ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.221.1
ब्रह्मणो यस्तृतीयस्तु पुत्रः कुरुकुलोद्वह ।
तस्यापि वसुदाभार्या प्रजास्तस्यां च मे शृणु ॥ ३.२२१.१ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତୃତୀୟ ପୁତ୍ରଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବସୁଦା ନାମକ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ। ହେ କୁରୁକୁଳର ଭାର ବହନକାରୀ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ କଥା ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
3.221.2
बृहत्कीर्तिर्बृहज्ज्योतिर्बृहद्ब्रह्मा बृहन्मनाः ।
बृहन्मन्त्रो बृहद्भासस्तथा राजन्बृहस्पतिः ॥ ३.२२१.२ ॥
ବୃହତ୍କୀର୍ତ୍ତି, ବୃହଜ୍ଜ୍ୟୋତି, ବୃହଦ୍ବ୍ରହ୍ମା, ବୃହନ୍ମନା, ବୃହନ୍ମନ୍ତ୍ର, ବୃହଦ୍ଭାସ, ହେ ରାଜନ୍, ବୃହସ୍ପତି।
3.221.3
प्रजासु तासु सर्वासु रूपेणाप्रतिमाऽभवत् ।
देवी भानुमती नाम प्रथमाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.३ ॥
ସେହି ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା ଭାନୁମତୀ ନାମକ ଦେବୀ ଜନ୍ମିଲେ — ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା।
3.221.4
भूतानामेव सर्वेषां यस्यां रागस्तदाऽभवत् ।
रागाद्रागेति यामाहुर्द्वितीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.४ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଯାହାଠାରେ ସେତେବେଳେ ଅନୁରାଗ ଜାତ ହେଲା, ଅନୁରାଗରୁ ହିଁ ଯାହାକୁ 'ରାଗ' କୁହାଯାଏ — ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟା କନ୍ୟା।
3.221.5
यां कपर्दिसुतामाहुर्दृश्यादृश्येति देहिनः ।
तनुत्वात्सा सिनीवाली तुतीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.५ ॥
ଦେହଧାରୀମାନେ ଯାହାକୁ 'କପର୍ଦ୍ଦିଙ୍କ କନ୍ୟା' ଓ 'ଦୃଶ୍ୟାଦୃଶ୍ୟ' କୁହନ୍ତି, ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଯୋଗୁଁ ସେ ସିନୀବାଳୀ — ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ତୃତୀୟା କନ୍ୟା।
3.221.6
यां तु दृष्ट्वा भगवतीं जनः कुहकुहायते ।
एकानकेति यामाहुश्चतुर्थ्यङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.६ ॥
ଯେଉଁ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକେ 'କୁହୁ-କୁହୁ' ବୋଲି ଡାକନ୍ତି, ଯାହାକୁ 'ଏକାନକା' କୁହାଯାଏ — ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଚତୁର୍ଥୀ କନ୍ୟା।
3.221.7
पञ्चम्यर्चिष्मती नाम्ना हविर्भिश्च हविष्मती ।
षष्ठीम्गिरसः कन्यां पुण्यामाहुर्महिष्मतीम् ॥ ३.२२१.७ ॥
ପଞ୍ଚମୀ ଅର୍ଚିଷ୍ମତୀ ନାମରେ, ଏବଂ ହବିଷ୍ମତୀ ହବିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣା; ଷଷ୍ଠୀକୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପବିତ୍ର କନ୍ୟା ମହିଷ୍ମତୀ କୁହାଯାଏ।
3.221.8
महामखेष्वाङ्गिरसी दीप्तिमत्सु महीयती ।
महामतीति विख्याता सप्तमी कथ्यते सुता ॥ ३.२२१.८ ॥
ମହାଯଜ୍ଞରେ, ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜିତା ଆଙ୍ଗିରସୀ; ମହାମତୀ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତା ସପ୍ତମୀ କନ୍ୟା କୁହାଯାଏ।
3.221.9
बृहस्पतेश्चान्द्रमसी भार्याऽऽसीद्या यशस्विनी ।
अग्नीन्साऽजनयत्पुण्यान्षडेकां चापि पुत्रिकाम् ॥ ३.२२१.९ ॥
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚାନ୍ଦ୍ରମସୀ ଛଅଟି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଓ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
3.221.10
आहुतिष्वेव यस्याग्नेर्हविराज्यं विधीयते ।
सोग्निर्बृहस्पतेः पुत्र शंयुर्नाम महाप्रभः ॥ ३.२२१.१० ॥
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଆହୁତିରେ ହବି ଓ ଘୃତ ବିହିତ, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାପ୍ରଭ ଶଂୟୁ ନାମକ ଅଗ୍ନି।
3.221.11
चातुर्मास्येषु यस्येष्टमश्वमेधाग्रभागभूत् ।
दीप्तिज्वालैरनेकाग्रैरग्निष्टोमोऽथ वीर्यवान् ॥ ३.२२१.११ ॥
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଯାହାର ଇଷ୍ଟି କରାଯାଏ, ଅଶ୍ୱମେଧର ଅଗ୍ରଭାଗ, ଅନେକ ଶିଖାର ଦୀପ୍ତ ଜ୍ୱାଳାଯୁକ୍ତ ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ।
3.221.12
शंयोरप्रतिमा भार्या सत्या सत्याऽथ धर्मजा ।
अग्नितस्य सुतो दीप्तस्तिस्रः कन्याश्च सुव्रताः ॥ ३.२२१.१२ ॥
ଶଂୟୁଙ୍କ ଅତୁଳନୀୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତ୍ୟା; ଧର୍ମରୁ ଜାତା ସତ୍ୟା ମଧ୍ୟ; ଅଗ୍ନିତଙ୍କ ଦୀପ୍ତ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ତିନି ସୁବ୍ରତା କନ୍ୟା।
3.221.13
प्रथमेनाज्यभागेन पूज्यते योऽग्निरध्वरे ।
अग्निस्तस्य भरद्वाजः प्रथमः पुत्र उच्यते ॥ ३.२२१.१३ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଥମ ଆଜ୍ୟଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଭରଦ୍ୱାଜ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
3.221.14
पौर्णमासेषु सर्वेषु हविराज्यं ध्रुवोद्यतम् ।
भरतो नामतः सोग्निर्द्वितीयः शंयुतः सुतः ॥ ३.२२१.१४ ॥
ସମସ୍ତ ପୌର୍ଣମାସ ଯଜ୍ଞରେ ଧ୍ରୁବ ସମୟରେ ଅର୍ପିତ ହବି ଓ ଘୃତ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ନାମରେ ଭରତ; ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଶଂୟୁ।
3.221.15
तिस्रः कन्या भवन्त्यन्या यासां स भरत पतिः ।
भारतस्तु सुतस्तस्य भारत्येका च पुत्रिका ॥ ३.२२१.१५ ॥
ତାଙ୍କର ଆଉ ତିନି କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସେ ପତି। ହେ ଭରତ, ଭାରତ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଏବଂ ଭାରତୀ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
3.221.16
भारतो भरतस्याग्नेः पावकस्तु प्रजायते ।
महानत्यर्थमहितस्तथा भरतसत्तम ॥ ३.२२१.१६ ॥
ଭରତ ଅଗ୍ନିଙ୍କଠାରୁ ପାବକ ଜନ୍ମନ୍ତି; ସେ ମହାନ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.221.17
भरद्वाजस्य भार्या तु वीरा वीरश्च पिण्डदः ।
प्राहुराज्येन तस्येज्यां सोमस्येव द्विजाः शनैः ॥ ३.२२१.१७ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବୀରା; ବୀର ପିଣ୍ଡଦାତା। ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ତାଙ୍କ ପୂଜା ଘୃତରେ ହୁଏ; ସୋମର ପୂଜା ଭଳି ଏପରି ସେମାନେ ଧୀରେ କୁହନ୍ତି।
3.221.18
हविषा यो द्वितीयेन सोमेन सह युज्यते ।
रथप्रभू रथध्वानः कुम्भरेताः स उच्यते ॥ ३.२२१.१८ ॥
ଦ୍ୱିତୀୟ ହବି ଦ୍ୱାରା ଯେ ସୋମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ରଥପ୍ରଭୁ, ରଥଧ୍ୱାନ ଓ କୁମ୍ଭରେତା ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।
3.221.19
सरय्वां जनयत्सिद्धिं भानुं भाभिः समावृणोत् ।
आग्नेयमनयन्मिथ्यं मिथ्यो नामैव कथ्यते ॥ ३.२२१.१९ ॥
ସରଯୂ ନଦୀରେ ସେ ସିଦ୍ଧି ଜନ୍ମାଇଲେ; ନିଜ ରଶ୍ମିରେ ଭାନୁଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲେ; ଆଗ୍ନେୟଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟ ରୂପେ ଆଣିଲେ; ମିଥ୍ୟ ନାମରେ ହିଁ ସେ କଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
3.221.20
यस्तु न च्यवते नित्यं शयसा वर्चसा श्रिया ।
अग्निर्निश्च्यवनो नाम पृथिवीं स्तौति केवलम् ॥ ३.२२१.२० ॥
ଯିଏ ସଦା ତେଜ, ବର୍ଚସ୍ ଓ ଶ୍ରୀରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚ୍ୟବନ ନାମରେ କେବଳ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
3.221.21
विपाप्मा कलुषैर्मुक्तो विशुद्धश्चार्चिषा ज्वलन् ।
विपापोऽग्निः सुतस्तस्य योज्यः समयकर्मसु ॥ ३.२२१.२१ ॥
ପାପରହିତ, କଳୁଷରୁ ମୁକ୍ତ, ନିଜ ଜ୍ୱାଳାରେ ବିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ — ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିପାପ ନାମକ ଅଗ୍ନି; ସମୟ କର୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ନିଯୋଜିତ କରିବା ଉଚିତ।
3.221.22
अक्रोशतां हि भूतानां यः करोति हि निष्कृतिम् ।
अग्निः स निष्कृतिर्नाम शोभयत्यभिसेवितः ॥ ३.२२१.२२ ॥
ଯିଏ କାନ୍ଦୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରନ୍ତି, ସେ ହିଁ ନିଷ୍କୃତି ନାମକ ଅଗ୍ନି; ସେବିତ ହେଲେ ସେ (ଯଜ୍ଞକୁ) ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
3.221.23
अनुकूजन्ति येनेह वेदनार्ताः स्वयं जनाः ।
तस्य पुत्रः स्वनो नाम पावकः सरुजस्करः ॥ ३.२२१.२३ ॥
ଏଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ଯାହାଙ୍କ କାରଣରୁ ନିଜେ କାନ୍ଦନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସ୍ୱନ ନାମକ ପାବକ; ସେ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
3.221.24
यस्तु विश्वस् जगतो बुद्धिमाक्रम्य तिष्ठति ।
तं प्राहुरध्यात्मविदो विश्वजिन्नाम पावकम् ॥ ३.२२१.२४ ॥
ଯିଏ ଜଗତର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟାତ୍ମବିତ୍ମାନେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ନାମକ ପାବକ କହନ୍ତି।
3.221.25
अन्तराग्निः स्मृतो यस्तु भुक्तं पचति देहिनाम् ।
स यज्ञे विश्वभुङ्वाम सर्वलोकेषु भारत ॥ ३.२२१.२५ ॥
ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଭୁକ୍ତ ଅନ୍ନ ପାଚନ କରୁଥିବା ଅନ୍ତରାଗ୍ନି ବୋଲି ସ୍ମୃତ ଯିଏ, ସେ ଯଜ୍ଞରେ, ହେ ଭାରତ, ସର୍ବଲୋକରେ 'ବିଶ୍ୱଭୁକ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।
3.221.26
ब्रह्मचारी यतात्मा च सततं विपुलप्रभः ।
ब्राह्मणाः पूजयन्त्येनं पाकयज्ञेषु पावकम् ॥ ३.२२१.२६ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସଂଯତାତ୍ମା ଏବଂ ସର୍ବଦା ମହା ତେଜସ୍ୱୀ ଏହି ପାବକଙ୍କୁ ପାକଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
3.221.27
प्रथितो गोपतिर्नाम नदी यस्याभवत्प्रिया ।
तस्मिन्कर्माणि सर्वाणि क्रियन्ते धर्मकर्तृभिः ॥ ३.२२१.२७ ॥
ଗୋପତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେଉଁ ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଧର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମ କରନ୍ତି।
3.221.28
बडबाग्निः पिबत्यम्भो योसौ परमदारुणः ।
ऊर्द्वभागूर्ध्वभाङ्नाम कविः प्राणाश्रितस्तु यः ॥ ३.२२१.२८ ॥
ଜଳ ପାନ କରୁଥିବା ବଡବାଗ୍ନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର; 'ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଭାକ୍' ନାମକ ସେଇ କବି, ଯିଏ ପ୍ରାଣରେ ଆଶ୍ରିତ।
3.221.29
उदग्द्वारं हविर्यस्य गृहे नित्यं प्रदीयते ।
ततस्तुष्टो भवेद्ब्रह्मा स्विष्टकृत्परमः स्मृतः ॥ ३.२२१.२९ ॥
ଯାହାର ଗୃହରେ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରୁ ହବିଃ ନିତ୍ୟ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ତାହାଦ୍ଵାରା ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ସେ 'ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍' ପରମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
3.221.30
यः प्रशान्तेषु भूतेषु आविर्भवति पावकः ।
क्रुद्धस्य तु रसो जज्ञे मन्युतीव्रा च पुत्रिका ॥ ३.२२१.३० ॥
ଶାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେ ପାବକ; ଏବଂ କ୍ରୁଦ୍ଧର ରସରୁ କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା।
3.221.31
स्वाहेति दारुणा क्रूरा सर्वभूतेषु तिष्ठति ।
त्रिदिवे यस्य सदृशो नास्ति रूपेण कश्चन।
अतुलत्वात्कृतो देवैर्नाम्ना कामस्तु पावकः ॥ ३.२२१.३१ ॥
ସ୍ୱାହା ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ସେହି ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର (ଅଗ୍ନି) ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହେ। ତ୍ରିଲୋକରେ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଅତୁଳନୀୟତା ହେତୁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ 'କାମ' ନାମ ଦେଲେ; ସେ ହିଁ ପାବକ।
3.221.32
संहर्षाद्धारयन्क्रोधं धन्वी स्रग्वी रथे स्थितः ।
समरे नाशयेच्छत्रूनमोघो नाम पावकः ॥ ३.२२१.३२ ॥
ହର୍ଷରେ କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କରି, ଧନୁର୍ଧର ଓ ମାଳାଧାରୀ ହୋଇ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରେ; ସେ 'ଅମୋଘ' ନାମକ ପାବକ।
3.221.33
उक्थ्यो नाम महाभाग त्रिभिरुक्थैरभिष्टुतः ।
महावर्षं त्वजनयत्सकामाश्वं हि यं विदुः ॥ ३.२२१.३३ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, 'ଉକ୍ଥ୍ୟ' ନାମକ ପାବକ ତିନି ଉକ୍ଥରେ ସ୍ତୁତ ହୋଇ ମହାବର୍ଷା ସୃଷ୍ଟି କରେ; ତାଙ୍କୁ 'ସକାମାଶ୍ୱ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।