२०३.३२ ॥
വിദ്വാനായ ദ്വിജന് ഭൂമി ദാനം ചെയ്യുന്നവനെ, ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ വസ്തുക്കളും പിന്തുടരുന്നു.
3.203.33
पृच्छन्ति चान्नदातारं वदन्ति पुरुषा भुवि ।
अध्वनि क्षीणगात्राश्च पांसुना चावकुण्ठिताः ॥ ३.२०३.३३ ॥
വഴിയിൽ ക്ഷീണിച്ച ശരീരങ്ങളോടെ, പൊടിയിൽ മൂടിയ മനുഷ്യർ അന്നദാതാവിനോട് ചോദിക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
3.203.34
तेषामेव श्रमार्तानां यो ह्यन्नं कथयेद्बुधः ।
अन्नदातृसमः सोपि कीर्त्यते नात्र संशयः ॥ ३.२०३.३४ ॥
ക്ഷീണിച്ചവർക്ക് അന്നം എവിടെ കിട്ടുമെന്ന് ബുദ്ധിമാൻ പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവനും അന്നദാതാവിനു തുല്യനായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
3.203.35
तस्मात्त्वं सर्वदानानि हित्वाऽन्नं संप्रयच्छ ह ।
न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रामिह विद्यते ॥ ३.२०३.३५ ॥
അതിനാൽ നീ സർവദാനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് അന്നം ദാനം ചെയ്യുക; ഇതുപോലെ അത്ഭുതകരമായ പുണ്യഫലം ഇവിടെ മറ്റൊന്നില്ല.
3.203.36
यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम् ।
स तेन कर्मणाऽऽप्नोति प्रजापतिसलोकताम् ॥ ३.२०३.३६ ॥
തന്റെ ശക്തിക്കൊത്ത് ബ്രാഹ്മണർക്ക് പാകം ചെയ്ത അന്നം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആ കർമത്താൽ പ്രജാപതിയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.203.37
अन्नमेव विशिष्टं हि तस्मात्परतरं न च ।
अन्नं प्रजापतिश्चोक्तः स च संवत्सरो मतः ॥ ३.२०३.३७ ॥
അന്നമാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം; അതിനേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല. അന്നത്തെ പ്രജാപതി എന്ന് പറയുന്നു; അത് സംവത്സരമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
3.203.38
संवत्सरस्तु यज्ञोऽसौ सर्वं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ ३.२०३.३८ ॥
ആ സംവത്സരം തന്നെയാണ് യജ്ഞം; എല്ലാം യജ്ഞത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ സ്ഥാവരങ്ങളും ജംഗമങ്ങളുമായ സകല ജീവികളും (അതിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു).
3.203.39
तस्मादन्नं विशिष्टं हि सर्वेभ्यइति विश्रुतम् ॥ ३.२०३.३९ ॥
അതിനാൽ അന്നം എല്ലാറ്റിനെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്.
3.203.40
येषां तटाकानि महोदकानि ।
वाप्यश्चकूपाश्चप्रतिश्रयाश्च।
अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी ।
यमस्य ते निर्वचना भवन्ति ॥ ३.२०३.४० ॥
വലിയ ജലമുള്ള കുളങ്ങളും കിണറുകളും വാപികളും വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളും ഉള്ളവർ, അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവർ, മധുരവാക്ക് പറയുന്നവർ എന്നിവർ യമന്റെ മുന്നിൽ മറുപടി പറയേണ്ടവരല്ല (സുരക്ഷിതരായിരിക്കും).
3.203.41
धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं ।
विप्रे सुशीले प्रतियच्छते यः।
वसुंधरा तस्य भवेत्सुतुष्टा ।
धारां वसूनां प्रतिमुञ्चतीव ॥ ३.२०३.४१ ॥
അധ്വാനത്താൽ നേടി സമ്പാദിച്ച ധാന്യം സുശീലനായ ബ്രാഹ്മണന് നൽകുന്നവന് ഭൂമി അത്യന്തം സന്തുഷ്ടയായി, സമ്പത്തിന്റെ ധാര ചൊരിയുന്നതുപോലെ ആകും.
3.203.42
अन्नदाः प्रथमं यान्ति सत्यवाक्यदनन्तरम् ।
अयाचितप्रदाता च समं यान्ति त्रयो जनाः ॥ ३.२०३.४२ ॥
അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവർ ആദ്യം പോകുന്നു; പിന്നെ സത്യവാക്ക് പറയുന്നവർ; ചോദിക്കാതെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും ചേർന്ന ഈ മൂവരും തുല്യമായി പോകുന്നു.
3.203.43
कौतूहलसमुत्पन्नः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ।
मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुजः ॥ ३.२०३.४३ ॥
കൗതുകത്താൽ ഉണർന്ന യുധിഷ്ഠിരൻ മഹാത്മാവായ മാർക്കണ്ഡേയനോട് അനുജന്മാരോടൊപ്പം വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
3.203.44
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ।
कीदृशं किंप्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने।
तरन्ति पुरुषाश्चैव केनोपायेन शंस मे ॥ ३.२०३.४४ ॥
മഹാമുനേ, യമലോകത്തിന്റെ വഴിയും മനുഷ്യലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള അതിന്റെ അകലവും എങ്ങനെയാണ്, അതിന്റെ അളവ് എത്രയാണ്, മനുഷ്യർ ഏത് ഉപായത്താൽ അത് കടക്കുന്നു? എന്നോട് പറയൂ.
3.203.45
सर्वगुह्यतनं प्रश्नं पवित्रमृषिसंस्तुतम् ।
कथयिष्यामि ते राजन्धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.४५ ॥
രാജാവേ, ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ ഈ ചോദ്യം എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഗുഹ്യവും പവിത്രവും ഋഷിമാർ പ്രശംസിച്ചതുമാണ്; ആ ധർമ്മം ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം.
3.203.46
षडशीतिसहस्राणि योजनानां नराधिप ।
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ॥ ३.२०३.४६ ॥
നരാധിപാ, യമലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴിയും മനുഷ്യലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള അകലവും എൺപത്തിയാറായിരം യോജനകളാണ്.
3.203.47
आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम् ।
न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीनं केतनानि च ॥ ३.२०३.४७ ॥
അത് ആകാശം പോലെ, വെള്ളമില്ലാത്ത, ഭയങ്കരമായ, മരുഭൂമിപോലെ കാണുന്ന വഴിയാണ്; അവിടെ മരത്തണലോ വെള്ളമോ താമസസ്ഥലങ്ങളോ ഇല്ല.
3.203.48
विश्रमेद्यत्र वै श्रान्तः पुरुषोऽध्वनि कर्शितः ।
नीयते यमदूतैस्तु यमस्वाज्ञाकरैर्बलात् ॥ ३.२०३.४८ ॥
ക്ഷീണിതനും വഴിയിൽ മെലിഞ്ഞവനുമായ മനുഷ്യൻ എവിടെ വിശ്രമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അവിടെ നിന്നുതന്നെ യമന്റെ കല്പന നടപ്പിലാക്കുന്ന യമദൂതന്മാർ അവനെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു.
3.203.49
नराः स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिताः ।
ब्रह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पार्थिव ॥ ३.२०३.४९ ॥
ഭൂമിയിൽ ജീവികളെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും മറ്റുള്ളവരും, രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണർക്ക് പലവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നു.
3.203.50
हयादीनां प्रकृष्टानि तेऽध्वानं यान्ति वै नराः ।
सन्निवार्यातपं यानति च्छत्रेणैव हि च्छत्रदाः ॥ ३.२०३.५० ॥
കുതിര മുതലായവയുടെ ഉത്തമ ദാനം ചെയ്തവർ വഴിയിലൂടെ പോകുന്നു; വെയിൽ തടയുന്ന കുടയുടെ ദാനം ചെയ്തവർ കുടയോടെ തന്നെ പോകുന്നു.
3.203.51
तृप्ताश्चैवान्नदातारो ह्यतृप्ताश्चाप्यनन्नदाः ।
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०३.५१ ॥
അന്നം നൽകിയവർ തൃപ്തരായി പോകുന്നു; അന്നം നൽകാത്തവർ അതൃപ്തരായും. വസ്ത്രം നൽകിയവർ വസ്ത്രധാരികളായി പോകുന്നു; വസ്ത്രം നൽകാത്തവർ വസ്ത്രമില്ലാതെയും.
3.203.52
हिरण्यदाः सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृताः ।
भूमिदास्तुसुखं यान्ति सर्वैः कामैः सुतर्पिताः ॥ ३.२०३.५२ ॥
സ്വർണ്ണം ദാനം ചെയ്തവർ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായി സുഖമായി പോകുന്നു; ഭൂമി ദാനം ചെയ്തവർ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളാലും നന്നായി തൃപ്തരായി സുഖമായി പോകുന്നു.
3.203.53
यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नरा सस्यप्रदावकाः ।
नराः सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदाः ॥ ३.२०३.५३ ॥
ദുഃഖമില്ലാതെ ധാന്യം നൽകിയവർ പോകുന്നു; ഗൃഹം ദാനം ചെയ്തവർ വിമാനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സുഖമായി പോകുന്നു.
3.203.54
पानीयदा ह्यतृषिताः प्रहृष्टमनसो नराः ।
पन्थानं द्योतयन्तश्च यान्ति दीपप्रदाः सुखम् ॥ ३.२०३.५४ ॥
ജലം ദാനം ചെയ്തവർ ദാഹമില്ലാതെ സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ പോകുന്നു; ദീപം ദാനം ചെയ്തവർ വഴി പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സുഖമായി പോകുന്നു.
3.203.55
गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ताः सर्वपातकैः ।
विमानैर्हंससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिनः ॥ ३.२०३.५५ ॥
ഗോദാനം ചെയ്യുന്നവർ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തരായി സുഖമായി പോകുന്നു; ഒരു മാസം ഉപവസിക്കുന്നവർ ഹംസങ്ങൾ പൂട്ടിയ വിമാനങ്ങളിൽ പോകുന്നു.
3.203.56
तथा बर्हिप्रयुक्तैश्च षष्ठरात्रोपवासिनः ।
त्रिरात्रं क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव ॥ ३.२०३.५६ ॥
അതുപോലെ ദർഭപ്പുല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നവരും ആറു രാത്രി ഉപവസിക്കുന്നവരും; ഹേ പാണ്ഡവാ, മൂന്നു രാത്രി ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷിച്ചു കഴിക്കുന്നവനും (പോകുന്നു).
3.203.57
अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका ह्यनामयाः ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोकसुखावहाः ॥ ३.२०३.५७ ॥
ഇടയ്ക്ക് ഭക്ഷിക്കാത്തവന് അവന്റെ ലോകങ്ങൾ രോഗരഹിതമാണ്; വെള്ളത്തിന്റെ ദിവ്യഗുണങ്ങൾ പ്രേതലോകത്തിലും സുഖം നൽകുന്നു.
3.203.58
तत्र पुष्पोदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
शीतलं सलिलं तत्रपिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ ३.२०३.५८ ॥
അവിടെ അവർക്കായി പുഷ്പോദ എന്ന പേരുള്ള നദി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെ അവർ അമൃതതുല്യമായ തണുത്ത ജലം കുടിക്കുന്നു.
3.203.59
ये चदृष्कृतकर्माणः पूयं तेषां विधीयते ।
एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा ॥ ३.२०३.५९ ॥
ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തവർക്ക് ചീംഗ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ, ഹേ മഹാരാജാവേ, ആ നദി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നതാണ്.
3.203.60
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्यथाविधि ।
अध्वनिं क्षीणगात्रश्च पथि पांशुसमन्वितः ॥ ३.२०३.६० ॥
അതിനാൽ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നീയും ഇവരെ വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കുക — ക്ഷീണിച്ച ശരീരവും വഴിയിലെ പൊടിയുമുള്ള യാത്രക്കാരനെ.
3.203.61
पृच्छते ह्यन्नदातारं गृहमायाति चाशया ।
तं पूजयाथ यत्नेन सोऽतिथिर्ब्राह्यणश्च सः ॥ ३.२०३.६१ ॥
ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനോട് ആശയോടെ ചോദിക്കാൻ വീട്ടിൽ വരുന്നവനെ ശ്രദ്ധയോടെ ആദരിക്കണം; അവൻ അതിഥിയും ബ്രാഹ്മണനുമാണ്.
3.203.62
तं यान्तमनुगच्छन्ति देवाः सर्वे सवासवाः ।
तस्मिन्संपूजिते प्रीता निराशा यान्त्यपूजिते ॥ ३.२०३.६२ ॥
അവൻ പോകുമ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും അവനെ പിന്തുടരുന്നു; ആദരിച്ചാൽ അവർ സന്തോഷിക്കുന്നു, ആദരിച്ചില്ലെങ്കിൽ നിരാശരായി പോകുന്നു.
3.203.63
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि ।
एतत्ते शतशः प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२०३.६३ ॥
അതിനാൽ, രാജേന്ദ്രാ, നീയും അവനെ വിധിപ്രകാരം ആദരിക്കണം. ഇത് നൂറു തവണ നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഇനിയും എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
3.203.64
पुनः पुनरहं श्रोतुं कथां धर्मसमाश्रयाम् ।
पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो ॥ ३.२०३.६४ ॥
ഹേ വിഭോ, ധർമ്മജ്ഞാ, നീ പറയുന്ന ധർമ്മത്തിൽ ആശ്രയിച്ച ഈ പുണ്യകഥ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.203.65
धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप ।
सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम ॥ ३.२०३.६५ ॥
ഹേ രാജാവേ, ധർമ്മത്തിലെ മറ്റൊരു വശത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്ന ഈ കഥ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നീക്കുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ കേൾക്കുക.
3.203.66
कपिलायां तु दत्तायां यत्फलंज्येष्ठपुष्करे ।
तत्फलंभरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने ॥ ३.२०३.६६ ॥
ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരത്തിൽ കപിലപ്പശുവിനെ ദാനം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദം കഴുകുന്നതിലൂടെയും കിട്ടുന്നു.
3.203.67
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम् ॥ ३.२०३.६७ ॥
ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദോദകത്താൽ നനഞ്ഞ ഭൂമി എത്രകാലം നിലനിൽക്കുന്നുവോ, അത്രകാലം പിതൃക്കൾ താമരയിലയിൽ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
3.203.68
स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः ।
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः ॥ ३.२०३.६८ ॥
സ്വാഗതത്താൽ അഗ്നികളും, ആസനത്താൽ ശതക്രതുവും, പാദപ്രക്ഷാളനത്താൽ പിതൃക്കളും, അന്നാദികളാൽ പ്രജാപതിയും തൃപ്തരാകുന്നു.
3.203.69
यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ शिरश्चैव प्रदृश्यते ।
तस्मिन्काले प्रदातव्या प्रयतेनान्तरात्मना ॥ ३.२०३.६९ ॥
കിടാവിന്റെ രണ്ടു കാലുകളും തലയും കാണുന്നത്രയും സമയം, ആ കാലത്ത് സംയമിതമായ മനസ്സോടെ (പശുവിനെ) ദാനം ചെയ്യണം.
3.203.70
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्योन्यां प्रदृश्यते ।
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥ ३.२०३.७० ॥
കിടാവ് യോനിയിൽ കാണുന്നത്രയും — അത് ആകാശത്തിലുള്ളതുപോലെ — പശുവിനെ ഭൂമിയായി അറിയണം; ഗർഭം വിടുന്നതുവരെ.
3.203.71
यावन्ति तस्यां रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर ।
तावद्युगसहस्राणि स्वर्लोके महीयते ॥ ३.२०३.७१ ॥
ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! അതിലും കിടാവിലും എത്ര രോമങ്ങളുണ്ടോ, അത്രയും ആയിരം യുഗങ്ങൾ അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.203.72
सुवर्णनासां यः कृत्वा सखुरां कृष्णधेनुकाम् ।
तिलैः प्रच्छादितां दद्यात्सर्वरत्नैरलंकृताम् ॥ ३.२०३.७२ ॥
സ്വർണ്ണമൂക്കും കുളമ്പുകളുമുള്ള കറുത്ത പശുവിനെ ഉണ്ടാക്കി, എള്ളുകൊണ്ടു മൂടി, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ.
3.203.73
प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे ।
फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत ॥ ३.२०३.७३ ॥
ദാനം സ്വീകരിച്ച് അത് വീണ്ടും ഒരു സജ്ജനന് നൽകുന്നവൻ, ഹേ ഭാരതാ, നൽകിയതിലൂടെ ഫലങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
3.203.74
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.७४ ॥
സമുദ്രങ്ങളും ഗുഹകളും പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളുമുള്ള നാലതിരുകളുള്ള ഭൂമി അവൻ ദാനം ചെയ്തതായിത്തീരും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
3.203.75
अन्तर्जानुशयो यस्तु भुञ्जते सक्तभाजनः ।
यो द्विजः शब्दरहितं संयन्तुस्तारणाय वै ॥ ३.२०३.७५ ॥
മുട്ടുകൾ ഉള്ളിലേക്ക് മടക്കി കിടന്ന് സത്തുമാവ് പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഭക്ഷിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർ, ശബ്ദമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്ന സംയമിയുടെ മോചനത്തിനായി തന്നെയാണ്.
3.203.76
ये पानीयानि ददति तथाऽन्ये ये द्विजातयः ।
जपन्ति संहितां सम्यक्ते नित्यं तारणक्षमाः ॥ ३.२०३.७६ ॥
ജലം ദാനം ചെയ്യുന്നവരും, സംഹിത ശരിയായി ജപിക്കുന്ന മറ്റ് ദ്വിജന്മാരും എപ്പോഴും കരകയറ്റാൻ കഴിവുള്ളവരാണ്.
3.203.77
हव्यंकव्यं च यत्किंचित्सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौज्यलितेऽग्नौ यथा हुतम् ॥ ३.२०३.७७ ॥
ഹവ്യവും കവ്യവും എന്തൊക്കെയുണ്ടോ അതെല്ലാം ശ്രോത്രിയന് അർഹമാണ്; ശ്രോത്രിയനും സജ്ജനനും നൽകിയത് കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
3.203.78
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रयोधिनः ।
निहन्युर्मन्युना विप्रा वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ३.२०३.७८ ॥
ബ്രാഹ്മണരുടെ ആയുധം കോപമാണ്; അവർ ആയുധം ഏന്തുന്ന യോദ്ധാക്കളല്ല; വജ്രപാണിയായ ഇന്ദ്രൻ അസുരരെ വധിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണർ കോപത്താൽ വധിക്കും.
3.203.79
धर्माश्रितेयं तु कथा कथिता हि तवानघ ।
यां श्रुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिनः ॥ ३.२०३.७९ ॥
പാപരഹിതനേ! ധർമ്മാശ്രിതമായ ഈ കഥ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരപ്പെട്ടു; ഇതു കേട്ട് നൈമിഷാരണ്യവാസികളായ മുനിമാർ സന്തുഷ്ടരായി.
3.203.80
वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च ।
श्रुत्वेमां तु कथां राजन्भवन्तीह तु मानवाः ॥ ३.२०३.८० ॥
രാജാവേ! ഈ കഥ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഇവിടെത്തന്നെ ശോകം, ഭയം, ക്രോധം എന്നിവയിൽനിന്ന് മുക്തരും പാപരഹിതരുമാകുന്നു.
3.203.81
किं तच्छौचं भवेद्येन विप्रः शुद्धः सदा भवेत् ।
तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.८१ ॥
ഏത് ശൗചം കൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും ശുദ്ധനായിരിക്കുന്നത്? മഹാപ്രാജ്ഞാ, ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അത് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.203.82
वाक्शौचं क्रमशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम् ।
त्रिभिः शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.८२ ॥
വാക്കിന്റെ ശൗചം, ക്രമത്തിന്റെ ശൗചം, ജലരൂപമായ ശൗചം എന്നീ മൂന്ന് ശൗചങ്ങളോടു കൂടിയവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
3.203.83
सायं प्रातश्च संध्यां यो ब्राह्मणोऽभ्युपसेवते ।
प्रजपन्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ ३.२०३.८३ ॥
വൈകുന്നേരവും പ്രഭാതത്തിലും സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, വേദമാതാവും പാവനയുമായ ദേവി ഗായത്രിയെ ജപിക്കുന്നു.
3.203.84
स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिषः ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानो महीमपि ससागराम् ॥ ३.२०३.८४ ॥
ആ ദേവിയാൽ പവിത്രനാക്കപ്പെട്ട, പാപം നശിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ, സമുദ്രങ്ങളോടു കൂടിയ ഭൂമി സ്വീകരിച്ചാലും മുങ്ങുകയില്ല.
3.203.85
ये चास् दारुणा केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शिवतराः सदा ॥ ३.२०३.८५ ॥
ആകാശത്തിലുള്ള സൂര്യൻ മുതലായ ഭയങ്കര ഗ്രഹങ്ങളുണ്ടോ, അവയും ഇവന് എപ്പോഴും സൗമ്യവും അത്യന്തം ശുഭകരവുമായിത്തീരുന്നു.
3.203.86
सर्वेनानुगतं चैनं दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम् ॥ ३.२०३.८६ ॥
ക്രൂരന്മാരും മാംസഭോജികളും ഘോരരൂപികളും മഹാകായന്മാരുമായവർ എല്ലാവരും ഇവനെ പിന്തുടർന്ന് ആ ഉത്തമ ദ്വിജനെ ആക്രമിക്കുന്നു.
3.203.87
नाध्यापनाद्याजनाद्वा अन्यायाद्वा प्रतिग्रहात् ।
दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निससा द्विजाः ॥ ३.२०३.८७ ॥
പഠിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടോ യാഗം നടത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ടോ, അന്യായമായോ ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നതുകൊണ്ടോ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ദോഷം വരുന്നില്ല; ദ്വിജന്മാരേ, അവർ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിക്ക് തുല്യരാണ്.
3.203.88
दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृताः संस्कृतास्तथा ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ ३.२०३.८८ ॥
വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനോ ഇല്ലാത്തവനോ, സാധാരണനോ സംസ്കൃതനോ, ബ്രാഹ്മണരെ അവമാനിക്കരുത്; അവർ ചാരം മൂടിയ അഗ്നികളെപ്പോലെയാണ്.
3.203.89
यथा श्मशाने दीप्तौजाः पावको नैव दुष्यति ।
एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ ३.२०३.८९ ॥
ശ്മശാനത്തിലും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി ഒരിക്കലും ദുഷിക്കപ്പെടുന്നില്ലാത്തതുപോലെ, വിദ്വാനോ അവിദ്വാനോ ആയ ബ്രാഹ്മണൻ മഹത്തായ ദൈവമാണ്.
3.203.90
प्राकरैश्च पुरद्वारैः प्रासादैश्च पृथग्विधैः ।
नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमैः ॥ ३.२०३.९० ॥
മതിലുകളും നഗരകവാടങ്ങളും വിവിധതരം മാളികകളും ഉണ്ടായാലും, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണരില്ലാത്ത നഗരങ്ങൾ ശോഭിക്കുന്നില്ല.
3.203.91
वेदाढ्ञा वृत्संपन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विनः ।
यत्रतिष्न्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नृप ॥ ३.२०३.९१ ॥
വേദസമ്പന്നരും സദാചാരനിഷ്ഠരും ജ്ഞാനികളും തപസ്വികളുമായ ബ്രാഹ്മണർ എവിടെ വസിക്കുന്നുവോ, ഹേ രാജൻ, അതാണ് ആ നഗരത്തിന്റെ നാമം.
3.203.92
व्रजे वाऽप्यथवाऽरण्ये यत्रसन्ति बहुश्रुताः ।
तत्तन्नगरमित्याहुः पार्थ तीर्थं च तद्भवेत् ॥ ३.२०३.९२ ॥
ഗോശാലയിലോ വനത്തിലോ ബഹുശ്രുതരായ പണ്ഡിതന്മാർ എവിടെ ഉണ്ടോ, അതിനെയാണ് നഗരമെന്ന് പറയുന്നത്; ഹേ പാർത്ഥാ, അതുതന്നെ പുണ്യതീർത്ഥവുമാകുന്നു.
3.203.93
रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम् ।
अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.९३ ॥
സംരക്ഷകനായ രാജാവിനെയും തപസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണനെയും സമീപിച്ച് പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
3.203.94
पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम् ।
सद्भिः संभाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधैः ॥ ३.२०३.९४ ॥
പുണ്യതീർത്ഥസ്നാനവും പവിത്രരുടെ കീർത്തനവും സജ്ജനങ്ങളുമായുള്ള സംഭാഷണവും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു.
3.203.95
साधुसङ्गमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा ।
पवित्रीकृतमात्मानं सन्तो मन्न्ति नित्यशः ॥ ३.२०३.९५ ॥
സജ്ജനസംഗമത്താൽ പാവനമായും സുഭാഷിതവചനജലത്താൽ ശുദ്ധമാക്കപ്പെട്ടതുമായ തന്റെ ആത്മാവിനെ സജ്ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും പവിത്രമായി കരുതുന്നു.
3.203.96
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारोऽथ मुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवेष्टं व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ ३.२०३.९६ ॥
ത്രിദണ്ഡധാരണം, മൗനം, ജടാഭാരം, മുണ്ഡനം, വൽക്കലവും അജിനവും ധരിക്കൽ, വ്രതാചരണം, അഭിഷേകം.
3.203.97
अग्निहोत्रं वने वासः शरीरपरिशोषणम् ।
सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मलः ॥ ३.२०३.९७ ॥
അഗ്നിഹോത്രം, കാട്ടിലെ വാസം, ശരീരം ഉണക്കുന്നത് — മനോഭാവം നിർമ്മലമല്ലെങ്കിൽ ഇവയെല്ലാം വ്യർഥമാകും.
3.203.98
विशुद्धिं चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम् ।
विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करतरं मनः ॥ ३.२०३.९८ ॥
രാജേന്ദ്രാ, കണ്ണ് മുതലായ ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ — വിഷയങ്ങളിലേക്ക് പായുന്നവയെ — ശുദ്ധമാക്കുന്നത്; അവയുടെ ചഞ്ചലമായ മനസ്സ് അതിവിഷമം.
3.203.99
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभिः ।
ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम् ॥ ३.२०३.९९ ॥
മനസ്സ്, വാക്ക്, കർമ്മം, ബുദ്ധി എന്നിവകൊണ്ട് പാപം ചെയ്യാത്തവർ — ആ മഹാത്മാക്കൾ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു; ശരീരം ഉണക്കുന്നതുകൊണ്ടല്ല.
3.203.100
न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोऽविकल्मषः ।
हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तपः स्मृतम् ॥ ३.२०३.१०० ॥
ബന്ധുക്കളോടും ദയയില്ലാത്തവന്റെ — എന്നാൽ ശരീരം ശുദ്ധവും കളങ്കമില്ലാത്തതുമായവന്റെ — തപസ്സ് അത് ഹിംസയാണ്; പലവിധത്തിൽ ആഹാരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് തപസ്സ് എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.203.101
तिष्ठन्गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृतः ।
यावज्जीवं दयावांश् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.१०१ ॥
വീട്ടിൽ വസിക്കുമ്പോഴും മുനി എപ്പോഴും ശുചിയായും അലങ്കൃതനായും ഇരിക്കണം; ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ദയയുള്ളവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിതനാകുന്നു.
3.203.102
न हि पापानि कर्माणि शुद्ध्यन्त्यनशनादिभिः ।
सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपनः ॥ ३.२०३.१०२ ॥
പാപകർമ്മങ്ങൾ ഉപവാസം മുതലായവകൊണ്ട് ശുദ്ധമാകുന്നില്ല; മാംസവും രക്തവും പൂശിയവൻ ഉപവാസത്താൽ മാത്രം ക്ഷയിക്കുന്നു.
3.203.103
अज्ञातं कर्म कृत्वा च क्लेशो नान्यत्प्रहीयते ।
नाग्निर्दहति कर्माणि भावशून्यस्य देहिनः ॥ ३.२०३.१०३ ॥
അറിയാതെ ചെയ്ത കർമ്മം ചെയ്താലും ക്ലേശം മറ്റൊന്നിലൂടെ നീങ്ങുന്നില്ല. ഭാവശൂന്യനായ ദേഹിയുടെ കർമ്മങ്ങളെ അഗ്നിയും ദഹിപ്പിക്കുന്നില്ല.
3.203.104
पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुध्यन्त्यनशनानि च ।
न मूलफलभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात् ॥ ३.२०३.१०४ ॥
പുണ്യത്താൽ മാത്രമാണ് ആളുകൾ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കുന്നത്; ഉപവാസത്താൽ ശുദ്ധരാകുന്നു. വേരും ഫലവും ഭക്ഷിക്കുന്നതിനാലോ മൗനത്താലോ വായു ഭക്ഷിക്കുന്നതിനാലോ അല്ല.
3.203.105
शिरसो मुण्डनाद्वाऽपि न स्थानकुटिकासनात् ।
न जटाधारणाद्वाऽपिन तु स्थानकुटिकासनात्। ॥ ३.२०३.१०५ ॥
തല മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടുമല്ല, നിൽക്കുന്നതുകൊണ്ടോ കുടിലിൽ ആസനമിടുന്നതുകൊണ്ടോ അല്ല. ജടധരിക്കുന്നതുകൊണ്ടുമല്ല, നിൽക്കുന്നതുകൊണ്ടോ കുടിലിൽ ആസനമിടുന്നതുകൊണ്ടോ അല്ല.
3.203.106
नित्यं ह्यनशनाद्वाऽपि नाग्निशुश्रूषणादपि ।
न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि ॥ ३.२०३.१०६ ॥
നിത്യ ഉപവാസത്താലുമല്ല, അഗ്നിശുശ്രൂഷയാലുമല്ല. ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനാലുമല്ല, ഭൂമിയിൽ ശയിക്കുന്നതിനാലുമല്ല.
3.203.107
ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च ।
व्याधयश्च प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम् ॥ ३.२०३.१०७ ॥
ജ്ഞാനത്താലോ കർമ്മത്താലോ ജരാമരണവും വ്യാധികളും ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നു; ഉത്തമപദം പ്രാപിക്കപ്പെടുന്നു.
3.203.108
बीजानि ह्यग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा ।
ज्ञानदग्धैस्तधा क्लेशैर्नात्मा संडुज्यते पुनः ॥ ३.२०३.१०८ ॥
തീയിൽ ദഹിച്ച വിത്തുകൾ വീണ്ടും മുളയ്ക്കുന്നില്ല; അതുപോലെ ജ്ഞാനത്താൽ ദഹിച്ച ക്ലേശങ്ങളാൽ ആത്മാവ് വീണ്ടും ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
3.203.109
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुण्ठोपमानि च ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेनानीव महार्णवे ॥ ३.२०३.१०९ ॥
ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടവർ വിറകുകളും മുരടിച്ച കുറ്റികളും പോലെയാണ്; മഹാസമുദ്രത്തിലെ നുരകൾ പോലെ അവർ നശിക്കുന്നു, സംശയമില്ല.
3.203.110
आत्मानं विन्दते येन सर्वभूतगुहाशयम् ।
श्लोकेन यदि वाऽर्धेन क्षीणं तस्य प्रयोजनम् ॥ ३.२०३.११० ॥
സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ഏതിനാൽ ഒരാൾ കണ്ടെത്തുന്നുവോ — ഒരു ശ്ലോകംകൊണ്ടോ അതിന്റെ പകുതികൊണ്ടോ പോലും — അവന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാകുന്നു.
3.203.111
द्व्यक्षरादभिसंधाय केचिच्छ्लोकपदाङ्कितैः ।
शतैरन्यैः सहस्रैश्च प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.१११ ॥
രണ്ടക്ഷരങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കി ചിലർ, ശ്ലോകപദങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ നൂറും ആയിരവുമായ മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങളാൽ — ആ വിശ്വാസമാണ് മോക്ഷത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
3.203.112
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ।
ऊटुर्ज्ञानविदो वृद्धाः प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.११२ ॥
സംശയാത്മാവിന് ഈ ലോകവുമില്ല, പരലോകവുമില്ല, സുഖവുമില്ല; ജ്ഞാനികളായ വൃദ്ധന്മാർ ഇതു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു — വിശ്വാസമാണ് മോക്ഷത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
3.203.113
विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम् ।
उद्विजेत्स तु देवेभ्यो दावाग्नेरिव मानवः ॥ ३.२०३.११३ ॥
വേദങ്ങളുടെ അർഥം അറിഞ്ഞ് അവയുടെ പ്രയോജനം പൂർണമായി ഗ്രഹിച്ച മനുഷ്യൻ — അവൻ ദേവന്മാരിൽ നിന്നുപോലും കാട്ടുതീയിൽ നിന്നെന്നപോലെ അകന്നുനിൽക്കും.
3.203.114
शुष्कं तर्कं परित्यज्यआश्रयस्व श्रुतिं स्मृतिम् ।
एकाराभिसंबद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि।
बुद्धिर्न तस्य सिद्ध्येत साधनस्य विपर्ययात् ॥ ३.२०३.११४ ॥
വരണ്ട തർക്കം ഉപേക്ഷിച്ച് ശ്രുതിയെയും സ്മൃതിയെയും ആശ്രയിക്കുക. 'ഏ' എന്ന അക്ഷരവുമായി ബന്ധിച്ച തത്ത്വത്തെ നീ യുക്തികളാൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; സാധനത്തിന്റെ വിപര്യയത്താൽ അതിന്റെ സിദ്ധി ബുദ്ധികൊണ്ട് ഉണ്ടാകില്ല.
3.203.115
वेद्यं पूर्वं वेदितव्यं प्रयत्ना-
त्तद्धीर्वेदस्तस्य वेदः शरीरम्।
वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धिः ।
क्लीबस्त्वात्मा न स वेद्यं न वेदः ॥ ३.२०३.११५ ॥
ആദ്യം അറിയേണ്ടത് പ്രയത്നത്താൽ അറിയണം. അതിന്റെ ബുദ്ധിയാണ് വേദം; അതിന്റെ വേദം ശരീരം. വേദം തത്ത്വമാണ്, അതിന്റെ സംക്ഷിപ്ത ഉപലബ്ധിയാണ്. എന്നാൽ ആത്മാവ് ക്ലീബനാണ്; അത് അറിയേണ്ടതല്ല, വേദവുമല്ല.
3.203.116
वेदोक्तमायुर्देवानामाशिषश्चैव कर्मणाम् ।
फलत्यनुयुगं लोके प्रभावश्च शरीरिणाम् ॥ ३.२०३.११६ ॥
വേദം പറഞ്ഞ ദേവന്മാരുടെ ആയുസ്സും അനുഗ്രഹങ്ങളും കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലവും ഓരോ യുഗത്തിലും ലോകത്ത് ഫലിക്കുന്നു; ദേഹികളുടെ പ്രഭാവവും അങ്ങനെ തന്നെ.
3.203.117
इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्परिवर्जयेत् ।
तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम् ॥ ३.२०३.११७ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇതെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം; അതിനാൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ നിരോധിച്ചുള്ള ഉപവാസം ദിവ്യമാണ്.
3.203.118
तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते ।
ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षयः ॥ ३.२०३.११८ ॥
തപസ്സിനാൽ സ്വർഗ്ഗഗമനം; ദാനത്താൽ ഭോഗം ഉണ്ടാകുന്നു. ജ്ഞാനത്താൽ മോക്ഷം അറിയേണ്ടതാണ്; തീർത്ഥസ്നാനത്താൽ പാപം ക്ഷയിക്കുന്നു.
3.203.119
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशाः ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि प्रदानविधिमुत्तमम् ॥ ३.२०३.११९ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, മഹായശസ്വി മറുപടി പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, ഉത്തമമായ ദാനവിധി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.203.120
यत्तत्पृच्छसि राजेन्द्रदानधर्मं युधिष्ठिर ।
इष्टं चेदं सदा मह्यं राजन्गौरवतस्तथा ॥ ३.२०३.१२० ॥
ഹേ രാജേന്ദ്ര യുധിഷ്ഠിരാ, നീ ചോദിക്കുന്ന ദാനധർമ്മം എനിക്ക് എപ്പോഴും ഇഷ്ടമാണ്; ഹേ രാജാവേ, ആദരവിനാലും അങ്ങനെ തന്നെ.
3.203.121
शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च ।
छायायां करिणः श्राद्धं तत्कर्म परिवीजितम्।
दशकल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिष्ठिर ॥ ३.२०३.१२१ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ശ്രുതിസ്മൃതികളിൽ പറയപ്പെട്ട ദാനരഹസ്യങ്ങൾ കേൾക്കുക. ആനയുടെ നിഴലിലുള്ള ശ്രാദ്ധവും വിശറികൊണ്ട് വീശിയ ആ കർമ്മവും ഇവിടെ പതിനായിരം കൽപ്പങ്ങളോളം ക്ഷയിക്കുകയില്ല.
3.203.122
जीवनाय समाक्लिन्नं वसु दत्त्वा महीपते ।
विप्रं तु वासयेद्यस्तु सर्वयज्ञैः स इष्टवान् ॥ ३.२०३.१२२ ॥
മഹീപതേ, ജീവനത്തിനായി സമൃദ്ധമായ ധനം നൽകി ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ വസിപ്പിക്കുന്നവൻ സർവയജ്ഞങ്ങളും ചെയ്തവനാകുന്നു.
3.203.123
प्रतिस्रोतश्चित्रवाहाः पर्जन्योऽन्नानुसंचरन् ।
महाधुरि यथा नावा महापापैः प्रमुच्यते।
विषुवे विप्रदत्तानि दधिमध्वक्षयाणि च ॥ ३.२०३.१२३ ॥
പ്രതിസ്രോതസ്സിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ചിത്രവാഹ നൗക വലിയ അപകടത്തിൽനിന്ന് കരകയറ്റുന്നതുപോലെ, അന്നത്തോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്ന പർജന്യൻ മഹാപാപങ്ങളിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു. വിഷുവ കാലത്ത് ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകിയ തൈരും തേനും ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുന്നില്ല.
3.203.124
पर्वसु द्विगुणं दानमृतौ दशगुणं भवेत् ।
अब्दे दशगुणं प्रोक्तमनन्तं विषुवे भवेत् ॥ ३.२०३.१२४ ॥
പർവദിനങ്ങളിൽ നൽകുന്ന ദാനം ഇരട്ടിയാകുന്നു; ഋതുവിൽ പത്തിരട്ടിയാകുന്നു. വർഷത്തിൽ പത്തിരട്ടിയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; വിഷുവത്തിൽ അത് അനന്തമാകുന്നു.
3.203.125
अयने विषुवे चैवषडशीतिमुखेषु च ।
चन्द्रसूर्योपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते ॥ ३.२०३.१२५ ॥
അയനത്തിലും വിഷുവത്തിലും ഷഡശീതിമുഖങ്ങളിലും ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിലും നൽകുന്ന ദാനം അക്ഷയമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
3.203.126
ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं ।
शतगुणमृत्वयनादिषु ध्रुवम्।
भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो-
र्विषुवति चाक्षयमश्नुते फलम् ॥ ३.२०३.१२६ ॥
ഋതുക്കളിൽ നൽകുന്ന ദാനം പത്തിരട്ടിയെന്നു പറയുന്നു; ഋതു, അയനം മുതലായവയിൽ നിശ്ചയമായും നൂറിരട്ടിയാകുന്നു. പകലിൽ രാഹുവിന്റെ (ഗ്രഹണത്തിന്റെ) സമയത്തും വിഷുവത്തിലും നൽകുന്ന ദാനം സഹസ്രഗുണമായി അക്ഷയഫലം നേടുന്നു.
3.203.127
नाभूमिदो भूमिमश्नाति राज-
न्नायानदो यानमारुह्य याति।
यान्यान्कामान्ब्राह्मणेभ्यो ददाति ।
तांस्तान्कामाञ्जायमानः स भुङ्क्ते ॥ ३.२०३.१२७ ॥
രാജാവേ, ഭൂമി ദാനം ചെയ്യാത്തവൻ ഭൂമി നേടുന്നില്ല; വാഹനം ദാനം ചെയ്യാത്തവൻ വാഹനത്തിൽ കയറി പോകുന്നില്ല. ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഏതേതു കാമ്യങ്ങൾ നൽകുന്നുവോ, അവയെത്തന്നെ ജനിക്കുമ്പോൾ അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
3.203.128
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं ।
भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः।
लोकाश्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता ।
यः काञ्चनं गाश्च महीं च दद्यात् ॥ ३.२०३.१२८ ॥
സ്വർണ്ണം അഗ്നിയുടെ ആദ്യ സന്തതി; ഭൂമി വിഷ്ണുവിനുള്ളതാണ്; പശുക്കൾ സൂര്യപുത്രന്മാരാണ്. സ്വർണ്ണവും പശുക്കളും ഭൂമിയും ആരു ദാനം ചെയ്യുന്നുവോ, ആ ദാനത്താൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദത്തമായിത്തീരുന്നു.
3.203.129
परंहि दानान्न बभूव शाश्वतं ।
भव्यं त्रिलोके भवते कुतः पुनः।
तस्मात्प्रधानं परमं हि दानं ।
वदन्ति लोकेषु विशिष्टबुद्धयः ॥ ३.२०३.१२९ ॥
ദാനത്തേക്കാൾ ശാശ്വതമായ മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ അതിനേക്കാൾ നല്ലത് എവിടെനിന്നു വരും? അതിനാൽ വിശിഷ്ട ബുദ്ധിയുള്ളവർ ലോകങ്ങളിൽ ദാനമാണ് പ്രധാനവും പരമവുമെന്ന് പറയുന്നു.