ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.203.1
श्रुत्वा स राजा राजर्षिरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तदा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०३.१ ॥
ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦਾ ਉਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਭਾਗ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਉਹ ਵਰਣਨ ਸੁਣ ਕੇ।
3.203.2
युधिष्ठिरो महाराज पुनः पप्रच्छ तं मुनिम् ।
कीदृशीषु ह्यवस्थासु दत्त्वा दानं महामुने।
इन्द्रलोकं त्वनुभवेत्पुरुषस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२०३.२ ॥
ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰਲੋਕ ਭੋਗਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.203.3
गार्हस्थ्येऽप्यथवा बाल्ये यौवने स्थाविरेऽपि वा ।
यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे ॥ ३.२०३.३ ॥
ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.203.4
वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश ।
वृथा जन्म ह्यपुत्रस् ये च धर्मबहिष्कृताः ॥ ३.२०३.४ ॥
ਚਾਰ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਸੋਲਾਂ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
3.203.5
परपाकं च येऽश्नन्ति आत्मार्थं च पचेत्तु यः ।
पर्यश्नन्ति वृथा यत्र तदसत्यं प्रकीर्त्यते ॥ ३.२०३.५ ॥
ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਪਕਾਇਆ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅਸੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.6
आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत् ।
व्यर्थं तु पतिते दानं ब्राह्मणे तस्करे तथा ॥ ३.२०३.६ ॥
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਅਨਿਆਏ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਪਤਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
3.203.7
गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके ।
वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके ॥ ३.२०३.७ ॥
ਝੂਠੇ, ਪਾਪੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਗ੍ਰਾਮਯਾਜਕ, ਵੇਦ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਵਿਅਰਥ) ਹੈ।
3.203.8
ब्रह्मबन्धुषु यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ ।
स्त्रीजितेषु च यद्दत्तं व्यालग्राहे तथैव च ॥ ३.२०३.८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਲੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਪੇਰੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਵਿਅਰਥ) ਹੈ।
3.203.9
परिचारकेषु यद्दत्तं वृथा दानानि षोडश ।
तमोवृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च ॥ ३.२०३.९ ॥
ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹਨ। ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਜੋ ਡਰ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
3.203.10
भुङ्क्ते च दानं तत्सर्वं गर्भस्थस्तु नरः सदा ।
ददद्दानं द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानवः ॥ ३.२०३.१० ॥
ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਸਦਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ (ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ)।
3.203.11
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव ।
दातव्यानि द्विजातिभ्यः स्वर्गमार्गजिगीषया ॥ ३.२०३.११ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
3.203.12
चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१२ ॥
ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ) ਤਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਤਰਦੇ ਹਨ?
3.203.13
जपैर्मन्त्रैश्च होमैश्च स्वाध्यायाध्यायनेन च ।
नावं वेदमयीं कृत्वातारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१३ ॥
ਜਪ, ਮੰਤਰ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ, ਵੇਦਮਈ ਬੇੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ (ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ) ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਪਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.203.14
ब्राह्मणांस्तोषयेद्यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवताः ।
वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.२०३.१४ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.203.15
अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्ताऽसौ तु न संशयः ।
श्लेष्मादिभिर्व्याप्ततनुर्म्रियमाणोऽविचेतनः ॥ ३.२०३.१५ ॥
ਉਹ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਭਾਵੇਂ ਬਲਗਮ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਵੇ।
3.203.16
ब्राह्णा एव संपूज्याः पुण्यं स्वर्गमभीप्सता ।
श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या ह्यजुगुप्सिताः ॥ ३.२०३.१६ ॥
ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਹੀ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.203.17
दुर्बलः कुनस्वी कुष्ठी मायावी कुण्डगोलकौ ।
वर्जनीयाः प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्च देहिनः ॥ ३.२०३.१७ ॥
ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸ਼ਵ-ਦੋਸ਼ ਵਾਲਾ, ਕੋੜ੍ਹੀ, ਮਾਇਆਵੀ, ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਗੋਲਕ (ਵਿਭਚਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ), ਕੁਬੜੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.203.18
जुगुप्सितं हि यच्छ्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.२०३.१८ ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਨਿੰਦਿਤ (ਅਸ਼ੁੱਧ) ਸ਼ਰਾਧ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
3.203.19
ये ये श्राद्धे न पूज्यन्ते मूकान्धबधिरादयः ।
तेऽपिसर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः ॥ ३.२०३.१९ ॥
ਗੂੰਗੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬੋਲ਼ੇ ਆਦਿ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
3.203.20
प्रतिग्रहश्च वै देयः शृणु यस् युधिष्ठिर ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं यस्तारयति शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२० ॥
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਸੁਣ। ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋ ਤਾਰ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ।
3.203.21
तस्मिन्देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं तारयेद्यः स शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२१ ॥
ਸਭ ਆਗਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋ ਤਾਰ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ।
3.203.22
न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिभोजने ॥ ३.२०३.२२ ॥
ਹਵਿ ਦੇ ਹੋਮਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਾਰਥ; ਜਿੰਨੀਆਂ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.203.23
तस्मात्त्वंसर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने ॥ ३.२०३.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਤਿਥੀ-ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਜਤਨ ਕਰ।
3.203.24
पादोदकंपादघृतंदीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
प्रयच्छन्ति तु ये राजन्नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ ३.२०३.२४ ॥
ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ, ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਘਿਓ, ਦੀਵਾ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਠਿਕਾਣਾ ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਯਮ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
3.203.25
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टावमार्जनम् ।
आकल्पपरिचर्या च गात्रसंवाहनानि च।
अत्रैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्व्यतिरिच्यते ॥ ३.२०३.२५ ॥
ਦੇਵਮਾਲਾ ਉਤਾਰਨਾ, ਦਵਿਜ ਦਾ ਜੂਠਾ ਪੂੰਝਣਾ, ਵਸਤਰ-ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਅੰਗ ਮਲਣਾ — ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਗੋਦਾਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
3.203.26
कपिलायाः प्रदानात्तु मुच्यते नात्र संशयः ।
तस्मादलंकृतां दद्यात्कपिलां तु द्विजातये ॥ ३.२०३.२६ ॥
ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.203.27
श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे ।
पुत्रदाराभिभूताय तथा ह्यनुपकारिणे ॥ ३.२०३.२७ ॥
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਦਰਿਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ।
3.203.28
एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत ।
को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम् ॥ ३.२०३.२८ ॥
ਇਹੋ ਜਿਹਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪੁੰਨ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
3.203.29
एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्रिपुरुषं कुलम्।
न तारयति दातारं ब्राह्मणं नैव नैव तु ॥ ३.२०३.२९ ॥
ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਗਾਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਵੇਚੀ ਗਈ ਉਹ ਗਾਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਦਾਤਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਤਾਰਦੀ — ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
3.203.30
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य सुवर्णं यः प्रयच्छति ।
सुवर्णानां शतं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ॥ ३.२०३.३० ॥
ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜੋ ਸੋਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਸੌ ਸੁਵਰਣ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.31
अनड्वाहं तु यो दद्याद्बलवन्तं धुरंधरम् ।
स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.२०३.३१ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਢੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਲਦ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਖੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.32
वसुंधरां तु यो दद्याद्द्विजाय विदुषात्मने ।
दातारं ह्यनुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाञ्छिताः ॥ ३.२०३.३२ ॥
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
3.203.33
पृच्छन्ति चान्नदातारं वदन्ति पुरुषा भुवि ।
अध्वनि क्षीणगात्राश्च पांसुना चावकुण्ठिताः ॥ ३.२०३.३३ ॥
ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੇ ਲੋਕ ਅੰਨਦਾਤੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.203.34
तेषामेव श्रमार्तानां यो ह्यन्नं कथयेद्बुधः ।
अन्नदातृसमः सोपि कीर्त्यते नात्र संशयः ॥ ३.२०३.३४ ॥
ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇਗਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅੰਨਦਾਤੇ ਵਰਗਾ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.203.35
तस्मात्त्वं सर्वदानानि हित्वाऽन्नं संप्रयच्छ ह ।
न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रामिह विद्यते ॥ ३.२०३.३५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਰਗਾ ਅਦਭੁਤ ਪੁੰਨ ਫਲ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
3.203.36
यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम् ।
स तेन कर्मणाऽऽप्नोति प्रजापतिसलोकताम् ॥ ३.२०३.३६ ॥
ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.203.37
अन्नमेव विशिष्टं हि तस्मात्परतरं न च ।
अन्नं प्रजापतिश्चोक्तः स च संवत्सरो मतः ॥ ३.२०३.३७ ॥
ਅੰਨ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਅੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਵਤਸਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.38
संवत्सरस्तु यज्ञोऽसौ सर्वं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ ३.२०३.३८ ॥
ਉਹ ਸੰਵਤਸਰ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ ਸਾਰੇ ਜੀਵ (ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ)।
3.203.39
तस्मादन्नं विशिष्टं हि सर्वेभ्यइति विश्रुतम् ॥ ३.२०३.३९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
3.203.40
येषां तटाकानि महोदकानि ।
वाप्यश्चकूपाश्चप्रतिश्रयाश्च।
अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी ।
यमस्य ते निर्वचना भवन्ति ॥ ३.२०३.४० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ, ਬਾਉਲੀਆਂ, ਖੂਹ ਅਤੇ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਅੱਗੇ ਨਿਰੁੱਤਰ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.203.41
धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं ।
विप्रे सुशीले प्रतियच्छते यः।
वसुंधरा तस्य भवेत्सुतुष्टा ।
धारां वसूनां प्रतिमुञ्चतीव ॥ ३.२०३.४१ ॥
ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਤੇ ਸੰਚਿਆ ਅੰਨ ਜੋ ਸੁਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਧਨ ਦੀ ਧਾਰ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
3.203.42
अन्नदाः प्रथमं यान्ति सत्यवाक्यदनन्तरम् ।
अयाचितप्रदाता च समं यान्ति त्रयो जनाः ॥ ३.२०३.४२ ॥
ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ; ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.43
कौतूहलसमुत्पन्नः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ।
मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुजः ॥ ३.२०३.४३ ॥
ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੋਂ ਜਾਗੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।
3.203.44
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ।
कीदृशं किंप्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने।
तरन्ति पुरुषाश्चैव केनोपायेन शंस मे ॥ ३.२०३.४४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਯਮਲੋਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਦੂਰੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਾਪ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.203.45
सर्वगुह्यतनं प्रश्नं पवित्रमृषिसंस्तुतम् ।
कथयिष्यामि ते राजन्धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਰਹੱਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
3.203.46
षडशीतिसहस्राणि योजनानां नराधिप ।
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ॥ ३.२०३.४६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਯਮਲੋਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਦੂਰੀ ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ।
3.203.47
आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम् ।
न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीनं केतनानि च ॥ ३.२०३.४७ ॥
ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਰਗਾ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਭਿਆਨਕ, ਉਜਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਨਾ ਠਿਕਾਣੇ ਹਨ।
3.203.48
विश्रमेद्यत्र वै श्रान्तः पुरुषोऽध्वनि कर्शितः ।
नीयते यमदूतैस्तु यमस्वाज्ञाकरैर्बलात् ॥ ३.२०३.४८ ॥
ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਯਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਯਮਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.49
नराः स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिताः ।
ब्रह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पार्थिव ॥ ३.२०३.४९ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.203.50
हयादीनां प्रकृष्टानि तेऽध्वानं यान्ति वै नराः ।
सन्निवार्यातपं यानति च्छत्रेणैव हि च्छत्रदाः ॥ ३.२०३.५० ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਰਾਹ ਤੁਰਦੇ ਹਨ; ਧੁੱਪ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਛੱਤਰੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੱਤਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.51
तृप्ताश्चैवान्नदातारो ह्यतृप्ताश्चाप्यनन्नदाः ।
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०३.५१ ॥
ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਨ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੱਪੜੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਹਿਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਗਨ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.52
हिरण्यदाः सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृताः ।
भूमिदास्तुसुखं यान्ति सर्वैः कामैः सुतर्पिताः ॥ ३.२०३.५२ ॥
ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.53
यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नरा सस्यप्रदावकाः ।
नराः सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदाः ॥ ३.२०३.५३ ॥
ਬਿਨਾਂ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.54
पानीयदा ह्यतृषिताः प्रहृष्टमनसो नराः ।
पन्थानं द्योतयन्तश्च यान्ति दीपप्रदाः सुखम् ॥ ३.२०३.५४ ॥
ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਿਆਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੀਵੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.55
गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ताः सर्वपातकैः ।
विमानैर्हंससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिनः ॥ ३.२०३.५५ ॥
ਗੋਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੰਸਾਂ ਜੁੜੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.56
तथा बर्हिप्रयुक्तैश्च षष्ठरात्रोपवासिनः ।
त्रिरात्रं क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव ॥ ३.२०३.५६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ (ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
3.203.57
अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका ह्यनामयाः ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोकसुखावहाः ॥ ३.२०३.५७ ॥
ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹਨ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਗੁਣ ਪ੍ਰੇਤਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.203.58
तत्र पुष्पोदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
शीतलं सलिलं तत्रपिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ ३.२०३.५८ ॥
ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੁਸ਼ਪੋਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਠੰਢਾ ਜਲ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
3.203.59
ये चदृष्कृतकर्माणः पूयं तेषां विधीयते ।
एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा ॥ ३.२०३.५९ ॥
ਜੋ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੀਬ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਨਦੀ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
3.203.60
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्यथाविधि ।
अध्वनिं क्षीणगात्रश्च पथि पांशुसमन्वितः ॥ ३.२०३.६० ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰ — ਥੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਰਸਤੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਹੀ ਦੀ।
3.203.61
पृच्छते ह्यन्नदातारं गृहमायाति चाशया ।
तं पूजयाथ यत्नेन सोऽतिथिर्ब्राह्यणश्च सः ॥ ३.२०३.६१ ॥
ਅੰਨਦਾਤੇ ਤੋਂ ਆਸ ਨਾਲ ਮੰਗਣ ਘਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕਰੋ; ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।
3.203.62
तं यान्तमनुगच्छन्ति देवाः सर्वे सवासवाः ।
तस्मिन्संपूजिते प्रीता निराशा यान्त्यपूजिते ॥ ३.२०३.६२ ॥
ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.63
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि ।
एतत्ते शतशः प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२०३.६३ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
3.203.64
पुनः पुनरहं श्रोतुं कथां धर्मसमाश्रयाम् ।
पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो ॥ ३.२०३.६४ ॥
ਹੇ ਵਿਭੂ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਧਰਮ-ਆਸ਼ਰਿਤ ਇਸ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.203.65
धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप ।
सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम ॥ ३.२०३.६५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹਰਦੀ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
3.203.66
कपिलायां तु दत्तायां यत्फलंज्येष्ठपुष्करे ।
तत्फलंभरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने ॥ ३.२०३.६६ ॥
ਜੇਠ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹੀ ਫਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
3.203.67
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम् ॥ ३.२०३.६७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਪਿਤਰ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰਾਹੀਂ ਜਲ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
3.203.68
स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः ।
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः ॥ ३.२०३.६८ ॥
ਸਵਾਗਤ ਨਾਲ ਅਗਨੀਆਂ, ਆਸਨ ਨਾਲ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ), ਪੈਰ ਧੋਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਅੰਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.203.69
यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ शिरश्चैव प्रदृश्यते ।
तस्मिन्काले प्रदातव्या प्रयतेनान्तरात्मना ॥ ३.२०३.६९ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਵੱਛੇ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਜਮੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨਾਲ (ਗਾਂ) ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.203.70
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्योन्यां प्रदृश्यते ।
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥ ३.२०३.७० ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਵੱਛਾ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ — ਗਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।
3.203.71
यावन्ति तस्यां रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर ।
तावद्युगसहस्राणि स्वर्लोके महीयते ॥ ३.२०३.७१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.203.72
सुवर्णनासां यः कृत्वा सखुरां कृष्णधेनुकाम् ।
तिलैः प्रच्छादितां दद्यात्सर्वरत्नैरलंकृताम् ॥ ३.२०३.७२ ॥
ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੱਕ ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਾਲੀ ਗਾਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਕੇ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.203.73
प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे ।
फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत ॥ ३.२०३.७३ ॥
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਲਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
3.203.74
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.७४ ॥
ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਪਰਬਤਾਂ, ਬਨਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਹੱਦਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.203.75
अन्तर्जानुशयो यस्तु भुञ्जते सक्तभाजनः ।
यो द्विजः शब्दरहितं संयन्तुस्तारणाय वै ॥ ३.२०३.७५ ॥
ਗੋਡੇ ਅੰਦਰ ਮੋੜ ਕੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਸੱਤੂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਸੰਜਮੀ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।
3.203.76
ये पानीयानि ददति तथाऽन्ये ये द्विजातयः ।
जपन्ति संहितां सम्यक्ते नित्यं तारणक्षमाः ॥ ३.२०३.७६ ॥
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਠੀਕ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਤਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
3.203.77
हव्यंकव्यं च यत्किंचित्सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौज्यलितेऽग्नौ यथा हुतम् ॥ ३.२०३.७७ ॥
ਹਵ੍ਯ ਅਤੇ ਕਵ੍ਯ ਜੋ ਵੀ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
3.203.78
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रयोधिनः ।
निहन्युर्मन्युना विप्रा वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ३.२०३.७८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਯੋਧੇ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3.203.79
धर्माश्रितेयं तु कथा कथिता हि तवानघ ।
यां श्रुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिनः ॥ ३.२०३.७९ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ; ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮੁਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
3.203.80
वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च ।
श्रुत्वेमां तु कथां राजन्भवन्तीह तु मानवाः ॥ ३.२०३.८० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੋਕ, ਭੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਪਾਪਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.81
किं तच्छौचं भवेद्येन विप्रः शुद्धः सदा भवेत् ।
तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.८१ ॥
ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.203.82
वाक्शौचं क्रमशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम् ।
त्रिभिः शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.८२ ॥
ਬੋਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
3.203.83
सायं प्रातश्च संध्यां यो ब्राह्मणोऽभ्युपसेवते ।
प्रजपन्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ ३.२०३.८३ ॥
ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੇਦਮਾਤਾ ਪਾਵਨ ਦੇਵੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.203.84
स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिषः ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानो महीमपि ससागराम् ॥ ३.२०३.८४ ॥
ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਗਰਾਂ ਸਹਿਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।
3.203.85
ये चास् दारुणा केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शिवतराः सदा ॥ ३.२०३.८५ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਜੋ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਸੌਮ੍ਯ ਅਤੇ ਅਤਿ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.86
सर्वेनानुगतं चैनं दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम् ॥ ३.२०३.८६ ॥
ਭਿਆਨਕ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ, ਘੋਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸਭ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.203.87
नाध्यापनाद्याजनाद्वा अन्यायाद्वा प्रतिग्रहात् ।
दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निससा द्विजाः ॥ ३.२०३.८७ ॥
ਪੜ੍ਹਾਉਣ, ਯਗ ਕਰਵਾਉਣ, ਅਨਿਆਏ ਜਾਂ ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਹ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ।
3.203.88
दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृताः संस्कृतास्तथा ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ ३.२०३.८८ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਸਾਧਾਰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਹ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
3.203.89
यथा श्मशाने दीप्तौजाः पावको नैव दुष्यति ।
एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ ३.२०३.८९ ॥
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਮਕਦੀ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਂ ਅਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
3.203.90
प्राकरैश्च पुरद्वारैः प्रासादैश्च पृथग्विधैः ।
नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमैः ॥ ३.२०३.९० ॥
ਕੋਟ, ਨਗਰ-ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਗਰ ਸ਼ੋਭਦੇ ਨਹੀਂ।
3.203.91
वेदाढ्ञा वृत्संपन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विनः ।
यत्रतिष्न्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नृप ॥ ३.२०३.९१ ॥
ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਦਾਚਾਰੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਉਸ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
3.203.92
व्रजे वाऽप्यथवाऽरण्ये यत्रसन्ति बहुश्रुताः ।
तत्तन्नगरमित्याहुः पार्थ तीर्थं च तद्भवेत् ॥ ३.२०३.९२ ॥
ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਸ਼ਰੁਤ ਵਿਦਵਾਨ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਗਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹੀ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.203.93
रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम् ।
अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.९३ ॥
ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.94
पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम् ।
सद्भिः संभाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधैः ॥ ३.२०३.९४ ॥
ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਉੱਤਮ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.203.95
साधुसङ्गमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा ।
पवित्रीकृतमात्मानं सन्तो मन्न्ति नित्यशः ॥ ३.२०३.९५ ॥
ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮੇ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
3.203.96
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारोऽथ मुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवेष्टं व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ ३.२०३.९६ ॥
ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰਨ, ਮੌਨ, ਜਟਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ, ਸਿਰ ਮੁੰਡਣ, ਵਲਕਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਲਪੇਟਣਾ, ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ।
3.203.97
अग्निहोत्रं वने वासः शरीरपरिशोषणम् ।
सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मलः ॥ ३.२०३.९७ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣਾ — ਜੇ ਭਾਵ ਨਿਰਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।
3.203.98
विशुद्धिं चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम् ।
विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करतरं मनः ॥ ३.२०३.९८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਅੱਖ ਆਦਿ ਛੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ — ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ — ਸ਼ੁੱਧੀ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਰੀ ਮਨ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
3.203.99
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभिः ।
ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम् ॥ ३.२०३.९९ ॥
ਜੋ ਮਨ, ਬਚਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਨਹੀਂ।
3.203.100
न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोऽविकल्मषः ।
हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तपः स्मृतम् ॥ ३.२०३.१०० ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ — ਉਸ ਦਾ ਤਪ ਹਿੰਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਤਿਆਗਣਾ ਹੀ ਤਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
3.203.101
तिष्ठन्गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृतः ।
यावज्जीवं दयावांश् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.१०१ ॥
ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮੁਨੀ ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਹੇ; ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਇਆਵਾਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.102
न हि पापानि कर्माणि शुद्ध्यन्त्यनशनादिभिः ।
सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपनः ॥ ३.२०३.१०२ ॥
ਪਾਪ ਕਰਮ ਵਰਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਪਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.203.103
अज्ञातं कर्म कृत्वा च क्लेशो नान्यत्प्रहीयते ।
नाग्निर्दहति कर्माणि भावशून्यस्य देहिनः ॥ ३.२०३.१०३ ॥
ਅਣਜਾਣੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਭਾਵਸ਼ੂਨ੍ਯ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ।
3.203.104
पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुध्यन्त्यनशनानि च ।
न मूलफलभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात् ॥ ३.२०३.१०४ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੋਕ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹਾਂ-ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਮੌਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਹਵਾ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.203.105
शिरसो मुण्डनाद्वाऽपि न स्थानकुटिकासनात् ।
न जटाधारणाद्वाऽपिन तु स्थानकुटिकासनात्। ॥ ३.२०३.१०५ ॥
ਸਿਰ ਮੁਨਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਕੁਟੀ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਟਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਕੁਟੀ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.203.106
नित्यं ह्यनशनाद्वाऽपि नाग्निशुश्रूषणादपि ।
न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि ॥ ३.२०३.१०६ ॥
ਸਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.203.107
ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च ।
व्याधयश्च प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम् ॥ ३.२०३.१०७ ॥
ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਰਾ-ਮਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਧੀਆਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.203.108
बीजानि ह्यग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा ।
ज्ञानदग्धैस्तधा क्लेशैर्नात्मा संडुज्यते पुनः ॥ ३.२०३.१०८ ॥
ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਬੀਜ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੜੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੀ।
3.203.109
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुण्ठोपमानि च ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेनानीव महार्णवे ॥ ३.२०३.१०९ ॥
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਕੁੰਠਿਤ ਟੁੰਡਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਝੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.203.110
आत्मानं विन्दते येन सर्वभूतगुहाशयम् ।
श्लोकेन यदि वाऽर्धेन क्षीणं तस्य प्रयोजनम् ॥ ३.२०३.११० ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਨਾਲ ਵੀ — ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.111
द्व्यक्षरादभिसंधाय केचिच्छ्लोकपदाङ्कितैः ।
शतैरन्यैः सहस्रैश्च प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.१११ ॥
ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਸ਼ਲੋਕ-ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ — ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।
3.203.112
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ।
ऊटुर्ज्ञानविदो वृद्धाः प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.११२ ॥
ਸ਼ੰਕਾਯੁਕਤ ਮਨ ਲਈ ਨਾ ਇਹ ਲੋਕ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ, ਨਾ ਸੁਖ; ਗਿਆਨੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੈ — ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।
3.203.113
विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम् ।
उद्विजेत्स तु देवेभ्यो दावाग्नेरिव मानवः ॥ ३.२०३.११३ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ — ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਰਹੇਗਾ।
3.203.114
शुष्कं तर्कं परित्यज्यआश्रयस्व श्रुतिं स्मृतिम् ।
एकाराभिसंबद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि।
बुद्धिर्न तस्य सिद्ध्येत साधनस्य विपर्ययात् ॥ ३.२०३.११४ ॥
ਸੁੱਕੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ। ਤੂੰ 'ਏ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਹੇਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਸਾਧਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
3.203.115
वेद्यं पूर्वं वेदितव्यं प्रयत्ना-
त्तद्धीर्वेदस्तस्य वेदः शरीरम्।
वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धिः ।
क्लीबस्त्वात्मा न स वेद्यं न वेदः ॥ ३.२०३.११५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਹੀ ਵੇਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੇਦ ਸਰੀਰ। ਵੇਦ ਤੱਤ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸੰਖੇਪ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਪਰ ਆਤਮਾ ਕਲੀਬ ਹੈ; ਉਹ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਵੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.203.116
वेदोक्तमायुर्देवानामाशिषश्चैव कर्मणाम् ।
फलत्यनुयुगं लोके प्रभावश्च शरीरिणाम् ॥ ३.२०३.११६ ॥
ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ, ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਲਦੇ ਹਨ; ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ।
3.203.117
इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्परिवर्जयेत् ।
तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम् ॥ ३.२०३.११७ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਕੀਤਾ ਵਰਤ ਦਿਵਯ ਹੈ।
3.203.118
तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते ।
ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षयः ॥ ३.२०३.११८ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਗਮਨ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੋਕਸ਼ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.203.119
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशाः ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि प्रदानविधिमुत्तमम् ॥ ३.२०३.११९ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਭਗਵਨ, ਉੱਤਮ ਦਾਨ-ਵਿਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.203.120
यत्तत्पृच्छसि राजेन्द्रदानधर्मं युधिष्ठिर ।
इष्टं चेदं सदा मह्यं राजन्गौरवतस्तथा ॥ ३.२०३.१२० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ।
3.203.121
शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च ।
छायायां करिणः श्राद्धं तत्कर्म परिवीजितम्।
दशकल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिष्ठिर ॥ ३.२०३.१२१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਰਹੱਸ ਸੁਣ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਕਰਮ ਇੱਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ।
3.203.122
जीवनाय समाक्लिन्नं वसु दत्त्वा महीपते ।
विप्रं तु वासयेद्यस्तु सर्वयज्ञैः स इष्टवान् ॥ ३.२०३.१२२ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਜੀਵਨ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.123
प्रतिस्रोतश्चित्रवाहाः पर्जन्योऽन्नानुसंचरन् ।
महाधुरि यथा नावा महापापैः प्रमुच्यते।
विषुवे विप्रदत्तानि दधिमध्वक्षयाणि च ॥ ३.२०३.१२३ ॥
ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰੋਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਚਿੱਤਰਵਾਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅੰਨ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਪਰਜਨਯ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੁਵ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਹੀਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ।
3.203.124
पर्वसु द्विगुणं दानमृतौ दशगुणं भवेत् ।
अब्दे दशगुणं प्रोक्तमनन्तं विषुवे भवेत् ॥ ३.२०३.१२४ ॥
ਪਰਵ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਦੁੱਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗੁਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਵਿਸ਼ੁਵ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.125
अयने विषुवे चैवषडशीतिमुखेषु च ।
चन्द्रसूर्योपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते ॥ ३.२०३.१२५ ॥
ਅਯਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੁਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਡਸ਼ੀਤਿ ਮੁਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਕਸ਼ੈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.203.126
ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं ।
शतगुणमृत्वयनादिषु ध्रुवम्।
भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो-
र्विषुवति चाक्षयमश्नुते फलम् ॥ ३.२०३.१२६ ॥
ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਦਸ ਗੁਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੁੱਤ, ਅਯਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰਾਹੂ (ਗ੍ਰਹਿਣ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਕੇ ਅਕਸ਼ੈ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.203.127
नाभूमिदो भूमिमश्नाति राज-
न्नायानदो यानमारुह्य याति।
यान्यान्कामान्ब्राह्मणेभ्यो ददाति ।
तांस्तान्कामाञ्जायमानः स भुङ्क्ते ॥ ३.२०३.१२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਭੂਮੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਭੂਮੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਜੋ ਵਾਹਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਵਾਹਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੇ ਉਹ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
3.203.128
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं ।
भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः।
लोकाश्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता ।
यः काञ्चनं गाश्च महीं च दद्यात् ॥ ३.२०३.१२८ ॥
ਸੋਨਾ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ; ਗਾਵਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਸੋਨਾ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.203.129
परंहि दानान्न बभूव शाश्वतं ।
भव्यं त्रिलोके भवते कुतः पुनः।
तस्मात्प्रधानं परमं हि दानं ।
वदन्ति लोकेषु विशिष्टबुद्धयः ॥ ३.२०३.१२९ ॥
ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।