ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.221.1
ब्रह्मणो यस्तृतीयस्तु पुत्रः कुरुकुलोद्वह ।
तस्यापि वसुदाभार्या प्रजास्तस्यां च मे शृणु ॥ ३.२२१.१ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂರನೆಯ ಮಗನಿಗೂ ವಸುದಾ ಎಂಬ ಪತ್ನಿ ಇದ್ದಳು. ಕುರುಕುಲದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತವನೇ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತತಿಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
3.221.2
बृहत्कीर्तिर्बृहज्ज्योतिर्बृहद्ब्रह्मा बृहन्मनाः ।
बृहन्मन्त्रो बृहद्भासस्तथा राजन्बृहस्पतिः ॥ ३.२२१.२ ॥
ಬೃಹತ್ಕೀರ್ತಿ, ಬೃಹಜ್ಜ್ಯೋತಿ, ಬೃಹದ್ಬ್ರಹ್ಮ, ಬೃಹನ್ಮನ, ಬೃಹನ್ಮಂತ್ರ, ಬೃಹದ್ಭಾಸ, ಓ ರಾಜನೇ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ.
3.221.3
प्रजासु तासु सर्वासु रूपेणाप्रतिमाऽभवत् ।
देवी भानुमती नाम प्रथमाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.३ ॥
ಆ ಎಲ್ಲ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮಳಾದವಳು ಭಾನುಮತಿ ಎಂಬ ದೇವಿ — ಅಂಗಿರಸನ ಮೊದಲ ಮಗಳು.
3.221.4
भूतानामेव सर्वेषां यस्यां रागस्तदाऽभवत् ।
रागाद्रागेति यामाहुर्द्वितीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.४ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಆಗ ಅನುರಾಗ ಹುಟ್ಟಿತೋ, ಅನುರಾಗದಿಂದಲೇ 'ರಾಗ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವಳು — ಅಂಗಿರಸನ ಎರಡನೆಯ ಮಗಳು.
3.221.5
यां कपर्दिसुतामाहुर्दृश्यादृश्येति देहिनः ।
तनुत्वात्सा सिनीवाली तुतीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.५ ॥
ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಯಾರನ್ನು 'ಕಪರ್ದಿಯ ಮಗಳು' ಎಂದೂ, 'ದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅವಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಅವಳು ಸಿನೀವಾಲಿ — ಅಂಗಿರಸನ ಮೂರನೆಯ ಮಗಳು.
3.221.6
यां तु दृष्ट्वा भगवतीं जनः कुहकुहायते ।
एकानकेति यामाहुश्चतुर्थ्यङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.६ ॥
ಆ ಭಗವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು 'ಕುಹೂ-ಕುಹೂ' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾರೆ; ಯಾರನ್ನು 'ಏಕಾನಕಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೋ — ಅಂಗಿರಸನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಗಳು.
3.221.7
पञ्चम्यर्चिष्मती नाम्ना हविर्भिश्च हविष्मती ।
षष्ठीम्गिरसः कन्यां पुण्यामाहुर्महिष्मतीम् ॥ ३.२२१.७ ॥
ಐದನೆಯವಳು ಅರ್ಚಿಷ್ಮತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು; ಹವಿಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಳು ಹವಿಷ್ಮತಿ; ಆರನೆಯವಳನ್ನು ಅಂಗಿರಸನ ಪವಿತ್ರ ಪುತ್ರಿ ಮಹಿಷ್ಮತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
3.221.8
महामखेष्वाङ्गिरसी दीप्तिमत्सु महीयती ।
महामतीति विख्याता सप्तमी कथ्यते सुता ॥ ३.२२१.८ ॥
ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಗ್ನಿಗಳ ನಡುವೆ ಪೂಜಿತಳಾದ ಆಂಗಿರಸಿ; ಮಹಾಮತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಏಳನೆಯ ಪುತ್ರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
3.221.9
बृहस्पतेश्चान्द्रमसी भार्याऽऽसीद्या यशस्विनी ।
अग्नीन्साऽजनयत्पुण्यान्षडेकां चापि पुत्रिकाम् ॥ ३.२२१.९ ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಚಾಂದ್ರಮಸಿ ಆರು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
3.221.10
आहुतिष्वेव यस्याग्नेर्हविराज्यं विधीयते ।
सोग्निर्बृहस्पतेः पुत्र शंयुर्नाम महाप्रभः ॥ ३.२२१.१० ॥
ಯಾವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಆಹುತಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹವಿ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಆ ಅಗ್ನಿಯೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪುತ್ರ, ಮಹಾಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಶಂಯು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು.
3.221.11
चातुर्मास्येषु यस्येष्टमश्वमेधाग्रभागभूत् ।
दीप्तिज्वालैरनेकाग्रैरग्निष्टोमोऽथ वीर्यवान् ॥ ३.२२१.११ ॥
ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಇಷ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಶ್ವಮೇಧದ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಗವಾದವನು, ಅನೇಕ ಶಿಖೆಗಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೀರ್ಯವಂತ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ.
3.221.12
शंयोरप्रतिमा भार्या सत्या सत्याऽथ धर्मजा ।
अग्नितस्य सुतो दीप्तस्तिस्रः कन्याश्च सुव्रताः ॥ ३.२२१.१२ ॥
ಶಂಯುವಿನ ಅನುಪಮ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯಾ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸತ್ಯಾ; ಅಗ್ನಿತನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪುತ್ರ, ಮತ್ತು ಮೂವರು ಸುವ್ರತೆಯ ಪುತ್ರಿಯರು.
3.221.13
प्रथमेनाज्यभागेन पूज्यते योऽग्निरध्वरे ।
अग्निस्तस्य भरद्वाजः प्रथमः पुत्र उच्यते ॥ ३.२२१.१३ ॥
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆಜ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವ ಅಗ್ನಿಯೋ, ಅವನ ಮೊದಲ ಪುತ್ರ ಭರದ್ವಾಜನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
3.221.14
पौर्णमासेषु सर्वेषु हविराज्यं ध्रुवोद्यतम् ।
भरतो नामतः सोग्निर्द्वितीयः शंयुतः सुतः ॥ ३.२२१.१४ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಪೌರ್ಣಮಾಸ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವಾಗುವ ಹವಿಸ್ಸು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಪಡೆಯುವ ಅಗ್ನಿ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಭರತನು; ಅವನ ಎರಡನೆಯ ಪುತ್ರ ಶಂಯು.
3.221.15
तिस्रः कन्या भवन्त्यन्या यासां स भरत पतिः ।
भारतस्तु सुतस्तस्य भारत्येका च पुत्रिका ॥ ३.२२१.१५ ॥
ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಅವನೇ ಪತಿ. ಓ ಭರತಾ, ಭಾರತ ಅವನ ಪುತ್ರ; ಭಾರತಿ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗಳೂ ಇದ್ದಾಳೆ.
3.221.16
भारतो भरतस्याग्नेः पावकस्तु प्रजायते ।
महानत्यर्थमहितस्तथा भरतसत्तम ॥ ३.२२१.१६ ॥
ಭರತನೆಂಬ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪಾವಕ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
3.221.17
भरद्वाजस्य भार्या तु वीरा वीरश्च पिण्डदः ।
प्राहुराज्येन तस्येज्यां सोमस्येव द्विजाः शनैः ॥ ३.२२१.१७ ॥
ಭರದ್ವಾಜನ ಪತ್ನಿ ವೀರಾ; ವೀರನು ಪಿಂಡ ನೀಡುವವನು. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅವನ ಪೂಜೆ ತುಪ್ಪದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಸೋಮವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಂತೆ ಎಂದು ಅವರು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
3.221.18
हविषा यो द्वितीयेन सोमेन सह युज्यते ।
रथप्रभू रथध्वानः कुम्भरेताः स उच्यते ॥ ३.२२१.१८ ॥
ಎರಡನೆಯ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವನು ರಥಪ್ರಭು, ರಥಧ್ವಾನ, ಕುಂಭರೇತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
3.221.19
सरय्वां जनयत्सिद्धिं भानुं भाभिः समावृणोत् ।
आग्नेयमनयन्मिथ्यं मिथ्यो नामैव कथ्यते ॥ ३.२२१.१९ ॥
ಸರಯೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು; ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಭಾನುವನ್ನು ಆವರಿಸಿದನು; ಆಗ್ನೇಯನನ್ನು ಮಿಥ್ಯನೆಂದು ಕರೆತಂದನು; ಮಿಥ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಅವನು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
3.221.20
यस्तु न च्यवते नित्यं शयसा वर्चसा श्रिया ।
अग्निर्निश्च्यवनो नाम पृथिवीं स्तौति केवलम् ॥ ३.२२१.२० ॥
ಸದಾ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶ್ರೀಯಿಂದ ಜಾರದವನಾದ ಅಗ್ನಿ ನಿಶ್ಚ್ಯವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.221.21
विपाप्मा कलुषैर्मुक्तो विशुद्धश्चार्चिषा ज्वलन् ।
विपापोऽग्निः सुतस्तस्य योज्यः समयकर्मसु ॥ ३.२२१.२१ ॥
ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿ, ಕಲ್ಮಷಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ವಿಶುದ್ಧನಾಗಿ ಉರಿಯುವವನ ಪುತ್ರ ವಿಪಾಪ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ; ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
3.221.22
अक्रोशतां हि भूतानां यः करोति हि निष्कृतिम् ।
अग्निः स निष्कृतिर्नाम शोभयत्यभिसेवितः ॥ ३.२२१.२२ ॥
ಅಳುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ನಿಷ್ಕೃತಿ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ; ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವನು (ಯಜ್ಞವನ್ನು) ಶೋಭಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
3.221.23
अनुकूजन्ति येनेह वेदनार्ताः स्वयं जनाः ।
तस्य पुत्रः स्वनो नाम पावकः सरुजस्करः ॥ ३.२२१.२३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನೋವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಜನರು ಯಾರ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾವೇ ನರಳುತ್ತಾರೋ, ಅವನ ಪುತ್ರ ಸ್ವನ ಎಂಬ ಪಾವಕ; ಅವನು ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು.
3.221.24
यस्तु विश्वस् जगतो बुद्धिमाक्रम्य तिष्ठति ।
तं प्राहुरध्यात्मविदो विश्वजिन्नाम पावकम् ॥ ३.२२१.२४ ॥
ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ನಿಂತಿರುವವನನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿದರು ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಎಂಬ ಪಾವಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
3.221.25
अन्तराग्निः स्मृतो यस्तु भुक्तं पचति देहिनाम् ।
स यज्ञे विश्वभुङ्वाम सर्वलोकेषु भारत ॥ ३.२२१.२५ ॥
ದೇಹಿಗಳು ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುವ ಒಳಗಿನ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಅವನು. ಓ ಭಾರತ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ 'ವಿಶ್ವಭುಕ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
3.221.26
ब्रह्मचारी यतात्मा च सततं विपुलप्रभः ।
ब्राह्मणाः पूजयन्त्येनं पाकयज्ञेषु पावकम् ॥ ३.२२१.२६ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಯತಾತ್ಮ, ಸದಾ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಈ ಪಾವಕನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಾಕಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.221.27
प्रथितो गोपतिर्नाम नदी यस्याभवत्प्रिया ।
तस्मिन्कर्माणि सर्वाणि क्रियन्ते धर्मकर्तृभिः ॥ ३.२२१.२७ ॥
ಗೋಪತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನದಿ ಯಾವುದು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತೋ, ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕರ್ತರು ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.221.28
बडबाग्निः पिबत्यम्भो योसौ परमदारुणः ।
ऊर्द्वभागूर्ध्वभाङ्नाम कविः प्राणाश्रितस्तु यः ॥ ३.२२१.२८ ॥
ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಬಡಬಾಗ್ನಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದದ್ದು; 'ಊರ್ಧ್ವಭಾಕ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಕವಿ ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು.
3.221.29
उदग्द्वारं हविर्यस्य गृहे नित्यं प्रदीयते ।
ततस्तुष्टो भवेद्ब्रह्मा स्विष्टकृत्परमः स्मृतः ॥ ३.२२१.२९ ॥
ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದಿಂದ ಹವಿಸ್ಸು ನಿತ್ಯವೂ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಅದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು 'ಸ್ವಿಷ್ಟಕೃತ್' ಎಂದು ಪರಮನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
3.221.30
यः प्रशान्तेषु भूतेषु आविर्भवति पावकः ।
क्रुद्धस्य तु रसो जज्ञे मन्युतीव्रा च पुत्रिका ॥ ३.२२१.३० ॥
ಶಾಂತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಪಾವಕ ಇವನು; ಕ್ರುದ್ಧನ ರಸದಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ತೀಕ್ಷ್ಣಳಾದ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು.
3.221.31
स्वाहेति दारुणा क्रूरा सर्वभूतेषु तिष्ठति ।
त्रिदिवे यस्य सदृशो नास्ति रूपेण कश्चन।
अतुलत्वात्कृतो देवैर्नाम्ना कामस्तु पावकः ॥ ३.२२१.३१ ॥
ಸ್ವಾಹಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಭಯಂಕರ, ಕ್ರೂರ (ಅಗ್ನಿ) ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಅತುಲತ್ವದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ 'ಕಾಮ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು; ಅವನೇ ಪಾವಕ.
3.221.32
संहर्षाद्धारयन्क्रोधं धन्वी स्रग्वी रथे स्थितः ।
समरे नाशयेच्छत्रूनमोघो नाम पावकः ॥ ३.२२१.३२ ॥
ಹರ್ಷದಿಂದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು 'ಅಮೋಘ' ಎಂಬ ಪಾವಕ.
3.221.33
उक्थ्यो नाम महाभाग त्रिभिरुक्थैरभिष्टुतः ।
महावर्षं त्वजनयत्सकामाश्वं हि यं विदुः ॥ ३.२२१.३३ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ, 'ಉಕ್ಥ್ಯ' ಎಂಬ ಪಾವಕ ಮೂರು ಉಕ್ಥಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮಹಾವರ್ಷವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು 'ಸಕಾಮಾಶ್ವ' ಎಂದೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.