ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.203.1
श्रुत्वा स राजा राजर्षिरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तदा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०३.१ ॥
ସେହି ରାଜର୍ଷି ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ସେହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି, ମହାଭାଗ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗର ସେହି ପ୍ରତିପାଦନ ଶୁଣି।
3.203.2
युधिष्ठिरो महाराज पुनः पप्रच्छ तं मुनिम् ।
कीदृशीषु ह्यवस्थासु दत्त्वा दानं महामुने।
इन्द्रलोकं त्वनुभवेत्पुरुषस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२०३.२ ॥
ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁଣି ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: ହେ ମହାମୁନି, କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଦାନ ଦେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଭୋଗ କରେ? ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
3.203.3
गार्हस्थ्येऽप्यथवा बाल्ये यौवने स्थाविरेऽपि वा ।
यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे ॥ ३.२०३.३ ॥
ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ, କିମ୍ବା ବାଲ୍ୟରେ, ଯୌବନରେ କିମ୍ବା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ଫଳ ଯେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ କରାଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ କୁହ।
3.203.4
वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश ।
वृथा जन्म ह्यपुत्रस् ये च धर्मबहिष्कृताः ॥ ३.२०३.४ ॥
ଚାରି ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ; ଷୋଳ ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ; ପୁତ୍ରହୀନର ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରୁ ବହିଷ୍କୃତ।
3.203.5
परपाकं च येऽश्नन्ति आत्मार्थं च पचेत्तु यः ।
पर्यश्नन्ति वृथा यत्र तदसत्यं प्रकीर्त्यते ॥ ३.२०३.५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ରାନ୍ଧିଥିବା ଖାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ରାନ୍ଧନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ସବୁ ଖାଆନ୍ତି — ତାହା ଅସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
3.203.6
आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत् ।
व्यर्थं तु पतिते दानं ब्राह्मणे तस्करे तथा ॥ ३.२०३.६ ॥
ପତିତକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟରେ ଆଣିଥିବା ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ; ପତିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଚୋରକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
3.203.7
गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके ।
वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके ॥ ३.२०३.७ ॥
ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ଗ୍ରାମଯାଜକ, ବେଦବିକ୍ରୟୀ ଓ ବୃଷଳଯାଜକ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି (ବ୍ୟର୍ଥ)।
3.203.8
ब्रह्मबन्धुषु यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ ।
स्त्रीजितेषु च यद्दत्तं व्यालग्राहे तथैव च ॥ ३.२०३.८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ-ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ବୃଷଳୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସ୍ତ୍ରୀବଶ ଲୋକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ସାପୁଡ଼ିଆକୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି (ବ୍ୟର୍ଥ)।
3.203.9
परिचारकेषु यद्दत्तं वृथा दानानि षोडश ।
तमोवृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च ॥ ३.२०३.९ ॥
ପରିଚାରକମାନଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ; ଏହି ଷୋଳଟି ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ। ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ ଯେ ଭୟ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦାନ କରେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
3.203.10
भुङ्क्ते च दानं तत्सर्वं गर्भस्थस्तु नरः सदा ।
ददद्दानं द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानवः ॥ ३.२०३.१० ॥
ଗର୍ଭସ୍ଥ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ସର୍ବଦା ଭୋଗେ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ (ତାହାର ଫଳ ଭୋଗେ)।
3.203.11
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव ।
दातव्यानि द्विजातिभ्यः स्वर्गमार्गजिगीषया ॥ ३.२०३.११ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଦାନ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ଜୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
3.203.12
चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१२ ॥
ଚାରିବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣରେ ନିଯୁକ୍ତ ବିପ୍ରମାନେ କେଉଁ କାରଣରୁ ବିଶେଷଭାବେ (ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ) ତାରନ୍ତି ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତରନ୍ତି?
3.203.13
जपैर्मन्त्रैश्च होमैश्च स्वाध्यायाध्यायनेन च ।
नावं वेदमयीं कृत्वातारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१३ ॥
ଜପ, ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ ଏବଂ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ବେଦମୟ ନୌକା ନିର୍ମାଣ କରି ସେମାନେ (ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ) ପାରକରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପାର ହୁଅନ୍ତି।
3.203.14
ब्राह्मणांस्तोषयेद्यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवताः ।
वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.२०३.१४ ॥
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ, ତା'ପ୍ରତି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବଚନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
3.203.15
अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्ताऽसौ तु न संशयः ।
श्लेष्मादिभिर्व्याप्ततनुर्म्रियमाणोऽविचेतनः ॥ ३.२०३.१५ ॥
ସେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଲୋକକୁ ଯିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କଫାଦି ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲେ ଓ ମରଣ ସମୟରେ ଅଚେତନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
3.203.16
ब्राह्णा एव संपूज्याः पुण्यं स्वर्गमभीप्सता ।
श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या ह्यजुगुप्सिताः ॥ ३.२०३.१६ ॥
ପୁଣ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ନିର୍ଦୋଷ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
3.203.17
दुर्बलः कुनस्वी कुष्ठी मायावी कुण्डगोलकौ ।
वर्जनीयाः प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्च देहिनः ॥ ३.२०३.१७ ॥
ଦୁର୍ବଳ, ଶବଦୋଷଯୁକ୍ତ, କୁଷ୍ଠୀ, ମାୟାବୀ, କୁଣ୍ଡ ଓ ଗୋଳକ (ବ୍ୟଭିଚାରଜ), କୁବ୍ଜ—ଏମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
3.203.18
जुगुप्सितं हि यच्छ्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.२०३.१८ ॥
କାରଣ ନିନ୍ଦିତ (ଅଶୁଦ୍ଧ) ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଇନ୍ଧନକୁ ଦହନ କରେ, ସେହିପରି ଦହନ କରେ।
3.203.19
ये ये श्राद्धे न पूज्यन्ते मूकान्धबधिरादयः ।
तेऽपिसर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः ॥ ३.२०३.१९ ॥
ଯେଉଁମାନେ ମୂକ, ଅନ୍ଧ, ବଧିର ଆଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶାଇ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
3.203.20
प्रतिग्रहश्च वै देयः शृणु यस् युधिष्ठिर ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं यस्तारयति शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२० ॥
ପ୍ରତିଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶୁଣ। ଦାତା ଓ ନିଜକୁ ଯିଏ ତାରିପାରେ, ସେ ଶକ୍ତିମାନ।
3.203.21
तस्मिन्देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं तारयेद्यः स शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२१ ॥
ସର୍ବାଗମ ଜାଣିଥିବା ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଦାତା ଓ ନିଜକୁ ଯିଏ ତାରିପାରେ, ସେ ଶକ୍ତିମାନ।
3.203.22
न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिभोजने ॥ ३.२०३.२२ ॥
ହବିଷର ହୋମରେ, ପୁଷ୍ପରେ କିମ୍ବା ଅନୁଲେପନରେ ଅଗ୍ନିମାନେ ସେତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ପାର୍ଥ; ଯେତେ ଅତିଥିଭୋଜନରେ ହୁଅନ୍ତି।
3.203.23
तस्मात्त्वंसर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने ॥ ३.२०३.२३ ॥
ତେଣୁ ତୁମେ ସର୍ବ ଯତ୍ନରେ ଅତିଥିଭୋଜନରେ ଯତ୍ନ କର।
3.203.24
पादोदकंपादघृतंदीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
प्रयच्छन्ति तु ये राजन्नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ ३.२०३.२४ ॥
ପାଦ ଧୋଇବା ଜଳ, ପାଦରେ ଘୃତ, ଦୀପ, ଅନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଯେଉଁମାନେ ଦିଅନ୍ତି — ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
3.203.25
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टावमार्जनम् ।
आकल्पपरिचर्या च गात्रसंवाहनानि च।
अत्रैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्व्यतिरिच्यते ॥ ३.२०३.२५ ॥
ଦେବମାଳା ଅପସାରଣ, ଦ୍ୱିଜର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ପୋଛିବା, ବସ୍ତ୍ରାଳଙ୍କାର ସେବା ଓ ଅଙ୍ଗ ମର୍ଦନ — ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଥିରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋଦାନ ଅପେକ୍ଷା ନ୍ୟୂନ।
3.203.26
कपिलायाः प्रदानात्तु मुच्यते नात्र संशयः ।
तस्मादलंकृतां दद्यात्कपिलां तु द्विजातये ॥ ३.२०३.२६ ॥
କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅଳଙ୍କୃତ କପିଳା ଗାଈ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେବା ଉଚିତ।
3.203.27
श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे ।
पुत्रदाराभिभूताय तथा ह्यनुपकारिणे ॥ ३.२०३.२७ ॥
ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ଦରିଦ୍ରକୁ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଗୃହସ୍ଥକୁ, ପୁତ୍ରଦାରାଭିଭୂତକୁ, ଏବଂ ଉପକାର ନକରିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ।
3.203.28
एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत ।
को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम् ॥ ३.२०३.२८ ॥
ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ହିଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ସମୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେବାରେ କି ଗୁଣ? ତାହା ନିଷିଦ୍ଧ।
3.203.29
एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्रिपुरुषं कुलम्।
न तारयति दातारं ब्राह्मणं नैव नैव तु ॥ ३.२०३.२९ ॥
ଜଣକୁ ଜଣେ ହିଁ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ, ବହୁଜଣଙ୍କୁ କେବେ ନୁହେଁ। ବିକ୍ରୀତ ସେହି ଗାଈ ତିନି ପୁରୁଷର କୁଳ ନଷ୍ଟ କରେ; ଦାତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ନାହିଁ — କଦାପି ନୁହେଁ।
3.203.30
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य सुवर्णं यः प्रयच्छति ।
सुवर्णानां शतं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ॥ ३.२०३.३० ॥
ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେ ସୁନା ଦିଏ, ସେ ଶହେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ତାହା ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ।
3.203.31
अनड्वाहं तु यो दद्याद्बलवन्तं धुरंधरम् ।
स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.२०३.३१ ॥
ଯିଏ ବଳବାନ ଓ ଭାର ବହନ ସମର୍ଥ ଷଣ୍ଢ ଦାନ କରେ, ସେ କଠିନ ବିପଦ ପାର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
3.203.32
वसुंधरां तु यो दद्याद्द्विजाय विदुषात्मने ।
दातारं ह्यनुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाञ्छिताः ॥ ३.२०३.३२ ॥
ଯିଏ ବିଦ୍ୱାନ ଦ୍ୱିଜକୁ ଭୂମି ଦାନ କରେ, ତା'ର ପଛେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଚାଲେ।
3.203.33
पृच्छन्ति चान्नदातारं वदन्ति पुरुषा भुवि ।
अध्वनि क्षीणगात्राश्च पांसुना चावकुण्ठिताः ॥ ३.२०३.३३ ॥
ପଥରେ କ୍ଷୀଣଦେହ ଓ ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ମଣିଷମାନେ ଅନ୍ନଦାତାକୁ ପଚାରନ୍ତି ଓ କହନ୍ତି।
3.203.34
तेषामेव श्रमार्तानां यो ह्यन्नं कथयेद्बुधः ।
अन्नदातृसमः सोपि कीर्त्यते नात्र संशयः ॥ ३.२०३.३४ ॥
ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶ୍ରମରେ ପୀଡିତମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ କେଉଁଠି ମିଳିବ କହେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କ ସମାନ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.203.35
तस्मात्त्वं सर्वदानानि हित्वाऽन्नं संप्रयच्छ ह ।
न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रामिह विद्यते ॥ ३.२०३.३५ ॥
ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଛାଡି ଅନ୍ନ ଦାନ କର; କାରଣ ଏହାପରି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଏଠାରେ ଆଉ ନାହିଁ।
3.203.36
यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम् ।
स तेन कर्मणाऽऽप्नोति प्रजापतिसलोकताम् ॥ ३.२०३.३६ ॥
ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ରନ୍ଧା ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ସେ ସେହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
3.203.37
अन्नमेव विशिष्टं हि तस्मात्परतरं न च ।
अन्नं प्रजापतिश्चोक्तः स च संवत्सरो मतः ॥ ३.२०३.३७ ॥
ଅନ୍ନ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଠାରୁ ବଡ଼ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଅନ୍ନକୁ ପ୍ରଜାପତି କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ତାହା ସଂବତ୍ସର ବୋଲି ମନାଯାଏ।
3.203.38
संवत्सरस्तु यज्ञोऽसौ सर्वं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ ३.२०३.३८ ॥
ସେହି ସଂବତ୍ସର ହିଁ ଯଜ୍ଞ; ସବୁକିଛି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତେଣୁ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ଭୂତ (ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ)।
3.203.39
तस्मादन्नं विशिष्टं हि सर्वेभ्यइति विश्रुतम् ॥ ३.२०३.३९ ॥
ତେଣୁ ଅନ୍ନ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
3.203.40
येषां तटाकानि महोदकानि ।
वाप्यश्चकूपाश्चप्रतिश्रयाश्च।
अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी ।
यमस्य ते निर्वचना भवन्ति ॥ ३.२०३.४० ॥
ଯାହାଙ୍କର ବଡ଼ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଖରୀ, ବାଉଳି, କୂଅ ଓ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ନଦାନ କରନ୍ତି ଓ ମଧୁର ବାଣୀ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିରୁତ୍ତର (ସୁରକ୍ଷିତ) ରହନ୍ତି।
3.203.41
धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं ।
विप्रे सुशीले प्रतियच्छते यः।
वसुंधरा तस्य भवेत्सुतुष्टा ।
धारां वसूनां प्रतिमुञ्चतीव ॥ ३.२०३.४१ ॥
ପରିଶ୍ରମରେ ଅର୍ଜିତ ଓ ସଞ୍ଚିତ ଧାନ୍ୟ ଯେ ସୁଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଏ, ତାହା ଉପରେ ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ଯେପରି ସେ ଧନର ଧାର ବହାଉଛି।
3.203.42
अन्नदाः प्रथमं यान्ति सत्यवाक्यदनन्तरम् ।
अयाचितप्रदाता च समं यान्ति त्रयो जनाः ॥ ३.२०३.४२ ॥
ଅନ୍ନଦାତା ପ୍ରଥମେ ଯାଆନ୍ତି, ତାପରେ ସତ୍ୟବାକ୍ୟ କହନ୍ତି; ଏବଂ ଅଯାଚିତ ଦାନକାରୀ — ଏହି ତିନିଜଣ ସମାନ ଭାବରେ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.43
कौतूहलसमुत्पन्नः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ।
मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुजः ॥ ३.२०३.४३ ॥
କୌତୂହଳରୁ ଜାତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାତ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ନିଜ ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହ ପୁଣି ପଚାରିଲେ।
3.203.44
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ।
कीदृशं किंप्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने।
तरन्ति पुरुषाश्चैव केनोपायेन शंस मे ॥ ३.२०३.४४ ॥
ହେ ମହାମୁନେ, ଯମଲୋକର ପଥ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଲୋକରୁ ତାହାର ଦୂରତା କିପରି, ତାହାର ପରିମାଣ କେତେ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେଉଁ ଉପାୟରେ ତାହା ପାର ହୁଅନ୍ତି? ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
3.203.45
सर्वगुह्यतनं प्रश्नं पवित्रमृषिसंस्तुतम् ।
कथयिष्यामि ते राजन्धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.४५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଗୁପ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ; ସେହି ଧର୍ମ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
3.203.46
षडशीतिसहस्राणि योजनानां नराधिप ।
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ॥ ३.२०३.४६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଯମଲୋକର ପଥ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଲୋକରୁ ତାହାର ଅନ୍ତର ଛୟାଅଶୀ ହଜାର ଯୋଜନ।
3.203.47
आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम् ।
न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीनं केतनानि च ॥ ३.२०३.४७ ॥
ତାହା ଆକାଶ ପରି, ଜଳହୀନ, ଭୟଙ୍କର, ମରୁଭୂମି ପରି ଦିଶୁଥିବା ପଥ; ସେଠାରେ ଗଛଛାୟା ନାହିଁ, ଜଳ ନାହିଁ, ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
3.203.48
विश्रमेद्यत्र वै श्रान्तः पुरुषोऽध्वनि कर्शितः ।
नीयते यमदूतैस्तु यमस्वाज्ञाकरैर्बलात् ॥ ३.२०३.४८ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ, ପଥରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଠାରୁ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ ଯମଦୂତମାନେ ତାକୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯାନ୍ତି।
3.203.49
नराः स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिताः ।
ब्रह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पार्थिव ॥ ३.२०३.४९ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଜୀବ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଥିବା ପୁରୁଷ, ନାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନାନା ରୂପର ଦାନ ଦିଅନ୍ତି।
3.203.50
हयादीनां प्रकृष्टानि तेऽध्वानं यान्ति वै नराः ।
सन्निवार्यातपं यानति च्छत्रेणैव हि च्छत्रदाः ॥ ३.२०३.५० ॥
ଘୋଡ଼ା ଆଦି ଉତ୍ତମ ଦାନ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି; ରୌଦ୍ର ଅଟକାଉଥିବା ଛତ୍ର ଦାନକାରୀମାନେ ଛତ୍ର ସହିତ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.51
तृप्ताश्चैवान्नदातारो ह्यतृप्ताश्चाप्यनन्नदाः ।
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०३.५१ ॥
ଅନ୍ନଦାତାମାନେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ନ ନ ଦେଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଅତୃପ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି; ବସ୍ତ୍ରଦାତାମାନେ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ନ ଦେଉଥିବା ଲୋକମାନେ ବସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.52
हिरण्यदाः सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृताः ।
भूमिदास्तुसुखं यान्ति सर्वैः कामैः सुतर्पिताः ॥ ३.२०३.५२ ॥
ସୁନା ଦାନକାରୀମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି; ଭୂମିଦାତାମାନେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସୁତୃପ୍ତ ହୋଇ ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.53
यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नरा सस्यप्रदावकाः ।
नराः सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदाः ॥ ३.२०३.५३ ॥
ଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ ଶସ୍ୟଦାନକାରୀମାନେ ଯାଆନ୍ତି; ଗୃହଦାନକାରୀମାନେ ବିମାନରେ ଅଧିକ ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.54
पानीयदा ह्यतृषिताः प्रहृष्टमनसो नराः ।
पन्थानं द्योतयन्तश्च यान्ति दीपप्रदाः सुखम् ॥ ३.२०३.५४ ॥
ଜଳଦାନକାରୀମାନେ ତୃଷାରହିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଯାଆନ୍ତି; ଦୀପଦାନକାରୀମାନେ ପଥ ଆଲୋକିତ କରି ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.55
गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ताः सर्वपातकैः ।
विमानैर्हंससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिनः ॥ ३.२०३.५५ ॥
ଗୋଦାନ କରିବା ଲୋକେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି; ଏକ ମାସ ଉପବାସ କରିବା ଲୋକେ ହଂସଯୁକ୍ତ ବିମାନରେ ଯାଆନ୍ତି।
3.203.56
तथा बर्हिप्रयुक्तैश्च षष्ठरात्रोपवासिनः ।
त्रिरात्रं क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव ॥ ३.२०३.५६ ॥
ସେହିପରି ଦର୍ଭ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏବଂ ଛଅ ରାତ୍ରି ଉପବାସ କରିବା ଲୋକେ; ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯିଏ ତିନି ରାତ୍ରି ଏକ ଭୋଜନରେ କାଟେ, ସେ ମଧ୍ୟ (ଯାଏ)।
3.203.57
अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका ह्यनामयाः ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोकसुखावहाः ॥ ३.२०३.५७ ॥
ଯିଏ ମଝିରେ ଭୋଜନ କରେ ନାହିଁ, ତାର ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ରୋଗହୀନ; ଜଳର ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ପ୍ରେତଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଦିଏ।
3.203.58
तत्र पुष्पोदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
शीतलं सलिलं तत्रपिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ ३.२०३.५८ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଷ୍ପୋଦା ନାମକ ନଦୀ ନିଯୁକ୍ତ ଅଛି; ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅମୃତ ସଦୃଶ ଶୀତଳ ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।
3.203.59
ये चदृष्कृतकर्माणः पूयं तेषां विधीयते ।
एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा ॥ ३.२०३.५९ ॥
ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଯ ନିଯୁକ୍ତ; ଏହିପରି, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ନଦୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ।
3.203.60
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्यथाविधि ।
अध्वनिं क्षीणगात्रश्च पथि पांशुसमन्वितः ॥ ३.२०३.६० ॥
ଅତଏବ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କର — କ୍ଳାନ୍ତ ଶରୀର ଓ ପଥର ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ପଥିକକୁ।
3.203.61
पृच्छते ह्यन्नदातारं गृहमायाति चाशया ।
तं पूजयाथ यत्नेन सोऽतिथिर्ब्राह्यणश्च सः ॥ ३.२०३.६१ ॥
ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଶାରେ ମାଗିବାକୁ ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯତ୍ନରେ ସମ୍ମାନ କର; ସେ ଅତିଥି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
3.203.62
तं यान्तमनुगच्छन्ति देवाः सर्वे सवासवाः ।
तस्मिन्संपूजिते प्रीता निराशा यान्त्यपूजिते ॥ ३.२०३.६२ ॥
ସେ ଯିବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ପଛେ ଯାଆନ୍ତି; ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଅସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ନିରାଶ ହୋଇ ଫେରନ୍ତି।
3.203.63
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि ।
एतत्ते शतशः प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२०३.६३ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କର। ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ଶହେ ଥର କହିଛି; ଏବେ ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
3.203.64
पुनः पुनरहं श्रोतुं कथां धर्मसमाश्रयाम् ।
पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो ॥ ३.२०३.६४ ॥
ହେ ବିଭୋ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଧର୍ମାଶ୍ରୟୀ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥାକୁ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
3.203.65
धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप ।
सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम ॥ ३.२०३.६५ ॥
ହେ ନୃପ, ଧର୍ମର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିଗ ବିଷୟରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି କଥା ସଦା ସବୁ ପାପ ହରଣ କରେ; ମନୋଯୋଗ ସହ ମୋ କଥା ଶୁଣ।
3.203.66
कपिलायां तु दत्तायां यत्फलंज्येष्ठपुष्करे ।
तत्फलंभरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने ॥ ३.२०३.६६ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରରେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଫଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇବାରେ ମିଳେ।
3.203.67
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम् ॥ ३.२०३.६७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଦୋଦକରେ ଭିଜିଥିବା ପୃଥିବୀ ଯେତେ ସମୟ ରହେ, ସେତେ ସମୟ ପିତୃମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।
3.203.68
स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः ।
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः ॥ ३.२०३.६८ ॥
ସ୍ୱାଗତରେ ଅଗ୍ନିମାନେ, ଆସନରେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର), ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନରେ ପିତୃମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ନାଦିରେ ପ୍ରଜାପତି ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
3.203.69
यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ शिरश्चैव प्रदृश्यते ।
तस्मिन्काले प्रदातव्या प्रयतेनान्तरात्मना ॥ ३.२०३.६९ ॥
ବାଛୁରିର ଦୁଇ ପାଦ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଯେତେ ସମୟ ଦେଖାଯାଏ, ସେହି ସମୟରେ ସଂଯତ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ (ଗାଈ) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
3.203.70
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्योन्यां प्रदृश्यते ।
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥ ३.२०३.७० ॥
ବାଛୁରି ଯୋନିରେ ଦେଖାଯାଏ ଯେତେ ସମୟ — ଯେପରି ସେ ଆକାଶରେ ଥାଏ — ସେତେ ସମୟ ଗାଈକୁ ପୃଥିବୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଗର୍ଭ ନ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
3.203.71
यावन्ति तस्यां रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर ।
तावद्युगसहस्राणि स्वर्लोके महीयते ॥ ३.२०३.७१ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ତା'ଠାରେ ଓ ବାଛୁରିରେ ଯେତେ ଲୋମ ଅଛି, ସେତେ ହଜାର ଯୁଗ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
3.203.72
सुवर्णनासां यः कृत्वा सखुरां कृष्णधेनुकाम् ।
तिलैः प्रच्छादितां दद्यात्सर्वरत्नैरलंकृताम् ॥ ३.२०३.७२ ॥
ଯିଏ ସୁନା ନାକ ଓ ଖୁରଯୁକ୍ତ କଳା ଗାଈ ତିଆରି କରି, ତିଳରେ ଢାଙ୍କି, ସବୁ ରତ୍ନରେ ସଜାଇ ଦାନ କରେ।
3.203.73
प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे ।
फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत ॥ ३.२०३.७३ ॥
ଯିଏ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ପୁଣି ସାଧୁଙ୍କୁ ଦିଏ, ହେ ଭାରତ, ସେ ଦେଇଥିବାରୁ ଫଳର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
3.203.74
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.७४ ॥
ସମୁଦ୍ର, ଗୁମ୍ଫା, ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ ଚାରି ସୀମାବଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ହୋଇଥିବା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.203.75
अन्तर्जानुशयो यस्तु भुञ्जते सक्तभाजनः ।
यो द्विजः शब्दरहितं संयन्तुस्तारणाय वै ॥ ३.२०३.७५ ॥
ଆଣ୍ଠୁ ଭିତରକୁ ମୋଡ଼ି ଶୋଇ, ସତୁ ପାତ୍ରରୁ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଯେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ନୀରବ ସଂଯମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ହିଁ।
3.203.76
ये पानीयानि ददति तथाऽन्ये ये द्विजातयः ।
जपन्ति संहितां सम्यक्ते नित्यं तारणक्षमाः ॥ ३.२०३.७६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ପାଣି ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ସଂହିତା ଠିକ୍ ଭାବେ ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
3.203.77
हव्यंकव्यं च यत्किंचित्सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौज्यलितेऽग्नौ यथा हुतम् ॥ ३.२०३.७७ ॥
ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସବୁ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ; କାରଣ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଓ ସାଧୁଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବା ପରି।
3.203.78
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रयोधिनः ।
निहन्युर्मन्युना विप्रा वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ३.२०३.७८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର କ୍ରୋଧ; ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧା ନୁହଁନ୍ତି; ବଜ୍ରପାଣି ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବଧ କରିପାରନ୍ତି।
3.203.79
धर्माश्रितेयं तु कथा कथिता हि तवानघ ।
यां श्रुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिनः ॥ ३.२०३.७९ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ! ଧର୍ମାଶ୍ରିତ ଏହି କାହାଣୀ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଯାହା ଶୁଣି ନୈମିଷାରଣ୍ୟବାସୀ ମୁନିଗଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
3.203.80
वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च ।
श्रुत्वेमां तु कथां राजन्भवन्तीह तु मानवाः ॥ ३.२०३.८० ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଏହି କଥା ଶୁଣି ମାନବମାନେ ଏଠାରେ ଶୋକ, ଭୟ, କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ପାପରହିତ ହୁଅନ୍ତି।
3.203.81
किं तच्छौचं भवेद्येन विप्रः शुद्धः सदा भवेत् ।
तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.८१ ॥
କେଉଁ ଶୌଚ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବଦା ଶୁଦ୍ଧ ରୁହନ୍ତି? ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
3.203.82
वाक्शौचं क्रमशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम् ।
त्रिभिः शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.८२ ॥
ବାକ୍ୟ ଶୌଚ, କ୍ରମ ଶୌଚ ଏବଂ ଜଳମୟ ଶୌଚ, ଏହି ତିନି ଶୌଚରେ ଯୁକ୍ତ ଯେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.203.83
सायं प्रातश्च संध्यां यो ब्राह्मणोऽभ्युपसेवते ।
प्रजपन्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ ३.२०३.८३ ॥
ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦମାତା ପାବନୀ ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜପ କରନ୍ତି।
3.203.84
स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिषः ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानो महीमपि ससागराम् ॥ ३.२०३.८४ ॥
ସେହି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ବି ଡୁବନ୍ତି ନାହିଁ।
3.203.85
ये चास् दारुणा केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शिवतराः सदा ॥ ३.२०३.८५ ॥
ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ସୌମ୍ୟ ଓ ଅତି ମଙ୍ଗଳକାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
3.203.86
सर्वेनानुगतं चैनं दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम् ॥ ३.२०३.८६ ॥
ଭୟଙ୍କର, ମାଂସଭୋଜୀ, ଘୋର ରୂପ ଓ ବିଶାଳ ଶରୀରଧାରୀ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ପଛେ ଆସି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
3.203.87
नाध्यापनाद्याजनाद्वा अन्यायाद्वा प्रतिग्रहात् ।
दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निससा द्विजाः ॥ ३.२०३.८७ ॥
ଅଧ୍ୟାପନା, ଯଜ୍ଞ କରାଇବା, ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଦାନ ଗ୍ରହଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ସେମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ତୁଲ୍ୟ।
3.203.88
दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृताः संस्कृतास्तथा ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ ३.२०३.८८ ॥
ବେଦରେ ନିପୁଣ ହେଉ କି ଅନିପୁଣ, ସାଧାରଣ ହେଉ କି ସଂସ୍କୃତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଭସ୍ମାଚ୍ଛାଦିତ ଅଗ୍ନି ପରି।
3.203.89
यथा श्मशाने दीप्तौजाः पावको नैव दुष्यति ।
एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ ३.२०३.८९ ॥
ଶ୍ମଶାନରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଯେପରି କେବେ ଦୂଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ବିଦ୍ୱାନ ହେଉ କି ଅବିଦ୍ୱାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ମହାନ ଦେବତା।
3.203.90
प्राकरैश्च पुरद्वारैः प्रासादैश्च पृथग्विधैः ।
नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमैः ॥ ३.२०३.९० ॥
ପ୍ରାଚୀର, ନଗରଦ୍ୱାର ଓ ନାନା ପ୍ରକାରର ପ୍ରାସାଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଶୂନ୍ୟ ନଗର ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।
3.203.91
वेदाढ्ञा वृत्संपन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विनः ।
यत्रतिष्न्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नृप ॥ ३.२०३.९१ ॥
ବେଦସମ୍ପନ୍ନ, ସଦାଚାରୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରହନ୍ତି, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ହିଁ ସେହି ନଗରର ନାମ।
3.203.92
व्रजे वाऽप्यथवाऽरण्ये यत्रसन्ति बहुश्रुताः ।
तत्तन्नगरमित्याहुः पार्थ तीर्थं च तद्भवेत् ॥ ३.२०३.९२ ॥
ଗୋଶାଳାରେ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁଶ୍ରୁତ ପଣ୍ଡିତମାନେ ରହନ୍ତି, ତାକୁ ହିଁ ନଗର କୁହାଯାଏ; ହେ ପାର୍ଥ, ତାହା ହିଁ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
3.203.93
रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम् ।
अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.९३ ॥
ରକ୍ଷକ ରାଜା ଓ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
3.203.94
पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम् ।
सद्भिः संभाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधैः ॥ ३.२०३.९४ ॥
ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଳାପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବୁଧମାନେ କହନ୍ତି।
3.203.95
साधुसङ्गमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा ।
पवित्रीकृतमात्मानं सन्तो मन्न्ति नित्यशः ॥ ३.२०३.९५ ॥
ସଜ୍ଜନ-ସଙ୍ଗରେ ପବିତ୍ର ଓ ସୁଭାଷିତ ବାଣୀର ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସନ୍ଥମାନେ ସର୍ବଦା ପବିତ୍ର ମାନନ୍ତି।
3.203.96
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारोऽथ मुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवेष्टं व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ ३.२०३.९६ ॥
ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ଧାରଣ, ମୌନ, ଜଟାଭାର, ମୁଣ୍ଡନ, ବଲ୍କଳ ଓ ଅଜିନ ଆବୃତ ହେବା, ବ୍ରତାଚରଣ ଓ ଅଭିଷେକ।
3.203.97
अग्निहोत्रं वने वासः शरीरपरिशोषणम् ।
सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मलः ॥ ३.२०३.९७ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ବନରେ ବାସ, ଶରୀର ଶୁଷ୍କ କରିବା — ଭାବ ନିର୍ମଳ ନ ହେଲେ ଏହି ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ।
3.203.98
विशुद्धिं चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम् ।
विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करतरं मनः ॥ ३.२०३.९८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରଭୃତି ଛଅ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର — ଯେଉଁମାନେ ବିଷୟ ଆଡ଼େ ଧାଏଁ — ଶୁଦ୍ଧି; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିକାରୀ ମନ ଅତି କଠିନ।
3.203.99
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभिः ।
ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम् ॥ ३.२०३.९९ ॥
ଯେଉଁମାନେ ମନ, ବାକ୍ୟ, କର୍ମ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ — ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; ଶରୀର ଶୁଷ୍କ କରି ନୁହେଁ।
3.203.100
न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोऽविकल्मषः ।
हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तपः स्मृतम् ॥ ३.२०३.१०० ॥
ଯାହାର ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ — ତାହାର ତପସ୍ୟା ହିଂସା; ନାନା ପ୍ରକାରେ ଆହାର ତ୍ୟାଗ ହିଁ ତପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
3.203.101
तिष्ठन्गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृतः ।
यावज्जीवं दयावांश् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.१०१ ॥
ଘରେ ରହି ମଧ୍ୟ ମୁନି ସଦା ଶୁଚି ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ରହୁ; ଜୀବନସାରା ଦୟାବାନ ଥିଲେ ସେ ସବୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
3.203.102
न हि पापानि कर्माणि शुद्ध्यन्त्यनशनादिभिः ।
सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपनः ॥ ३.२०३.१०२ ॥
ପାପକର୍ମ ଉପବାସ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପବାସରେ କେବଳ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ।
3.203.103
अज्ञातं कर्म कृत्वा च क्लेशो नान्यत्प्रहीयते ।
नाग्निर्दहति कर्माणि भावशून्यस्य देहिनः ॥ ३.२०३.१०३ ॥
ଅଜ୍ଞାତରେ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଳେଶ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଯାଏ ନାହିଁ। ଭାବଶୂନ୍ୟ ଦେହଧାରୀଙ୍କ କର୍ମକୁ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦହନ କରେ ନାହିଁ।
3.203.104
पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुध्यन्त्यनशनानि च ।
न मूलफलभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात् ॥ ३.२०३.१०४ ॥
ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଲୋକେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ଉପବାସରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ମୂଳ-ଫଳ ଖାଇବାରୁ ନୁହେଁ, ମୌନରୁ ନୁହେଁ, ବାୟୁ ଆହାରରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.203.105
शिरसो मुण्डनाद्वाऽपि न स्थानकुटिकासनात् ।
न जटाधारणाद्वाऽपिन तु स्थानकुटिकासनात्। ॥ ३.२०३.१०५ ॥
ମସ୍ତକ ମୁଣ୍ଡନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଠିଆ ହେବା କିମ୍ବା କୁଟୀରରେ ଆସନ ବସାଇବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଜଟା ଧାରଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଠିଆ ହେବା କିମ୍ବା କୁଟୀରରେ ଆସନ ବସାଇବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.203.106
नित्यं ह्यनशनाद्वाऽपि नाग्निशुश्रूषणादपि ।
न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि ॥ ३.२०३.१०६ ॥
ନିତ୍ୟ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅଗ୍ନି ସେବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଭୂମିରେ ଶୟନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.203.107
ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च ।
व्याधयश्च प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम् ॥ ३.२०३.१०७ ॥
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜରା-ମରଣ ଓ ବ୍ୟାଧି ଛୁଟି ଯାଏ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
3.203.108
बीजानि ह्यग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा ।
ज्ञानदग्धैस्तधा क्लेशैर्नात्मा संडुज्यते पुनः ॥ ३.२०३.१०८ ॥
ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ବୀଜ ପୁଣି ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେହିପରି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ କ୍ଳେଶ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ପୁଣି ଯୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
3.203.109
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुण्ठोपमानि च ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेनानीव महार्णवे ॥ ३.२०३.१०९ ॥
ଯେଉଁମାନେ ନିଜଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ସେମାନେ କାଠ ଓ ମୋଟା ଗଛଗୁଣ୍ଡ ପରି; ମହାସମୁଦ୍ରରେ ଫେଣ ପରି ସେମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.203.110
आत्मानं विन्दते येन सर्वभूतगुहाशयम् ।
श्लोकेन यदि वाऽर्धेन क्षीणं तस्य प्रयोजनम् ॥ ३.२०३.११० ॥
ସର୍ବଭୂତର ଗୁହାରେ ରହୁଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା କେହି ପାଏ — ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ — ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
3.203.111
द्व्यक्षरादभिसंधाय केचिच्छ्लोकपदाङ्कितैः ।
शतैरन्यैः सहस्रैश्च प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.१११ ॥
ଦୁଇ ଅକ୍ଷରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କେତେକ, ଶ୍ଲୋକପଦରେ ଅଙ୍କିତ ଶହ ଓ ହଜାରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଦ୍ୱାରା — ସେହି ପ୍ରତୀତିଟି ମୋକ୍ଷର ଲକ୍ଷଣ।
3.203.112
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ।
ऊटुर्ज्ञानविदो वृद्धाः प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.११२ ॥
ସଂଶୟଗ୍ରସ୍ତ ମନ ପାଇଁ ଏ ଲୋକ ନାହିଁ, ପରଲୋକ ନାହିଁ, ସୁଖ ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏହା କହିଛନ୍ତି — ପ୍ରତୀତିଟି ମୋକ୍ଷର ଲକ୍ଷଣ।
3.203.113
विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम् ।
उद्विजेत्स तु देवेभ्यो दावाग्नेरिव मानवः ॥ ३.२०३.११३ ॥
ବେଦର ଅର୍ଥ ଜାଣି ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିଥିବା ମଣିଷ — ସେ ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ବି ବଣର ଅଗ୍ନି ପରି ଦୂରେ ରହିବ।
3.203.114
शुष्कं तर्कं परित्यज्यआश्रयस्व श्रुतिं स्मृतिम् ।
एकाराभिसंबद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि।
बुद्धिर्न तस्य सिद्ध्येत साधनस्य विपर्ययात् ॥ ३.२०३.११४ ॥
ଶୁଷ୍କ ତର୍କ ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିର ଆଶ୍ରୟ ନିଅ। ତୁମେ 'ଏ' ଅକ୍ଷର ସହ ଯୁକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ହେତୁ ଦ୍ୱାରା ଚାହୁଁଛ; ସାଧନର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ହେତୁ ତାହାର ସିଦ୍ଧି ବୁଦ୍ଧିରେ ହୁଏ ନାହିଁ।
3.203.115
वेद्यं पूर्वं वेदितव्यं प्रयत्ना-
त्तद्धीर्वेदस्तस्य वेदः शरीरम्।
वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धिः ।
क्लीबस्त्वात्मा न स वेद्यं न वेदः ॥ ३.२०३.११५ ॥
ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ବିଷୟ ପ୍ରଯତ୍ନରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ହିଁ ବେଦ, ଏବଂ ତାହାର ବେଦ ଶରୀର। ବେଦ ତତ୍ତ୍ୱ, ତାହାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପଲବ୍ଧି। କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମା କ୍ଳୀବ; ତାହା ଜ୍ଞେୟ ନୁହେଁ, ବେଦ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.203.116
वेदोक्तमायुर्देवानामाशिषश्चैव कर्मणाम् ।
फलत्यनुयुगं लोके प्रभावश्च शरीरिणाम् ॥ ३.२०३.११६ ॥
ବେଦରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ, ଏବଂ କର୍ମର ଫଳ ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଜଗତରେ ଫଳେ; ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
3.203.117
इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्परिवर्जयेत् ।
तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम् ॥ ३.२०३.११७ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଏ ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକି କରାଯାଇଥିବା ଉପବାସ ଦିବ୍ୟ।
3.203.118
तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते ।
ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षयः ॥ ३.२०३.११८ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ୱର୍ଗଗମନ; ଦାନରେ ଭୋଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନରେ ମୋକ୍ଷ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ।
3.203.119
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशाः ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि प्रदानविधिमुत्तमम् ॥ ३.२०३.११९ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ଭଗବନ୍, ଉତ୍ତମ ଦାନବିଧି ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
3.203.120
यत्तत्पृच्छसि राजेन्द्रदानधर्मं युधिष्ठिर ।
इष्टं चेदं सदा मह्यं राजन्गौरवतस्तथा ॥ ३.२०३.१२० ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରୁଛ ସେହି ଦାନଧର୍ମ ମୋର ସଦା ପ୍ରିୟ; ହେ ରାଜନ୍, ସମ୍ମାନବଶତଃ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
3.203.121
शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च ।
छायायां करिणः श्राद्धं तत्कर्म परिवीजितम्।
दशकल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिष्ठिर ॥ ३.२०३.१२१ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ କଥିତ ଦାନର ରହସ୍ୟ ଶୁଣ। ହାତୀ ଛାୟାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ପଙ୍ଖାରେ ପବନ ଦେଇ କରାଯାଇଥିବା ସେ କର୍ମ ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
3.203.122
जीवनाय समाक्लिन्नं वसु दत्त्वा महीपते ।
विप्रं तु वासयेद्यस्तु सर्वयज्ञैः स इष्टवान् ॥ ३.२०३.१२२ ॥
ହେ ମହୀପତି, ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଧନ ଦେଇ ଯିଏ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଏ, ସେ ସର୍ବ ଯଜ୍ଞ କରିଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
3.203.123
प्रतिस्रोतश्चित्रवाहाः पर्जन्योऽन्नानुसंचरन् ।
महाधुरि यथा नावा महापापैः प्रमुच्यते।
विषुवे विप्रदत्तानि दधिमध्वक्षयाणि च ॥ ३.२०३.१२३ ॥
ପ୍ରତିସ୍ରୋତରେ ଚାଲୁଥିବା ଚିତ୍ରବାହ ନୌକା ଯେପରି ମହାବିପଦରୁ ପାରି କରାଏ, ସେପରି ଅନ୍ନ ସହ ଚାଲୁଥିବା ପର୍ଜନ୍ୟ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ବିଷୁବ କାଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦହି ଓ ମହୁ କେବେ ବି କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
3.203.124
पर्वसु द्विगुणं दानमृतौ दशगुणं भवेत् ।
अब्दे दशगुणं प्रोक्तमनन्तं विषुवे भवेत् ॥ ३.२०३.१२४ ॥
ପର୍ବ ଦିନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହୁଏ; ଋତୁରେ ଦଶଗୁଣ ହୁଏ। ବର୍ଷରେ ଦଶଗୁଣ କୁହାଯାଇଛି; ବିଷୁବରେ ତାହା ଅନନ୍ତ ହୁଏ।
3.203.125
अयने विषुवे चैवषडशीतिमुखेषु च ।
चन्द्रसूर्योपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते ॥ ३.२०३.१२५ ॥
ଅୟନ, ବିଷୁବ, ଷଡଶୀତି ମୁଖ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
3.203.126
ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं ।
शतगुणमृत्वयनादिषु ध्रुवम्।
भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो-
र्विषुवति चाक्षयमश्नुते फलम् ॥ ३.२०३.१२६ ॥
ଋତୁରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଦଶଗୁଣ ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ଋତୁ, ଅୟନ ଆଦିରେ ନିଶ୍ଚୟ ଶତଗୁଣ ହୁଏ। ଦିନରେ ରାହୁ (ଗ୍ରହଣ) ସମୟରେ ଓ ବିଷୁବରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ସହସ୍ରଗୁଣ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପାଏ।
3.203.127
नाभूमिदो भूमिमश्नाति राज-
न्नायानदो यानमारुह्य याति।
यान्यान्कामान्ब्राह्मणेभ्यो ददाति ।
तांस्तान्कामाञ्जायमानः स भुङ्क्ते ॥ ३.२०३.१२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଭୂମି ଦାନ କରେ ନାହିଁ ସେ ଭୂମି ପାଏ ନାହିଁ; ଯେ ଯାନ ଦାନ କରେ ନାହିଁ ସେ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦିଏ, ସେହି କାମନାଗୁଡ଼ିକ ଜନ୍ମ ନେଲେ ସେ ଭୋଗ କରେ।
3.203.128
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं ।
भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः।
लोकाश्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता ।
यः काञ्चनं गाश्च महीं च दद्यात् ॥ ३.२०३.१२८ ॥
ସୁନା ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ; ଭୂମି ବୈଷ୍ଣବୀ; ଗାଈମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ଯିଏ ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଭୂମି ଦାନ କରେ, ସେହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଦତ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।
3.203.129
परंहि दानान्न बभूव शाश्वतं ।
भव्यं त्रिलोके भवते कुतः पुनः।
तस्मात्प्रधानं परमं हि दानं ।
वदन्ति लोकेषु विशिष्टबुद्धयः ॥ ३.२०३.१२९ ॥
ଦାନ ଅପେକ୍ଷା ଶାଶ୍ୱତ ଆଉ କିଛି ହୋଇନାହିଁ; ତିନି ଲୋକରେ ଏହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ କେଉଁଠୁ ହେବ? ତେଣୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକମାନେ ଦାନକୁ ହିଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପରମ କହନ୍ତି।