મહાભારત · અધ્યાય 3.220
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.220.1
श्रुत्वेमां धर्मसंयुक्तां धर्मराजः कथां शुभाम् ।
पुनः पप्रच्छ तमृषिं मार्कण्डेयमिदं तदा ॥ ३.२२०.१ ॥
ધર્મથી યુક્ત આ શુભ કથા સાંભળીને ધર્મરાજે ત્યારે ફરી તે ઋષિ માર્કંડેયને આ પૂછ્યું.
3.220.2
कथमग्निर्वनं यातः कथं चाप्यङ्गिराः पुरा ।
नष्टेऽग्नौ हव्यमहवदग्निर्भूत्वा महाद्युतिः ॥ ३.२२०.२ ॥
અગ્નિ વનમાં કેવી રીતે ગયા? પૂર્વે અંગિરા કેવી રીતે ગયા? અગ્નિ અદૃશ્ય થયા ત્યારે મહાતેજસ્વી અગ્નિએ પોતે અગ્નિ બનીને હવ્ય અર્પણ કર્યું.
3.220.3
अग्निर्यदा चैक एव बहुत्वं चास्य कर्मसु ।
दृश्यते भगवन्सर्वमेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ ३.२२०.३ ॥
હે ભગવન્! અગ્નિ એક જ હોવા છતાં કર્મોમાં તેનું અનેકત્વ દેખાય છે; આ સર્વ જાણવાની હું ઇચ્છા રાખું છું.
3.220.4
कुमारश्च यथोत्पन्नो यथा चाग्नेः सुतोऽभवत् ।
यथा रुद्राच्च संभूतो गङ्गायां कृत्तिकासु च ॥ ३.२२०.४ ॥
કુમાર કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયા, અગ્નિના પુત્ર કેવી રીતે બન્યા? રુદ્રથી તેઓ કેવી રીતે પ્રગટ્યા, ગંગામાં અને કૃત્તિકાઓમાં કેવી રીતે?
3.220.5
एतदिच्छाम्यहं त्वत्तः श्रोतुं भार्गवसत्तम ।
कौतूहलसमाविष्टो याथातथ्यं महामुने ॥ ३.२२०.५ ॥
હે ભાર્ગવશ્રેષ્ઠ! આ હું તમારી પાસેથી સાંભળવા ઇચ્છું છું; કુતૂહલથી ભરાઈને, હે મહામુનિ, યથાર્થ જાણવા ઇચ્છું છું.
3.220.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा क्रुद्धो हुतवहस्तपस्तप्तुं वनं गतः ॥ ३.२२०.६ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે: ક્રોધિત હુતવહ (અગ્નિ) તપ કરવા વનમાં કેવી રીતે ગયા.
3.220.7
यथा च भगवानग्निः स्वयमेवाङ्गेराऽभवत् ।
संतापयंश्च प्रभया नाशयंस्तिमिरावलिम् ॥ ३.२२०.७ ॥
જેમ ભગવાન અગ્નિ પોતે જ અંગિરા બન્યા, પોતાની પ્રભાથી તપાવતા અને અંધકારની હારને નાશ કરતા.
3.220.8
पुराङ्गिरा महाबाहो चचार तप उत्तमम् ।
आश्रमस्थो महाभागो हव्यवाहं विशेषयन्।
यथाग्निर्भूत्वा तु तदा जगत्सर्वं व्यकाशयत् ॥ ३.२२०.८ ॥
હે મહાબાહો, પૂર્વે અંગિરાએ ઉત્તમ તપ કર્યું. આશ્રમમાં સ્થિત, મહાભાગ્યશાળી તેમણે હવ્યવાહન અગ્નિને વિશેષ બનાવતાં, અગ્નિ બનીને ત્યારે સમગ્ર જગતને પ્રકાશિત કર્યું.
3.220.9
तपश्चरंस्तु हुतभुक्संतप्तस्तस्य तेजसा ।
भृशं ग्लानश्चतेजस्वी न च किंचित्प्रजज्ञिवान् ॥ ३.२२०.९ ॥
તપ કરતો અગ્નિ તેમના તેજથી અત્યંત તપ્ત થયો અને ખૂબ ક્ષીણ થયો; તેજસ્વી હોવા છતાં તેને કંઈ પણ સમજાયું નહીં.
3.220.10
अथ संचिन्तयामास भगवान्हव्यवाहनः ।
अन्योऽग्निरिव लोकानां ब्रह्मणा संप्रकल्पितः ॥ ३.२२०.१० ॥
ત્યારે ભગવાન હવ્યવાહને વિચાર્યું — જાણે લોકો માટે બ્રહ્માએ રચેલો બીજો અગ્નિ હોય.
3.220.11
अग्नित्वं विप्रनष्टं हि तप्यमानस् मे तपः ।
कथमग्निः पुनरहं भवेयमिति चिन्त्य सः ॥ ३.२२०.११ ॥
મારું અગ્નિત્વ સંપૂર્ણ નષ્ટ થયું છે, મારું તપ મને તપાવે છે. હું ફરી અગ્નિ કેવી રીતે બનું એમ વિચારીને તે.
3.220.12
अपश्यदग्निवल्लोकांस्तापयन्तं महामुनिम् ।
सोपासर्पच्छनैर्भीतस्तमुवाच तदाङ्गिराः ॥ ३.२२०.१२ ॥
અગ્નિ સમાન લોકોને તપાવતા મહામુનિને તેમણે જોયા. ભયભીત થઈને ધીમે ધીમે તેમની પાસે ગયા; ત્યારે અંગિરાએ તેમને કહ્યું.
3.220.13
शीघ्रमेव भवस्वाग्निस्त्वं पुनर्लोकभावनः ।
विज्ञातश्चासि लोकेषु त्रिषु संस्थानचारिषु ॥ ३.२२०.१३ ॥
હે અગ્નિ, તું ટૂંક સમયમાં ફરી લોકોનો પાલનકર્તા થા. પોતપોતાના સ્થાને વિચરતા ત્રણે લોકોમાં તું ફરી ઓળખાઈશ.
3.220.14
त्वमग्ने प्रथमः सृष्टो ब्र्हमणा तिमिरापर्हः ।
स्वस्थानं प्रतिपद्यस्व शीघ्रमेव तमो नुद ॥ ३.२२०.१४ ॥
હે અગ્નિ, બ્રહ્માએ તને સૌથી પહેલાં સર્જ્યો હતો; તું અંધકારનો નાશક છે. ઝડપથી તારા સ્થાને પહોંચીને અંધકાર દૂર કર.
3.220.15
नष्टकीर्तिरहं लोके भवाञ्जातो हुताशनः ।
भवन्तमेव ज्ञास्यन्ति पावकं न तु मां जनाः ॥ ३.२२०.१५ ॥
જગતમાં મારી કીર્તિ નષ્ટ થઈ છે; તું હુતાશન તરીકે જન્મ્યો છે. લોકો તને જ પાવક જાણશે, મને નહીં.
3.220.16
निक्षिपम्यहमग्नित्वं त्वमग्निः प्रथमो भव ।
भविष्यामि द्वितीयोऽहं प्राजापत्यक एव च ॥ ३.२२०.१६ ॥
હું અગ્નિપદ છોડું છું; તું પ્રથમ અગ્નિ થા. હું બીજો અને પ્રજાપતિ સાથે સંબંધિત રહીશ.
3.220.17
कुरु पुण्यं प्रजास्वर्ग्यं भवाग्निस्तिमिरापहः ।
मां च देव कुरुष्वाग्ने प्रथमं पुत्रमञ्जसा ॥ ३.२२०.१७ ॥
પુણ્ય કર, પ્રજાઓને સ્વર્ગ આપનાર થા; હે અગ્નિ, અંધકાર દૂર કરનાર થા. હે દેવ, હે અગ્નિ, મને સહેલાઈથી તારો પ્રથમ પુત્ર બનાવ.
3.220.18
तच्छ्रुत्वाङ्गिरसो वाक्यं जातवेदास्तथाऽकरोत् ।
राजन्वृहस्पतिर्नाम तस्याप्यङ्गिरसः सुतः ॥ ३.२२०.१८ ॥
અંગિરાનાં વચન સાંભળીને જાતવેદા અગ્નિએ તેમ જ કર્યું. હે રાજન, અંગિરાના પુત્ર બૃહસ્પતિ નામે તેમનો પણ પુત્ર થયો.
3.220.19
ज्ञात्वा प्रथमजं तं तु वह्नेरङ्गिरसं सुतम् ।
उपेत्य देवाः पप्रच्छुः कारणं तत्र भारत ॥ ३.२२०.१९ ॥
અગ્નિના પ્રથમજાત અંગિરસ પુત્રને જાણીને દેવો તેમની પાસે જઈ, હે ભારત, ત્યાંનું કારણ પૂછ્યું.
3.220.20
स तु पृष्टस्तदा देवैस्तत कारणमब्रवीत् ।
प्रत्यगृह्णन्त देवाश्च तद्वचोऽङ्गिरसस्तदा ॥ ३.२२०.२० ॥
દેવોએ પૂછતાં તેમણે તે કારણ કહ્યું; ત્યારે દેવોએ અંગિરસના તે વચનો સ્વીકાર્યાં.
3.220.21
तत्रनानाविधानग्नीन्प्रवक्ष्यामि महाप्रभान् ।
कर्मभिर्वहुभिः ख्याताननानार्थान्ब्राह्मणेष्विह ॥ ३.२२०.२१ ॥
અહીં બ્રાહ્મણોમાં અનેક પ્રકારના, મહાતેજસ્વી, ઘણાં કર્મોથી પ્રસિદ્ધ, વિવિધ પ્રયોજનવાળા અગ્નિઓનું હું વર્ણન કરીશ.