మహాభారతం · అధ్యాయం 3.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.203.1
श्रुत्वा स राजा राजर्षिरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तदा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०३.१ ॥
రాజర్షి అయిన ఆ రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుని గురించిన ఆ వృత్తాంతాన్ని విని, మహాభాగుడైన మార్కండేయుని నుండి స్వర్గ ప్రతిపాదనను విని.
3.203.2
युधिष्ठिरो महाराज पुनः पप्रच्छ तं मुनिम् ।
कीदृशीषु ह्यवस्थासु दत्त्वा दानं महामुने।
इन्द्रलोकं त्वनुभवेत्पुरुषस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२०३.२ ॥
మహారాజు యుధిష్ఠిరుడు మళ్లీ ఆ ముని నడిగాడు: ఓ మహాముని, ఏ స్థితులలో దానం ఇచ్చి మనిషి ఇంద్రలోకాన్ని అనుభవిస్తాడో అది నాకు చెప్పండి.
3.203.3
गार्हस्थ्येऽप्यथवा बाल्ये यौवने स्थाविरेऽपि वा ।
यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे ॥ ३.२०३.३ ॥
గృహస్థ దశలోనైనా, లేదా బాల్యంలోనైనా, యౌవనంలోనైనా, వృద్ధాప్యంలోనైనా, ఫలాన్ని ఎలా పూర్తిగా అనుభవిస్తాడో అలా మీరు నాకు చెప్పండి.
3.203.4
वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश ।
वृथा जन्म ह्यपुत्रस् ये च धर्मबहिष्कृताः ॥ ३.२०३.४ ॥
నాలుగు జన్మలు వ్యర్థం; పదహారు దానాలు వ్యర్థం; సంతానం లేనివాని జన్మ వ్యర్థం, ధర్మం నుండి బహిష్కరించబడినవారూ వ్యర్థమే.
3.203.5
परपाकं च येऽश्नन्ति आत्मार्थं च पचेत्तु यः ।
पर्यश्नन्ति वृथा यत्र तदसत्यं प्रकीर्त्यते ॥ ३.२०३.५ ॥
ఇతరులు వండినది తినేవారు, తన కోసమే వండుకునేవారు, వ్యర్థంగా పూర్తిగా తినేవారు — అది అసత్యమని చెప్పబడుతుంది.
3.203.6
आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत् ।
व्यर्थं तु पतिते दानं ब्राह्मणे तस्करे तथा ॥ ३.२०३.६ ॥
పడినవానికి ఇచ్చిన దానం, అన్యాయంగా సంపాదించినది వ్యర్థం; పతితుడైన బ్రాహ్మణునికీ, దొంగకూ ఇచ్చిన దానం కూడా వ్యర్థమే.
3.203.7
गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके ।
वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके ॥ ३.२०३.७ ॥
అబద్ధికుడు, పాపి, కృతఘ్నుడు, గ్రామయాజకుడు, వేదాన్ని అమ్మేవాడు, వృషలునికి యాగం చేసేవాడు అయిన గురువుకు ఇచ్చిన దానం కూడా అలాగే (వ్యర్థమే).
3.203.8
ब्रह्मबन्धुषु यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ ।
स्त्रीजितेषु च यद्दत्तं व्यालग्राहे तथैव च ॥ ३.२०३.८ ॥
బ్రాహ్మణ బంధువులకు ఇచ్చినది, వృషలి భర్తకు ఇచ్చినది, స్త్రీలకు వశమైనవారికి ఇచ్చినది, పాము పట్టేవానికి ఇచ్చినది కూడా అలాగే (వ్యర్థమే).
3.203.9
परिचारकेषु यद्दत्तं वृथा दानानि षोडश ।
तमोवृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च ॥ ३.२०३.९ ॥
సేవకులకు ఇచ్చిన దానం వ్యర్థం; ఈ పదహారు దానాలు వ్యర్థమే. అజ్ఞానంతో కప్పబడినవాడు భయంతోనో కోపంతోనో ఇస్తే, అదీ అలాగే (వ్యర్థమే).
3.203.10
भुङ्क्ते च दानं तत्सर्वं गर्भस्थस्तु नरः सदा ।
ददद्दानं द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानवः ॥ ३.२०३.१० ॥
గర్భంలో ఉన్న మనిషి ఆ దానమంతా ఎల్లప్పుడూ అనుభవిస్తాడు; ద్విజులకు దానమిస్తూ మనిషి వృద్ధావస్థలో (దాని ఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు).
3.203.11
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव ।
दातव्यानि द्विजातिभ्यः स्वर्गमार्गजिगीषया ॥ ३.२०३.११ ॥
కాబట్టి, ఓ రాజా, అన్ని అవస్థల్లో అన్ని దానాలను స్వర్గమార్గాన్ని జయించాలనే కోరికతో ద్విజులకు ఇవ్వాలి.
3.203.12
चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१२ ॥
నాలుగు వర్ణాలవారి దానాలు స్వీకరించడంలో నిమగ్నులైన విప్రులు, దేని వలన ప్రత్యేకంగా (ఇతరులను) తరింపజేస్తారు, తామూ తరిస్తారు?
3.203.13
जपैर्मन्त्रैश्च होमैश्च स्वाध्यायाध्यायनेन च ।
नावं वेदमयीं कृत्वातारयन्ति तरन्ति च ॥ ३.२०३.१३ ॥
జపాలు, మంత్రాలు, హోమాలు, స్వాధ్యాయం మరియు అధ్యయనంతో, వేదమయమైన నావను సృష్టించి వారు (ఇతరులను) తారింపజేస్తారు, తాము కూడా తరిస్తారు.
3.203.14
ब्राह्मणांस्तोषयेद्यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवताः ।
वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.२०३.१४ ॥
బ్రాహ్మణులను సంతోషపెట్టేవాడికి దేవతలు కూడా సంతోషిస్తారు; బ్రాహ్మణుల వచనం వల్ల కూడా అతడు స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.
3.203.15
अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्ताऽसौ तु न संशयः ।
श्लेष्मादिभिर्व्याप्ततनुर्म्रियमाणोऽविचेतनः ॥ ३.२०३.१५ ॥
అతడు అనంతమైన పుణ్యలోకానికి వెళ్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు; కఫం మొదలైన వాటితో శరీరం ఆవరించబడి, మరణిస్తూ అచేతనుడైనా సరే.
3.203.16
ब्राह्णा एव संपूज्याः पुण्यं स्वर्गमभीप्सता ।
श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या ह्यजुगुप्सिताः ॥ ३.२०३.१६ ॥
పుణ్యాన్ని, స్వర్గాన్ని కోరేవాడు బ్రాహ్మణులనే గౌరవించాలి; శ్రాద్ధకాలంలో జాగ్రత్తగా నిందారహితులైన బ్రాహ్మణులకే భోజనం పెట్టాలి.
3.203.17
दुर्बलः कुनस्वी कुष्ठी मायावी कुण्डगोलकौ ।
वर्जनीयाः प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्च देहिनः ॥ ३.२०३.१७ ॥
బలహీనుడు, శవదోషం ఉన్నవాడు, కుష్ఠురోగి, మాయావి, కుండుడు మరియు గోలకుడు (వ్యభిచారజులు), కుబ్జులు—వీరిని ప్రయత్నపూర్వకంగా వదలాలి.
3.203.18
जुगुप्सितं हि यच्छ्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.२०३.१८ ॥
ఎందుకంటే నిందితమైన (అశుద్ధమైన) శ్రాద్ధం, అగ్ని ఇంధనాన్ని కాల్చినట్లే దహిస్తుంది.
3.203.19
ये ये श्राद्धे न पूज्यन्ते मूकान्धबधिरादयः ।
तेऽपिसर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः ॥ ३.२०३.१९ ॥
మూగవారు, గ్రుడ్డివారు, చెవిటివారు మొదలైన వారెవరు శ్రాద్ధంలో పూజింపబడరో, వారినందరినీ వేదపారగులతో కలిపి నియమించాలి.
3.203.20
प्रतिग्रहश्च वै देयः शृणु यस् युधिष्ठिर ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं यस्तारयति शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२० ॥
ప్రతిగ్రహం కూడా ఇవ్వాలి; యుధిష్ఠిరా, వినుము. దాతను, తనను కూడా తరింపజేయగలవాడే సమర్థుడు.
3.203.21
तस्मिन्देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता ।
प्रदातारं तथाऽऽत्मानं तारयेद्यः स शक्तिमान् ॥ ३.२०३.२१ ॥
సర్వ ఆగమాలు తెలిసినవాడు ఆ ద్విజునికి దానం ఇవ్వాలి. దాతను, తనను కూడా తరింపజేసేవాడే సమర్థుడు.
3.203.22
न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिभोजने ॥ ३.२०३.२२ ॥
హవిస్సుల హోమాలతో, పుష్పాలతో, లేపనాలతో అగ్నులు అంతగా సంతోషించవు, పార్థా; అతిథికి భోజనం పెట్టినప్పుడు సంతోషించినట్లు.
3.203.23
तस्मात्त्वंसर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने ॥ ३.२०३.२३ ॥
కాబట్టి నీవు అన్ని ప్రయత్నాలతో అతిథి భోజనంలో కృషి చేయి.
3.203.24
पादोदकंपादघृतंदीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
प्रयच्छन्ति तु ये राजन्नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ ३.२०३.२४ ॥
పాదోదకం, పాదఘృతం, దీపం, అన్నం, ఆశ్రయం ఇచ్చేవారు — రాజా, వారు యముని వద్దకు వెళ్లరు.
3.203.25
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टावमार्जनम् ।
आकल्पपरिचर्या च गात्रसंवाहनानि च।
अत्रैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्व्यतिरिच्यते ॥ ३.२०३.२५ ॥
దేవుని మాలను తొలగించడం, ద్విజుల ఉచ్ఛిష్టాన్ని తుడవడం, వస్త్రాలంకార సేవ, అవయవాలను మర్దించడం — ఓ నృపశ్రేష్ఠా, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటీ గోదానం కంటే తక్కువే.
3.203.26
कपिलायाः प्रदानात्तु मुच्यते नात्र संशयः ।
तस्मादलंकृतां दद्यात्कपिलां तु द्विजातये ॥ ३.२०३.२६ ॥
కపిలా గోవును దానం చేయడం వల్ల విముక్తి లభిస్తుంది, ఇందులో సందేహం లేదు. కావున అలంకరించిన కపిలా గోవును ద్విజునికి ఇవ్వాలి.
3.203.27
श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे ।
पुत्रदाराभिभूताय तथा ह्यनुपकारिणे ॥ ३.२०३.२७ ॥
శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణునికి, దరిద్రునికి, గృహస్థ అగ్నిహోత్రికి, పుత్ర-భార్యలచే చుట్టుముట్టబడినవానికి, అలాగే ప్రత్యుపకారం చేయనివానికి కూడా.
3.203.28
एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत ।
को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम् ॥ ३.२०३.२८ ॥
ఇటువంటి వారికే దానం ఇవ్వాలి, సంపన్నులకు కాదు. ఓ భారత, సంపన్నులకు ఇవ్వడంలో ఏ పుణ్యం ఉంది? అది నిషిద్ధమే.
3.203.29
एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्रिपुरुषं कुलम्।
न तारयति दातारं ब्राह्मणं नैव नैव तु ॥ ३.२०३.२९ ॥
ఒకరికి ఒక్క గోవునే ఇవ్వాలి, అనేకులకు ఎన్నడూ కాదు. అమ్ముడైపోయిన ఆ గోవు మూడు తరాల వంశాన్ని నాశనం చేస్తుంది; దాతను గాని బ్రాహ్మణుని గాని అది రక్షించదు — ఎంతమాత్రం కాదు.
3.203.30
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य सुवर्णं यः प्रयच्छति ।
सुवर्णानां शतं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ॥ ३.२०३.३० ॥
పవిత్రుడైన బ్రాహ్మణునికి బంగారం ఇచ్చేవాడు నూరు సువర్ణాలను దానం చేసినట్లే; అది శాశ్వతమవుతుంది.
3.203.31
अनड्वाहं तु यो दद्याद्बलवन्तं धुरंधरम् ।
स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.२०३.३१ ॥
బలవంతుడైన, బరువు మోయగల ఎద్దును ఎవరు దానం చేస్తారో, వారు కష్టాలను దాటి స్వర్గలోకానికి చేరుకుంటారు.
3.203.32
वसुंधरां तु यो दद्याद्द्विजाय विदुषात्मने ।
दातारं ह्यनुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाञ्छिताः ॥ ३.२०३.३२ ॥
విద్వాంసుడైన ద్విజునికి భూమిని దానం చేసేవానిని, కోరిన సమస్త వస్తువులు అనుసరిస్తాయి.
3.203.33
पृच्छन्ति चान्नदातारं वदन्ति पुरुषा भुवि ।
अध्वनि क्षीणगात्राश्च पांसुना चावकुण्ठिताः ॥ ३.२०३.३३ ॥
దారిలో క్షీణించిన శరీరాలతో, ధూళితో కప్పబడిన మనుషులు అన్నదాతను అడుగుతారు, అతనితో మాట్లాడతారు.
3.203.34
तेषामेव श्रमार्तानां यो ह्यन्नं कथयेद्बुधः ।
अन्नदातृसमः सोपि कीर्त्यते नात्र संशयः ॥ ३.२०३.३४ ॥
అలసిపోయిన వారికి అన్నం ఎక్కడ దొరుకుతుందో జ్ఞాని చూపిస్తే, అతడు కూడా అన్నదాతతో సమానంగా కీర్తించబడతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
3.203.35
तस्मात्त्वं सर्वदानानि हित्वाऽन्नं संप्रयच्छ ह ।
न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रामिह विद्यते ॥ ३.२०३.३५ ॥
కాబట్టి నీవు అన్ని దానాలను విడిచిపెట్టి అన్నాన్నే దానం చెయ్యి; ఎందుకంటే ఇక్కడ దీనికి సమానమైన అద్భుతమైన పుణ్యఫలం లేదు.
3.203.36
यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम् ।
स तेन कर्मणाऽऽप्नोति प्रजापतिसलोकताम् ॥ ३.२०३.३६ ॥
తన శక్తికి తగినట్లు బ్రాహ్మణులకు వండిన అన్నాన్ని దానం చేసేవాడు, ఆ కర్మ ద్వారా ప్రజాపతి లోకాన్ని పొందుతాడు.
3.203.37
अन्नमेव विशिष्टं हि तस्मात्परतरं न च ।
अन्नं प्रजापतिश्चोक्तः स च संवत्सरो मतः ॥ ३.२०३.३७ ॥
అన్నమే విశిష్టమైనది; దానికంటే గొప్పది మరొకటి లేదు. అన్నాన్ని ప్రజాపతి అని చెప్పారు, అది సంవత్సరంగా భావించబడుతుంది.
3.203.38
संवत्सरस्तु यज्ञोऽसौ सर्वं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ ३.२०३.३८ ॥
ఆ సంవత్సరమే యజ్ఞం; సర్వమూ యజ్ఞంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. కాబట్టి స్థావర జంగమ సర్వ భూతాలు (దానిపై ఆధారపడి ఉన్నాయి).
3.203.39
तस्मादन्नं विशिष्टं हि सर्वेभ्यइति विश्रुतम् ॥ ३.२०३.३९ ॥
కాబట్టి అన్నమే అన్నింటికంటే శ్రేష్ఠమని ప్రసిద్ధి చెందింది.
3.203.40
येषां तटाकानि महोदकानि ।
वाप्यश्चकूपाश्चप्रतिश्रयाश्च।
अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी ।
यमस्य ते निर्वचना भवन्ति ॥ ३.२०३.४० ॥
పెద్ద నీటితో నిండిన చెరువులు, బావులు, కూపాలు, విశ్రాంతి స్థలాలు ఉన్నవారు, అన్నదానం చేసేవారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు యముని ముందు నిరుత్తరులై (సురక్షితులై) ఉంటారు.
3.203.41
धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं ।
विप्रे सुशीले प्रतियच्छते यः।
वसुंधरा तस्य भवेत्सुतुष्टा ।
धारां वसूनां प्रतिमुञ्चतीव ॥ ३.२०३.४१ ॥
శ్రమతో సంపాదించి కూడబెట్టిన ధాన్యాన్ని సుశీలుడైన బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చేవాడికి భూమి ఎంతో సంతుష్టమై, సంపదల ధారను కురిపించినట్లు ఉంటుంది.
3.203.42
अन्नदाः प्रथमं यान्ति सत्यवाक्यदनन्तरम् ।
अयाचितप्रदाता च समं यान्ति त्रयो जनाः ॥ ३.२०३.४२ ॥
అన్నదానం చేసేవారు మొదట వెళ్తారు, తరువాత సత్యవాక్కు పలికేవారు; అడగకుండా దానం చేసేవారు అనే ఈ ముగ్గురూ సమానంగా వెళ్తారు.
3.203.43
कौतूहलसमुत्पन्नः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ।
मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुजः ॥ ३.२०३.४३ ॥
కుతూహలంతో కలిగిన యుధిష్ఠిరుడు మహాత్ముడైన మార్కండేయుని తన తమ్ముళ్లతో కలిసి మళ్లీ అడిగాడు.
3.203.44
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ।
कीदृशं किंप्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने।
तरन्ति पुरुषाश्चैव केनोपायेन शंस मे ॥ ३.२०३.४४ ॥
ఓ మహర్షీ, యమలోకపు మార్గం, మానవలోకానికి దాని దూరం ఎలాంటివి, దాని ప్రమాణం ఏమిటి, మనుషులు ఏ ఉపాయంతో దాటుతారు? నాకు చెప్పండి.
3.203.45
सर्वगुह्यतनं प्रश्नं पवित्रमृषिसंस्तुतम् ।
कथयिष्यामि ते राजन्धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.४५ ॥
ఓ రాజా, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ ప్రశ్న అన్ని రహస్యాలలో అత్యంత గుహ్యమైనది, పవిత్రమైనది, ఋషులచే ప్రశంసించబడినది; ఆ ధర్మాన్ని నీకు చెబుతాను.
3.203.46
षडशीतिसहस्राणि योजनानां नराधिप ।
यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च ॥ ३.२०३.४६ ॥
ఓ నరాధిపా, యమలోకపు మార్గం, మానవలోకం నుండి దాని దూరం ఎనభై ఆరు వేల యోజనాలు.
3.203.47
आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम् ।
न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीनं केतनानि च ॥ ३.२०३.४७ ॥
అది ఆకాశంలా నీరు లేని, భయంకరమైన, ఎడారిలా కనిపించే మార్గం; అక్కడ చెట్ల నీడ లేదు, నీరు లేదు, ఆశ్రయాలూ లేవు.
3.203.48
विश्रमेद्यत्र वै श्रान्तः पुरुषोऽध्वनि कर्शितः ।
नीयते यमदूतैस्तु यमस्वाज्ञाकरैर्बलात् ॥ ३.२०३.४८ ॥
అలసిపోయి, దారిలో కృశించిన మనిషి ఎక్కడ విశ్రమించాలనుకుంటాడో, అక్కడినుండే యమాజ్ఞను పాటించే యమదూతలు అతన్ని బలవంతంగా తీసుకువెళ్తారు.
3.203.49
नराः स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिताः ।
ब्रह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पार्थिव ॥ ३.२०३.४९ ॥
భూమిపై జీవులని పిలువబడే పురుషులు, స్త్రీలు, మరియు ఇతరులు కూడా, ఓ రాజా, బ్రాహ్మణులకు అనేక రూపాల దానాలు చేస్తారు.
3.203.50
हयादीनां प्रकृष्टानि तेऽध्वानं यान्ति वै नराः ।
सन्निवार्यातपं यानति च्छत्रेणैव हि च्छत्रदाः ॥ ३.२०३.५० ॥
గుర్రాలు మొదలైన ఉత్తమ దానాలు చేసిన మనుషులు మార్గంలో నడుస్తారు; ఎండను అడ్డుకునే ఛత్రదానం చేసినవారు ఛత్రంతోనే వెళ్తారు.
3.203.51
तृप्ताश्चैवान्नदातारो ह्यतृप्ताश्चाप्यनन्नदाः ।
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०३.५१ ॥
అన్నదానం చేసినవారు తృప్తితో వెళ్తారు; అన్నం ఇవ్వనివారు అతృప్తితో వెళ్తారు. వస్త్రదానం చేసినవారు వస్త్రాలతో వెళ్తారు; వస్త్రం ఇవ్వనివారు వస్త్రహీనులుగా వెళ్తారు.
3.203.52
हिरण्यदाः सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृताः ।
भूमिदास्तुसुखं यान्ति सर्वैः कामैः सुतर्पिताः ॥ ३.२०३.५२ ॥
బంగారం దానం చేసినవారు అలంకరించబడినవారై సుఖంగా వెళ్తారు; భూదానం చేసినవారు అన్ని కోరికలతో బాగా తృప్తి పొంది సుఖంగా వెళ్తారు.
3.203.53
यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नरा सस्यप्रदावकाः ।
नराः सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदाः ॥ ३.२०३.५३ ॥
బాధ లేకుండా ధాన్యదానం చేసినవారు వెళ్తారు; గృహదానం చేసినవారు విమానాల్లో మరింత సుఖంగా వెళ్తారు.
3.203.54
पानीयदा ह्यतृषिताः प्रहृष्टमनसो नराः ।
पन्थानं द्योतयन्तश्च यान्ति दीपप्रदाः सुखम् ॥ ३.२०३.५४ ॥
నీటిదానం చేసినవారు దాహం లేకుండా సంతోషమైన మనసుతో వెళ్తారు; దీపదానం చేసినవారు మార్గాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ సుఖంగా వెళ్తారు.
3.203.55
गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ताः सर्वपातकैः ।
विमानैर्हंससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिनः ॥ ३.२०३.५५ ॥
గోదానం చేసేవారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తులై సుఖంగా వెళ్తారు; ఒక నెల ఉపవాసం చేసేవారు హంసలు పూన్చిన విమానాలలో వెళ్తారు.
3.203.56
तथा बर्हिप्रयुक्तैश्च षष्ठरात्रोपवासिनः ।
त्रिरात्रं क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव ॥ ३.२०३.५६ ॥
అలాగే దర్భలను ఉపయోగించేవారు, ఆరు రాత్రులు ఉపవాసం చేసేవారు; ఓ పాండవా, మూడు రాత్రులను ఒక్కపూట భోజనంతో గడిపేవాడు కూడా (వెళ్తాడు).
3.203.57
अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका ह्यनामयाः ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोकसुखावहाः ॥ ३.२०३.५७ ॥
మధ్యలో భోజనం చేయనివాడికి అతని లోకాలు రోగరహితమైనవి; నీటి దివ్య గుణాలు ప్రేతలోకంలో సుఖాన్నిస్తాయి.
3.203.58
तत्र पुष्पोदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
शीतलं सलिलं तत्रपिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ ३.२०३.५८ ॥
అక్కడ వారికి పుష్పోదా అనే నది నియమించబడింది; అక్కడ వారు అమృతంలాంటి చల్లని నీటిని త్రాగుతారు.
3.203.59
ये चदृष्कृतकर्माणः पूयं तेषां विधीयते ।
एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा ॥ ३.२०३.५९ ॥
దుష్కర్మలు చేసినవారికి చీము నియమించబడింది; ఈ విధంగా, ఓ మహారాజా, ఆ నది నిజంగా అన్ని కోరికలనూ ఇచ్చేది.
3.203.60
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्यथाविधि ।
अध्वनिं क्षीणगात्रश्च पथि पांशुसमन्वितः ॥ ३.२०३.६० ॥
కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, నీవు కూడా వీరిని విధిప్రకారం పూజించు — అలసిన దేహంతో, దారిలో ధూళితో కూడిన బాటసారిని.
3.203.61
पृच्छते ह्यन्नदातारं गृहमायाति चाशया ।
तं पूजयाथ यत्नेन सोऽतिथिर्ब्राह्यणश्च सः ॥ ३.२०३.६१ ॥
అన్నదాతను అడగడానికి ఆశతో ఇంటికి వచ్చేవానిని జాగ్రత్తగా గౌరవించాలి; అతడు అతిథి, బ్రాహ్మణుడు కూడా.
3.203.62
तं यान्तमनुगच्छन्ति देवाः सर्वे सवासवाः ।
तस्मिन्संपूजिते प्रीता निराशा यान्त्यपूजिते ॥ ३.२०३.६२ ॥
అతడు వెళ్తున్నప్పుడు ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలందరూ అతనిని అనుసరిస్తారు; గౌరవించబడితే వారు సంతోషిస్తారు, గౌరవించకపోతే నిరాశతో వెళ్తారు.
3.203.63
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि ।
एतत्ते शतशः प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२०३.६३ ॥
కాబట్టి, రాజేంద్రా, నీవు కూడా అతనిని విధిప్రకారం గౌరవించు. ఇది నీకు వందసార్లు చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
3.203.64
पुनः पुनरहं श्रोतुं कथां धर्मसमाश्रयाम् ।
पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो ॥ ३.२०३.६४ ॥
ఓ ప్రభూ, ధర్మజ్ఞా, నీవు చెప్పుచున్న ధర్మాశ్రయమైన ఈ పవిత్ర కథను నేను మళ్లీ మళ్లీ వినగోరుతున్నాను.
3.203.65
धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप ।
सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम ॥ ३.२०३.६५ ॥
ఓ రాజా, ధర్మంలోని మరొక అంశం గురించి నేను చెప్పుచున్న ఈ కథ ఎల్లప్పుడూ సకల పాపాలను హరిస్తుంది; శ్రద్ధగా నా మాట వినుము.
3.203.66
कपिलायां तु दत्तायां यत्फलंज्येष्ठपुष्करे ।
तत्फलंभरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने ॥ ३.२०३.६६ ॥
జ్యేష్ఠ పుష్కరంలో కపిలా గోవును దానం చేస్తే వచ్చే ఫలం, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, బ్రాహ్మణుల పాదాలు కడిగితే కూడా అదే ఫలం లభిస్తుంది.
3.203.67
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम् ॥ ३.२०३.६७ ॥
బ్రాహ్మణుల పాదోదకంతో తడిసిన భూమి ఎంతకాలం నిలిచి ఉంటుందో, అంతకాలం పితరులు తామరాకుతో నీటిని త్రాగుతారు.
3.203.68
स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः ।
पितरः पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापतिः ॥ ३.२०३.६८ ॥
స్వాగతంతో అగ్నులు, ఆసనంతో శతక్రతువు (ఇంద్రుడు), పాదప్రక్షాళనతో పితరులు, అన్నాదులతో ప్రజాపతి తృప్తి చెందుతారు.
3.203.69
यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ शिरश्चैव प्रदृश्यते ।
तस्मिन्काले प्रदातव्या प्रयतेनान्तरात्मना ॥ ३.२०३.६९ ॥
దూడ రెండు కాళ్లు, తల కనిపించేంత వరకు, ఆ సమయంలో నిగ్రహించుకున్న అంతరాత్మతో (ఆవు) దానం ఇవ్వాలి.
3.203.70
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्योन्यां प्रदृश्यते ।
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥ ३.२०३.७० ॥
దూడ యోనిలో కనిపించేంత వరకు — అది ఆకాశంలో ఉన్నట్లు — ఆవు భూమిగా తెలియాలి; గర్భాన్ని విడిచిపెట్టనంత వరకు.
3.203.71
यावन्ति तस्यां रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर ।
तावद्युगसहस्राणि स्वर्लोके महीयते ॥ ३.२०३.७१ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా! ఆమెకు, దూడకు ఎన్ని రోమాలు ఉన్నాయో, అన్ని వేల యుగాల పాటు అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవించబడతాడు.
3.203.72
सुवर्णनासां यः कृत्वा सखुरां कृष्णधेनुकाम् ।
तिलैः प्रच्छादितां दद्यात्सर्वरत्नैरलंकृताम् ॥ ३.२०३.७२ ॥
బంగారు ముక్కు, గిట్టలతో కూడిన నల్ల ఆవును చేసి, నువ్వులతో కప్పి, అన్ని రత్నాలతో అలంకరించి దానం ఇచ్చేవాడు.
3.203.73
प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे ।
फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत ॥ ३.२०३.७३ ॥
దానాన్ని స్వీకరించి, దానిని మళ్లీ ఒక సజ్జనునికి ఇచ్చేవాడు, ఓ భారతా, ఇచ్చిన ఫలితంగా ఫలాలకే ఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
3.203.74
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.७४ ॥
సముద్రాలు, గుహలు, పర్వతాలు, వనాలు, అడవులతో నాలుగు అంచులుగల భూమిని అతడు దానం చేసినట్టే అవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
3.203.75
अन्तर्जानुशयो यस्तु भुञ्जते सक्तभाजनः ।
यो द्विजः शब्दरहितं संयन्तुस्तारणाय वै ॥ ३.२०३.७५ ॥
మోకాళ్లను లోపలికి ముడిచి పడుకుని, సత్తుపిండి పాత్రలో భోజనం చేసే ద్విజులు, మౌనంగా ఉన్న సంయమిని ఉద్ధరించడానికే అవుతారు.
3.203.76
ये पानीयानि ददति तथाऽन्ये ये द्विजातयः ।
जपन्ति संहितां सम्यक्ते नित्यं तारणक्षमाः ॥ ३.२०३.७६ ॥
నీటిని దానం చేసేవారు, అలాగే సంహితను సరిగ్గా జపించే ఇతర ద్విజులు నిత్యం ఉద్ధరించే సామర్థ్యం కలవారు.
3.203.77
हव्यंकव्यं च यत्किंचित्सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौज्यलितेऽग्नौ यथा हुतम् ॥ ३.२०३.७७ ॥
హవ్యం, కవ్యం, ఏదైనా సరే, అవన్నీ శ్రోత్రియునికే తగినవి; ఎందుకంటే శ్రోత్రియునికి, సజ్జనునికి ఇచ్చిన దానం ప్రజ్వలించే అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చినట్టే.
3.203.78
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रयोधिनः ।
निहन्युर्मन्युना विप्रा वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ३.२०३.७८ ॥
బ్రాహ్మణులకు ఆయుధం కోపమే; వారు శస్త్రాలతో పోరాడే యోధులు కారు; వజ్రపాణి అసురులను సంహరించినట్లు, బ్రాహ్మణులు కోపంతో హతమార్చగలరు.
3.203.79
धर्माश्रितेयं तु कथा कथिता हि तवानघ ।
यां श्रुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिनः ॥ ३.२०३.७९ ॥
పాపరహితుడా! ధర్మాశ్రయమైన ఈ కథ నీకు చెప్పబడింది; దీనిని విని నైమిషారణ్యవాసులైన మునులు సంతోషించారు.
3.203.80
वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च ।
श्रुत्वेमां तु कथां राजन्भवन्तीह तु मानवाः ॥ ३.२०३.८० ॥
రాజా! ఈ కథను విన్న మానవులు ఇక్కడే శోకం, భయం, క్రోధం విడిచి పాపరహితులవుతారు.
3.203.81
किं तच्छौचं भवेद्येन विप्रः शुद्धः सदा भवेत् ।
तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतांवर ॥ ३.२०३.८१ ॥
ఏ శౌచం వలన బ్రాహ్మణుడు ఎల్లప్పుడూ శుద్ధుడుగా ఉంటాడు? మహాప్రాజ్ఞా, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, దానిని వినాలనుకుంటున్నాను.
3.203.82
वाक्शौचं क्रमशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम् ।
त्रिभिः शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशयः ॥ ३.२०३.८२ ॥
వాక్ శౌచం, క్రమ శౌచం, జలమయ శౌచం అనే మూడు శౌచాలతో కూడినవాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
3.203.83
सायं प्रातश्च संध्यां यो ब्राह्मणोऽभ्युपसेवते ।
प्रजपन्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ ३.२०३.८३ ॥
సాయంత్రం, ఉదయం సంధ్యోపాసన చేసే బ్రాహ్మణుడు, వేదమాత, పావనమైన దేవి గాయత్రిని జపిస్తాడు.
3.203.84
स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिषः ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानो महीमपि ससागराम् ॥ ३.२०३.८४ ॥
ఆ దేవిచే పవిత్రుడైన, పాపాలు నశించిన ఆ బ్రాహ్మణుడు, సముద్రాలతో కూడిన భూమినే స్వీకరించినా కుంగిపోడు.
3.203.85
ये चास् दारुणा केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शिवतराः सदा ॥ ३.२०३.८५ ॥
ఆకాశంలో సూర్యుడు మొదలైన భయంకర గ్రహాలు ఏవైనా ఉంటే, అవి కూడా ఇతనికి ఎల్లప్పుడూ సౌమ్యంగా, అత్యంత శుభకరంగా మారుతాయి.
3.203.86
सर्वेनानुगतं चैनं दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम् ॥ ३.२०३.८६ ॥
భయంకరులు, మాంసభక్షకులు, ఘోరరూపులు, మహాకాయులైనవారు అందరూ అతనిని అనుసరించి ఆ ఉత్తమ ద్విజుడిపై దాడి చేస్తారు.
3.203.87
नाध्यापनाद्याजनाद्वा अन्यायाद्वा प्रतिग्रहात् ।
दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निससा द्विजाः ॥ ३.२०३.८७ ॥
బోధించడం వలన, యజ్ఞం చేయించడం వలన, లేదా అన్యాయంగా లేదా దానం స్వీకరించడం వలన బ్రాహ్మణులకు దోషం కలగదు; ద్విజులారా, వారు మండే అగ్నితో సమానులు.
3.203.88
दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृताः संस्कृतास्तथा ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ ३.२०३.८८ ॥
వేదాలలో నిపుణులైనా, అనిపుణులైనా, సామాన్యులైనా, సంస్కారవంతులైనా బ్రాహ్మణులను అవమానించకూడదు; వారు బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నుల వంటివారు.
3.203.89
यथा श्मशाने दीप्तौजाः पावको नैव दुष्यति ।
एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ ३.२०३.८९ ॥
స్మశానంలో కూడా ప్రకాశించే అగ్ని ఎప్పుడూ అపవిత్రం కాదు; అలాగే విద్వాంసుడైనా అవిద్వాంసుడైనా బ్రాహ్మణుడు ఒక గొప్ప దైవం.
3.203.90
प्राकरैश्च पुरद्वारैः प्रासादैश्च पृथग्विधैः ।
नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमैः ॥ ३.२०३.९० ॥
ప్రాకారాలు, నగర ద్వారాలు, వివిధ రకాల రాజభవనాలు ఉన్నప్పటికీ, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు లేని నగరాలు శోభించవు.
3.203.91
वेदाढ्ञा वृत्संपन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विनः ।
यत्रतिष्न्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नृप ॥ ३.२०३.९१ ॥
వేదాలతో సంపన్నులు, సత్ప్రవర్తన కలవారు, జ్ఞానులు, తపస్వులైన బ్రాహ్మణులు ఎక్కడ ఉంటారో, ఓ రాజా, ఆ నగరమే ఆ పేరుతో పిలువబడుతుంది.
3.203.92
व्रजे वाऽप्यथवाऽरण्ये यत्रसन्ति बहुश्रुताः ।
तत्तन्नगरमित्याहुः पार्थ तीर्थं च तद्भवेत् ॥ ३.२०३.९२ ॥
గోశాలలో అయినా, అడవిలో అయినా, బహుశ్రుతులైన పండితులు ఎక్కడ ఉంటారో, అదే నగరమని అంటారు; ఓ పార్థా, అదే పుణ్యతీర్థమూ అవుతుంది.
3.203.93
रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम् ।
अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.९३ ॥
రక్షకుడైన రాజును, తపస్వియైన బ్రాహ్మణుని సమీపించి పూజించి, మనిషి వెంటనే పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు.
3.203.94
पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम् ।
सद्भिः संभाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधैः ॥ ३.२०३.९४ ॥
పుణ్యతీర్థాలలో స్నానం, పవిత్రుల కీర్తనం, సజ్జనులతో సంభాషణం కూడా శ్రేష్ఠమని జ్ఞానులు చెబుతారు.
3.203.95
साधुसङ्गमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा ।
पवित्रीकृतमात्मानं सन्तो मन्न्ति नित्यशः ॥ ३.२०३.९५ ॥
సజ్జనుల సాంగత్యంతో పవిత్రమై, సుభాషిత వాక్కు అనే జలంతో శుద్ధి చేయబడిన తన ఆత్మను సత్పురుషులు ఎల్లప్పుడూ పవిత్రంగా భావిస్తారు.
3.203.96
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारोऽथ मुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवेष्टं व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ ३.२०३.९६ ॥
త్రిదండం ధరించడం, మౌనం, జటాభారం, తలనీలాలు తీయడం, వల్కలం మరియు చర్మం ధరించడం, వ్రతాచరణం, అభిషేకం.
3.203.97
अग्निहोत्रं वने वासः शरीरपरिशोषणम् ।
सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मलः ॥ ३.२०३.९७ ॥
అగ్నిహోత్రం, అడవిలో నివాసం, శరీరాన్ని శోషింపజేయడం — అంతరంగం నిర్మలంగా లేకపోతే ఇవన్నీ వ్యర్థమే.
3.203.98
विशुद्धिं चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम् ।
विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करतरं मनः ॥ ३.२०३.९८ ॥
ఓ రాజేంద్రా, కన్ను మొదలైన ఆరు ఇంద్రియాలను — విషయాల వైపు పరుగెత్తేవాటిని — శుద్ధి చేయడం; వాటి వికారపు మనస్సు అత్యంత కష్టం.
3.203.99
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभिः ।
ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम् ॥ ३.२०३.९९ ॥
మనస్సు, వాక్కు, కర్మ, బుద్ధితో పాపం చేయనివారు — ఆ మహాత్ములు తపస్సు చేస్తారు; శరీరాన్ని శోషింపజేయడం ద్వారా కాదు.
3.203.100
न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोऽविकल्मषः ।
हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तपः स्मृतम् ॥ ३.२०३.१०० ॥
బంధువులపైనా దయ లేనివాడికి — అయినా శరీరం శుద్ధంగా, నిర్మలంగా ఉన్నవాడికి — అతని తపస్సు అది హింసే; రకరకాలుగా ఆహారం మానడమే తపస్సు అని స్మరించబడింది.
3.203.101
तिष्ठन्गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृतः ।
यावज्जीवं दयावांश् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२०३.१०१ ॥
ఇంట్లో ఉంటూనే ముని ఎల్లప్పుడూ శుచిగా, అలంకృతంగా ఉండాలి; జీవితాంతం దయతో ఉన్నవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
3.203.102
न हि पापानि कर्माणि शुद्ध्यन्त्यनशनादिभिः ।
सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपनः ॥ ३.२०३.१०२ ॥
పాపకర్మలు ఉపవాసం మొదలైన వాటివల్ల శుద్ధి కావు; మాంసం, రక్తంతో అలదుకున్నవాడు ఉపవాసం వల్లనే క్షీణిస్తాడు.
3.203.103
अज्ञातं कर्म कृत्वा च क्लेशो नान्यत्प्रहीयते ।
नाग्निर्दहति कर्माणि भावशून्यस्य देहिनः ॥ ३.२०३.१०३ ॥
తెలియక చేసిన కర్మ చేసినా బాధ వేరే విధంగా తొలగిపోదు. భావశూన్యుడైన దేహధారి కర్మలను అగ్ని కూడా దహించదు.
3.203.104
पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुध्यन्त्यनशनानि च ।
न मूलफलभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात् ॥ ३.२०३.१०४ ॥
పుణ్యం వల్లనే ప్రజలు సన్యాసం స్వీకరిస్తారు, ఉపవాసాల వల్ల శుద్ధులవుతారు. మూలఫలాలు తినడం వల్ల కాదు, మౌనం వల్ల కాదు, గాలిని ఆహారంగా తీసుకోవడం వల్ల కాదు.
3.203.105
शिरसो मुण्डनाद्वाऽपि न स्थानकुटिकासनात् ।
न जटाधारणाद्वाऽपिन तु स्थानकुटिकासनात्। ॥ ३.२०३.१०५ ॥
తలగొరిగించుకోవడం వల్ల కాదు, నిలబడటం లేదా కుటీరంలో ఆసనం వేయడం వల్ల కాదు. జటలు ధరించడం వల్ల కాదు, నిలబడటం లేదా కుటీరంలో ఆసనం వేయడం వల్ల కూడా కాదు.
3.203.106
नित्यं ह्यनशनाद्वाऽपि नाग्निशुश्रूषणादपि ।
न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि ॥ ३.२०३.१०६ ॥
నిత్యం ఉపవాసం వల్ల కాదు, అగ్నిసేవ వల్ల కూడా కాదు. నీటిలో ప్రవేశించడం వల్ల కాదు, భూమిపై శయనించడం వల్ల కూడా కాదు.
3.203.107
ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च ।
व्याधयश्च प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम् ॥ ३.२०३.१०७ ॥
జ్ఞానం వల్లనో కర్మ వల్లనో జరా-మరణాలు, వ్యాధులు తొలగిపోతాయి, ఉత్తమ పదం లభిస్తుంది.
3.203.108
बीजानि ह्यग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा ।
ज्ञानदग्धैस्तधा क्लेशैर्नात्मा संडुज्यते पुनः ॥ ३.२०३.१०८ ॥
అగ్నిచే దగ్ధమైన బీజాలు మళ్లీ మొలవవు. అలాగే జ్ఞానంతో దగ్ధమైన క్లేశాల వల్ల ఆత్మ మళ్లీ బంధింపబడదు.
3.203.109
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुण्ठोपमानि च ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेनानीव महार्णवे ॥ ३.२०३.१०९ ॥
ఆత్మ నుండి విడివడినవారు కట్టెలు, మొద్దులవంటివారు; మహాసముద్రంలో నురుగులవలె వారు నశించిపోతారు, సందేహం లేదు.
3.203.110
आत्मानं विन्दते येन सर्वभूतगुहाशयम् ।
श्लोकेन यदि वाऽर्धेन क्षीणं तस्य प्रयोजनम् ॥ ३.२०३.११० ॥
సర్వభూతాల గుహలో నివసించే ఆత్మను ఏ ప్రకారం ఒకడు పొందుతాడో — ఒక శ్లోకంతోనైనా లేదా అర్ధంతోనైనా — అతని ప్రయోజనం సిద్ధిస్తుంది.
3.203.111
द्व्यक्षरादभिसंधाय केचिच्छ्लोकपदाङ्कितैः ।
शतैरन्यैः सहस्रैश्च प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.१११ ॥
రెండు అక్షరాలను లక్ష్యంగా చేసుకొని కొందరు, శ్లోకపదాలతో గుర్తించిన వందలు, వేల ఇతర గ్రంథాలద్వారా — ఆ విశ్వాసమే మోక్షలక్షణం.
3.203.112
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ।
ऊटुर्ज्ञानविदो वृद्धाः प्रत्ययो मोक्षलक्षणम् ॥ ३.२०३.११२ ॥
సంశయాత్మునికి ఈ లోకమూ లేదు, పరలోకమూ లేదు, సుఖమూ లేదు; ఇది జ్ఞానులైన పెద్దలు చెప్పారు — విశ్వాసమే మోక్షలక్షణం.
3.203.113
विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम् ।
उद्विजेत्स तु देवेभ्यो दावाग्नेरिव मानवः ॥ ३.२०३.११३ ॥
వేదాల అర్థాన్ని తెలుసుకొని వాటి ప్రయోజనాన్ని పూర్తిగా గ్రహించిన మానవుడు — అతడు దేవతలనుండైనా అడవిమంటను చూసి భయపడినట్లు వెనుకంజవేస్తాడు.
3.203.114
शुष्कं तर्कं परित्यज्यआश्रयस्व श्रुतिं स्मृतिम् ।
एकाराभिसंबद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि।
बुद्धिर्न तस्य सिद्ध्येत साधनस्य विपर्ययात् ॥ ३.२०३.११४ ॥
శుష్క తర్కాన్ని విడిచి శ్రుతిని, స్మృతిని ఆశ్రయించు. 'ఏ' అక్షరంతో బంధించబడిన తత్త్వాన్ని నీవు హేతువులతో కోరుతున్నావు; సాధనానికి విరుద్ధమైన మార్గం వలన దాని సిద్ధి బుద్ధితో కలగదు.
3.203.115
वेद्यं पूर्वं वेदितव्यं प्रयत्ना-
त्तद्धीर्वेदस्तस्य वेदः शरीरम्।
वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धिः ।
क्लीबस्त्वात्मा न स वेद्यं न वेदः ॥ ३.२०३.११५ ॥
ముందు తెలుసుకోదగినదాన్ని ప్రయత్నంతో తెలుసుకోవాలి. దాని బుద్ధియే వేదం, దాని వేదం శరీరం. వేదం తత్త్వం, దాని సంక్షిప్త ఉపలబ్ధి. కానీ ఆత్మ క్లీబం; అది తెలుసుకోదగినది కాదు, వేదమూ కాదు.
3.203.116
वेदोक्तमायुर्देवानामाशिषश्चैव कर्मणाम् ।
फलत्यनुयुगं लोके प्रभावश्च शरीरिणाम् ॥ ३.२०३.११६ ॥
వేదంలో చెప్పబడిన దేవతల ఆయుష్షు, ఆశీర్వాదాలు, కర్మల ఫలితాలు ప్రతి యుగంలో లోకంలో ఫలిస్తాయి; దేహధారుల ప్రభావమూ అలాగే.
3.203.117
इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्परिवर्जयेत् ।
तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम् ॥ ३.२०३.११७ ॥
ఇంద్రియాల ప్రసన్నతతో ఇవన్నీ వదిలిపెట్టాలి; కాబట్టి ఇంద్రియ విషయాలను నిరోధించి చేసే ఉపవాసం దివ్యమైనది.
3.203.118
तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते ।
ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षयः ॥ ३.२०३.११८ ॥
తపస్సుతో స్వర్గగమనం; దానంతో భోగం లభిస్తుంది. జ్ఞానంతో మోక్షం తెలుసుకోవాలి; తీర్థస్నానంతో పాపం క్షీణిస్తుంది.
3.203.119
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशाः ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि प्रदानविधिमुत्तमम् ॥ ३.२०३.११९ ॥
ఇలా చెప్పబడగా, ఓ రాజేంద్రా, మహాయశస్వి ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు: భగవన్, ఉత్తమమైన దాన విధిని వినాలని కోరుతున్నాను.
3.203.120
यत्तत्पृच्छसि राजेन्द्रदानधर्मं युधिष्ठिर ।
इष्टं चेदं सदा मह्यं राजन्गौरवतस्तथा ॥ ३.२०३.१२० ॥
ఓ రాజేంద్ర యుధిష్ఠిరా, నీవు అడుగుతున్న దానధర్మం నాకు ఎల్లప్పుడూ ఇష్టమైనది; ఓ రాజా, గౌరవంతో కూడా అలాగే.
3.203.121
शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च ।
छायायां करिणः श्राद्धं तत्कर्म परिवीजितम्।
दशकल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिष्ठिर ॥ ३.२०३.१२१ ॥
యుధిష్ఠిరా, శ్రుతి స్మృతులలో చెప్పబడిన దానరహస్యాలను విను. ఏనుగు నీడలో చేసిన శ్రాద్ధం, విసనకర్రతో వీచిన ఆ కర్మ ఇక్కడ పదివేల కల్పాల వరకు క్షీణించదు.
3.203.122
जीवनाय समाक्लिन्नं वसु दत्त्वा महीपते ।
विप्रं तु वासयेद्यस्तु सर्वयज्ञैः स इष्टवान् ॥ ३.२०३.१२२ ॥
మహీపతీ, జీవనానికి సమృద్ధిగా ధనమిచ్చి ఒక బ్రాహ్మణుడిని స్థిరపరచేవాడు సర్వయజ్ఞాలు చేసినవాడు అవుతాడు.
3.203.123
प्रतिस्रोतश्चित्रवाहाः पर्जन्योऽन्नानुसंचरन् ।
महाधुरि यथा नावा महापापैः प्रमुच्यते।
विषुवे विप्रदत्तानि दधिमध्वक्षयाणि च ॥ ३.२०३.१२३ ॥
ప్రతిస్రోతసులో వెళ్లే చిత్రవాహ నావ గొప్ప ఆపద నుండి దాటించినట్లే, అన్నాన్ని వెంటబెట్టుకుని వచ్చే పర్జన్యుడు మహాపాపాల నుండి విముక్తిస్తాడు. విషువ కాలంలో బ్రాహ్మణులకిచ్చిన పెరుగు, తేనె ఎన్నటికీ తరగవు.
3.203.124
पर्वसु द्विगुणं दानमृतौ दशगुणं भवेत् ।
अब्दे दशगुणं प्रोक्तमनन्तं विषुवे भवेत् ॥ ३.२०३.१२४ ॥
పర్వదినాల్లో చేసిన దానం రెట్టింపు; ఋతువులో పదిరెట్లు అవుతుంది. సంవత్సరంలో పదిరెట్లని చెప్పబడింది; విషువంలో అది అనంతమవుతుంది.
3.203.125
अयने विषुवे चैवषडशीतिमुखेषु च ।
चन्द्रसूर्योपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते ॥ ३.२०३.१२५ ॥
అయనంలో, విషువంలో, షడశీతి ముఖాలలో, చంద్ర సూర్య గ్రహణాల్లో ఇచ్చిన దానం అక్షయమని చెప్పబడుతుంది.
3.203.126
ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं ।
शतगुणमृत्वयनादिषु ध्रुवम्।
भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो-
र्विषुवति चाक्षयमश्नुते फलम् ॥ ३.२०३.१२६ ॥
ఋతువుల్లో ఇచ్చిన దానం పదిరెట్లని అంటారు; ఋతు, అయనాది కాలాల్లో నిశ్చయంగా వందరెట్లు అవుతుంది. పగలు రాహు (గ్రహణ) సమయంలో, విషువంలో ఇచ్చిన దానం వేయిరెట్లై అక్షయ ఫలాన్ని పొందుతుంది.
3.203.127
नाभूमिदो भूमिमश्नाति राज-
न्नायानदो यानमारुह्य याति।
यान्यान्कामान्ब्राह्मणेभ्यो ददाति ।
तांस्तान्कामाञ्जायमानः स भुङ्क्ते ॥ ३.२०३.१२७ ॥
ఓ రాజా, భూమిని దానం చేయనివాడు భూమిని పొందడు; వాహనాన్ని దానం చేయనివాడు వాహనమెక్కి వెళ్ళడు. బ్రాహ్మణులకు ఏ ఏ కోరికలను ఇస్తాడో, వాటినే పుట్టినప్పుడు అతడు అనుభవిస్తాడు.
3.203.128
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं ।
भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः।
लोकाश्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता ।
यः काञ्चनं गाश्च महीं च दद्यात् ॥ ३.२०३.१२८ ॥
బంగారం అగ్ని యొక్క మొదటి సంతానం; భూమి విష్ణువుకు చెందినది; ఆవులు సూర్యుని సంతానం. బంగారాన్ని, ఆవులను, భూమిని ఎవరు దానం చేస్తారో, ఆ దానం ద్వారా మూడు లోకాలు దానం చేయబడినవిగా అవుతాయి.
3.203.129
परंहि दानान्न बभूव शाश्वतं ।
भव्यं त्रिलोके भवते कुतः पुनः।
तस्मात्प्रधानं परमं हि दानं ।
वदन्ति लोकेषु विशिष्टबुद्धयः ॥ ३.२०३.१२९ ॥
దానం కంటే ఉన్నతమైనది, శాశ్వతమైనది ఏదీ లేదు; మూడు లోకాలలో మరింత మేలైనది ఎక్కడినుంచి వస్తుంది? అందువల్ల విశిష్ట బుద్ధి గలవారు దానమే లోకాలలో ప్రధానమైనదీ, అత్యున్నతమైనదీ అని అంటారు.