మహాభారతం · అధ్యాయం 3.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.21.1
एवं स पुरुषव्याघ्रः साल्वो राज्ञं महारिपुः ।
युध्यमानो मया सङ्ख्ये वियदभ्यगमत्पुनः ॥ ३.२१.१ ॥
ఈ విధంగా ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, రాజులకు మహాశత్రువైన శాల్వుడు, నాతో యుద్ధం చేస్తూ మళ్ళీ ఆకాశంలోకి వెళ్ళిపోయాడు.
3.21.2
ततः शतघ्नीश्च महागदाश्च ।
दीप्ताश्च शूलान्मुसलानसींश्च।
चिक्षेप रोषान्मयि मन्दबुद्धिः ।
साल्वो महाराज जयाभिकाङ्क्षी ॥ ३.२१.२ ॥
అప్పుడు మందబుద్ధి అయిన శాల్వుడు, ఓ మహారాజా, విజయాన్ని కోరి, కోపంతో నాపై శతఘ్నులను, మహాగదలను, ప్రకాశించే శూలాలను, ముసలాలను, ఖడ్గాలను విసిరాడు.
3.21.3
तानाशुगैरापततोऽहमाशु ।
निवार्य तूर्णं खगमान्ख एव।
द्विधा त्रिता चाच्छिनमाशु मुक्तै-
स्ततोऽन्तरिक्षे निनदो बभूव ॥ ३.२१.३ ॥
అవి నాపై పడుతుండగా, నేను వేగంగా నా బాణాలతో వాటిని నిలువరించి, ఆకాశంలోనే వాటిని రెండు, మూడు ముక్కలుగా వేగంగా నరికాను; అప్పుడు ఆకాశంలో గర్జన మొదలైంది.
3.21.4
ततः शतसहस्रेण शराणां नतपर्वणाम् ।
दारुकं वाजिनश्चैव रथं च समवाकिरत् ॥ ३.२१.४ ॥
అప్పుడు అతడు వంగిన కణుపులుగల లక్షబాణాలతో దారుకుణ్ణి, గుర్రాలను, రథాన్ని పూర్తిగా కప్పివేశాడు.
3.21.5
ततो मामब्रवीद्वीर दारुको विह्वलन्निव ।
स्थातव्यमिति तिष्ठामि साल्वबाणप्रपीडितः।
अवस्थातुं न शक्नोमि अङ्गं मे व्यवसीदति ॥ ३.२१.५ ॥
అప్పుడు ఓ వీరా, దారుకుడు కలవరపడినవాడిలా నాతో అన్నాడు: 'నిలబడాలి' అని నేను నిలబడి ఉన్నాను; శాల్వుని బాణాలతో బాధపడుతూ; నిలబడలేకపోతున్నాను, నా అంగాలు కుంగిపోతున్నాయి.
3.21.6
इति तस्य निशम्याहं सारथेः करुणं वचः ।
अवेक्षमाणो यन्तारमपश्यं शरपीडितम् ॥ ३.२१.६ ॥
ఆ సారథి దీనమైన మాటలు విని, నేను చూసినప్పుడు, బాణాలతో బాధపడుతున్న సారథిని చూశాను.
3.21.7
न तस्योरसि नो मूर्ध्नि न काये न भुजद्वये ।
अन्तरं पाण्डवश्रेष्ठ पश्याम्यनिचितं शरैः ॥ ३.२१.७ ॥
పాండవశ్రేష్ఠా, అతని రొమ్మున, తలపై, దేహమున, రెండు భుజములపై బాణములు నిండని చోటు ఒక్కటీ నాకు కనిపించడం లేదు.
3.21.8
स तु बाणवरोत्पीडाद्विस्रवत्यसृगुल्बणम् ।
अभिवृष्टो यथा मेघैर्गिरिर्गैरिकधातुमान् ॥ ३.२१.८ ॥
ఉత్తమ బాణాల ఒత్తిడితో అతడు విపరీతంగా రక్తం స్రవిస్తున్నాడు; మేఘాలతో తడిసిన గైరిక ధాతువులు గల పర్వతంలా.
3.21.9
अभीशुहस्तं तं दृष्ट्वा सीदन्तं सारथिं रणे ।
अस्तम्भयं महाबाहो साल्वबाणप्रपीडितम् ॥ ३.२१.९ ॥
మహాబాహూ, రణంలో పగ్గాలు చేతపట్టి, సాల్వుని బాణాలచే బాధితుడై కూలిపోతున్న ఆ సారథిని చూసి నేను అతడిని నిలబెట్టాను.
3.21.10
अथ मां पुरुषः कश्चिद्द्वारकानिलयोऽब्रवीत् ।
त्वरितो रथमारोप्य सौहृदादिव भारत ॥ ३.२१.१० ॥
అప్పుడు ద్వారకా నివాసి ఒకడు నాతో ఇలా అన్నాడు — భారతా, స్నేహభావంతో త్వరగా రథమెక్కి.
3.21.11
आहुकस्य वचो वीर तस्यैव परिचारकः ।
विषण्णः सन्नकण्ठेन तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ ३.२१.११ ॥
వీరా, ఆహుకుని సందేశం చెబుతున్నాను; అతని సేవకుడనై, విషాదంతో గొంతు మూసుకుపోయి — యుధిష్ఠిరా, దానిని వినుము.
3.21.12
द्वारकाधिपतिर्वीर आह त्वामाहुको वचः ।
केशवैहि विजानीष्व यत्त्वां पितृसखोऽब्रवीत् ॥ ३.२१.१२ ॥
ద్వారకాధిపతి వీరుడైన ఆహుకుడు నీతో ఇలా అన్నాడు — కేశవా, రా, నీ తండ్రి మిత్రుడు నీతో ఏమన్నాడో తెలుసుకో.
3.21.13
उपयात्वा तु साल्वेन द्वारकां वृष्णिनन्दन ।
विषक्ते त्वयि दुर्धर्ष इतः शूरसुतो बलात् ॥ ३.२१.१३ ॥
వృష్ణి వంశ ఆనందమా, సాల్వుడు ద్వారకపై దాడి చేశాడు. జయింపరాని వాడా, నీవు ఇక్కడ నిమగ్నమై ఉండగా, శూరుని కుమారుడిని బలాత్కారంగా ఇక్కడి నుండి తీసుకెళ్లారు.
3.21.14
तदलं साधुयुद्धेन निवर्तस्व जनार्दन ।
द्वारकामेव रक्षस्व कार्यमेतन्महत्तव ॥ ३.२१.१४ ॥
కాబట్టి ఈ మంచి యుద్ధం చాలు, జనార్దనా, వెనుదిరుగు. ద్వారకనే రక్షించు; ఇదే నీ గొప్ప కర్తవ్యం.
3.21.15
इत्यहं तस्य वचनं श्रुत्वा परमदुर्मनाः ।
निश्चयं नाधिगच्छामि कर्तव्यस्येतरस्य च ॥ ३.२१.१५ ॥
అతని ఈ మాటలు విని నేను అత్యంత కలత చెందాను. చేయవలసిన దాని గురించి గానీ, రెండవదాని గురించి గానీ నేను నిశ్చయాన్ని పొందలేకున్నాను.
3.21.16
सात्यकिं बलदेवं च प्रद्युम्नं च महांरथम् ।
जगर्हे मनसा वीर तच्छ्रुत्वा महदप्रियम् ॥ ३.२१.१६ ॥
వీరా, సాత్యకి, బలదేవుడు, మహారథుడైన ప్రద్యుమ్నుడు—వీరిని నేను మనసులోనే నిందించాను; ఆ గొప్ప అప్రియమైన వార్త విని.
3.21.17
अहं हि द्वारकायाश्च पितुश्च कुरुनन्दन ।
तेषु रक्षां समाधाय प्रयातः सौभयातने ॥ ३.२१.१७ ॥
కురునందనా, ద్వారకకు, నా తండ్రికి రక్షణను వారిపై ఉంచి, నేను సౌభ దాడికోసం బయలుదేరాను.
3.21.18
बलदेवो महाबाहुः कच्चिज्जीवति शत्रुहा ।
सात्यकी रौक्मिणेयश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान्।
साम्बप्रभृतयश्चैवेत्यहमासं सुदुर्मनाः ॥ ३.२१.१८ ॥
మహాబాహువు బలదేవుడు, శత్రుహంత, బ్రతికే ఉన్నాడా? సాత్యకి, రుక్మిణీపుత్రుడు, వీర్యవంతుడైన చారుదేష్ణుడు, సాంబుడు మొదలైనవారు కూడా బ్రతికే ఉన్నారా అని నేను మిక్కిలి కలత చెందాను.
3.21.19
एतेषु हि नरव्याघ्र जीवत्सु न कथंचन ।
शक्यः शूरसुतो हन्तुमपि वज्रभृता स्वयम् ॥ ३.२१.१९ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, వీరు జీవించి ఉండగా శూరసుతుడిని ఏ విధంగానూ వధించడం సాధ్యం కాదు, స్వయంగా వజ్రధారి (ఇంద్రుడు) కూడా.
3.21.20
हतः शूरसुतो व्यक्तं व्यक्तं चैते परासवः ।
बलदेवमुखाः सर्व इति मे निश्चिता मतिः ॥ ३.२१.२० ॥
శూరసుతుడు నిశ్చయంగా హతుడయ్యాడు; బలదేవుడు ముఖ్యులుగా గల వీరందరూ కూడా నిశ్చయంగా ప్రాణం లేనివారైపోయారు—ఇది నా నిశ్చితాభిప్రాయం.
3.21.21
सोहं सर्वविनाशं तं चिन्तयानो मुहुर्मुहुः ।
अविह्वलो महाराज पुनः साल्वमयोधयम् ॥ ३.२१.२१ ॥
ఓ మహారాజా, ఆ సర్వనాశాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ కూడా నేను చలించక మళ్లీ సాల్వుడితో యుద్ధం చేశాను.
3.21.22
तदोऽपश्यं महाराज प्रपतन्तमहं तदा ।
सौभाच्छूरसुतं वीर ततो मां मोह आविशत् ॥ ३.२१.२२ ॥
ఓ మహారాజా, అప్పుడు సౌభం నుండి పడుతున్న శూరసుతుడిని నేను చూశాను, ఓ వీరా; అంతట నన్ను మోహం ఆవరించింది.
3.21.23
तस्य रूपं प्रपततः पितुर्मम नराधिप ।
ययातेः क्षीणपुण्यस्य स्वर्गादिव भहीतलम् ॥ ३.२१.२३ ॥
ఓ నరాధిపా, పడుతున్న అతని రూపం నా తండ్రిదిగా ఉంది; పుణ్యం క్షీణించిన యయాతి స్వర్గం నుండి భూమిపై పడినట్లు.
3.21.24
विशीर्णमलिनोष्णीपप्रकीर्णाम्बरमूर्धजः ।
प्रपतन्दृश्यते ह स्म क्षीणपुण्य इव ग्रहः ॥ ३.२१.२४ ॥
చెదిరిన తలపాగా, మలినమైన, చెదరిన వస్త్రాలు, విరబోసిన జుట్టుతో అతను పడుతూ కనిపించాడు, పుణ్యం క్షీణించిన గ్రహం పడినట్లు.
3.21.25
ततः शार्ङ्गं धनुःश्रेष्ठं करात्प्रपतितं मम ।
मोहापन्नश्च कौन्तेय रथोपस्थ उपाविशम् ॥ ३.२१.२५ ॥
అప్పుడు నా చేతి నుండి శ్రేష్ఠమైన శార్ఙ్గ ధనుస్సు జారిపడింది; ఓ కౌంతేయా, మోహంలో మునిగి నేను రథపీఠంపై కూర్చున్నాను.
3.21.26
ततो हाहाकृतं सर्वं सैन्यं मे गतचेतनम् ।
मां दृष्ट्वा रथनीडस्थं गतासुमिव भारत ॥ ३.२१.२६ ॥
అప్పుడు రథపీఠంపై ప్రాణం లేనివానిలా కూర్చున్న నన్ను చూసి, నా సైన్యమంతా హాహాకారం చేస్తూ చైతన్యం కోల్పోయింది, ఓ భారతా.
3.21.27
प्रसार्य बाहू पततः प्रसार्य चरणावपि ।
रूपं पितुर्मे विबभौ शकुने- पततो यथा ॥ ३.२१.२७ ॥
చేతులు చాచి, కాళ్లు చాచి పడిపోతున్న నా తండ్రి రూపం, పడిపోతున్న పక్షిలా ప్రకాశించింది.
3.21.28
तं पतन्तं महाबाहो शूलपट्टसपाणयः ।
अभिघ्नन्तो भृशं वीर मम चोतोह्यकम्पयन् ॥ ३.२१.२८ ॥
ఓ మహాబాహూ, శూలాలు, పట్టిసాలు చేతుల్లో పట్టుకుని, భయంకరంగా కొడుతూ, పడిపోతున్న నన్ను, ఓ వీరా, నా అవయవాలను కంపింపజేశారు.
3.21.29
ततो मुहूर्तात्प्रतिलभ्य संज्ञा-
महं तदा वीर महाविमर्दे।
न तत्रसौमं न रिपुं च साल्वं ।
पश्यामि वृद्धं पितरं न चापि ॥ ३.२१.२९ ॥
ఆ తర్వాత క్షణంలో తెలివి తెచ్చుకుని, ఓ వీరా, ఆ మహా సమరసంకులంలో అక్కడ సౌమ్యుడిని, శత్రువు సాల్వుడిని, వృద్ధుడైన నా తండ్రిని కూడా చూడలేదు.
3.21.30
ततो ममासीन्मनसि मायेयमिति निश्चितम् ।
प्रबुद्धोस्मि ततो भूयः शतशो वाऽकिरं शरान् ॥ ३.२१.३० ॥
అప్పుడు ఇది మాయ అని నా మనసులో నిశ్చయమైంది. తర్వాత నేను మేల్కొని మళ్లీ వందల బాణాలను ప్రయోగించాను.