ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.221.1
ब्रह्मणो यस्तृतीयस्तु पुत्रः कुरुकुलोद्वह ।
तस्यापि वसुदाभार्या प्रजास्तस्यां च मे शृणु ॥ ३.२२१.१ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਕੁਰੂਕੁਲ ਦੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਵਸੁਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੰਤਾਨ ਮੇਰ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
3.221.2
बृहत्कीर्तिर्बृहज्ज्योतिर्बृहद्ब्रह्मा बृहन्मनाः ।
बृहन्मन्त्रो बृहद्भासस्तथा राजन्बृहस्पतिः ॥ ३.२२१.२ ॥
ਬ੍ਰਿਹਤਕੀਰਤੀ, ਬ੍ਰਿਹਜ੍ਜੋਤੀ, ਬ੍ਰਿਹਦਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਨਮਨਾ, ਬ੍ਰਿਹਨਮੰਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਸ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ।
3.221.3
प्रजासु तासु सर्वासु रूपेणाप्रतिमाऽभवत् ।
देवी भानुमती नाम प्रथमाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਭਾਨੁਮਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੋਈ — ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਧੀ।
3.221.4
भूतानामेव सर्वेषां यस्यां रागस्तदाऽभवत् ।
रागाद्रागेति यामाहुर्द्वितीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.४ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਨੁਰਾਗ ਜਾਗਿਆ, ਅਨੁਰਾਗ ਤੋਂ ਹੀ ਜਿਸਨੂੰ 'ਰਾਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ।
3.221.5
यां कपर्दिसुतामाहुर्दृश्यादृश्येति देहिनः ।
तनुत्वात्सा सिनीवाली तुतीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.५ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਹਧਾਰੀ 'ਕਪਰਦੀ ਦੀ ਧੀ' ਅਤੇ 'ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ-ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਹੈ — ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਧੀ।
3.221.6
यां तु दृष्ट्वा भगवतीं जनः कुहकुहायते ।
एकानकेति यामाहुश्चतुर्थ्यङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.६ ॥
ਜਿਸ ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ 'ਕੁਹੂ-ਕੁਹੂ' ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਏਕਾਨਕਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਧੀ।
3.221.7
पञ्चम्यर्चिष्मती नाम्ना हविर्भिश्च हविष्मती ।
षष्ठीम्गिरसः कन्यां पुण्यामाहुर्महिष्मतीम् ॥ ३.२२१.७ ॥
ਪੰਜਵੀਂ ਅਰਚਿਸ਼ਮਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਵਿਸ਼ਮਤੀ; ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.221.8
महामखेष्वाङ्गिरसी दीप्तिमत्सु महीयती ।
महामतीति विख्याता सप्तमी कथ्यते सुता ॥ ३.२२१.८ ॥
ਮਹਾਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਆਂਗਿਰਸੀ; ਮਹਾਮਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਤਵੀਂ ਧੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.221.9
बृहस्पतेश्चान्द्रमसी भार्याऽऽसीद्या यशस्विनी ।
अग्नीन्साऽजनयत्पुण्यान्षडेकां चापि पुत्रिकाम् ॥ ३.२२१.९ ॥
ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਪਤਨੀ ਚਾਂਦ੍ਰਮਸੀ ਨੇ ਛੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
3.221.10
आहुतिष्वेव यस्याग्नेर्हविराज्यं विधीयते ।
सोग्निर्बृहस्पतेः पुत्र शंयुर्नाम महाप्रभः ॥ ३.२२१.१० ॥
ਜਿਸ ਅਗਨੀ ਲਈ ਆਹੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਵੀ ਅਤੇ ਘਿਓ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਪ੍ਰਭ ਸ਼ੰਯੂ ਨਾਮ ਦਾ ਅਗਨੀ ਹੈ।
3.221.11
चातुर्मास्येषु यस्येष्टमश्वमेधाग्रभागभूत् ।
दीप्तिज्वालैरनेकाग्रैरग्निष्टोमोऽथ वीर्यवान् ॥ ३.२२१.११ ॥
ਚਾਤੁਰਮਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੀ ਇਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ ਚਮਕਦਾ ਵੀਰਜਵਾਨ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ।
3.221.12
शंयोरप्रतिमा भार्या सत्या सत्याऽथ धर्मजा ।
अग्नितस्य सुतो दीप्तस्तिस्रः कन्याश्च सुव्रताः ॥ ३.२२१.१२ ॥
ਸ਼ੰਯੂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਤਨੀ ਸੱਤਿਆ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੱਤਿਆ ਵੀ; ਅਗਨਿਤ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁਵ੍ਰਤ ਧੀਆਂ।
3.221.13
प्रथमेनाज्यभागेन पूज्यते योऽग्निरध्वरे ।
अग्निस्तस्य भरद्वाजः प्रथमः पुत्र उच्यते ॥ ३.२२१.१३ ॥
ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਆਜ੍ਯਭਾਗ ਨਾਲ ਜਿਸ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਦਵਾਜ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.221.14
पौर्णमासेषु सर्वेषु हविराज्यं ध्रुवोद्यतम् ।
भरतो नामतः सोग्निर्द्वितीयः शंयुतः सुतः ॥ ३.२२१.१४ ॥
ਸਾਰੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੁਵ ਸਮੇਂ ਅਰਪਿਤ ਹਵਿ ਅਤੇ ਘਿਓ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ ਨਾਮ ਤੋਂ ਭਰਤ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਯੂ ਹੈ।
3.221.15
तिस्रः कन्या भवन्त्यन्या यासां स भरत पतिः ।
भारतस्तु सुतस्तस्य भारत्येका च पुत्रिका ॥ ३.२२१.१५ ॥
ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹੀ ਪਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤ, ਭਾਰਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਹੈ।
3.221.16
भारतो भरतस्याग्नेः पावकस्तु प्रजायते ।
महानत्यर्थमहितस्तथा भरतसत्तम ॥ ३.२२१.१६ ॥
ਭਰਤ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਪਾਵਕ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
3.221.17
भरद्वाजस्य भार्या तु वीरा वीरश्च पिण्डदः ।
प्राहुराज्येन तस्येज्यां सोमस्येव द्विजाः शनैः ॥ ३.२२१.१७ ॥
ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀਰਾ ਹੈ; ਵੀਰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਘਿਓ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.221.18
हविषा यो द्वितीयेन सोमेन सह युज्यते ।
रथप्रभू रथध्वानः कुम्भरेताः स उच्यते ॥ ३.२२१.१८ ॥
ਦੂਜੀ ਹਵਿ ਨਾਲ ਜੋ ਸੋਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਥਪ੍ਰਭੂ, ਰਥਧ੍ਵਾਨ ਅਤੇ ਕੁੰਭਰੇਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.221.19
सरय्वां जनयत्सिद्धिं भानुं भाभिः समावृणोत् ।
आग्नेयमनयन्मिथ्यं मिथ्यो नामैव कथ्यते ॥ ३.२२१.१९ ॥
ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ; ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਨੂ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ; ਆਗਨੇਯ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮਿਥਯ ਬਣਾ ਕੇ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਮਿਥਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.221.20
यस्तु न च्यवते नित्यं शयसा वर्चसा श्रिया ।
अग्निर्निश्च्यवनो नाम पृथिवीं स्तौति केवलम् ॥ ३.२२१.२० ॥
ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਜ, ਵਰਚਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ, ਉਹ ਅਗਨੀ ਨਿਸ਼ਚਯਵਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.221.21
विपाप्मा कलुषैर्मुक्तो विशुद्धश्चार्चिषा ज्वलन् ।
विपापोऽग्निः सुतस्तस्य योज्यः समयकर्मसु ॥ ३.२२१.२१ ॥
ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੈਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਪਣੀ ਲਾਟ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ — ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਪਾਪ ਨਾਮਕ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.221.22
अक्रोशतां हि भूतानां यः करोति हि निष्कृतिम् ।
अग्निः स निष्कृतिर्नाम शोभयत्यभिसेवितः ॥ ३.२२१.२२ ॥
ਜੋ ਰੋਂਦੇ-ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਮਕ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਸੇਵਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ (ਯਗ ਨੂੰ) ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.221.23
अनुकूजन्ति येनेह वेदनार्ताः स्वयं जनाः ।
तस्य पुत्रः स्वनो नाम पावकः सरुजस्करः ॥ ३.२२१.२३ ॥
ਇੱਥੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪ ਹੀ ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਵਨ ਨਾਮਕ ਪਾਵਕ ਹੈ; ਉਹ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
3.221.24
यस्तु विश्वस् जगतो बुद्धिमाक्रम्य तिष्ठति ।
तं प्राहुरध्यात्मविदो विश्वजिन्नाम पावकम् ॥ ३.२२१.२४ ॥
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ ਨਾਮਕ ਪਾਵਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.221.25
अन्तराग्निः स्मृतो यस्तु भुक्तं पचति देहिनाम् ।
स यज्ञे विश्वभुङ्वाम सर्वलोकेषु भारत ॥ ३.२२१.२५ ॥
ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਪਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਅਗਨੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ਵਭੁਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.221.26
ब्रह्मचारी यतात्मा च सततं विपुलप्रभः ।
ब्राह्मणाः पूजयन्त्येनं पाकयज्ञेषु पावकम् ॥ ३.२२१.२६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਾਵਕ, ਪਾਕਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.221.27
प्रथितो गोपतिर्नाम नदी यस्याभवत्प्रिया ।
तस्मिन्कर्माणि सर्वाणि क्रियन्ते धर्मकर्तृभिः ॥ ३.२२१.२७ ॥
ਗੋਪਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਿਹੜੀ ਨਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.221.28
बडबाग्निः पिबत्यम्भो योसौ परमदारुणः ।
ऊर्द्वभागूर्ध्वभाङ्नाम कविः प्राणाश्रितस्तु यः ॥ ३.२२१.२८ ॥
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਬੜਵਾਗਨੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; 'ਊਰਧਵਭਾਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਕਵੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹੈ।
3.221.29
उदग्द्वारं हविर्यस्य गृहे नित्यं प्रदीयते ।
ततस्तुष्टो भवेद्ब्रह्मा स्विष्टकृत्परमः स्मृतः ॥ ३.२२१.२९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਹਵਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ 'ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ' ਪਰਮ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.221.30
यः प्रशान्तेषु भूतेषु आविर्भवति पावकः ।
क्रुद्धस्य तु रसो जज्ञे मन्युतीव्रा च पुत्रिका ॥ ३.२२१.३० ॥
ਜੋ ਪਾਵਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਤਿੱਖੀ ਇੱਕ ਧੀ ਜਨਮੀ।
3.221.31
स्वाहेति दारुणा क्रूरा सर्वभूतेषु तिष्ठति ।
त्रिदिवे यस्य सदृशो नास्ति रूपेण कश्चन।
अतुलत्वात्कृतो देवैर्नाम्ना कामस्तु पावकः ॥ ३.२२१.३१ ॥
ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਕ੍ਰੂਰ (ਅਗਨੀ) ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਸਦੀ ਅਤੁਲਤਾ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਕਾਮ' ਰੱਖਿਆ; ਉਹੀ ਪਾਵਕ ਹੈ।
3.221.32
संहर्षाद्धारयन्क्रोधं धन्वी स्रग्वी रथे स्थितः ।
समरे नाशयेच्छत्रूनमोघो नाम पावकः ॥ ३.२२१.३२ ॥
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਤੇ ਮਾਲਾਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ 'ਅਮੋਘ' ਨਾਮਕ ਪਾਵਕ ਹੈ।
3.221.33
उक्थ्यो नाम महाभाग त्रिभिरुक्थैरभिष्टुतः ।
महावर्षं त्वजनयत्सकामाश्वं हि यं विदुः ॥ ३.२२१.३३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, 'ਉਕਥ੍ਯ' ਨਾਮ ਦਾ ਪਾਵਕ ਤਿੰਨ ਉਕਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਵਰਖਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ 'ਸਕਾਮਾਸ਼ਵ' ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।