マハーバーラタ · 章 3.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.203.1
श्रुत्वा स राजा राजर्षिरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तदा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०३.१ ॥
その王仙は、インドラディユムナの物語と、大福の聖者マールカンデーヤによる天界の説明を聞いて、
3.203.2
युधिष्ठिरो महाराज पुनः पप्रच्छ तं मुनिम् ।
कीदृशीषु ह्यवस्थासु दत्त्वा दानं महामुने।
इन्द्रलोकं त्वनुभवेत्पुरुषस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२०३.२ ॥
大王ユディシュティラは再びその聖者に尋ねた。「大仙よ、どのような状況で布施をした人がインドラの世界を味わうのか、私に教えてください。」
3.203.3
गार्हस्थ्येऽप्यथवा बाल्ये यौवने स्थाविरेऽपि वा ।
यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे ॥ ३.२०३.३ ॥
家住期であれ、幼少期、青年期、あるいは老年期であれ、果実をどのように完全に享受するのか、私に語ってください。
3.203.4
वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश ।
वृथा जन्म ह्यपुत्रस् ये च धर्मबहिष्कृताः ॥ ३.२०३.४ ॥
四つの生は無益であり、十六の布施も無益である。子なき者の生も無益であり、ダルマから追放された者もまたそうである。
3.203.5
परपाकं च येऽश्नन्ति आत्मार्थं च पचेत्तु यः ।
पर्यश्नन्ति वृथा यत्र तदसत्यं प्रकीर्त्यते ॥ ३.२०३.५ ॥
他人が調理したものを食べる者、自分のためだけに調理する者、そして無益な場所で空しくすべてを食べ尽くす者、それは偽りであると説かれる。
3.203.6
आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत् ।
व्यर्थं तु पतिते दानं ब्राह्मणे तस्करे तथा ॥ ३.२०३.६ ॥
高き地位から堕ちた者に与えられた布施、また不正によって得られたものは無益である。堕落したバラモンや盗人に与えられた布施も同様に無益である。
3.203.7
गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके ।
वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके ॥ ३.२०३.७ ॥
嘘つき、罪人、恩知らず、村の祭官、ヴェーダを売る者、または首陀羅のために祭祀を行う者である師に与えた布施も同様に無益である。
3.203.8
ब्रह्मबन्धुषु यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ ।
स्त्रीजितेषु च यद्दत्तं व्यालग्राहे तथैव च ॥ ३.२०३.८ ॥
不適格なバラモンの親族に与えたもの、シュードラの女の夫に与えたもの、女に支配される者に与えたもの、そして蛇使いに与えたものも、同様に無益である。
3.203.9
परिचारकेषु यद्दत्तं वृथा दानानि षोडश ।
तमोवृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च ॥ ३.२०३.९ ॥
召使に与えた布施は無益である。この十六の布施はすべて無益である。無明に覆われた者が恐れや怒りから施すなら、その布施も同様に無益である。
3.203.10
भुङ्क्ते च दानं तत्सर्वं गर्भस्थस्तु नरः सदा ।
ददद्दानं द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानवः ॥ ३.२०३.१० ॥
胎内にある人は、その布施のすべての果報を常に享受する。そして再生族に布施を与える人は、老年において（その果報を享受する）。
3.203.11
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव ।
दातव्यानि द्विजातिभ्यः स्वर्गमार्गजिगीषया ॥ ३.२०३.११ ॥
ゆえに、王よ、人生のあらゆる段階において、天への道を勝ち取らんとの願いから、すべての布施を再生族に与えるべきである。
3.203.12
चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१२ ॥
四姓のすべての布施を受けるバラモンは、何によって特に他者を渡し、そして自らも渡るのか。
3.203.13
जपैर्मन्त्रैश्च होमैश्च स्वाध्यायाध्यायनेन च ।
नावं वेदमयीं कृत्वातारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१३ ॥
唱誦、真言、供犠、自習と吠陀の学習によって、ヴェーダからなる舟を作り、彼らは他者を渡し、自らも渡る。
3.203.14
ब्राह्मणांस्तोषयेद्यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवताः ।
वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.२०३.१४ ॥
バラモンを喜ばせる者には、神々も喜ぶ。また、バラモンの言葉によって、彼は天界を得る。
3.203.15
अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्ताऽसौ तु न संशयः ।
श्लेष्मादिभिर्व्याप्ततनुर्म्रियमाणोऽविचेतनः ॥ ३.२०३.१५ ॥
たとえ身体が痰などに侵され、死に際に意識を失っていても、彼は無限の功徳の世界へ必ず行く。疑いはない。
3.203.16
ब्राह्णा एव संपूज्याः पुण्यं स्वर्गमभीप्सता ।
श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या ह्यजुगुप्सिताः ॥ ३.२०३.१६ ॥
功徳と天界を望む者は、ただバラモンのみを敬うべきである。シュラーッダの時には、注意深く、非難されるところのない者だけに食事を供すべきである。
3.203.17
दुर्बलः कुनस्वी कुष्ठी मायावी कुण्डगोलकौ ।
वर्जनीयाः प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्च देहिनः ॥ ३.२०३.१७ ॥
弱い者、死体の欠陥を持つ者、らい病者、欺く者、クンダとゴーラカ（姦通によって生まれた子）、そして背の曲がった者は、注意深く避けるべきである。
3.203.18
जुगुप्सितं हि यच्छ्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.२०३.१८ ॥
なぜなら、非難されるべき（不浄な）シュラーッダは、火が燃料を焼くように焼き尽くすからである。
3.203.19
ये ये श्राद्धे न पूज्यन्ते मूकान्धबधिरादयः ।
तेऽपिसर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः ॥ ३.२०३.१९ ॥
口のきけない者、盲目の者、聾者などで祖先祭（śrāddha）において敬われない者も、皆、ヴェーダに通じた者たちと混ぜて任用すべきである。
3.203.20
प्रतिग्रहश्च वै देयः शृणु यस् युधिष्ठिर ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं यस्तारयति शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२० ॥
施しを受けることもまた与えられるべきである。ユディシュティラよ、聞け。施主も自分も渡らせる者こそ有能である。
3.203.21
तस्मिन्देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं तारयेद्यः स शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२१ ॥
あらゆる聖典に通じたそのドヴィジャに布施すべきである。施主も自分も渡らせる者こそ有能である。
3.203.22
न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिभोजने ॥ ३.२०३.२२ ॥
パールタよ、火神は供物や花や香油によるよりも、客人に食事を供する時に大いに喜ばれる。
3.203.23
तस्मात्त्वंसर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने ॥ ३.२०३.२३ ॥
ゆえにあなたは全力を尽くして客人に食事を供することに励むべきである。
3.203.24
पादोदकंपादघृतंदीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
प्रयच्छन्ति तु ये राजन्नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ ३.२०३.२४ ॥
足を洗う水、足に塗る油、灯火、食物、宿を施す人々は、王よ、ヤマのもとへは行かない。
3.203.25
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टावमार्जनम् ।
आकल्पपरिचर्या च गात्रसंवाहनानि च।
अत्रैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्व्यतिरिच्यते ॥ ३.२०३.२५ ॥
神の花飾りを外すこと、再生族の食べ残しを拭うこと、衣装や飾りへの奉仕、身体をマッサージすること——おお、王の中の最良者よ、これらはいずれも牛の施与に及ばない。
3.203.26
कपिलायाः प्रदानात्तु मुच्यते नात्र संशयः ।
तस्मादलंकृतां दद्यात्कपिलां तु द्विजातये ॥ ३.२०३.२६ ॥
茶色の雌牛（カピラー）を施すことで人は確かに解放される、これには疑いはない。ゆえに、飾り立てたカピラー牛を再生族の人に与えるべきである。
3.203.27
श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे ।
पुत्रदाराभिभूताय तथा ह्यनुपकारिणे ॥ ३.२०३.२७ ॥
ヴェーダに通じたバラモン、貧しい者、アグニホートラの火を保つ家長、妻子に圧倒された者、そして恩返しをしない者にも。
3.203.28
एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत ।
को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम् ॥ ३.२०३.२८ ॥
このような人々にこそ施しを与えるべきで、裕福な者に与えてはならない。おおバラタ族の最良者よ、裕福な者に施すことにどんな功徳があろうか。それは禁じられている。
3.203.29
एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्रिपुरुषं कुलम्।
न तारयति दातारं ब्राह्मणं नैव नैव तु ॥ ३.२०३.२९ ॥
一人には一頭の牛を与えるべきで、多くの人には決して与えてはならない。売られたその牛は三代にわたって家系を滅ぼす。施主をも婆羅門をも救うことはない——決してない。
3.203.30
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य सुवर्णं यः प्रयच्छति ।
सुवर्णानां शतं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ॥ ३.२०३.३० ॥
清浄な婆羅門に金を施す者は、百枚の金を施したとみなされる。その布施は永遠のものとなる。
3.203.31
अनड्वाहं तु यो दद्याद्बलवन्तं धुरंधरम् ।
स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.२०३.३१ ॥
力強く、軛を負える牛を施す者は、困難を乗り越え、天界へ赴く。
3.203.32
वसुंधरां तु यो दद्याद्द्विजाय विदुषात्मने ।
दातारं ह्यनुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाञ्छिताः ॥ ३.२०३.३२ ॥
学識ある再生族に大地を施す者には、望まれたすべてのものが付き従う。
3.203.33
पृच्छन्ति चान्नदातारं वदन्ति पुरुषा भुवि ।
अध्वनि क्षीणगात्राश्च पांसुना चावकुण्ठिताः ॥ ३.२०३.३३ ॥
道で体の衰えた、塵にまみれた人々が、食物を施す者に尋ね、語りかける。
3.203.34
तेषामेव श्रमार्तानां यो ह्यन्नं कथयेद्बुधः ।
अन्नदातृसमः सोपि कीर्त्यते नात्र संशयः ॥ ३.२०३.३४ ॥
疲れた者に食物の在り処を教える賢者も、食物を施す者と等しく称えられる。これは疑いない。
3.203.35
तस्मात्त्वं सर्वदानानि हित्वाऽन्नं संप्रयच्छ ह ।
न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रामिह विद्यते ॥ ३.२०३.३५ ॥
ゆえに、他のすべての布施を捨てて食物を施せ。ここにこれほど不思議な功徳の果はない。
3.203.36
यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम् ।
स तेन कर्मणाऽऽप्नोति प्रजापतिसलोकताम् ॥ ३.२०३.३६ ॥
自らの力に応じて、調理された食物をバラモンに施す者は、その行為によりプラジャーパティの世界に至る。
3.203.37
अन्नमेव विशिष्टं हि तस्मात्परतरं न च ।
अन्नं प्रजापतिश्चोक्तः स च संवत्सरो मतः ॥ ३.२०३.३७ ॥
食物こそ最も優れており、それより高いものはない。食物はプラジャーパティと説かれ、年とみなされる。
3.203.38
संवत्सरस्तु यज्ञोऽसौ सर्वं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ ३.२०३.३८ ॥
その年こそが供犠であり、万物は供犠に据えられている。ゆえに不動のものと動くもの、すべての生きものは（それに依っている）。
3.203.39
तस्मादन्नं विशिष्टं हि सर्वेभ्यइति विश्रुतम् ॥ ३.२०३.३९ ॥
ゆえに食物は、あらゆるものの中で最も優れていると広く知られている。
3.203.40
येषां तटाकानि महोदकानि ।
वाप्यश्चकूपाश्चप्रतिश्रयाश्च।
अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी ।
यमस्य ते निर्वचना भवन्ति ॥ ३.२०३.४० ॥
大きな水を湛えた池、階段井戸、井戸、休息所を設け、食物を布施し、甘い言葉を語る人々は、ヤマの前で答えを求められることがない。
3.203.41
धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं ।
विप्रे सुशीले प्रतियच्छते यः।
वसुंधरा तस्य भवेत्सुतुष्टा ।
धारां वसूनां प्रतिमुञ्चतीव ॥ ३.२०३.४१ ॥
労働によって得て蓄えた穀物を、善良な品行のバラモンに施す者には、大地が大いに喜び、まるで富の流れを注いでくれるかのようである。
3.203.42
अन्नदाः प्रथमं यान्ति सत्यवाक्यदनन्तरम् ।
अयाचितप्रदाता च समं यान्ति त्रयो जनाः ॥ ३.२०३.४२ ॥
食物を施す者が最初に行き、次に真実を語る者が行く。そして請われずに施す者——この三人は等しく行く。
3.203.43
कौतूहलसमुत्पन्नः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ।
मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुजः ॥ ३.२०३.४३ ॥
好奇心に駆られたユディシュティラは、弟たちとともに偉大なるマールカンデーヤに再び尋ねた。
3.203.44
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ।
कीदृशं किंप्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने।
तरन्ति पुरुषाश्चैव केनोपायेन शंस मे ॥ ३.२०३.४४ ॥
偉大な聖者よ、ヤマの世界への道と人間界からの距離はどのようなものか。その大きさはどれほどか。人々はどのような方法でそれを渡るのか。私に語ってください。
3.203.45
सर्वगुह्यतनं प्रश्नं पवित्रमृषिसंस्तुतम् ।
कथयिष्यामि ते राजन्धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.४५ ॥
王よ、法を担う者の中で最も優れた方よ、あなたの問いは、あらゆる秘密のうちで最も秘められ、清浄で、聖仙たちに讃えられたものです。そのダルマを私はあなたに語りましょう。
3.203.46
षडशीतिसहस्राणि योजनानां नराधिप ।
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ॥ ३.२०३.४६ ॥
人の王よ、ヤマの世界への道と人間界からの距離は八万六千ヨージャナです。
3.203.47
आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम् ।
न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीनं केतनानि च ॥ ३.२०३.४७ ॥
その道は空のように水がなく恐ろしく、荒野のように見えます。そこには木陰もなく、水もなく、宿る場所もありません。
3.203.48
विश्रमेद्यत्र वै श्रान्तः पुरुषोऽध्वनि कर्शितः ।
नीयते यमदूतैस्तु यमस्वाज्ञाकरैर्बलात् ॥ ३.२०३.४८ ॥
疲れ果て、道中で衰弱した人が休もうとするところで、ヤマ自身の命令を実行するヤマの使者たちが、彼を力ずくで連れ去るのです。
3.203.49
नराः स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिताः ।
ब्रह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पार्थिव ॥ ३.२०३.४९ ॥
大地上で生き物と呼ばれる男たちや女たち、そして他の者たちも、王よ、バラモンに様々な布施を行う。
3.203.50
हयादीनां प्रकृष्टानि तेऽध्वानं यान्ति वै नराः ।
सन्निवार्यातपं यानति च्छत्रेणैव हि च्छत्रदाः ॥ ३.२०३.५० ॥
馬などの優れた布施をした人々は道を行く。日差しを遮る傘を布施した人は、傘を伴って行く。
3.203.51
तृप्ताश्चैवान्नदातारो ह्यतृप्ताश्चाप्यनन्नदाः ।
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०३.५१ ॥
食物を施す者は満ち足りて行き、施さない者は満たされないままに行く。衣を施す者は衣を着て行き、施さない者は裸で行く。
3.203.52
हिरण्यदाः सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृताः ।
भूमिदास्तुसुखं यान्ति सर्वैः कामैः सुतर्पिताः ॥ ३.२०३.५२ ॥
黄金を施す者は飾りを身につけて安楽に行き、土地を施す者は一切の願望に満たされて安楽に行く。
3.203.53
यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नरा सस्यप्रदावकाः ।
नराः सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदाः ॥ ३.२०३.५३ ॥
穀物を施す者は苦しみなく豊かに行き、家を施す者は天空の車に乗ってさらに安楽に行く。
3.203.54
पानीयदा ह्यतृषिताः प्रहृष्टमनसो नराः ।
पन्थानं द्योतयन्तश्च यान्ति दीपप्रदाः सुखम् ॥ ३.२०३.५४ ॥
水を施す者は渇きなく喜ばしい心で行き、灯火を施す者は道を照らしながら安楽に行く。
3.203.55
गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ताः सर्वपातकैः ।
विमानैर्हंससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिनः ॥ ३.२०३.५५ ॥
牛を施す者はあらゆる罪から解放され、安楽に往く。一月断食する者は白鳥に引かれた天車で往く。
3.203.56
तथा बर्हिप्रयुक्तैश्च षष्ठरात्रोपवासिनः ।
त्रिरात्रं क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव ॥ ३.२०३.५६ ॥
同様に、吉祥草を用いる者、六夜断食する者、そして、パーンドゥの子よ、三夜を一食で過ごす者も往く。
3.203.57
अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका ह्यनामयाः ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोकसुखावहाः ॥ ३.२०३.५७ ॥
その間に何も食べない者の世界は、まことに病がない。水の神聖な功徳は、死者の世界にも安楽をもたらす。
3.203.58
तत्र पुष्पोदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
शीतलं सलिलं तत्रपिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ ३.२०३.५८ ॥
そこには彼らのためにプシュポーダーという名の川が定められている。そこで彼らは甘露のように冷たい水を飲む。
3.203.59
ये चदृष्कृतकर्माणः पूयं तेषां विधीयते ।
एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा ॥ ३.२०३.५९ ॥
悪行を行った者には膿が定められている。このように、大王よ、その川はまことにあらゆる願いをかなえる。
3.203.60
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्यथाविधि ।
अध्वनिं क्षीणगात्रश्च पथि पांशुसमन्वितः ॥ ३.२०३.६० ॥
それゆえ、王の中の王よ、そなたも規定どおりに彼らを敬え。身体がやつれ、道の埃にまみれた旅人を。
3.203.61
पृच्छते ह्यन्नदातारं गृहमायाति चाशया ।
तं पूजयाथ यत्नेन सोऽतिथिर्ब्राह्यणश्च सः ॥ ३.२०३.६१ ॥
ヴァイシャンパーヤナ：食物を施す者の家へ望みを抱いて求めに来る者を、丁重に敬え。彼は客人であり、バラモンである。
3.203.62
तं यान्तमनुगच्छन्ति देवाः सर्वे सवासवाः ।
तस्मिन्संपूजिते प्रीता निराशा यान्त्यपूजिते ॥ ३.२०३.६२ ॥
ヴァイシャンパーヤナ：彼が去るとき、ヴァーサヴァ（インドラ）と共にすべての神々が彼に従う。敬われれば喜び、敬われなければ失望して去っていく。
3.203.63
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि ।
एतत्ते शतशः प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२०३.६३ ॥
ヴァイシャンパーヤナ：ゆえに、王の中の王よ、あなたもまた規定に従って彼を敬うべきである。このことは百度あなたに語った。さらに何を聞きたいのか。
3.203.64
पुनः पुनरहं श्रोतुं कथां धर्मसमाश्रयाम् ।
पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो ॥ ३.२०३.६४ ॥
ユディシュティラ：主よ、法を知る者よ、あなたが語るこの法に拠る尊い物語を、私は幾度でも聞きたい。
3.203.65
धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप ।
सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम ॥ ३.२०३.६५ ॥
マールカンデーヤ：王よ、私が法の別の側面について語るこの物語は、常にあらゆる罪を取り除く。注意深く私の言葉を聞け。
3.203.66
कपिलायां तु दत्तायां यत्फलंज्येष्ठपुष्करे ।
तत्फलंभरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने ॥ ३.२०३.६६ ॥
マールカンデーヤ：ジェーシュタ・プシュカラで赤褐色の牝牛を施すことで得られる果報、それと同じ果報が、バラタ族の最上の者よ、バラモンの足を洗うことによっても得られる。
3.203.67
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम् ॥ ३.२०३.६७ ॥
ブラーフマナの足を洗った水で濡れた大地が存在する限り、祖霊は蓮の葉を通して水を飲む。
3.203.68
स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः ।
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः ॥ ३.२०३.६८ ॥
歓迎の言葉で聖火が満たされ、座席でシャタクラトゥ（インドラ）が、足を洗うことで祖霊が、食物などでプラジャーパティが満たされる。
3.203.69
यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ शिरश्चैव प्रदृश्यते ।
तस्मिन्काले प्रदातव्या प्रयतेनान्तरात्मना ॥ ३.२०३.६९ ॥
子牛の二本の脚と頭が見えているあいだ、その時に心を抑えて（雌牛を）施すべきである。
3.203.70
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्योन्यां प्रदृश्यते ।
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥ ३.२०३.७० ॥
子牛が産道に見えて、まるで空中にいるように見える間、その雌牛は大地と知るべきである。胎を離すまで。
3.203.71
यावन्ति तस्यां रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर ।
तावद्युगसहस्राणि स्वर्लोके महीयते ॥ ३.२०३.७१ ॥
ユディシュティラよ、彼女と子牛の体にある毛の数だけの千のユガのあいだ、彼は天界で敬われる。
3.203.72
सुवर्णनासां यः कृत्वा सखुरां कृष्णधेनुकाम् ।
तिलैः प्रच्छादितां दद्यात्सर्वरत्नैरलंकृताम् ॥ ३.२०३.७२ ॥
金の鼻と蹄をもつ黒い雌牛を作り、胡麻で覆い、あらゆる宝石で飾って施す者。
3.203.73
प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे ।
फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत ॥ ३.२०३.७३ ॥
施しを受けた者がそれを再び善人に与えるなら、バーラタよ、与えたことによって果実の果実を享受する。
3.203.74
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.७४ ॥
彼によって、海と洞窟、山と森と林を備え、四方を限られた大地が施されたことになる。これには疑いがない。
3.203.75
अन्तर्जानुशयो यस्तु भुञ्जते सक्तभाजनः ।
यो द्विजः शब्दरहितं संयन्तुस्तारणाय वै ॥ ३.२०३.७५ ॥
膝を内に曲げて横たわり、麦粉の器から食べ、言葉を発しない再生族は、まことに制御された者の救済のためにある。
3.203.76
ये पानीयानि ददति तथाऽन्ये ये द्विजातयः ।
जपन्ति संहितां सम्यक्ते नित्यं तारणक्षमाः ॥ ३.२०३.७६ ॥
水を施す人々、そして正しくサṃhitāを唱える他の再生族は、常に救済する力を持つ。
3.203.77
हव्यंकव्यं च यत्किंचित्सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौज्यलितेऽग्नौ यथा हुतम् ॥ ३.२०३.७७ ॥
神々への供物や祖霊への捧げ物となるもの、そのすべては学識あるバラモンにふさわしい。学識ある善良な者に与えられたものは、燃え盛る火に供物を投じたのと同じである。
3.203.78
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रयोधिनः ।
निहन्युर्मन्युना विप्रा वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ३.२०३.७८ ॥
バラモンは怒りを武器とし、武器をとって戦う戦士ではない。金剛を持つ者がアスラを打つように、バラモンは怒りによって打ち倒すことができる。
3.203.79
धर्माश्रितेयं तु कथा कथिता हि तवानघ ।
यां श्रुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिनः ॥ ३.२०३.७९ ॥
罪なき者よ、このダルマに基づく物語はあなたに語られた。これを聞いて、ナイミシャの森に住む聖者たちは喜んだ。
3.203.80
वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च ।
श्रुत्वेमां तु कथां राजन्भवन्तीह तु मानवाः ॥ ३.२०३.८० ॥
王よ、この物語を聞く人々は、この世にあって悲しみ、恐れ、怒りから解放され、罪なき者となる。
3.203.81
किं तच्छौचं भवेद्येन विप्रः शुद्धः सदा भवेत् ।
तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.८१ ॥
どのような清浄によって、バラモンは常に清らかであり続けるのか。大いなる賢者、ダルマを保つ者の中で最も優れた方よ、それを聞きたい。
3.203.82
वाक्शौचं क्रमशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम् ।
त्रिभिः शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.८२ ॥
言葉の清浄、振る舞いの清浄、水による清浄、この三つの清浄を備えた者は天界の住人となる。これには疑いがない。
3.203.83
सायं प्रातश्च संध्यां यो ब्राह्मणोऽभ्युपसेवते ।
प्रजपन्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ ३.२०३.८३ ॥
朝夕に丁寧に黄昏の礼拝（サンディヤー）を行い、清めの女神、ヴェーダの母であるガーヤトリーを唱えるバラモン。
3.203.84
स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिषः ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानो महीमपि ससागराम् ॥ ३.२०३.८४ ॥
女神によって清められ、罪が滅びたそのバラモンは、海を含む大地全体を受け取っても沈むことはない。
3.203.85
ये चास् दारुणा केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शिवतराः सदा ॥ ३.२०३.८५ ॥
空にある太陽をはじめとする恐ろしい惑星もまた、彼にとっては常に穏やかで、この上なく吉祥となる。
3.203.86
सर्वेनानुगतं चैनं दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम् ॥ ३.२०३.८६ ॥
残酷で肉食の、恐ろしい姿と巨大な身体をもつ者たちが、皆彼に付き従い、あの最高の再生者を襲う。
3.203.87
नाध्यापनाद्याजनाद्वा अन्यायाद्वा प्रतिग्रहात् ।
दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निससा द्विजाः ॥ ३.२०३.८७ ॥
教えること、祭祀を執り行うこと、あるいは不正な手段、あるいは布施を受けることによって、婆羅門に過失は生じない。再生者たちよ、彼らは燃え盛る火のようなものだ。
3.203.88
दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृताः संस्कृतास्तथा ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ ३.२०३.८८ ॥
ヴェーダに通じていても通じていなくても、素朴であっても洗練されていても、婆羅門を軽んじてはならない。彼らは灰に覆われた火のようなものだ。
3.203.89
यथा श्मशाने दीप्तौजाः पावको नैव दुष्यति ।
एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ ३.२०३.८९ ॥
火葬場で燃える火が決して汚されないように、学識があろうとなかろうと、婆羅門は偉大な神である。
3.203.90
प्राकरैश्च पुरद्वारैः प्रासादैश्च पृथग्विधैः ।
नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमैः ॥ ३.२०३.९० ॥
城壁、城門、さまざまな宮殿があっても、最高の婆羅門を欠いた都市は輝かない。
3.203.91
वेदाढ्ञा वृत्संपन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विनः ।
यत्रतिष्न्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नृप ॥ ३.२०३.९१ ॥
ヴェーダに富み、善行を備え、知恵あり苦行に励むバラモンたちが住む所、それがその町の名である、王よ。
3.203.92
व्रजे वाऽप्यथवाऽरण्ये यत्रसन्ति बहुश्रुताः ।
तत्तन्नगरमित्याहुः पार्थ तीर्थं च तद्भवेत् ॥ ३.२०३.९२ ॥
牛小屋であれ森であれ、博学な者たちが住む所、それを町と呼ぶ、プリタの子よ。そしてそこは聖地ともなる。
3.203.93
रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम् ।
अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.९३ ॥
守護者である王と苦行者のバラモンに近づき礼拝すれば、人はたちどころに罪から解放される。
3.203.94
पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम् ।
सद्भिः संभाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधैः ॥ ३.२०३.९४ ॥
聖なる渡し場での沐浴、清浄な人々の賛美、善き人々との対話は優れていると賢者たちは説く。
3.203.95
साधुसङ्गमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा ।
पवित्रीकृतमात्मानं सन्तो मन्न्ति नित्यशः ॥ ३.२०३.९५ ॥
善き人々との交わりと、良き言葉の水によって清められた自己を、善人はいつも清らかだと考える。
3.203.96
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारोऽथ मुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवेष्टं व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ ३.२०३.९६ ॥
三杖を持つこと、沈黙、もつれた髪の束を負うこと、剃髪、樹皮と獣皮をまとうこと、誓戒の実践、そして沐浴の儀礼。
3.203.97
अग्निहोत्रं वने वासः शरीरपरिशोषणम् ।
सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मलः ॥ ३.२०३.९७ ॥
火への供養、森での暮らし、身体を衰えさせること――内なる心が清浄でなければ、これらすべては空しい。
3.203.98
विशुद्धिं चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम् ।
विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करतरं मनः ॥ ३.२०३.९८ ॥
王の中の王よ、目をはじめとする、対象へ走り出す六つの感官を清めること――そして動揺する心――は極めて難しい。
3.203.99
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभिः ।
ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम् ॥ ३.२०३.९९ ॥
心・言葉・行い・知性によって悪を行わない偉大な魂たちは、身体を衰えさせることによってではなく、苦行を行うのである。
3.203.100
न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोऽविकल्मषः ।
हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तपः स्मृतम् ॥ ३.२०३.१०० ॥
親族にさえ慈悲のない者は、身体が白く汚れなくとも、その苦行は暴力である。さまざまな仕方で食を断つことこそ苦行と伝えられる。
3.203.101
तिष्ठन्गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृतः ।
यावज्जीवं दयावांश् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.१०१ ॥
家にとどまっていても、聖者は常に清浄で身を整えているべきである。生涯慈悲深い者は、あらゆる罪から解放される。
3.203.102
न हि पापानि कर्माणि शुद्ध्यन्त्यनशनादिभिः ।
सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपनः ॥ ३.२०३.१०२ ॥
悪行は断食などによっては清められない。肉と血にまみれた者は、ただ断食によって衰えるだけである。
3.203.103
अज्ञातं कर्म कृत्वा च क्लेशो नान्यत्प्रहीयते ।
नाग्निर्दहति कर्माणि भावशून्यस्य देहिनः ॥ ३.२०३.१०३ ॥
知らずに行為をしたとしても、苦しみは他の方法では捨てられない。内なる自覚を欠いた身を持つ者の行為は、火も焼き尽くさない。
3.203.104
पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुध्यन्त्यनशनानि च ।
न मूलफलभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात् ॥ ३.२०३.१०४ ॥
人は功徳によってこそ出家し、断食によって清められる。根や果実を食べることによってでも、沈黙によってでも、風を食べることによってでもない。
3.203.105
शिरसो मुण्डनाद्वाऽपि न स्थानकुटिकासनात् ।
न जटाधारणाद्वाऽपिन तु स्थानकुटिकासनात्। ॥ ३.२०३.१०५ ॥
頭を剃ることによってでもなく、立つことや小屋で坐することによってでもない。もつれ髪を結うことによってでもなく、立つことや小屋で坐することによってでもない。
3.203.106
नित्यं ह्यनशनाद्वाऽपि नाग्निशुश्रूषणादपि ।
न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि ॥ ३.२०३.१०६ ॥
絶え間ない断食によってでもなく、火を世話することによってでもない。水に入ることによってでもなく、大地に横たわることによってでもない。
3.203.107
ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च ।
व्याधयश्च प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम् ॥ ३.२०३.१०७ ॥
知によっても行為によっても、老いと死、そして病は捨てられ、最高の境地に到達する。
3.203.108
बीजानि ह्यग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा ।
ज्ञानदग्धैस्तधा क्लेशैर्नात्मा संडुज्यते पुनः ॥ ३.२०३.१०८ ॥
火で焼かれた種が再び芽を出さないように、知によって焼かれた煩悩によって、自己は再び結びつけられることはない。
3.203.109
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुण्ठोपमानि च ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेनानीव महार्णवे ॥ ३.२०३.१०९ ॥
自己から離れた者は、薪や鈍い切り株のようである。疑いなく、大海の泡のように滅びる。
3.203.110
आत्मानं विन्दते येन सर्वभूतगुहाशयम् ।
श्लोकेन यदि वाऽर्धेन क्षीणं तस्य प्रयोजनम् ॥ ३.२०३.११० ॥
一切の存在の洞窟に住む自己を、一節によってであれ、その半分によってであれ、それによって見いだす者は、目的を成し遂げる。
3.203.111
द्व्यक्षरादभिसंधाय केचिच्छ्लोकपदाङ्कितैः ।
शतैरन्यैः सहस्रैश्च प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.१११ ॥
二文字を目標とし、詩句の脚で記された数百、数千の他の書によって、ある者たちは——その確信こそが解脱の印である。
3.203.112
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ।
ऊटुर्ज्ञानविदो वृद्धाः प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.११२ ॥
疑いに満ちた心には、この世もなく、あの世もなく、幸福もない。知を持つ長老たちはそう述べた。確信こそが解脱の印である。
3.203.113
विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम् ।
उद्विजेत्स तु देवेभ्यो दावाग्नेरिव मानवः ॥ ३.२०३.११३ ॥
ヴェーダの意味を知り、その目的を十分に理解した人は、森の火を避けるように、神々からさえも身を退くであろう。
3.203.114
शुष्कं तर्कं परित्यज्यआश्रयस्व श्रुतिं स्मृतिम् ।
एकाराभिसंबद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि।
बुद्धिर्न तस्य सिद्ध्येत साधनस्य विपर्ययात् ॥ ३.२०३.११४ ॥
乾いた論理を捨て、シュルティとスムリティに帰依せよ。お前は音節「エー」に結ばれた真理を論証によって求めようとしている。手段が逆さまであるため、知性によってそれを成就することはできない。
3.203.115
वेद्यं पूर्वं वेदितव्यं प्रयत्ना-
त्तद्धीर्वेदस्तस्य वेदः शरीरम्।
वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धिः ।
क्लीबस्त्वात्मा न स वेद्यं न वेदः ॥ ३.२०३.११५ ॥
まず知るべきものは努力して知らねばならない。その知性がヴェーダであり、そのヴェーダが身体である。ヴェーダは真理であり、その要約的な把握である。しかしアートマンは中性であり、知られるべきものでもなく、ヴェーダでもない。
3.203.116
वेदोक्तमायुर्देवानामाशिषश्चैव कर्मणाम् ।
फलत्यनुयुगं लोके प्रभावश्च शरीरिणाम् ॥ ३.२०३.११६ ॥
ヴェーダに説かれた神々の寿命と祭儀の祝福、そして行為の果実は、各時代に世界で実を結ぶ。有身の者の力もまたそうである。
3.203.117
इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्परिवर्जयेत् ।
तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम् ॥ ३.२०३.११७ ॥
感官の澄明さによって、これらすべてを捨てるべきである。ゆえに感覚の対象を抑えて行う神聖な断食が、よいものである。
3.203.118
तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते ।
ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षयः ॥ ३.२०३.११८ ॥
苦行によって天界に行き、布施によって享楽が得られる。解脱は知識によって知るべきであり、聖地での沐浴によって罪は滅する。
3.203.119
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशाः ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि प्रदानविधिमुत्तमम् ॥ ३.२०३.११९ ॥
このように言われて、王の中の王よ、大いに名声ある者は答えた。尊き方よ、最上の施与の規則を聞きたいと思います。
3.203.120
यत्तत्पृच्छसि राजेन्द्रदानधर्मं युधिष्ठिर ।
इष्टं चेदं सदा मह्यं राजन्गौरवतस्तथा ॥ ३.२०३.१२० ॥
あなたが尋ねる施与のダルマ、王の中の王ユディシュティラよ、それは私にいつも大切なものでした。王よ、敬意からも同じです。
3.203.121
शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च ।
छायायां करिणः श्राद्धं तत्कर्म परिवीजितम्।
दशकल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिष्ठिर ॥ ३.२०३.१२१ ॥
ユディシュティラよ、シュルティとスムリティに説かれた布施の秘義を聞け。象の陰で行われたシュラーッダと、扇で風を送って行われたその行いは、ここで一万のカルパにわたっても尽きることがない。
3.203.122
जीवनाय समाक्लिन्नं वसु दत्त्वा महीपते ।
विप्रं तु वासयेद्यस्तु सर्वयज्ञैः स इष्टवान् ॥ ३.२०३.१२२ ॥
大地の主よ、生計のために豊かな財を施して婆羅門を住まわせる者は、まさに一切の祭祀を捧げたのである。
3.203.123
प्रतिस्रोतश्चित्रवाहाः पर्जन्योऽन्नानुसंचरन् ।
महाधुरि यथा नावा महापापैः प्रमुच्यते।
विषुवे विप्रदत्तानि दधिमध्वक्षयाणि च ॥ ३.२०३.१२३ ॥
流れに逆らって進む輝く舟が大難から人を渡すように、食物とともに動く雨雲は大罪から人を解き放つ。分点の時に婆羅門に施された凝乳と蜂蜜は決して尽きない。
3.203.124
पर्वसु द्विगुणं दानमृतौ दशगुणं भवेत् ।
अब्दे दशगुणं प्रोक्तमनन्तं विषुवे भवेत् ॥ ३.२०३.१२४ ॥
月の節目の布施は二倍になり、季節の中では十倍になる。一年の中では十倍と説かれ、分点においては無限となる。
3.203.125
अयने विषुवे चैवषडशीतिमुखेषु च ।
चन्द्रसूर्योपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते ॥ ३.२०३.१२५ ॥
至(冬至・夏至)、分点、八十六の節目、そして月食・日食の時に施された布施は、尽きることのないものと説かれる。
3.203.126
ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं ।
शतगुणमृत्वयनादिषु ध्रुवम्।
भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो-
र्विषुवति चाक्षयमश्नुते फलम् ॥ ३.२०३.१२६ ॥
季節に施された布施は十倍になるという。季節・至などの時には必ず百倍となる。昼のラーフ(食)の時、また分点の時に施された布施は千倍となり、尽きることのない果報を得る。
3.203.127
नाभूमिदो भूमिमश्नाति राज-
न्नायानदो यानमारुह्य याति।
यान्यान्कामान्ब्राह्मणेभ्यो ददाति ।
तांस्तान्कामाञ्जायमानः स भुङ्क्ते ॥ ३.२०३.१२७ ॥
王よ、土地を施さぬ者は土地を得ず、乗り物を施さぬ者は乗り物に乗って行くことがない。バラモンに施したあらゆる欲望を、彼は生まれ変わった時に享受する。
3.203.128
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं ।
भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः।
लोकाश्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता ।
यः काञ्चनं गाश्च महीं च दद्यात् ॥ ३.२०३.१२८ ॥
黄金はアグニの最初の子であり、大地はヴィシュヌのものであり、牛は太陽の子である。金と牛と大地を施す者は、その布施によって三界が施されたことになる。
3.203.129
परंहि दानान्न बभूव शाश्वतं ।
भव्यं त्रिलोके भवते कुतः पुनः।
तस्मात्प्रधानं परमं हि दानं ।
वदन्ति लोकेषु विशिष्टबुद्धयः ॥ ३.२०३.१२९ ॥
布施を超えて永続するものは生じたことがない。三界において、どうしてそれ以上に相応しいものがあろうか。ゆえに優れた智慧の人々は、布施こそ世界において第一であり最高のものだと説く。