ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.220
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.220.1
श्रुत्वेमां धर्मसंयुक्तां धर्मराजः कथां शुभाम् ।
पुनः पप्रच्छ तमृषिं मार्कण्डेयमिदं तदा ॥ ३.२२०.१ ॥
ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਤਦ ਫਿਰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ।
3.220.2
कथमग्निर्वनं यातः कथं चाप्यङ्गिराः पुरा ।
नष्टेऽग्नौ हव्यमहवदग्निर्भूत्वा महाद्युतिः ॥ ३.२२०.२ ॥
ਅਗਨੀ ਜੰਗਲ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ? ਅੰਗਿਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ? ਅਗਨੀ ਦੇ ਗੁਆਚਣ ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਪ ਅਗਨੀ ਬਣ ਕੇ ਹਵਿ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ।
3.220.3
अग्निर्यदा चैक एव बहुत्वं चास्य कर्मसु ।
दृश्यते भगवन्सर्वमेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ ३.२२०.३ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਅਗਨੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨਾ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.220.4
कुमारश्च यथोत्पन्नो यथा चाग्नेः सुतोऽभवत् ।
यथा रुद्राच्च संभूतो गङ्गायां कृत्तिकासु च ॥ ३.२२०.४ ॥
ਕੁਮਾਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ? ਰੁਦਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ?
3.220.5
एतदिच्छाम्यहं त्वत्तः श्रोतुं भार्गवसत्तम ।
कौतूहलसमाविष्टो याथातथ्यं महामुने ॥ ३.२२०.५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਗਵ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਯਥਾਰਥ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.220.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा क्रुद्धो हुतवहस्तपस्तप्तुं वनं गतः ॥ ३.२२०.६ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੁਤਵਹ (ਅਗਨੀ) ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ।
3.220.7
यथा च भगवानग्निः स्वयमेवाङ्गेराऽभवत् ।
संतापयंश्च प्रभया नाशयंस्तिमिरावलिम् ॥ ३.२२०.७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਆਪ ਹੀ ਅੰਗਿਰਾ ਬਣ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਤਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ।
3.220.8
पुराङ्गिरा महाबाहो चचार तप उत्तमम् ।
आश्रमस्थो महाभागो हव्यवाहं विशेषयन्।
यथाग्निर्भूत्वा तु तदा जगत्सर्वं व्यकाशयत् ॥ ३.२२०.८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਮਹਾਭਾਗ ਨੇ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਗਨੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
3.220.9
तपश्चरंस्तु हुतभुक्संतप्तस्तस्य तेजसा ।
भृशं ग्लानश्चतेजस्वी न च किंचित्प्रजज्ञिवान् ॥ ३.२२०.९ ॥
ਤਪ ਕਰਦਾ ਅਗਨੀ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇਜਸਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸਮਝ ਆਇਆ।
3.220.10
अथ संचिन्तयामास भगवान्हव्यवाहनः ।
अन्योऽग्निरिव लोकानां ब्रह्मणा संप्रकल्पितः ॥ ३.२२०.१० ॥
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ — ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਗਨੀ ਹੋਵੇ।
3.220.11
अग्नित्वं विप्रनष्टं हि तप्यमानस् मे तपः ।
कथमग्निः पुनरहं भवेयमिति चिन्त्य सः ॥ ३.२२०.११ ॥
ਮੇਰਾ ਅਗਨੀਪਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਤਪ ਮੈਨੂੰ ਤਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਅਗਨੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਂ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ।
3.220.12
अपश्यदग्निवल्लोकांस्तापयन्तं महामुनिम् ।
सोपासर्पच्छनैर्भीतस्तमुवाच तदाङ्गिराः ॥ ३.२२०.१२ ॥
ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਡਰ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਤਦ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.220.13
शीघ्रमेव भवस्वाग्निस्त्वं पुनर्लोकभावनः ।
विज्ञातश्चासि लोकेषु त्रिषु संस्थानचारिषु ॥ ३.२२०.१३ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਬਣ। ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਫਿਰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।
3.220.14
त्वमग्ने प्रथमः सृष्टो ब्र्हमणा तिमिरापर्हः ।
स्वस्थानं प्रतिपद्यस्व शीघ्रमेव तमो नुद ॥ ३.२२०.१४ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਆ ਸੀ; ਤੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ।
3.220.15
नष्टकीर्तिरहं लोके भवाञ्जातो हुताशनः ।
भवन्तमेव ज्ञास्यन्ति पावकं न तु मां जनाः ॥ ३.२२०.१५ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ। ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪਾਵਕ ਜਾਣਨਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ।
3.220.16
निक्षिपम्यहमग्नित्वं त्वमग्निः प्रथमो भव ।
भविष्यामि द्वितीयोऽहं प्राजापत्यक एव च ॥ ३.२२०.१६ ॥
ਮੈਂ ਅਗਨੀ-ਪਦ ਤਿਆਗਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਪਹਿਲਾ ਅਗਨੀ ਬਣ। ਮੈਂ ਦੂਜਾ ਹੋਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵੀ।
3.220.17
कुरु पुण्यं प्रजास्वर्ग्यं भवाग्निस्तिमिरापहः ।
मां च देव कुरुष्वाग्ने प्रथमं पुत्रमञ्जसा ॥ ३.२२०.१७ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰ, ਪਰਜਾ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ।
3.220.18
तच्छ्रुत्वाङ्गिरसो वाक्यं जातवेदास्तथाऽकरोत् ।
राजन्वृहस्पतिर्नाम तस्याप्यङ्गिरसः सुतः ॥ ३.२२०.१८ ॥
ਅੰਗਿਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਤਵੇਦਾ ਅਗਨੀ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੰਗਿਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਇਆ।
3.220.19
ज्ञात्वा प्रथमजं तं तु वह्नेरङ्गिरसं सुतम् ।
उपेत्य देवाः पप्रच्छुः कारणं तत्र भारत ॥ ३.२२०.१९ ॥
ਅਗਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੌਠੇ ਅੰਗਿਰਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
3.220.20
स तु पृष्टस्तदा देवैस्तत कारणमब्रवीत् ।
प्रत्यगृह्णन्त देवाश्च तद्वचोऽङ्गिरसस्तदा ॥ ३.२२०.२० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ; ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਏ।
3.220.21
तत्रनानाविधानग्नीन्प्रवक्ष्यामि महाप्रभान् ।
कर्मभिर्वहुभिः ख्याताननानार्थान्ब्राह्मणेष्विह ॥ ३.२२०.२१ ॥
ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ, ਮਹਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਬਹੁਤ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਕਸਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਦਾ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।