มหาภารตะ · อัธยายะ 3.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.208.1
ततो युधिष्ठिरो राजा मार्कण्डेयं महाद्युतिम् ।
प्रपच्छ भरतश्रेष्ठ धर्मप्रश्नं स दुर्वचम् ॥ ३.२०८.१ ॥
ครั้นนั้น พระเจ้ายุธิษฐิระ ผู้เป็นกษัตริย์ ทรงทูลถามมารกัณเฑยะผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ด้วยคำถามเรื่องธรรมที่ตอบได้ยาก
3.208.2
श्रोतुमिच्छामि भगवन्स्त्रीणां माहातम्यमुत्तमम् ।
कथ्यमानं त्वया विप्र सूक्ष्मं धर्म्यं च तत्त्वतः ॥ ३.२०८.२ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังความยิ่งใหญ่อันสูงสุดของสตรี ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ ข้าแต่พราหมณ์ ซึ่งท่านกำลังกล่าวอยู่ ทั้งละเอียดอ่อนและเป็นธรรม ตามความจริงแท้
3.208.3
प्रत्यक्षमिह विप्रर्षे देवा दृश्यन्ति सत्तम ।
सूर्याचन्द्रमसौ वायुः पृथिवी वह्निरेव च ॥ ३.२०८.३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้เป็นฤๅษี ผู้ประเสริฐแห่งคนดี เทพทั้งหลายย่อมปรากฏให้เห็นโดยตรงในที่นี้ คือพระอาทิตย์และพระจันทร์ ลม แผ่นดิน และไฟด้วยเช่นกัน
3.208.4
पिता माता च भगवान्गाव एव च सत्तम ।
यच्चान्यदेव विहितं तच्चापि भृगुनन्दन ॥ ३.२०८.४ ॥
บิดาและมารดา ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งคนดี และโคทั้งหลายอันเป็นที่เคารพด้วยเช่นกัน และสิ่งอื่นใดที่ถูกกำหนดไว้ ข้าแต่บุตรแห่งภฤගุ แม้สิ่งนั้นก็เช่นกัน
3.208.5
मन्येऽहं गुरुवत्सर्वमेकपत्न्यस्तथा स्त्रियः ।
पतिव्रतानां शुश्रूषा दुष्करा प्रतिभाति मे।
पतिव्रतानां महात्म्यं वक्तुमर्हसि नः प्रभो ॥ ३.२०८.५ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าสตรีผู้ซื่อสัตย์ต่อสามีเพียงคนเดียวนั้นเปรียบเหมือนคุรุในทุกประการ และการปรนนิบัติสตรีผู้ซื่อสัตย์ต่อสามีดูเหมือนจะยากยิ่งสำหรับข้าพเจ้า ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเจ้า ขอพระองค์โปรดกล่าวถึงความยิ่งใหญ่ของสตรีผู้ซื่อสัตย์แก่พวกข้าพเจ้า
3.208.6
निरुध्य चेन्द्रियग्रामं मनः संरुध्य चानघ ।
पतिं दैवतवच्चापि चिन्तयन्त्य स्थिता हि या ॥ ३.२०८.६ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป สตรีเหล่าใดที่ข่มหมู่อินทรีย์และควบคุมใจไว้ได้ แล้วตั้งอยู่ด้วยการครุ่นคิดถึงสามีเสมือนเป็นเทพเจ้า
3.208.7
भगवन्दुष्करं त्वेतत्प्रतिभाति मम प्रभो ।
मातापित्रोश्च शुश्रूषा स्त्रीणां भर्तरि च द्विज ॥ ३.२०८.७ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่เคารพ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง เรื่องนี้ดูเหมือนยากยิ่งสำหรับข้าพเจ้า คือการปรนนิบัติมารดาและบิดา และการปรนนิบัติสามีของสตรี
3.208.8
स्त्रीणां धर्मात्सुघोराद्धि नान्यं पश्यामि दुष्करम् ।
साध्वाचाराः स्त्रियो ब्र्हमन्कुर्वन्तीह सदादृताः ॥ ३.२०८.८ ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นกิจอื่นใดที่ยากยิ่งกว่าหน้าที่อันน่าสะพรึงกลัวของสตรี ข้าแต่พราหมณ์ สตรีผู้มีความประพฤติดีงามซึ่งเป็นที่เคารพอยู่เสมอ ย่อมปฏิบัติหน้าที่นั้นในโลกนี้
3.208.9
दुष्करं खलु कुर्वन्ति पितरो मातरश्च वै ।
एकपत्न्यश्च या नार्यो याश् सत्यं वदन्त्युत ॥ ३.२०८.९ ॥
บิดาและมารดาย่อมกระทำกิจที่ยากยิ่งแน่แท้ และสตรีผู้ซื่อสัตย์ต่อสามีเพียงคนเดียว และสตรีผู้พูดความจริงเช่นกัน ก็ย่อมกระทำเช่นนั้น
3.208.10
कुक्षिणा दशमासांश्च गर्भं संधारयन्ति याः ।
नार्यः कालेन संबूय किमद्भुततरं ततः ॥ ३.२०८.१० ॥
สตรีเหล่าใดที่อุ้มครรภ์ไว้ในครรภ์ตลอดสิบเดือน ครั้นถึงเวลาแล้วก็ให้กำเนิดบุตร จะมีสิ่งใดน่าอัศจรรย์ยิ่งกว่านั้นอีกเล่า
3.208.11
संशयं परमं प्राप्य वेदनामतुलामपि ।
प्रजायन्ते सुतान्नार्यो दुःखेन महता विभो ॥ ३.२०८.११ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ สตรีทั้งหลายต้องเผชิญความเสี่ยงอย่างยิ่งและความเจ็บปวดที่หาใดเปรียบมิได้ แล้วจึงให้กำเนิดบุตรด้วยความทุกข์ทรมานอย่างยิ่ง
3.208.12
पुष्णन्ति चापि महता स्नेहेन द्विजपुङ्गव ।
चिन्तयन्ति ततश्चापि किंशीलोऽयंभविष्यति ॥ ३.२०८.१२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งผู้เกิดสองครั้ง ทั้งยังเลี้ยงดูบุตรด้วยความรักใคร่อย่างยิ่ง แล้วจึงคิดกันต่อไปว่า เด็กคนนี้จะมีนิสัยอย่างไรหนอ
3.208.13
याश्च क्रूरेषु सर्वेषु वर्तमाना जुगुप्सिताः ।
स्वकर्म कुर्वन्ति सदा दुष्करं तच्च मे मतम् ॥ ३.२०८.१३ ॥
สตรีเหล่าใดที่อยู่ท่ามกลางคนโหดร้ายทั้งปวง และถูกทุกคนดูหมิ่น แต่ยังปฏิบัติหน้าที่ของตนอยู่เสมอ ข้าพเจ้าเห็นว่าสิ่งนั้นยากยิ่ง
3.208.14
क्षत्रधर्मसमाचारतत्त्वं व्याख्याहि मे द्विज ।
धर्मः सुदुर्लभो विप्र नृशंसेन महात्मना ॥ ३.२०८.१४ ॥
ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง ขอท่านโปรดอธิบายให้ข้าพเจ้าฟังถึงความจริงแท้แห่งความประพฤติตามหน้าที่ของกษัตริย์ ข้าแต่พราหมณ์ ธรรมนั้นยากยิ่งที่ผู้โหดร้ายจะบรรลุได้ แม้จะเป็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ก็ตาม
3.208.15
एतदिच्छामि भगवन्प्रश्नं प्रश्नविदांवर ।
श्रोतुं भृगुकुलश्रेष्ठ शुश्रूषे तव सुव्रत ॥ ३.२०८.१५ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่เคารพ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังคำถามนี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้คำถาม ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภฤගุ ข้าแต่ผู้มีวัตรอันดี ข้าพเจ้าขอตั้งใจฟังด้วยการปรนนิบัติท่าน
3.208.16
हन्त तेऽहं समाख्यास्ये प्रश्नमेतं सुदुर्वचम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ गदतस्तन्निबोध मे ॥ ३.२०८.१६ ॥
เอาเถิด ข้าพเจ้าจะอธิบายคำถามอันยากยิ่งนี้ให้ท่านทราบโดยครบถ้วน ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ จงฟังคำของข้าพเจ้าขณะที่ข้าพเจ้ากล่าวตามความจริงแท้เถิด
3.208.17
मातरंश्रेयसीं तात पितृनन्ये तु मेनिरे ।
दुष्करं कुरुते माता विवर्धयति या प्रजाः ॥ ३.२०८.१७ ॥
ข้าแต่ลูกรัก บางท่านเห็นว่ามารดาเป็นผู้ควรเคารพยิ่งกว่าบิดาด้วยซ้ำ มารดาย่อมกระทำกิจอันยากยิ่ง เพราะท่านเลี้ยงดูบุตรหลานให้เจริญเติบโต
3.208.18
तपसा देवतेज्याभिर्वन्दनेन तितिक्षया ।
सुप्रशस्तैरुपायैश्चापीहन्ते पितरः सुतान् ॥ ३.२०८.१८ ॥
บิดาย่อมแสวงหาบุตรด้วยการบำเพ็ญตบะ ด้วยการบูชาเทพเจ้า ด้วยการกราบไหว้ และด้วยความอดทน รวมทั้งด้วยวิธีการอันน่าสรรเสริญยิ่งทั้งหลาย
3.208.19
एवं कृच्छ्रेण महता पुत्रं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
चिन्तयन्ति सदा वीर कीदृशोऽयं भविष्यति ॥ ३.२०८.१९ ॥
เมื่อได้บุตรมาด้วยความยากลำบากยิ่ง เป็นบุตรที่หาได้ยากยิ่ง ดังนี้แล้ว ท่านก็ครุ่นคิดอยู่เสมอว่า ข้าแต่วีรบุรุษ เด็กคนนี้จะเติบโตเป็นคนเช่นไรหนอ
3.208.20
आशंसते हि पुत्रेषु पिता माता च भारत ।
यशः कीर्तिमथैश्वर्यं तेजो धर्मं तथैव च ॥ ३.२०८.२० ॥
ข้าแต่ภารตะ บิดาและมารดาย่อมหวังในบุตรของตนถึงชื่อเสียง เกียรติยศ อำนาจ ความรุ่งโรจน์ และธรรมด้วยเช่นกัน
3.208.21
मातुः पितुश्च राजेन्द्र सततं हितकारिंणोः ।
तयोराशां तु सफलां यः करोति स धर्मवित् ॥ ३.२०८.२१ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ทั้งปวง ผู้ใดทำให้ความหวังของมารดาและบิดา ผู้หวังดีต่อตนอยู่เสมอ สำเร็จลุล่วงไป ผู้นั้นเป็นผู้รู้ธรรม
3.208.22
पिता माता च राजेन्द्र तुष्यतो यस् नित्यशः ।
इह प्रेत्य च तस्याथ कीर्तिर्धर्मश्र शाश्वतः ॥ ३.२०८.२२ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ทั้งปวง ผู้ใดทำให้บิดาและมารดาพอใจอยู่เป็นนิตย์ ทั้งในชาตินี้และในโลกหน้า ผู้นั้นย่อมได้รับเกียรติยศและธรรมอันยั่งยืน
3.208.23
नैव यज्ञक्रियाः काश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम् ।
या तु भर्तरि शुश्रूषा तया स्वर्गं जयत्युत ॥ ३.२०८.२३ ॥
ไม่ใช่การประกอบพิธียัญใดๆ ไม่ใช่การทำศราทธ และไม่ใช่การอดอาหาร แต่การปรนนิบัติสามี ด้วยการปรนนิบัตินั้นเอง ย่อมชนะสวรรค์ได้
3.208.24
एतत्प्रकरणं राजन्नधिकृत्य युधिष्ठिर ।
पतिव्रतानां नियतं धर्मं चावाहितः शृणु ॥ ३.२०८.२४ ॥
ข้าแต่พระยุธิษฐิระ พระราชา จงฟังธรรมอันแน่นอนของบรรดาสตรีผู้ซื่อสัตย์ต่อสามี ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ด้วยความตั้งใจ