మహాభారతం · అధ్యాయం 3.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.208.1
ततो युधिष्ठिरो राजा मार्कण्डेयं महाद्युतिम् ।
प्रपच्छ भरतश्रेष्ठ धर्मप्रश्नं स दुर्वचम् ॥ ३.२०८.१ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు మహాతేజస్వి అయిన మార్కండేయుని అడిగాడు. భరతశ్రేష్ఠా, అది ధర్మానికి సంబంధించిన కఠినమైన ప్రశ్న.
3.208.2
श्रोतुमिच्छामि भगवन्स्त्रीणां माहातम्यमुत्तमम् ।
कथ्यमानं त्वया विप्र सूक्ष्मं धर्म्यं च तत्त्वतः ॥ ३.२०८.२ ॥
భగవాన్, స్త్రీల ఉత్తమ మహిమను వినాలని కోరుతున్నాను. విప్రా, నీవు చెప్పే ఆ సూక్ష్మమైన, ధర్మబద్ధమైన విషయాన్ని యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
3.208.3
प्रत्यक्षमिह विप्रर्षे देवा दृश्यन्ति सत्तम ।
सूर्याचन्द्रमसौ वायुः पृथिवी वह्निरेव च ॥ ३.२०८.३ ॥
విప్రర్షీ, సత్తమా, ఇక్కడ దేవతలు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తున్నారు: సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, భూమి మరియు అగ్ని కూడా.
3.208.4
पिता माता च भगवान्गाव एव च सत्तम ।
यच्चान्यदेव विहितं तच्चापि भृगुनन्दन ॥ ३.२०८.४ ॥
సత్తమా, తండ్రి మరియు తల్లి, పూజ్యులైన గోవులు కూడా, విధించబడిన ఇతరమైనవి కూడా అలాగే, భృగునందనా.
3.208.5
मन्येऽहं गुरुवत्सर्वमेकपत्न्यस्तथा स्त्रियः ।
पतिव्रतानां शुश्रूषा दुष्करा प्रतिभाति मे।
पतिव्रतानां महात्म्यं वक्तुमर्हसि नः प्रभो ॥ ३.२०८.५ ॥
ఏక పతి అనుసరించే స్త్రీలు గురువులవంటి వారని నేను భావిస్తున్నాను. పతివ్రతలకు సేవ చేయడం కష్టంగా తోస్తోంది. ప్రభో, పతివ్రతల మహిమను మాకు చెప్పాలి.
3.208.6
निरुध्य चेन्द्रियग्रामं मनः संरुध्य चानघ ।
पतिं दैवतवच्चापि चिन्तयन्त्य स्थिता हि या ॥ ३.२०८.६ ॥
అనఘా, ఇంద్రియ సమూహాన్ని నిగ్రహించి, మనస్సును నియంత్రించి, భర్తను దైవంలా ధ్యానిస్తూ ఎవరు స్థిరంగా ఉంటారో.
3.208.7
भगवन्दुष्करं त्वेतत्प्रतिभाति मम प्रभो ।
मातापित्रोश्च शुश्रूषा स्त्रीणां भर्तरि च द्विज ॥ ३.२०८.७ ॥
ఓ భగవంతుడా, ప్రభూ, ద్విజుడా, ఇది నాకు కష్టంగా తోస్తోంది — తల్లిదండ్రుల సేవ, మరియు భర్తపై స్త్రీల సేవ.
3.208.8
स्त्रीणां धर्मात्सुघोराद्धि नान्यं पश्यामि दुष्करम् ।
साध्वाचाराः स्त्रियो ब्र्हमन्कुर्वन्तीह सदादृताः ॥ ३.२०८.८ ॥
స్త్రీల ఈ అత్యంత కఠినమైన ధర్మం కంటే కష్టమైనది మరేదీ నాకు కనిపించదు. ఓ బ్రాహ్మణా, ఇక్కడ సదాచారులైన, ఎల్లప్పుడూ గౌరవింపబడే స్త్రీలు దీన్ని ఆచరిస్తారు.
3.208.9
दुष्करं खलु कुर्वन्ति पितरो मातरश्च वै ।
एकपत्न्यश्च या नार्यो याश् सत्यं वदन्त्युत ॥ ३.२०८.९ ॥
తండ్రులు, తల్లులు నిజంగా కష్టమైన కార్యాలు చేస్తారు. ఒకే భర్తకు అంకితమైన, సత్యం పలికే స్త్రీలూ అలాగే చేస్తారు.
3.208.10
कुक्षिणा दशमासांश्च गर्भं संधारयन्ति याः ।
नार्यः कालेन संबूय किमद्भुततरं ततः ॥ ३.२०८.१० ॥
పది నెలలు గర్భాన్ని గర్భంలో ధరించే స్త్రీలు, సమయం వచ్చినప్పుడు కలిసి (సంతానాన్ని కంటారు) — దానికంటే అద్భుతమైనది ఏముంటుంది?
3.208.11
संशयं परमं प्राप्य वेदनामतुलामपि ।
प्रजायन्ते सुतान्नार्यो दुःखेन महता विभो ॥ ३.२०८.११ ॥
అత్యంత ప్రమాదాన్ని, సాటిలేని వేదనను పొందినప్పటికీ, స్త్రీలు గొప్ప దుఃఖంతో సంతానాన్ని కంటారు, ఓ విభూ.
3.208.12
पुष्णन्ति चापि महता स्नेहेन द्विजपुङ्गव ।
चिन्तयन्ति ततश्चापि किंशीलोऽयंभविष्यति ॥ ३.२०८.१२ ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, వారు గొప్ప ప్రేమతో దానిని పోషిస్తారు. తరువాత ఇతడు ఎటువంటి స్వభావం కలవాడవుతాడో అని ఆలోచిస్తారు.
3.208.13
याश्च क्रूरेषु सर्वेषु वर्तमाना जुगुप्सिताः ।
स्वकर्म कुर्वन्ति सदा दुष्करं तच्च मे मतम् ॥ ३.२०८.१३ ॥
క్రూరుల మధ్య జీవిస్తూ, నిందితులైనప్పటికీ, ఎల్లప్పుడూ తమ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించేవారు — అది నాకు కష్టమైనదిగా తోస్తుంది.
3.208.14
क्षत्रधर्मसमाचारतत्त्वं व्याख्याहि मे द्विज ।
धर्मः सुदुर्लभो विप्र नृशंसेन महात्मना ॥ ३.२०८.१४ ॥
ఓ ద్విజా, క్షత్రధర్మ ఆచరణ తత్త్వాన్ని నాకు వివరించు. ఓ విప్రా, క్రూరుడైన మహాత్ముని ద్వారా ధర్మం అత్యంత దుర్లభం.
3.208.15
एतदिच्छामि भगवन्प्रश्नं प्रश्नविदांवर ।
श्रोतुं भृगुकुलश्रेष्ठ शुश्रूषे तव सुव्रत ॥ ३.२०८.१५ ॥
ఓ భగవంతుడా, ఈ ప్రశ్నను వినాలనుకుంటున్నాను. ఓ ప్రశ్నజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడా, ఓ భృగువంశ శ్రేష్ఠా, ఓ సువ్రతా, మీ సేవలో వినడానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నాను.
3.208.16
हन्त तेऽहं समाख्यास्ये प्रश्नमेतं सुदुर्वचम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ गदतस्तन्निबोध मे ॥ ३.२०८.१६ ॥
సరే, ఈ అత్యంత కఠినమైన ప్రశ్నను తత్త్వతః నీకు పూర్తిగా వివరిస్తాను. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, నేను చెప్పేది నా నుండి విను.
3.208.17
मातरंश्रेयसीं तात पितृनन्ये तु मेनिरे ।
दुष्करं कुरुते माता विवर्धयति या प्रजाः ॥ ३.२०८.१७ ॥
ఓ తాతా, కొందరు తండ్రుల కంటే తల్లిని శ్రేష్ఠురాలిగా భావిస్తారు. తల్లి కష్టమైన పని చేస్తుంది, ఎందుకంటే ఆమె సంతానాన్ని పెంచుతుంది.
3.208.18
तपसा देवतेज्याभिर्वन्दनेन तितिक्षया ।
सुप्रशस्तैरुपायैश्चापीहन्ते पितरः सुतान् ॥ ३.२०८.१८ ॥
తపస్సుతో, దేవతారాధనతో, నమస్కారంతో, సహనంతో, అత్యంత ప్రశంసనీయమైన ఉపాయాలతో కూడా తండ్రులు కుమారులను పొందాలని ప్రయత్నిస్తారు.
3.208.19
एवं कृच्छ्रेण महता पुत्रं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
चिन्तयन्ति सदा वीर कीदृशोऽयं भविष्यति ॥ ३.२०८.१९ ॥
ఈ విధంగా ఎంతో కష్టంతో అత్యంత దుర్లభమైన కుమారుణ్ణి పొంది, ఓ వీరా, ఇతడు ఎలా అవుతాడో అని వారు ఎల్లప్పుడూ ఆలోచిస్తారు.
3.208.20
आशंसते हि पुत्रेषु पिता माता च भारत ।
यशः कीर्तिमथैश्वर्यं तेजो धर्मं तथैव च ॥ ३.२०८.२० ॥
ఓ భరతా, తండ్రి, తల్లి కుమారులలో యశస్సు, కీర్తి, ఐశ్వర్యం, తేజస్సు, ధర్మం కోసం ఆశిస్తారు.
3.208.21
मातुः पितुश्च राजेन्द्र सततं हितकारिंणोः ।
तयोराशां तु सफलां यः करोति स धर्मवित् ॥ ३.२०८.२१ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఎల్లప్పుడూ హితం చేసే తల్లి తండ్రుల ఆశను ఎవరు ఫలింపజేస్తారో, అతడే ధర్మజ్ఞుడు.
3.208.22
पिता माता च राजेन्द्र तुष्यतो यस् नित्यशः ।
इह प्रेत्य च तस्याथ कीर्तिर्धर्मश्र शाश्वतः ॥ ३.२०८.२२ ॥
ఓ రాజేంద్రా, తండ్రి తల్లి ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉండేలా చేసేవానికి ఇహంలో, పరంలో కీర్తి, శాశ్వత ధర్మం కలుగుతాయి.
3.208.23
नैव यज्ञक्रियाः काश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम् ।
या तु भर्तरि शुश्रूषा तया स्वर्गं जयत्युत ॥ ३.२०८.२३ ॥
ఏ యజ్ఞ క్రియలూ కాదు, శ్రాద్ధమూ కాదు, ఉపవాసమూ కాదు; భర్తకు చేసే సేవతోనే స్వర్గం జయించబడుతుంది.
3.208.24
एतत्प्रकरणं राजन्नधिकृत्य युधिष्ठिर ।
पतिव्रतानां नियतं धर्मं चावाहितः शृणु ॥ ३.२०८.२४ ॥
ఓ రాజా యుధిష్ఠిరా, ఈ ప్రకరణాన్ని గురించి, పతివ్రతల నియతమైన ధర్మాన్ని కూడా శ్రద్ధగా విను.