മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.215.1
एवमुक्तः स विप्रस्तु धर्मव्याधेन भारत ।
कथामकथयद्भूयो मनसः प्रीतिवर्धनीम् ॥ ३.२१५.१ ॥
ഭാരതാ, ധർമ്മവ്യാധൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം ആ ബ്രാഹ്മണനോട് മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന മറ്റൊരു കഥ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
3.215.2
महाभूतानि यान्याहुः पञ्च धर्मविदांवर ।
एकैकस्य गुणान्सम्यक्पञ्चानामपि मे वद ॥ ३.२१५.२ ॥
ധർമ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നവയുടെ ഓരോന്നിന്റെയും ഗുണങ്ങൾ എനിക്ക് നന്നായി പറഞ്ഞുതരൂ.
3.215.3
भूमिरापस्तथा ज्योतिर्वायुराकाशमेव च ।
गुणोत्तराणइ सर्वाणि तेषां वक्ष्यामि ते गुणान् ॥ ३.२१५.३ ॥
ഭൂമി, ജലം, തേജസ്സ്, വായു, ആകാശം — ഇവയെല്ലാം ഓരോന്നും മുൻപിലേതിനെക്കാൾ അധികം ഗുണങ്ങളുള്ളവയാണ്; അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം.
3.215.4
भूमिः पञ्चगुणा ब्रह्मननुदकं च चतुर्गुणम् ।
गुणास्त्रयस्तेजसि च त्रयश्चाकाशवातयोः ॥ ३.२१५.४ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഭൂമിക്ക് അഞ്ച് ഗുണങ്ങൾ; ജലത്തിന് നാല്; തേജസ്സിന് മൂന്ന്; ആകാശത്തിനും വായുവിനും മൂന്നു വീതം.
3.215.5
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
एतेगुणाः पञ्च भूमेः सर्वेभ्यो गुणवत्तराः ॥ ३.२१५.५ ॥
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, അഞ്ചാമതായി ഗന്ധം — ഇവ ഭൂമിയുടെ അഞ്ച് ഗുണങ്ങളാണ്; ഇവ മറ്റെല്ലാറ്റിനെക്കാളും ഗുണങ്ങൾ കൂടുതലുള്ളവയാണ്.
3.215.6
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च सरश्चापि द्विजोत्तम ।
अपामेते गुणा ब्रह्मन्कीर्तितास्तव सुव्रत ॥ ३.२१५.६ ॥
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം എന്നിവയും — ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, സുവ്രതനായ ബ്രാഹ്മണാ, ഇവ ജലത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെന്ന് നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു.
3.215.7
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसोऽथ गुणास्त्रयः ।
शब्दः स्पर्शश्च वायौ तु शब्दश्चाकाश एव तु ॥ ३.२१५.७ ॥
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം എന്നിവ തേജസ്സിന്റെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാണ്. വായുവിൽ ശബ്ദവും സ്പർശവുമുണ്ട്; ആകാശത്തിൽ ശബ്ദം മാത്രമാണ് ഉള്ളത്.
3.215.8
एते पञ्चदश ब्रह्मन्गुणा भूतेषु पञ्चसु ।
वर्तन्ते सर्वभूतेषु येषु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.२१५.८ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഈ പതിനഞ്ച് ഗുണങ്ങൾ അഞ്ച് ഭൂതങ്ങളിലുണ്ട്. ഇവ എല്ലാ ജീവികളിലുമുണ്ട്; ഇവയിൽ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
3.215.9
अन्योन्यं नातिवर्तन्ते सम्यक्व भवति द्विज ।
यदा तु विषमं भावमाचरन्ति चराचराः ॥ ३.२१५.९ ॥
ദ്വിജാ, അവ പരസ്പരം അതിലംഘിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ എല്ലാം ശരിയായി നടക്കുന്നു. എന്നാൽ ചരാചരങ്ങൾ വിഷമമായ അവസ്ഥ പ്രാപിക്കുമ്പോൾ,
3.215.10
तदा देही देहमन्यं व्यतिरोहति कालतः ।
प्रातिलोम्याद्विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः ॥ ३.२१५.१० ॥
അപ്പോൾ ദേഹി കാലാനുസൃതമായി മറ്റൊരു ദേഹത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. വിപരീതത്വം കൊണ്ട് ജീവികൾ നശിക്കുന്നു, ക്രമത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
3.215.11
तत्र तत्रहि दृश्यन्ते धातवः पाञ्चभौतिकाः ।
यैरावृतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.२१५.११ ॥
അവിടെയവിടെ പഞ്ചഭൂതാത്മകമായ ധാതുക്കൾ കാണപ്പെടുന്നു; അവയാൽ ഈ സകല ജഗത്തും, സ്ഥാവര-ജംഗമങ്ങളും, ആവൃതമാണ്.
3.215.12
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्मृतम् ।
तदव्यक्तमिति ज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ ३.२१५.१२ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ഏതേത് ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നുവോ അത് 'വ്യക്തം' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ലിംഗത്താൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന, ഇന്ദ്രിയാതീതമായ അതിനെ 'അവ്യക്തം' എന്ന് അറിയണം.
3.215.13
यथास्वं ग्राहकान्येषां शब्दादीनामिमानि तु ।
इन्द्रियाणि तथा देही धारयन्निह तप्यते ॥ ३.२१५.१३ ॥
ഓരോന്നും അതതിന്റെ സ്വഭാവമനുസരിച്ച് ശബ്ദാദികളെ ഗ്രഹിക്കുന്നു; അവയെ ധരിച്ചുകൊണ്ട് ദേഹി ഇവിടെ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.
3.215.14
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि पश्यति ।
परापरज्ञः सक्तः सन्स तु भूतानि पश्यति ॥ ३.२१५.१४ ॥
ലോകത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവിനെയും ആത്മാവിൽ ലോകത്തെയും അവൻ കാണുന്നു; പരാപരജ്ഞനായി അതിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന അവൻ സകല ഭൂതങ്ങളെയും കാണുന്നു.
3.215.15
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ।
ब्रह्मभूतस् संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ॥ ३.२१५.१५ ॥
എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും എപ്പോഴും സർവഭൂതങ്ങളെയും കാണുന്നവന് ബ്രഹ്മഭൂതനായിരിക്കുമ്പോൾ അശുഭവുമായി സംയോഗം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
3.215.16
ज्ञानमूलात्मकं क्लेशमतिवृत्तस्य मोहजम् ।
लोकबुद्धिप्रकाशेन ज्ञेयमार्गेण गम्यते ॥ ३.२१५.१६ ॥
ജ്ഞാനമൂലമായ സ്വരൂപമുള്ള, മോഹജമായ ക്ലേശത്തെ കടന്നവന് ലോകബുദ്ധിയുടെ പ്രകാശത്താൽ, അറിയേണ്ട മാർഗത്തിലൂടെ അത് പ്രാപിക്കപ്പെടുന്നു.
3.215.17
अनादिनिधनं जन्तुमात्मयोनिं सदाव्ययम् ।
अनौपम्यममूर्तं च भगवानाह बुद्धिमान् ॥ ३.२१५.१७ ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത, ജീവികളുടെ ഉറവിടമായ, സ്വയംഭവമായ, എന്നും അവ്യയമായ, ഉപമയില്ലാത്ത, രൂപമില്ലാത്തതിനെ ബുദ്ധിമാനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു.
3.215.18
तपोमूलमिदं सर्वं यन्मां विप्रानुपृच्छसि ।
तपसा हि समाप्नोति यद्यदेवाभिवाञ्छति।
इन्द्रियाण्येव संयम्य तपो भवति नान्यथा ॥ ३.२१५.१८ ॥
നീ ബ്രാഹ്മണരോടും എന്നോടും ചോദിക്കുന്ന ഇതെല്ലാം തപസ്സിന്റെ മൂലത്തിലാണ്. തപസ്സിലൂടെ ഒരാൾ താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നേടുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുതന്നെയാണ് തപസ്സ്; മറ്റൊരു വിധത്തിലല്ല.
3.215.19
इन्द्रियाण्येव तत्सर्वंयत्स्वर्गनरकावुभौ ।
निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च ॥ ३.२१५.१९ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തന്നെയാണ് എല്ലാം; അവ തന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തെയും നരകത്തെയും നൽകുന്നു. നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും, വിട്ടയക്കപ്പെട്ടാൽ നരകത്തിലേക്കും.
3.215.20
एष योगविधिः कृत्स्नो यावदिन्द्रियधारणम् ।
एतन्मूलं हि तपसः स्वर्गस्य नरकस्य च ॥ ३.२१५.२० ॥
ഇതാണ് സമ്പൂർണ്ണ യോഗവിധി, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം വരെ. ഇതാണ് തപസ്സിന്റെയും സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെയും നരകത്തിന്റെയും മൂലം.
3.215.21
इन्द्रियाणां प्रसङ्गेन दोमार्च्छत्यसंशयम् ।
सन्नियम्य तु तान्येव ततः सिद्धिं समाप्नुयात् ॥ ३.२१५.२१ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ആസക്തിയാൽ സംശയമില്ലാതെ ദോഷം വരുന്നു. എന്നാൽ അവയെത്തന്നെ നന്നായി നിയന്ത്രിച്ചാൽ സിദ്ധി നേടുന്നു.
3.215.22
षण्णामात्प्रनि योज्यानामैश्वर्यं योऽधितिष्ठति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ३.२१५.२२ ॥
ആത്മാവിന് വിധേയമായ ആറിന്റെ ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ — അവൻ പാപങ്ങളാലും അനർത്ഥങ്ങളാലും എങ്ങനെ ബന്ധിക്കപ്പെടും?
3.215.23
रथः शरीरं पुरुषस्य दृष्ट-
मात्मा नियन्तेन्द्रियाण्याहुरश्वान्।
तैरप्रमत्तः कुशली सदश्वै-
र्दान्त सुखं याति रथीव धीरः ॥ ३.२१५.२३ ॥
ശരീരം രഥമെന്നും, ആത്മാവ് സാരഥിയെന്നും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കുതിരകളെന്നും പറയുന്നു. അവയെ ജാഗ്രതയോടെയും വൈദഗ്ധ്യത്തോടെയും നല്ല കുതിരകളെ അടക്കി രഥിയെപ്പോലെ ധീരൻ സുഖമായി യാത്ര ചെയ്യുന്നു.
3.215.24
षण्णामात्मनियुक्तानामिन्द्रियाणां प्रमाथिनाम् ।
यो धीरो धारयेद्रश्मीन्स स्यात्परमसारथिः ॥ ३.२१५.२४ ॥
ആത്മാവിന് വിധേയമായ, കലക്കുന്ന ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കടിഞ്ഞാണുകൾ ആരാണ് ധീരനായി പിടിക്കുന്നത്, അവനാണ് പരമ സാരഥി.
3.215.25
इन्द्रियाणां प्रसृष्टानां हयानामिव वर्त्मसु ।
धृतिं कुर्वीत सारथ्ये धृत्या तानि जयेद्ध्रुवम् ॥ ३.२१५.२५ ॥
വഴിയിൽ അഴിച്ചുവിട്ട കുതിരകളെപ്പോലെ, വിട്ടുപോയ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ധൈര്യം വെക്കണം; ധൈര്യത്താൽ അവയെ തീർച്ചയായും ജയിക്കാം.
3.215.26
इन्द्रियाणां विचरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस् हरते बुद्धिं नावं वायुरिवाम्भसि ॥ ३.२१५.२६ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അലയുമ്പോൾ മനസ്സ് ഏതിനെ പിന്തുടരുന്നുവോ, അതു തന്നെ അവന്റെ ബുദ്ധിയെ അപഹരിക്കുന്നു; വെള്ളത്തിൽ തോണിയെ കാറ്റ് കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ.
3.215.27
येषु विप्रतिपद्यन्ते षट्स्वमोहात्फलागमम् ।
तेष्वध्यवसिताध्यायी विन्दते ध्यानजं फलम् ॥ ३.२१५.२७ ॥
ആറിൽ മോഹംകൊണ്ട് ഫലപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങൾ വഴിതെറ്റുന്നു; അവയിൽത്തന്നെ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ പഠിക്കുന്നവൻ ധ്യാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഫലം നേടുന്നു.