Mahābhārata · Adhyāya 3.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.215.1
एवमुक्तः स विप्रस्तु धर्मव्याधेन भारत ।
कथामकथयद्भूयो मनसः प्रीतिवर्धनीम् ॥ ३.२१५.१ ॥
Así interpelado, oh Bhārata, Dharmavyādha contó de nuevo al brahmán otra historia que acrecentó su deleite.
3.215.2
महाभूतानि यान्याहुः पञ्च धर्मविदांवर ।
एकैकस्य गुणान्सम्यक्पञ्चानामपि मे वद ॥ ३.२१५.२ ॥
¡Oh mejor de los conocedores del dharma! Explícame bien las cualidades de cada uno de los cinco grandes elementos que así se llaman.
3.215.3
भूमिरापस्तथा ज्योतिर्वायुराकाशमेव च ।
गुणोत्तराणइ सर्वाणि तेषां वक्ष्यामि ते गुणान् ॥ ३.२१५.३ ॥
Tierra, agua, fuego, aire y éter: todos ellos, cada uno con más cualidades que el anterior; te diré sus cualidades.
3.215.4
भूमिः पञ्चगुणा ब्रह्मननुदकं च चतुर्गुणम् ।
गुणास्त्रयस्तेजसि च त्रयश्चाकाशवातयोः ॥ ३.२१५.४ ॥
Oh brahmán, la tierra tiene cinco cualidades y el agua cuatro; el fuego tiene tres cualidades, y el éter y el aire tres cada uno.
3.215.5
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
एतेगुणाः पञ्च भूमेः सर्वेभ्यो गुणवत्तराः ॥ ३.२१५.५ ॥
El sonido, el tacto, la forma, el sabor y, quinto, el olor: estas son las cinco cualidades de la tierra, que tiene más cualidades que todas las demás.
3.215.6
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च सरश्चापि द्विजोत्तम ।
अपामेते गुणा ब्रह्मन्कीर्तितास्तव सुव्रत ॥ ३.२१५.६ ॥
El sonido, el tacto, la forma y también el sabor: oh el mejor de los dos veces nacidos, oh brahmán de buenos votos, estas son las cualidades del agua que te han sido declaradas.
3.215.7
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसोऽथ गुणास्त्रयः ।
शब्दः स्पर्शश्च वायौ तु शब्दश्चाकाश एव तु ॥ ३.२१५.७ ॥
El sonido, el tacto y la forma son las tres cualidades del fuego. En el aire hay sonido y tacto, y en el espacio, en verdad, solo hay sonido.
3.215.8
एते पञ्चदश ब्रह्मन्गुणा भूतेषु पञ्चसु ।
वर्तन्ते सर्वभूतेषु येषु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.२१५.८ ॥
Oh brahmán, estas quince cualidades existen en los cinco elementos. Están presentes en todos los seres, y sobre ellas se sostienen los mundos.
3.215.9
अन्योन्यं नातिवर्तन्ते सम्यक्व भवति द्विज ।
यदा तु विषमं भावमाचरन्ति चराचराः ॥ ३.२१५.९ ॥
Oh dvija, cuando no se transgreden unos a otros, todo está en orden. Pero cuando los seres móviles e inmóviles entran en un estado desigual,
3.215.10
तदा देही देहमन्यं व्यतिरोहति कालतः ।
प्रातिलोम्याद्विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः ॥ ३.२१५.१० ॥
Entonces el ser encarnado pasa, con el tiempo, a otro cuerpo. Por la inversión los seres perecen, y en orden debido vuelven a nacer.
3.215.11
तत्र तत्रहि दृश्यन्ते धातवः पाञ्चभौतिकाः ।
यैरावृतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.२१५.११ ॥
Aquí y allá se ven los constituyentes formados por los cinco elementos, por los cuales este mundo entero, lo inmóvil y lo móvil, está envuelto.
3.215.12
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्मृतम् ।
तदव्यक्तमिति ज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ ३.२१५.१२ ॥
Lo que es captado por los sentidos se llama lo manifiesto. Debe saberse que lo no manifiesto es lo que se capta por inferencia y está más allá de los sentidos.
3.215.13
यथास्वं ग्राहकान्येषां शब्दादीनामिमानि तु ।
इन्द्रियाणि तथा देही धारयन्निह तप्यते ॥ ३.२१५.१३ ॥
Así como estos sentidos captan cada uno según su naturaleza, como el sonido y los demás objetos, así el ser encarnado, sosteniéndolos aquí, practica austeridad.
3.215.14
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि पश्यति ।
परापरज्ञः सक्तः सन्स तु भूतानि पश्यति ॥ ३.२१५.१४ ॥
Ve el ātman que penetra el mundo y el mundo dentro del ātman; conocedor de lo superior y lo inferior, dedicado a ello, en verdad ve a todos los seres.
3.215.15
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ।
ब्रह्मभूतस् संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ॥ ३.२१५.१५ ॥
Para quien contempla siempre a todos los seres en toda condición, que se ha vuelto Brahman, la unión no se produce con lo inauspicioso.
3.215.16
ज्ञानमूलात्मकं क्लेशमतिवृत्तस्य मोहजम् ।
लोकबुद्धिप्रकाशेन ज्ञेयमार्गेण गम्यते ॥ ३.२१५.१६ ॥
Para quien tiene por raíz el conocimiento y ha superado la aflicción nacida de la ilusión, se alcanza por el camino de lo cognoscible, con la luz del entendimiento mundano.
3.215.17
अनादिनिधनं जन्तुमात्मयोनिं सदाव्ययम् ।
अनौपम्यममूर्तं च भगवानाह बुद्धिमान् ॥ ३.२१५.१७ ॥
Aquello que no tiene principio ni fin, origen de los seres vivos, nacido de sí mismo, siempre imperecedero, incomparable e informe: así lo declaró el sabio Señor.
3.215.18
तपोमूलमिदं सर्वं यन्मां विप्रानुपृच्छसि ।
तपसा हि समाप्नोति यद्यदेवाभिवाञ्छति।
इन्द्रियाण्येव संयम्य तपो भवति नान्यथा ॥ ३.२१५.१८ ॥
Todo esto, sobre lo que me preguntas a mí y a los brahmanes, tiene su raíz en la austeridad. Por la austeridad se alcanza lo que uno desea. La austeridad se realiza solo restringiendo los sentidos, y de otro modo no.
3.215.19
इन्द्रियाण्येव तत्सर्वंयत्स्वर्गनरकावुभौ ।
निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च ॥ ३.२१५.१९ ॥
Los sentidos son todo esto: ellos producen tanto el cielo como el infierno. Cuando son dominados llevan al cielo; cuando se dejan libres, al infierno.
3.215.20
एष योगविधिः कृत्स्नो यावदिन्द्रियधारणम् ।
एतन्मूलं हि तपसः स्वर्गस्य नरकस्य च ॥ ३.२१५.२० ॥
Este es el método completo del yoga, hasta el dominio de los sentidos. Esta es en verdad la raíz de la ascesis, del cielo y del infierno.
3.215.21
इन्द्रियाणां प्रसङ्गेन दोमार्च्छत्यसंशयम् ।
सन्नियम्य तु तान्येव ततः सिद्धिं समाप्नुयात् ॥ ३.२१५.२१ ॥
Por la indulgencia en los sentidos sin duda se incurre en falta; pero habiendo dominado plenamente esos mismos sentidos, se alcanza entonces la perfección.
3.215.22
षण्णामात्प्रनि योज्यानामैश्वर्यं योऽधितिष्ठति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ३.२१५.२२ ॥
Quien preside sobre el señorío de los seis, unidos al yo, el que ha conquistado los sentidos: ¿cómo podría ese hombre unirse a los pecados y a las desgracias?
3.215.23
रथः शरीरं पुरुषस्य दृष्ट-
मात्मा नियन्तेन्द्रियाण्याहुरश्वान्।
तैरप्रमत्तः कुशली सदश्वै-
र्दान्त सुखं याति रथीव धीरः ॥ ३.२१५.२३ ॥
Se dice que el cuerpo es el carro de la persona, el yo su auriga y los sentidos sus caballos. Vigilante y diestro, el hombre firme, como un conductor de carros, avanza feliz, habiendo domado con ellos los buenos caballos.
3.215.24
षण्णामात्मनियुक्तानामिन्द्रियाणां प्रमाथिनाम् ।
यो धीरो धारयेद्रश्मीन्स स्यात्परमसारथिः ॥ ३.२१५.२४ ॥
Quien, firme, sostiene las riendas de los seis sentidos perturbadores unidos al yo, sería el supremo auriga.
3.215.25
इन्द्रियाणां प्रसृष्टानां हयानामिव वर्त्मसु ।
धृतिं कुर्वीत सारथ्ये धृत्या तानि जयेद्ध्रुवम् ॥ ३.२१५.२५ ॥
Como caballos desbocados en el camino, así debe uno mantener la firmeza sobre los sentidos sueltos; por la firmeza ciertamente se les vence.
3.215.26
इन्द्रियाणां विचरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस् हरते बुद्धिं नावं वायुरिवाम्भसि ॥ ३.२१५.२६ ॥
Cuando los sentidos vagan, aquello que la mente sigue, eso arrebata su discernimiento, como el viento arrastra una barca sobre el agua.
3.215.27
येषु विप्रतिपद्यन्ते षट्स्वमोहात्फलागमम् ।
तेष्वध्यवसिताध्यायी विन्दते ध्यानजं फलम् ॥ ३.२१५.२७ ॥
En aquellos seis en los que, por ignorancia, los hombres se extravían respecto a la llegada del fruto, quien los estudia con propósito firme obtiene el fruto nacido de la meditación.