ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.208.1
ततो युधिष्ठिरो राजा मार्कण्डेयं महाद्युतिम् ।
प्रपच्छ भरतश्रेष्ठ धर्मप्रश्नं स दुर्वचम् ॥ ३.२०८.१ ॥
ଏହାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାତେଜସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏକ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ।
3.208.2
श्रोतुमिच्छामि भगवन्स्त्रीणां माहातम्यमुत्तमम् ।
कथ्यमानं त्वया विप्र सूक्ष्मं धर्म्यं च तत्त्वतः ॥ ३.२०८.२ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ନାରୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ମହିମା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ କହୁଥିବା ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ବିଷୟ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
3.208.3
प्रत्यक्षमिह विप्रर्षे देवा दृश्यन्ति सत्तम ।
सूर्याचन्द्रमसौ वायुः पृथिवी वह्निरेव च ॥ ३.२०८.३ ॥
ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ହେ ସତ୍ତମ, ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦିଶନ୍ତି: ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ।
3.208.4
पिता माता च भगवान्गाव एव च सत्तम ।
यच्चान्यदेव विहितं तच्चापि भृगुनन्दन ॥ ३.२०८.४ ॥
ହେ ସତ୍ତମ, ପିତା ଏବଂ ମାତା, ପୂଜନୀୟ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ବିହିତ ଯାହା ଅନ୍ୟ ତାହା ମଧ୍ୟ, ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ।
3.208.5
मन्येऽहं गुरुवत्सर्वमेकपत्न्यस्तथा स्त्रियः ।
पतिव्रतानां शुश्रूषा दुष्करा प्रतिभाति मे।
पतिव्रतानां महात्म्यं वक्तुमर्हसि नः प्रभो ॥ ३.२०८.५ ॥
ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ସବୁକିଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ। ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କ ସେବା ମୋତେ କଠିନ ମନେ ହୁଏ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କ ମହିମା ଆମକୁ କହିବା ଉଚିତ।
3.208.6
निरुध्य चेन्द्रियग्रामं मनः संरुध्य चानघ ।
पतिं दैवतवच्चापि चिन्तयन्त्य स्थिता हि या ॥ ३.२०८.६ ॥
ହେ ଅନଘ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହକୁ ରୋକି, ମନକୁ ସଂଯମ କରି, ପତିଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ଚିନ୍ତା କରି ସ୍ଥିର ରୁହନ୍ତି।
3.208.7
भगवन्दुष्करं त्वेतत्प्रतिभाति मम प्रभो ।
मातापित्रोश्च शुश्रूषा स्त्रीणां भर्तरि च द्विज ॥ ३.२०८.७ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ପ୍ରଭୋ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଦୁଷ୍କର ମନେ ହେଉଛି — ମାତାପିତାଙ୍କ ସେବା ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସେବା।
3.208.8
स्त्रीणां धर्मात्सुघोराद्धि नान्यं पश्यामि दुष्करम् ।
साध्वाचाराः स्त्रियो ब्र्हमन्कुर्वन्तीह सदादृताः ॥ ३.२०८.८ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଏହି ଅତି କଠୋର ଧର୍ମଠାରୁ କଠିନ ଆଉ କିଛି ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠାରେ ସଦାଚାରୀ, ସର୍ବଦା ସମ୍ମାନିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହା କରନ୍ତି।
3.208.9
दुष्करं खलु कुर्वन्ति पितरो मातरश्च वै ।
एकपत्न्यश्च या नार्यो याश् सत्यं वदन्त्युत ॥ ३.२०८.९ ॥
ପିତା ଓ ମାତା ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରନ୍ତି। ଏବଂ ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତା, ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
3.208.10
कुक्षिणा दशमासांश्च गर्भं संधारयन्ति याः ।
नार्यः कालेन संबूय किमद्भुततरं ततः ॥ ३.२०८.१० ॥
ଦଶ ମାସ କୋଖରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସମୟ ହେଲେ (ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କରନ୍ତି) — ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଉ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?
3.208.11
संशयं परमं प्राप्य वेदनामतुलामपि ।
प्रजायन्ते सुतान्नार्यो दुःखेन महता विभो ॥ ३.२०८.११ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂକଟ ଓ ଅତୁଳନୀୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମହାଦୁଃଖରେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କରନ୍ତି, ହେ ବିଭୋ।
3.208.12
पुष्णन्ति चापि महता स्नेहेन द्विजपुङ्गव ।
चिन्तयन्ति ततश्चापि किंशीलोऽयंभविष्यति ॥ ३.२०८.१२ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମହାସ୍ନେହରେ ତାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ଯେ ଏ କି ସ୍ୱଭାବର ହେବ।
3.208.13
याश्च क्रूरेषु सर्वेषु वर्तमाना जुगुप्सिताः ।
स्वकर्म कुर्वन्ति सदा दुष्करं तच्च मे मतम् ॥ ३.२०८.१३ ॥
କ୍ରୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରି, ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରନ୍ତି — ତାହା ମୋ ମତରେ କଠିନ।
3.208.14
क्षत्रधर्मसमाचारतत्त्वं व्याख्याहि मे द्विज ।
धर्मः सुदुर्लभो विप्र नृशंसेन महात्मना ॥ ३.२०८.१४ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ, କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମର ଆଚରଣର ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ ବୁଝାଅ। ହେ ବିପ୍ର, ନିର୍ଦ୍ଦୟ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
3.208.15
एतदिच्छामि भगवन्प्रश्नं प्रश्नविदांवर ।
श्रोतुं भृगुकुलश्रेष्ठ शुश्रूषे तव सुव्रत ॥ ३.२०८.१५ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ପ୍ରଶ୍ନଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଭୃଗୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଉତ୍ସୁକ।
3.208.16
हन्त तेऽहं समाख्यास्ये प्रश्नमेतं सुदुर्वचम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ गदतस्तन्निबोध मे ॥ ३.२०८.१६ ॥
ଠିକ୍, ଏହି ଅତି କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ମୁଁ ତୁମକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝାଇବି। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ କହିବା କଥା ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
3.208.17
मातरंश्रेयसीं तात पितृनन्ये तु मेनिरे ।
दुष्करं कुरुते माता विवर्धयति या प्रजाः ॥ ३.२०८.१७ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, କେହି କେହି ପିତାମାନଙ୍କଠାରୁ ମାତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରନ୍ତି। ମାତା କଠିନ କର୍ମ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ପାଳନ-ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
3.208.18
तपसा देवतेज्याभिर्वन्दनेन तितिक्षया ।
सुप्रशस्तैरुपायैश्चापीहन्ते पितरः सुतान् ॥ ३.२०८.१८ ॥
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଦେବପୂଜା ଦ୍ୱାରା, ବନ୍ଦନା ଦ୍ୱାରା, ସହନଶୀଳତା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅତି ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପିତାମାନେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
3.208.19
एवं कृच्छ्रेण महता पुत्रं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
चिन्तयन्ति सदा वीर कीदृशोऽयं भविष्यति ॥ ३.२०८.१९ ॥
ଏହିପରି ମହା କଷ୍ଟରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ପୁତ୍ର ଲାଭ କରି, ହେ ବୀର, ଏ କିପରି ହେବ ବୋଲି ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।
3.208.20
आशंसते हि पुत्रेषु पिता माता च भारत ।
यशः कीर्तिमथैश्वर्यं तेजो धर्मं तथैव च ॥ ३.२०८.२० ॥
ହେ ଭାରତ, ପିତା ଓ ମାତା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ଯଶ, କୀର୍ତ୍ତି, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ ଓ ଧର୍ମର ଆଶା କରନ୍ତି।
3.208.21
मातुः पितुश्च राजेन्द्र सततं हितकारिंणोः ।
तयोराशां तु सफलां यः करोति स धर्मवित् ॥ ३.२०८.२१ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବଦା ହିତକାରୀ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଶା ଯିଏ ସଫଳ କରେ, ସେ ହିଁ ଧର୍ମଜ୍ଞ।
3.208.22
पिता माता च राजेन्द्र तुष्यतो यस् नित्यशः ।
इह प्रेत्य च तस्याथ कीर्तिर्धर्मश्र शाश्वतः ॥ ३.२०८.२२ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରଖେ, ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ତାହାର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ହୁଏ।
3.208.23
नैव यज्ञक्रियाः काश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम् ।
या तु भर्तरि शुश्रूषा तया स्वर्गं जयत्युत ॥ ३.२०८.२३ ॥
କୌଣସି ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଉପବାସ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଜୟ ହୁଏ।
3.208.24
एतत्प्रकरणं राजन्नधिकृत्य युधिष्ठिर ।
पतिव्रतानां नियतं धर्मं चावाहितः शृणु ॥ ३.२०८.२४ ॥
ହେ ରାଜନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କର ନିୟତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ।