મહાભારત · અધ્યાય 3.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.21.1
एवं स पुरुषव्याघ्रः साल्वो राज्ञं महारिपुः ।
युध्यमानो मया सङ्ख्ये वियदभ्यगमत्पुनः ॥ ३.२१.१ ॥
આ રીતે તે પુરુષવ્યાઘ્ર, રાજાઓનો મહાશત્રુ શાલ્વ, મારી સાથે યુદ્ધ કરીને ફરી આકાશમાં ચાલ્યો ગયો.
3.21.2
ततः शतघ्नीश्च महागदाश्च ।
दीप्ताश्च शूलान्मुसलानसींश्च।
चिक्षेप रोषान्मयि मन्दबुद्धिः ।
साल्वो महाराज जयाभिकाङ्क्षी ॥ ३.२१.२ ॥
ત્યારે મંદબુદ્ધિ શાલ્વે, હે મહારાજ, વિજયની ઇચ્છાથી, ક્રોધે ભરાઈને મારા પર શતઘ્ની, મહાગદા, પ્રજ્વલિત શૂળો, મુસળો અને તલવારો ફેંકી.
3.21.3
तानाशुगैरापततोऽहमाशु ।
निवार्य तूर्णं खगमान्ख एव।
द्विधा त्रिता चाच्छिनमाशु मुक्तै-
स्ततोऽन्तरिक्षे निनदो बभूव ॥ ३.२१.३ ॥
તેમને મારા પર પડતા જોઈ, હું વેગવાન બાણો વડે તેમને રોકીને આકાશમાં જ તેમના બે-ત્રણ ટુકડા ઝડપથી કાપી નાખ્યા; ત્યારે આકાશમાં ગર્જના થઈ.
3.21.4
ततः शतसहस्रेण शराणां नतपर्वणाम् ।
दारुकं वाजिनश्चैव रथं च समवाकिरत् ॥ ३.२१.४ ॥
ત્યારે તેણે વળેલી ગાંઠોવાળા લાખ બાણો વડે દારુક, ઘોડાઓ અને રથને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દીધા.
3.21.5
ततो मामब्रवीद्वीर दारुको विह्वलन्निव ।
स्थातव्यमिति तिष्ठामि साल्वबाणप्रपीडितः।
अवस्थातुं न शक्नोमि अङ्गं मे व्यवसीदति ॥ ३.२१.५ ॥
ત્યારે હે વીર, દારુક વિહ્વળ જેવો થઈને મને બોલ્યો: 'ઊભા રહેવું જોઈએ' એમ વિચારીને હું ઊભો છું, શાલ્વના બાણોથી પીડિત; પણ હું ઊભો રહી શકતો નથી, મારું અંગ શિથિલ થઈ રહ્યું છે.
3.21.6
इति तस्य निशम्याहं सारथेः करुणं वचः ।
अवेक्षमाणो यन्तारमपश्यं शरपीडितम् ॥ ३.२१.६ ॥
તે સારથિના કરુણ વચનો સાંભળીને મેં જોયું, તો બાણોથી પીડિત સારથિને જોયો.
3.21.7
न तस्योरसि नो मूर्ध्नि न काये न भुजद्वये ।
अन्तरं पाण्डवश्रेष्ठ पश्याम्यनिचितं शरैः ॥ ३.२१.७ ॥
હે પાંડવશ્રેષ્ઠ, તેની છાતી પર, માથા પર, શરીર પર કે બન્ને ભુજાઓ પર એવી કોઈ જગ્યા મને દેખાતી નથી જે બાણોથી ભરાયેલી ન હોય.
3.21.8
स तु बाणवरोत्पीडाद्विस्रवत्यसृगुल्बणम् ।
अभिवृष्टो यथा मेघैर्गिरिर्गैरिकधातुमान् ॥ ३.२१.८ ॥
શ્રેષ્ઠ બાણોના દબાણથી તે પુષ્કળ લોહી વહાવી રહ્યો છે; મેઘોથી ભીંજાયેલા ગેરુ ધાતુવાળા પર્વતની જેમ.
3.21.9
अभीशुहस्तं तं दृष्ट्वा सीदन्तं सारथिं रणे ।
अस्तम्भयं महाबाहो साल्वबाणप्रपीडितम् ॥ ३.२१.९ ॥
હે મહાબાહો, રણમાં લગામ હાથમાં લઈને સાલ્વના બાણોથી પીડિત થઈને પડતા તે સારથિને જોઈને મેં તેને ટેકો આપ્યો.
3.21.10
अथ मां पुरुषः कश्चिद्द्वारकानिलयोऽब्रवीत् ।
त्वरितो रथमारोप्य सौहृदादिव भारत ॥ ३.२१.१० ॥
ત્યારે દ્વારકાના એક માણસે મને કહ્યું — હે ભારત, મિત્રભાવથી પ્રેરાઈને ઝડપથી રથમાં ચઢીને.
3.21.11
आहुकस्य वचो वीर तस्यैव परिचारकः ।
विषण्णः सन्नकण्ठेन तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ ३.२१.११ ॥
હે વીર, આહુકનો સંદેશ હું કહું છું; તેના સેવક તરીકે, ખિન્ન થઈને, રૂંધાયેલા કંઠે — હે યુધિષ્ઠિર, તે સાંભળો.
3.21.12
द्वारकाधिपतिर्वीर आह त्वामाहुको वचः ।
केशवैहि विजानीष्व यत्त्वां पितृसखोऽब्रवीत् ॥ ३.२१.१२ ॥
દ્વારકાના અધિપતિ વીર આહુક તને આ વચન કહે છે — હે કેશવ, આવ, તારા પિતાના મિત્રે તને શું કહ્યું તે સમજ.
3.21.13
उपयात्वा तु साल्वेन द्वारकां वृष्णिनन्दन ।
विषक्ते त्वयि दुर्धर्ष इतः शूरसुतो बलात् ॥ ३.२१.१३ ॥
હે વૃષ્ણિનંદન, શાલ્વે દ્વારકા પર આક્રમણ કર્યું છે. હે દુર્ધર્ષ, તું અહીં વ્યસ્ત હતો ત્યારે શૂરપુત્રને બળપૂર્વક અહીંથી લઈ જવાયો.
3.21.14
तदलं साधुयुद्धेन निवर्तस्व जनार्दन ।
द्वारकामेव रक्षस्व कार्यमेतन्महत्तव ॥ ३.२१.१४ ॥
તેથી આ ઉત્તમ યુદ્ધ બસ કર, હે જનાર્દન, પાછો ફર. દ્વારકાનું જ રક્ષણ કર; આ તારું મહાન કર્તવ્ય છે.
3.21.15
इत्यहं तस्य वचनं श्रुत्वा परमदुर्मनाः ।
निश्चयं नाधिगच्छामि कर्तव्यस्येतरस्य च ॥ ३.२१.१५ ॥
તેના આ શબ્દો સાંભળીને હું અત્યંત વ્યથિત મનવાળો થયો. કરવા યોગ્ય કાર્ય કે બીજા કાર્ય અંગે મને નિશ્ચય મળતો નથી.
3.21.16
सात्यकिं बलदेवं च प्रद्युम्नं च महांरथम् ।
जगर्हे मनसा वीर तच्छ्रुत्वा महदप्रियम् ॥ ३.२१.१६ ॥
હે વીર, સાત્યકિ, બળદેવ અને મહારથી પ્રદ્યુમ્નને મેં મનમાં દોષ આપ્યો; તે મોટા અપ્રિય સમાચાર સાંભળીને.
3.21.17
अहं हि द्वारकायाश्च पितुश्च कुरुनन्दन ।
तेषु रक्षां समाधाय प्रयातः सौभयातने ॥ ३.२१.१७ ॥
હે કુરુનંદન, દ્વારકા અને મારા પિતાની રક્ષાનો ભાર તેમના પર મૂકીને હું સૌભ-અભિયાન માટે નીકળ્યો.
3.21.18
बलदेवो महाबाहुः कच्चिज्जीवति शत्रुहा ।
सात्यकी रौक्मिणेयश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान्।
साम्बप्रभृतयश्चैवेत्यहमासं सुदुर्मनाः ॥ ३.२१.१८ ॥
મહાબાહુ બળદેવ, શત્રુહંતા બળદેવ જીવે છે કે નહીં? સાત્યકિ, રુક્મિણીપુત્ર, વીર્યવાન ચારુદેષ્ણ અને સાંબ વગેરે જીવે છે કે નહીં—આ ચિંતાથી હું અત્યંત વ્યથિત હતો.
3.21.19
एतेषु हि नरव्याघ्र जीवत्सु न कथंचन ।
शक्यः शूरसुतो हन्तुमपि वज्रभृता स्वयम् ॥ ३.२१.१९ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, એઓ જીવંત હોય ત્યાં સુધી શૂરસુતને કોઈ પણ રીતે હણી શકાય નહીં, સ્વયં વજ્રધારી પણ નહીં.
3.21.20
हतः शूरसुतो व्यक्तं व्यक्तं चैते परासवः ।
बलदेवमुखाः सर्व इति मे निश्चिता मतिः ॥ ३.२१.२० ॥
શૂરસુત નિશ્ચિતપણે હણાયો છે; અને બલદેવ જેમના અગ્રણી છે તે સર્વ પણ નિશ્ચિતપણે પ્રાણરહિત થયા છે — એવો મારો નિશ્ચય છે.
3.21.21
सोहं सर्वविनाशं तं चिन्तयानो मुहुर्मुहुः ।
अविह्वलो महाराज पुनः साल्वमयोधयम् ॥ ३.२१.२१ ॥
હે મહારાજ, એ સર્વવિનાશનું વારંવાર ચિંતન કરતાં પણ હું અવિચલિત રહીને ફરી સાલ્વ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
3.21.22
तदोऽपश्यं महाराज प्रपतन्तमहं तदा ।
सौभाच्छूरसुतं वीर ततो मां मोह आविशत् ॥ ३.२१.२२ ॥
હે મહારાજ, ત્યારે મેં સૌભ પરથી પડતા શૂરસુતને જોયો, હે વીર; ત્યારે મને મોહ ઘેરી વળ્યો.
3.21.23
तस्य रूपं प्रपततः पितुर्मम नराधिप ।
ययातेः क्षीणपुण्यस्य स्वर्गादिव भहीतलम् ॥ ३.२१.२३ ॥
હે નરાધિપ, પડતા એનું રૂપ મારા પિતા જેવું હતું, જેમ પુણ્ય ક્ષીણ થયેલો યયાતિ સ્વર્ગથી ભૂમિ પર પડ્યો હતો.
3.21.24
विशीर्णमलिनोष्णीपप्रकीर्णाम्बरमूर्धजः ।
प्रपतन्दृश्यते ह स्म क्षीणपुण्य इव ग्रहः ॥ ३.२१.२४ ॥
વિખેરાયેલી પાઘડી, મેલાં અને વિખરાયેલાં વસ્ત્રો તથા વિખરાયેલા વાળ સાથે તે પડતો દેખાયો, જાણે પુણ્ય ક્ષીણ થયેલો ગ્રહ પડતો હોય.
3.21.25
ततः शार्ङ्गं धनुःश्रेष्ठं करात्प्रपतितं मम ।
मोहापन्नश्च कौन्तेय रथोपस्थ उपाविशम् ॥ ३.२१.२५ ॥
ત્યારે મારા હાથમાંથી શ્રેષ્ઠ શાર્ઙ્ગ ધનુષ્ય પડી ગયું; હે કૌન્તેય, મોહમાં ડૂબીને હું રથની બેઠક પર બેસી ગયો.
3.21.26
ततो हाहाकृतं सर्वं सैन्यं मे गतचेतनम् ।
मां दृष्ट्वा रथनीडस्थं गतासुमिव भारत ॥ ३.२१.२६ ॥
ત્યારે રથની બેઠક પર પ્રાણ વિનાના જેવો બેઠેલો મને જોઈને મારી આખી સેના હાહાકાર કરતી ચેતનાહીન થઈ ગઈ, હે ભારત.
3.21.27
प्रसार्य बाहू पततः प्रसार्य चरणावपि ।
रूपं पितुर्मे विबभौ शकुने- पततो यथा ॥ ३.२१.२७ ॥
હાથ પ્રસારીને અને પગ પ્રસારીને પડતા મારા પિતાનું રૂપ, પડતા પક્ષીની જેમ ઝળક્યું.
3.21.28
तं पतन्तं महाबाहो शूलपट्टसपाणयः ।
अभिघ्नन्तो भृशं वीर मम चोतोह्यकम्पयन् ॥ ३.२१.२८ ॥
હે મહાબાહુ, ભાલા અને પટ્ટિશ હાથમાં લઈને ભારે પ્રહાર કરતા, પડતા મને, હે વીર, તેમણે મારા અંગો કંપાવી દીધા.
3.21.29
ततो मुहूर्तात्प्रतिलभ्य संज्ञा-
महं तदा वीर महाविमर्दे।
न तत्रसौमं न रिपुं च साल्वं ।
पश्यामि वृद्धं पितरं न चापि ॥ ३.२१.२९ ॥
પછી એક ક્ષણમાં ભાનમાં આવીને, હે વીર, તે મહાસંઘર્ષની ભીડમાં મને ત્યાં સૌમ્ય ન દેખાયો, શત્રુ સાલ્વ પણ ન દેખાયો, અને વૃદ્ધ પિતા પણ ન દેખાયા.
3.21.30
ततो ममासीन्मनसि मायेयमिति निश्चितम् ।
प्रबुद्धोस्मि ततो भूयः शतशो वाऽकिरं शरान् ॥ ३.२१.३० ॥
ત્યારે મારા મનમાં નિશ્ચય થયો કે આ માયા છે. પછી હું જાગ્યો અને ફરી સેંકડો બાણો છોડવા લાગ્યો.