マハーバーラタ · 章 3.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.215.1
एवमुक्तः स विप्रस्तु धर्मव्याधेन भारत ।
कथामकथयद्भूयो मनसः प्रीतिवर्धनीम् ॥ ३.२१५.१ ॥
バーラタよ、ダルマヴャーダにそう言われて、彼はそのバラモンに、心の喜びを増す別の物語を再び語った。
3.215.2
महाभूतानि यान्याहुः पञ्च धर्मविदांवर ।
एकैकस्य गुणान्सम्यक्पञ्चानामपि मे वद ॥ ३.२१५.२ ॥
法を知る者の中で最も優れた方よ、五大元素と呼ばれるものの、その五つそれぞれの性質を、どうか私に詳しく説いてください。
3.215.3
भूमिरापस्तथा ज्योतिर्वायुराकाशमेव च ।
गुणोत्तराणइ सर्वाणि तेषां वक्ष्यामि ते गुणान् ॥ ३.२१५.३ ॥
地・水・火・風・空、これらはすべて、前のものより多くの性質を持つ。その性質をあなたに話そう。
3.215.4
भूमिः पञ्चगुणा ब्रह्मननुदकं च चतुर्गुणम् ।
गुणास्त्रयस्तेजसि च त्रयश्चाकाशवातयोः ॥ ३.२१५.४ ॥
バラモンよ、地には五つの性質、水には四つ、火には三つ、空と風にはそれぞれ三つの性質がある。
3.215.5
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
एतेगुणाः पञ्च भूमेः सर्वेभ्यो गुणवत्तराः ॥ ३.२१५.५ ॥
音・触・色・味、そして五つ目の香。これが地の五つの性質であり、他のどれよりも多くの性質を持つ。
3.215.6
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च सरश्चापि द्विजोत्तम ।
अपामेते गुणा ब्रह्मन्कीर्तितास्तव सुव्रत ॥ ३.२१५.६ ॥
音・触・色、そして味も。二度生まれた者の中で最も優れた、善き誓いを持つバラモンよ、これが水の性質としてあなたに述べられた。
3.215.7
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसोऽथ गुणास्त्रयः ।
शब्दः स्पर्शश्च वायौ तु शब्दश्चाकाश एव तु ॥ ३.२१५.७ ॥
音、触、色は火の三つの性質である。風には音と触があり、虚空には実に音だけがある。
3.215.8
एते पञ्चदश ब्रह्मन्गुणा भूतेषु पञ्चसु ।
वर्तन्ते सर्वभूतेषु येषु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.२१५.८ ॥
バラモンよ、この十五の性質は五大元素の中に存在する。それらは一切の生き物に存在し、それらの上に世界は成り立っている。
3.215.9
अन्योन्यं नातिवर्तन्ते सम्यक्व भवति द्विज ।
यदा तु विषमं भावमाचरन्ति चराचराः ॥ ३.२१५.९ ॥
再生者よ、互いに越えることがなければ、万事は正しくある。しかし動くものと動かぬものが不均衡な状態に入るとき、
3.215.10
तदा देही देहमन्यं व्यतिरोहति कालतः ।
प्रातिलोम्याद्विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः ॥ ३.२१५.१० ॥
その時、身を持つ者は時を経て別の身体へと移る。逆転によって生き物は滅び、順序に従って再び生まれる。
3.215.11
तत्र तत्रहि दृश्यन्ते धातवः पाञ्चभौतिकाः ।
यैरावृतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.२१५.११ ॥
あちこちに五大から成る要素が見られ、それによってこの全世界、動かぬものと動くものが覆われている。
3.215.12
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्मृतम् ।
तदव्यक्तमिति ज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ ३.२१५.१२ ॥
感覚によって捉えられるものは顕現と呼ばれる。推理によって捉えられ、感覚を超えたものを未顕現と知るべきである。
3.215.13
यथास्वं ग्राहकान्येषां शब्दादीनामिमानि तु ।
इन्द्रियाणि तथा देही धारयन्निह तप्यते ॥ ३.२१५.१३ ॥
これらの感官がそれぞれの性質に従って音などを捉えるように、身を持つ者はここでそれらを保ちながら苦行をする。
3.215.14
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि पश्यति ।
परापरज्ञः सक्तः सन्स तु भूतानि पश्यति ॥ ३.२१५.१४ ॥
彼は世界に遍満する自己を見、自己の中に世界を見る。上と下を知り、それに専念する者は、まことに一切の存在を見る。
3.215.15
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ।
ब्रह्मभूतस् संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ॥ ३.२१५.१५ ॥
あらゆる状態において常に一切の存在を見る者は、ブラフマンと一体となり、不吉なものと結ばれることはない。
3.215.16
ज्ञानमूलात्मकं क्लेशमतिवृत्तस्य मोहजम् ।
लोकबुद्धिप्रकाशेन ज्ञेयमार्गेण गम्यते ॥ ३.२१५.१६ ॥
知を根とする本性をもち、迷いから生じた苦を越えた者にとって、それは世間の知の光によって、知られるべき道によって達せられる。
3.215.17
अनादिनिधनं जन्तुमात्मयोनिं सदाव्ययम् ।
अनौपम्यममूर्तं च भगवानाह बुद्धिमान् ॥ ३.२१५.१७ ॥
始めもなく終わりもなく、生ける者の源であり、自ら生じ、常に不滅で、比類なく、形なきもの——それを賢明な主が説かれた。
3.215.18
तपोमूलमिदं सर्वं यन्मां विप्रानुपृच्छसि ।
तपसा हि समाप्नोति यद्यदेवाभिवाञ्छति।
इन्द्रियाण्येव संयम्य तपो भवति नान्यथा ॥ ३.२१५.१८ ॥
あなたが私やバラモンたちに尋ねていることは、すべて苦行を根とする。苦行によって人は望むものを何でも得る。感官を制御することによってのみ苦行は成り立つ。それ以外ではない。
3.215.19
इन्द्रियाण्येव तत्सर्वंयत्स्वर्गनरकावुभौ ।
निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च ॥ ३.२१५.१९ ॥
感覚器官こそがすべてである。それらは天界にも地獄にも導く。制御されれば天界へ、放たれれば地獄へ。
3.215.20
एष योगविधिः कृत्स्नो यावदिन्द्रियधारणम् ।
एतन्मूलं हि तपसः स्वर्गस्य नरकस्य च ॥ ३.२१५.२० ॥
これが完全なヨーガの方法であり、感覚を保つことに至るまでである。これこそが苦行と天界と地獄の根本である。
3.215.21
इन्द्रियाणां प्रसङ्गेन दोमार्च्छत्यसंशयम् ।
सन्नियम्य तु तान्येव ततः सिद्धिं समाप्नुयात् ॥ ३.२१५.२१ ॥
感覚に耽ることで確かに過ちを犯す。しかしその感覚を十分に制御すれば、そのとき成就を得る。
3.215.22
षण्णामात्प्रनि योज्यानामैश्वर्यं योऽधितिष्ठति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ३.२१५.२२ ॥
自己に従う六者の支配を司り、感覚を征服した者は、どうして罪や不幸に結ばれようか。
3.215.23
रथः शरीरं पुरुषस्य दृष्ट-
मात्मा नियन्तेन्द्रियाण्याहुरश्वान्।
तैरप्रमत्तः कुशली सदश्वै-
र्दान्त सुखं याति रथीव धीरः ॥ ३.२१५.२३ ॥
身体は人の戦車、自己はその御者、感覚は馬と言われる。注意深く巧みな堅固な人は、戦車の御者のように、良い馬を御して楽しく進む。
3.215.24
षण्णामात्मनियुक्तानामिन्द्रियाणां प्रमाथिनाम् ।
यो धीरो धारयेद्रश्मीन्स स्यात्परमसारथिः ॥ ३.२१५.२४ ॥
自己に従う、乱れやすい六つの感覚の手綱を堅固な人が握るなら、その人こそ最上の御者である。
3.215.25
इन्द्रियाणां प्रसृष्टानां हयानामिव वर्त्मसु ।
धृतिं कुर्वीत सारथ्ये धृत्या तानि जयेद्ध्रुवम् ॥ ३.२१५.२५ ॥
道で放たれた馬のように、放たれた感官に対して堅固さを保つべきである。堅固さによってこそ、それらは必ず征服される。
3.215.26
इन्द्रियाणां विचरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस् हरते बुद्धिं नावं वायुरिवाम्भसि ॥ ३.२१५.२६ ॥
感官がさまようとき、心が従うもの、それがその人の知性を奪う。あたかも風が水上の舟を運び去るように。
3.215.27
येषु विप्रतिपद्यन्ते षट्स्वमोहात्फलागमम् ।
तेष्वध्यवसिताध्यायी विन्दते ध्यानजं फलम् ॥ ३.२१५.२७ ॥
六つのものについて、無知から人々は結果の到来に迷う。そこに確固たる決意で専心する者こそ、禅定から生じた果を得る。