महाभारत · अध्याय 3.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.206.1
स एवमुक्तो राजर्षिरुदङ्केनापराजितः ।
उदङ्कं कौरवश्रेष्ठ कृताञ्जलिथाब्रवीत् ॥ ३.२०६.१ ॥
उदंकाने असे सांगितल्यावर अपराजित राजर्षी हात जोडून कौरवश्रेष्ठ उदंकाला म्हणाला.
3.206.2
न हि मे गमनं ब्रह्मन्मोघमेतद्भविष्यति ।
पुत्रो ममायं भगवन्कुवलाश्व इति स्मृतः ॥ ३.२०६.२ ॥
हे ब्रह्मन्, माझे जाणे व्यर्थ जाणार नाही. हे भगवन्, हा माझा पुत्र असून कुवलाश्व नावाने ओळखला जातो.
3.206.3
धृतिमान्क्षिप्रकारी च वीर्येणाप्रतिमो भुवि ।
प्रियं च ते सर्वमेतत्करिष्यति न संशयः ॥ ३.२०६.३ ॥
तो धैर्यवान, तत्पर कर्म करणारा आणि पृथ्वीवर पराक्रमात अतुलनीय आहे. तुझे सर्व प्रिय कार्य तो करेल, यात शंका नाही.
3.206.4
पुत्रैः परिवृतः सर्वैः शूरैः परिघबाहुभिः ।
हनिष्यति महाबाहुस्तं वै धुन्धुं महाऽसुरम्।
विसर्जयस्व मां ब्रह्मन्न्यस्तशस्त्रोस्मि सांप्रतम् ॥ ३.२०६.४ ॥
परिघासारख्या बाहूंच्या सर्व शूर पुत्रांनी वेढलेला हा महाबाहू त्या महान असुर धुंधूला निश्चित मारील. हे ब्रह्मन्, आता मला निरोप द्या; आता मी शस्त्रे खाली ठेवली आहेत.
3.206.5
तथाऽस्त्विति च तेनोक्तो मुनिनाऽमिततेजसा ।
स तमादिश्य तनयमुदङ्काय महात्मने।
क्रियतामिति राजर्षिर्जगाम वनमुत्तमम् ॥ ३.२०६.५ ॥
'तसेच होवो' असे अमिततेजस्वी मुनींनी सांगितल्यावर, त्या राजर्षींनी आपला पुत्र महात्मा उदंकाला सोपवून, 'तसे केले जावो' असे म्हणून उत्तम वनाकडे प्रयाण केले.
3.206.6
क एष भगवन्दैत्यो महावीर्यस्तपोधन ।
कस्य पुत्रोऽथ नप्ता वा एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ ३.२०६.६ ॥
हे भगवन्, हे तपोधन, हा महापराक्रमी दैत्य कोण आहे? हा कोणाचा पुत्र किंवा नातू आहे? हे जाणण्याची माझी इच्छा आहे.
3.206.7
एवं महाबलो दैत्यो न श्रुतो मे तपोधन ।
यस्य निश्वासवातेन कम्पते भूः सपर्वता ॥ ३.२०६.७ ॥
हे तपोधन, असा महाबलवान दैत्य मी कधी ऐकला नाही. ज्याच्या श्वासवायूने पर्वतांसह पृथ्वी कंपित होते.
3.206.8
एतदिच्छामि भगवन्याथातथ्येन वेदितुम् ।
सर्वमेव महाप्राज्ञ विस्तरेण तपोधन ॥ ३.२०६.८ ॥
हे भगवन्, हे सर्व यथार्थपणे जाणू इच्छितो. हे महाप्राज्ञ, हे तपोधन, सर्व विस्ताराने सांगा.
3.206.9
शृणु राजननिदं सर्वं यथावृत्तं नराधिप ।
कथ्यमानं महाप्राज्ञ विस्तरेण यथातथम् ॥ ३.२०६.९ ॥
हे राजा, नराधिपा, हे सर्व जसे घडले तसे ऐका. हे महाप्राज्ञा, हे विस्ताराने यथार्थपणे सांगत आहे.
3.206.10
एकार्णवे निरालोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
प्रनष्टेषु च भूतेषु सर्वेषु भरतर्षभ ॥ ३.२०६.१० ॥
एकाच समुद्रात, प्रकाशाविना, स्थावर-जंगम सर्व नष्ट झाले. हे भरतर्षभा, सर्व प्राणी नष्ट झाले.
3.206.11
प्रभवं लोककर्तारं विष्णुं शाश्वतमव्ययम् ।
यमाहुर्मुनयः सिद्धाः सर्वलोकमहेश्वरम्।
चतुर्भुजमुदाराङ्गं दृष्टवानस्मि भारत ॥ ३.२०६.११ ॥
मुनी आणि सिद्ध ज्याला लोककर्ता, शाश्वत, अव्यय आणि सर्वलोकमहेश्वर म्हणतात, त्या चतुर्भुज, उदार अंग असलेल्या विष्णूला मी पाहिले आहे, हे भारता.
3.206.12
सुष्वाप भगवान्विष्णुरप्शय्यामेक एव हि ।
नागस् भोगे महति शेपस्यामिततेजसः ॥ ३.२०६.१२ ॥
भगवान विष्णू एकटेच पाण्याच्या शय्येवर झोपले होते, अमिततेजस्वी शेषनागाच्या विशाल वेटोळ्यावर.
3.206.13
लोककर्ता महाभाग भगवानच्युतो हरिः ।
नागभगेन महता परिरभ्य महीमिमाम् ॥ ३.२०६.१३ ॥
लोकांचा कर्ता, महाभाग्यवान भगवान अच्युत हरि या पृथ्वीला महान नागाच्या वेटोळ्यांनी वेढून घेऊन होते.
3.206.14
स्वपतस्तस्य देवस्य पद्मं सूर्यसमप्रभम् ।
नाभ्या विनिःसृतं दिव्यं तत्रोत्पन्नः पितामहः ॥ ३.२०६.१४ ॥
झोपलेल्या त्या देवाच्या नाभीतून सूर्यासारख्या तेजाचे दिव्य कमळ उगवले; त्यातच पितामह (ब्रह्मदेव) प्रकट झाले.
3.206.15
साक्षाल्लोकगुरुर्ब्रह्मा पद्मे सूर्यसमप्रभः ।
चतुर्वेदश्चतुर्मूर्तिश्चतुर्वर्गश्चतुर्मुखः ॥ ३.२०६.१५ ॥
साक्षात लोकगुरू ब्रह्मदेव सूर्यासारख्या तेजाने कमळावर होते; चार वेद असलेले, चार मूर्ती असलेले, चार पुरुषार्थ असलेले, चार मुखांचे.
3.206.16
स्वप्रभावाद्दुराधर्षो महाबलपराक्रमः ।
कस्यचित्त्वथ कालस्य दानवौ वीर्यवत्तमौ ॥ ३.२०६.१६ ॥
स्वतःच्या प्रभावाने दुर्धर्ष, महाबल आणि पराक्रमी (ब्रह्मदेव); मग काही काळानंतर अत्यंत पराक्रमी दोन दानव (प्रकट झाले).
3.206.17
मधुश्च कैटभश्चैव दृष्टवन्तौ हरिं प्रभुम् ।
शयानं शयने दिव्ये नागभोगे महाद्युतिम् ॥ ३.२०६.१७ ॥
मधु आणि कैटभ यांनीही प्रभू हरीला पाहिले; दिव्य शय्येवर, नागाच्या वेटोळ्यांवर महान तेजाने निजलेल्या त्याला.
3.206.18
बहुयोजनविस्तीर्णे बहुयोजनमायते ।
किरीटकौस्तुभधरं पीतकौशेयवाससम् ॥ ३.२०६.१८ ॥
(ती शय्या) अनेक योजने विस्तीर्ण आणि अनेक योजने लांब होती; (भगवान) किरीट व कौस्तुभ धारण करून पिवळे रेशमी वस्त्र परिधान केलेले होते.
3.206.19
दीप्यमानं श्रिया राजंस्तेजसा वपुपा तथा ।
सहस्रसूर्यप्रतिममद्भुतोपमदर्शनम् ॥ ३.२०६.१९ ॥
हे राजा, ते श्री, तेज आणि शरीराने तळपत होते; हजार सूर्यांसारखे, अद्भुत रूप दिसणारे होते.
3.206.20
विस्मय सुमहानासीन्मधुकैटभयोस्तदा ॥ ३.२०६.२० ॥
तेव्हा मधु आणि कैटभ यांना मोठे आश्चर्य वाटले.
3.206.21
दृष्ट्वा पितामहं चापि पद्मे पद्मनिभेक्षणम् ।
वित्रासयेतामथ तौ ब्रह्माणममितौजसम् ॥ ३.२०६.२१ ॥
कमळासारखे नेत्र असलेल्या पितामहांना कमळावर पाहून ते दोघे अमित तेजस्वी ब्रह्मदेवांना भयभीत करू लागले.
3.206.22
वित्रास्यमानो बहुधा ब्रह्मा ताभ्यां महायशाः ।
अकम्पयत्पद्मनालं ततोऽबुध्यत केशवः ॥ ३.२०६.२२ ॥
त्यांच्याकडून अनेक प्रकारे भयभीत केलेल्या महायशस्वी ब्रह्मदेवांनी कमळदांडा हलवला; तेव्हा केशव जागे झाले.
3.206.23
अथापश्त गोविन्दो दानवौ वीर्यवत्तरौ ॥ ३.२०६.२३ ॥
तेव्हा गोविंदाने त्या दोन अत्यंत पराक्रमी दानवांना पाहिले.
3.206.24
दृष्ट्वा तावब्रवीद्देवः स्वागतं वां महाबलौ ।
ददामि वां वरं श्रेष्ठं रप्रीतिर्हि मम जायते ॥ ३.२०६.२४ ॥
त्या दोघांना पाहून देव म्हणाले, 'हे महाबलवानांनो, तुमचे स्वागत असो. मी तुम्हा दोघांना श्रेष्ठ वर देतो, कारण माझ्या मनात प्रीती उत्पन्न होत आहे.'
3.206.25
तौ प्रहस्य हृषीकेशं महादर्पौ महाबलौ ।
प्रत्यब्रूतां महाराज सहितौ मधुसूदनम् ॥ ३.२०६.२५ ॥
हे महाराजा, ते दोघे महादर्पी आणि महाबली हसून एकत्र मधुसूदनाला उत्तरले.
3.206.26
आवां वरय देव त्वं वरदौ स्वः सुरोत्तम ।
दातारौ स्वो वरं तुभ्यं तद्ब्रवीह्यविचारयन् ॥ ३.२०६.२६ ॥
हे देवा, तू आमच्याकडे वर माग; हे सुरोत्तमा, आम्ही दोघेही वरदाते आहोत. तुला वर देऊ; विचार न करता ते सांग.
3.206.27
भगवानुवाच ।
प्रतिगृह्णे वरं वीरावीप्सितश्च वरो मम।
युवां हि वीर्यसंपन्नौ न वामस्ति समः पुमान् ॥ ३.२०६.२७ ॥
भगवान म्हणाले: हे वीरांनो, मी वर स्वीकारतो; हाच माझा इष्ट वर आहे. तुम्ही दोघे वीर्यसंपन्न आहात; तुमच्यासारखा पुरुष नाही.
3.206.28
वध्यत्वमुपगच्छेतां मम सत्यपराक्रमौ ।
एतदिच्छाम्यहं कामं प्राप्तुं लोकहिताय वै ॥ ३.२०६.२८ ॥
हे सत्य-पराक्रमी दोघांनो, तुम्ही दोघे माझ्याकडून वध्य व्हावे. हेच मला हवे आहे; लोककल्याणासाठी हे प्राप्त करू इच्छितो.
3.206.29
मधुकैटभावूचतुः ।
अनृतंनोक्तपूर्वं नौ स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा।
सत्ये धर्मे च निरतौ विद्ध्यावां पुरुषोत्तम ॥ ३.२०६.२९ ॥
मधु आणि कैटभ म्हणाले: आम्ही पूर्वी कधीही खेळातही खोटे बोललो नाही; मग वेगळे कसे होईल? हे पुरुषोत्तमा, आम्ही दोघे सत्य आणि धर्मात निरत आहोत हे जाण.
3.206.30
बले रूपे च शौर्ये च शमे न च समोस्ति नौ ।
धर्मे तपसि दाने च शीलसत्वदमेषु च ॥ ३.२०६.३० ॥
बल, रूप, शौर्य आणि शम यांत आमच्यासारखा कोणी नाही; धर्म, तप आणि दानात, तसेच शील, सत्त्व आणि दम यांतही.
3.206.31
उपप्लवो महानस्मानुपावर्तत केशव ।
उक्तं प्रतिकुरुष्व त्वं कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ३.२०६.३१ ॥
हे केशवा, आमच्यावर एक मोठे संकट आले आहे. सांगितल्याप्रमाणे तू प्रतिकार कर, कारण काळाला ओलांडणे कठीण आहे.
3.206.32
आवामिच्छावहे देव कृतमेकं त्वया विभो ।
अनावृतेऽवकाशे त्वं जह्यावां सुरसत्तम ॥ ३.२०६.३२ ॥
हे देवा, आम्हा दोघांची एकच इच्छा आहे; हे विभो, तू आमच्यासाठी एक गोष्ट कर. हे सुरश्रेष्ठा, मोकळ्या जागेत तू आम्हा दोघांना सोड.
3.206.33
पुत्रत्वमधिगच्छाव तव चापि सुलोचन ।
वर एष वृतोदेव तद्विद्धि सुरसत्तम ॥ ३.२०६.३३ ॥
हे सुलोचना, आम्हा दोघांना तुझे पुत्रत्वही मिळो. हे देवा, हाच वर आम्ही निवडला आहे; तो जाण, हे सुरश्रेष्ठा.
3.206.34
अनृतं मा भवेद्देव यद्धि नौ संश्रुतं तदा ॥ ३.२०६.३४ ॥
हे देवा, तेव्हा आम्हा दोघांना दिलेले वचन खोटे ठरू नये.
3.206.35
भगवानुवाच ।
बाढमेवं करिष्यामि सर्वमेतद्भविष्यति ॥ ३.२०६.३५ ॥
भगवान म्हणाले: बरे, मी तसेच करीन; हे सर्व घडेल.
3.206.36
सविचिन्त्याथ गोविन्दो नापश्यद्यदनावृतम् ।
अवकाशंपृथिव्यां वा दिवि वा मधुसूदनः ॥ ३.२०६.३६ ॥
नीट विचार करून गोविंदाला (कृष्णाला) पृथ्वीवर किंवा स्वर्गात असे कोणतेही मोकळे, अनावृत स्थान दिसले नाही; मधुसूदनाला असे स्थान सापडले नाही.
3.206.37
स्वकावनावृतावूरू दृष्ट्वा देववरस्तदा ।
मधुकैटभयो राजञ्शिरसी मधुसूदनः।
चक्रेण शितधारेण न्यकृन्तत महायशाः ॥ ३.२०६.३७ ॥
देवांमध्ये श्रेष्ठ, महायशस्वी मधुसूदनाने आपल्या उघड्या दोन मांड्या पाहून, हे राजा, तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने मधु आणि कैटभ यांची दोन्ही मस्तके छाटली.